Xawarma

Xawarma (ʃəˈwɑːrmə ahoskatua; arabieraz: شاورما‎, xawarma) Ekialde Hurbileko sukaldaritzaren prestakin bat da, arabiar munduko Sortaldeko eskualdean sortua, Otomandar Inperioaren garaian. Xerra meheetan ebakitako haragia da, kono alderantzikatu batean pilatua, eta gresilla bertikal batean errea, su arinean eta astiro-astiro. Arkume haragiz edo ardikiz egin ohi da, baina oilasko haragiz edo behikiz ere egiten da maiz. Erretzen doan gainazaletik xerra finak mozten dira konoaren alde guztietatik pixkanaka, pieza behin eta berriz biraka dabilen bitartean. Xawarma kaleko janari oso popularra da Ekialde Hurbilean eta arabiar mundu osoan.

 Etimologia 
Xawarma otomandar turkierazko çevirme (چيويرمى) ([], "biratzea") hitzaren arabierazko irakurketa da.

 Historia 
Haragi zatikiak edo xerrak horizontalean erretzea oso aspaldikoa da, baina xawarmaren teknika —hau da, haragi xerren pila bertikal bat erretzea eta zatikiak ebakitzea, jateko prest dauden heinean— XIX. mendeko Otomandar Inperioan agertu zen lehenengoz, döner kebab gisa; handik sortu ziren grekoen gyros eta xawarma bera. Bestalde, xawarmaren eraginez sortu ziren, XX. mendearen hasieran, Mexikoko tacos al pastor prestakin ezaguna, Libanotik iritsitako etorkinen eskutik.

 Prestakinak 
Sarritan espeziak gehitzen zaizkio xawarma haragiari, hala nola, kuminoa, kardamomoa, kanela, kurkuma edo piperrautsa; zenbait lekutan, baharat izeneko espezia nahasketa erabiltzen da. Xawarma ogitarteko gisa zerbitzatzen da gehienetan, ogi zapal edo laffa baten barruki gisa. Ekialde Hurbilean, oilasko xawarma zerbitzatzen dute baratxuri saltsarekin, patata frijituekin eta ozpin luzokerrekin. Baratxuri saltsa haragiaren araberakoa izan ohi da. Adibidez, toum edo toumiya alioli moduko bat da, baratxuriz, olioz, limoiz eta arrautza zuringoz prestatzen dena, oilasko xawarmari gehitzeko. Tarator saltsa baratxuriz, tahini saltsaz, limoiz eta urez egiten da, eta haragi xawarmarekin zerbitzatzen da.

Israelen, xawarma gehienak haragi iluneko indioilarraz egiten dira, tahini saltsarekin zerbitzatuta. Askotan, tomate zatiak, luzokerra, tipula, barazki eskabetxatuak, hummus, tahini saltsa, zumake edo mango eskabetxatuaz egindako anba ongailua gehitzen zaizkio xawarmari. Jatetxe batzuetan osagai gehigarriak eskaintzen dituzte, hala nola piper eta alberjinia erreak, edo patata frijituak.

Armenian eta Georgian, xawarma haragi marinatuzko xerra finekin egiten da; gau batez lagatzen dute haragia marinatzen, zenbait espezia gehituta, hala nola martorria, kuminoa, kardamomoa, piperrautsa, baratxuria, limoia eta oliba olioa.

 Irudi galeria 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Palestinako sukaldaritza
 Fatteh
 Döner kebab

 Kanpo estekak 

 Explore Palestine, King of shawarma

Kategoria:Palestinako gastronomia
Kategoria:Kaleko janaria
Kategoria:Armeniako gastronomia
Kategoria:Egiptoko gastronomia
Kategoria:Irakeko gastronomia
Kategoria:Israelgo gastronomia
Kategoria:Jordaniako gastronomia
Kategoria:Libanoko gastronomia
Kategoria:Ogitartekoak
Kategoria:Saudi Arabiako gastronomia
Kategoria:Sudango gastronomia
Kategoria:Siriako gastronomia