Rashid Hussein

Rashid Hussein Mahmoud (, ; 1936 - 1977ko otsailaren 2a) poeta, hizlari, kazetari eta arabiera-hebreera itzultzailea izan zen. Musmus hirian jaio zen, Palestinako Britainiar Mandatuan. 1957an argitaratu zuen bere lehen bilduma. Israelgo eszenatoki arabiarrean agertu zen lehen poeta nabarmena izan zen. Mahmoud Darwish poeta palestinarrak "izarra" deitu zion, eta ogia, gosea eta haserrea bezalako "giza gauzei" buruz idatzi zuen. 

 Biografia 

 Bizitza goiztiarra eta irakaskuntza-karrera 
Hussein Musmus-en Fellah familia musulman batean jaio zen 1936an, Marmorstein 1964, p. 3.   Palestinako Britainiar Mandatuan. Umm al-Fahm-en, bere jaioterritik gertu dagoen herri batean, eskolaratu zen.  Nazareten ikasi zuen, eta Nazareteko Bigarren Hezkuntzan graduatu zen.  Husseinek bere burua "musulman laxoa" gisa deskribatu zuen, 1961ean idatzi zuen behin: "Ez dut otoitz egiten eta ez naiz meskitara joaten eta badakit horretan Jainkoaren borondatea desobeditzen ari naizela... ni bezalako milaka pertsona daude. Jainkozko aginduak betetzean laxoak. Baina milaka desobediente horiek ez zuten isildu otoitz eta barau egiten duten gure epaile jainkotsuak isildu dutenaz". Marmorstein 1964, p. 5.

1955ean irakasle lanetan aritu zen Nazareten,  Emile Marmorstein kritikari israeldarrak "ekaiztzat" jo zuen ibilbidea. Marmorstein 1964, p. 4. Arabiar pobre eta landatarrak irakatsi zituen nahikoa testulibururik ez zuten ikasgela hondatuetan. Marmorstein 1964, p. 10. Irakaskuntzan zehar, etengabeko borrokak izan zituen Israelgo hezkuntza arabiarraren begirale sionistekin eta irakasleen sindikatu nazionaleko arabiar atalarekin. 

 Ibilbide literarioa 
1952an, Hussein poesia idazten hasi zen. Marmorstein 1964, p. 3. Bi urte geroago, bere lehen poesia bilduma argitaratu zuen. "Rashid Hussein: The tortured soul and a poet star of Palestine". Middle East Revised. 7 June 2014. Retrieved 21 April 2016. 1957an, liburuki txiki bat argitaratu zuen Nazareten, Ma'a al-Fajr ("Egunsentian") izenekoa.  1958an, Al Fajr, Histadrut sindikatuko hileroko arabierazko egunkariko eta Al Musawwar astekariko literatur editore bihurtu zen.   Garai hartan, Eliahu Khazum kritikari judu irakiarrak "Israelgo etorkizun handieneko poeta arabiarra" zela deskribatu zuen Hussein, "hebreeraren azterketan interesatzen zen bakarra" eta idazle judu eta arabiarren jarraitzaileak harritu zituena "hebreeraz idatzi zuen bere lehen poema errezitatuz". Marmorstein 1964, p. 4. Urte hartan Sawarikh ("Misiles") izeneko arabierazko beste liburuki bat argitaratu zuen. 

1959rako, arabiar poema ugari itzuli zituen hebreerara eta alderantziz, eta Bertolt Brecht poeta alemaniarren, Nâzım Hikmet poeta turkiarren, Patrice Lumumba Kongoko buruzagiaren eta Ashub poeta persiarren lanak ere itzuli zituen arabierara. Marmorstein 1964, p. 4. Hussein mapam israeldar ezkerreko alderdi politikoko kide ere izan zen eta Al Mirsad astekari soziala zuzendu zuen.  1961eko udaberrian, Al Mirsad egunkari bihurtu zen, baina 1961eko abuztuko Knesseteko hauteskundeen ondoren, lehengo astekari formatura itzuli zen. Marmorstein 1964, p. 20. Al Fajr eta Al Musawwar biak eten ziren funts faltagatik 1962an, baina lehena 1964an zabaldu zen berriro  Garai hartan, Hussein Hayim Nahman Bialik poeta israeldarraren hebreerazko lanak arabierara itzultzen hasi zen.  

Hussein Nathan Zach poeta juduarekin kolaboratu zuen Palms and Dates, arabiar herri abestien antologia baten editore eta itzultzaile gisa.  1967ko Sei Eguneko Gerratik gutxira argitaratutako Palms and Dates-ren hitzaurrean, iraganeko "liberalismo eta enpatia handiagoko egunen" nostalgiaren eta egungo "gorroto eta indarkeria egunen" arteko aldea adierazi zuten.  Gainera, antologiak komunitateen arteko elkarrizketa eta kultura bakoitzaren literaturaren balioespena sustatzeko itxaropena adierazi zuten. 

 Aktibismo politikoa 
Husseinek idatzi zuen umiliazioak, diskriminazioak eta erabaki arbitrarioak hartzen zituela arabiarren baldintzak Israelgo estatuaren eskutik, eta askotan kritikatu zituen David Ben Gurion, Israelgo hainbat gobernu, burokraziaren goiko mailak eta agintariekin kolaboratzailetzat hartzen zituen arabiarrak. Marmorstein 1964, p. 11. Aldi berean, bere «herrikide juduei» dei egin zien, bereziki langileen alderdietakoei, beren mugimendu aurrerakoien printzipio unibertsalak atxikitzeko eta Israelen arabiar desberdintasunen aurka borrokatzeko. 

Husseinen idatziaren zati handi bat Mapam-en ideologiarekin eta plataformarekin ados zegoen arren, alderdiarekin nabarmen aldendu zen Gamal Abdel Nasser Egiptoko presidente panarabistari emandako laguntza publikoaren bidez. Marmorstein, pp. 14–15. Israel irratiko Voice of Israel irratiko arabierazko zerbitzuari Nasser-en aurkako joera handia izatea leporatu dio, eta Nasser-en arerio arabiarekiko positiboa izan arren, besteak beste, Abd al-Karim Qasim Irakekoa, Habib Bourguiba Tunisiakoa eta Saudi errege familiarekin.  Azken horiek guztiak sionismoaren aurka zeuden bitartean, Nasserrek bakarrik garatu zuen bere herrialdea etengabe, inperialismoari aurre egin eta arabiar batasunerako urratsak egin zituela.  Alderdi sionista gisa, Mapam-ek aipatutako arabiar figura guztien aurka egin zuen.  1959ko Knesseteko hauteskundeetan, Nasser eta Qasim-en arteko gatazka gai nagusia izan zen Israelgo arabiar komunitatean, Nasserren aldeko arabiar abertzaleak eta Qasim-en aldeko komunistak banatuz.  Husseinek garai hartan Al Fajr-en egindako artikuluek Qasim gaitzetsi eta Nasser goraipatu zuten, hainbesteraino non haren artikulu bat Egiptoko Akher Sa'a astekarian agertu zen. 

Husseinek beren eskubideen alde borrokatu beharrean bizimodua atera nahi zutenen morala gaitzetsi zuen. Marmorstein 1964, p. 12. Hala ere, ez zituen hautematen den sumisio eta helbururik gabeko gazte arabiarrei soilik leporatu, hazi ziren inguruneari baizik, askok 1948ko Arabiar-Israel Gerra eta 1948ko Palestinako kanporaketa eta ihesa bizi izan baitzituzten.  Husseinen arabera, ondoko estatu arabiarrek Palestinako arabiar hondamendiaren aurrean erreakzionatu zuten euren lidergo zaharra ordezkatuz. Hala ere, Israelgo palestinarren kasuan, lidergo zaharra berreskuratu zen arabiar komunitatea estatuaren izenean kontrolatzeko. 

1962an, Hussein Mapametik kanporatua izan zen, eta berriro irakasle izateko eskaerari uko egin zioten. Marmorstein 1964, p. 20. 1965ean, Hussein Parisera joan zen "Personalities – H: Hussein, Rashed (1936–1977)". passia.org. Palestinian Academic Society for the Study of International Affairs. June 2006. Archived from the original on 1999-01-28. Retrieved 2016-04-21., eta bi urte geroago, Palestina Askatzeko Erakundeko (PAE) kide egin zen, eta New Yorkeko bulegoan egon zen,  non arabiera-hebreera itzultzaile gisa lan egin zuen.  Lau urte geroago Damaskora joan zen bizitzera, eta bertan sortu zuen al-Ard, Palestinako Ikerketa Zentroa bezala ere ezaguna.  1973an, Siriako Irrati Zerbitzuaren hebreerazko programan esatari gisa aritu zen.  1970eko hamarkadan, New Yorkera itzuli zen PAEren Nazio Batuetako korrespontsal gisa aritzeko. 

 Heriotza eta ondarea 
1977ko otsailaren 2an  Hussein hil zen New Yorkeko bere apartamentuan izandako sute batean.  "Personalities – H: Hussein, Rashed (1936–1977)". passia.org. Palestinian Academic Society for the Study of International Affairs. June 2006. Archived from the original on 1999-01-28. Retrieved 2016-04-21. Otsailaren 8an  Musmusen lurperatu zuten, eta haren hilobia palestinar nazionalista ikur gisa balio izan du.  Husseinen lan asko Kamel Balloutak zuzendutako liburukian argitaratu ziren Rashid Husseinen mundua: Poeta palestinar erbestean (Detroit, 1979) izeneko liburukian.  Shefa-'Amr-en 1980an, Husseinen olerkien eta beste literatur lanen oroimenezko liburuki bat argitaratu zen, Qasa'id Filastiniyya barne.  1982an argitaratu zen bere olerkien beste arabiar bilduma bat, Palestinan Poems  1986ko poema batean, Mahmoud Darwish-ek, Kairon Husseinekin topo egin zuenak, bere heriotza gogoratu zuen Palestinako herria suspertu zezakeen figura karismatiko baten bat-bateko galera gisa  idatzi zuen:Ardo pala bat etorri zitzaigun

Eta utzi, otoitz baten amaiera

Poemak bota zituen

Christoren jatetxean

Eta Akre guztia lotik altxatuko zen

Itsasoan ibiltzeko
— Mahmoud Darwish, On Fifth Avenue he greeted me (1986) "Rashid Hussein: The tortured soul and a poet star of Palestine". Middle East Revised. 7 June 2014. Retrieved 21 April 2016. 2006an, Reem Kelani abeslari eta musikologo palestinarrak Rashiden olerkietako bat musikatu zuen Yearning abestian.  Sprinting Gazelle – Palestinian Songs from the Motherland and the Diaspora diskoan argitaratu zen abestia. Kelaniren ustez, Husainen poemaren izenburua hitzez hitz itzultzen da «Pentsamenduak eta oihartzunak», baina «ingelesezko izenburua aukeratu zuen nire irrika, eta ziurrenik Husainen, gure setio-sentipen pertsonal eta kolektibotik askatzeko askatasuna islatzeko».

Zeruak oihu egin zuen euripean, erretako gizonari lasaitasuna emanez; sutsuagoa egin zion.

Itsas zabalean itotzen den batek zerutik laguntza eska al dezake?Euriak bere gorputza izozteko eta bere oinazeak gehitzeko nahi al du?

Ez! galdetzen diot zeruari. Gelditu malkoak!

Bihotz hautsitako gizon hau lokarriaren amaieran dago...Bihotz hautsitako gizon hau lokarriaren amaieran dago.

 Poesia eta eraginak 
Husseinen poesian XI. mendeko al-Ma'arri eszeptiko arabiarraren eta XX. mende hasierako Elia Abu Madi poeta libanoar estatubatuarraren eragina izan zuen. Marmorstein 1964, p. 3. Marmorsteinek idatzi zuen:Bi tutore hauen aukeraketa, argi eta garbi, garrantzitsua da gehiengo izatetik gutxiengo egoerara murriztuta zeuden palestinar musulman horien esperientziarekin. Izan ere, Abu'l-'Ala al-Ma'arriren eszeptizismoak eta ezkortasunak islamismoaren gainbehera sozialaren eta anarkia politikoaren garaia islatzen du, eta Iliya Abu Madik 1911n AEBetara emigratu zuena, literatura arabiarraren ahalmena adierazten du. eta arabiar ez den ingurune batek aberastea. Marmorstein 1964, pp. 3–4.Bere lehen lanak arabiar barietate klasiko sosoak ziren, baina pixkanaka Husseinek askatasun gehiago sartu zuen metrika klasikoak erabiltzeko eta bere poesia satirikoagoa bihurtu zen. Marmorstein 1964, p. 10. Bere prosan, Husseinek otomandar garaiko judu alemaniarren eta siriar arabiarren umore beltz tradizionala erabili zuen Israelgo sufrimendu arabiarren deskribapen erretorikoetarako sarrera gisa. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Palestinako kazetariak
Kategoria:Israelgo musulmanak
Kategoria:1977ko heriotzak
Kategoria:1937ko jaiotzak