Lydia Maria Child

Lydia Maria Child (Medford (Massachusetts), 1802ko otsailaren 11-Wayland (Massachusetts), 1880ko urriaren 20a) Lydia Maria Francis jaioa, abolizionista, emakumearen eta natibo amerikarren eskubideen aldeko aktibista, eleberrigilea, kazetaria eta AEBetako espantsionismoaren aurkakoa izan zen. Bere idazkiek — etxeko eskuliburuak eta fikzioa — publiko handia izan zuten XIX. mendearen lehen erdian. Batzuetan, bere irakurleak eskandalizatu egin zituen, besteak beste, gizonezkoen nagusitasuna eta nagusitasun zuria bere istorioetako batzuetan lantzean.https://www.britannica.com/biography/Lydia-Maria-Child

 Biografia 
Medforden (Massachusetts) jaio zen, 1802ko otsailaren 11n, Susannah eta Convers Francis senar-emazteengandik. Bertako emakume eskola batean hezi zen, eta ondoren emakumeen apaiztegi batean. Ama hil ondoren, ahizpa zaharrenarekin Mainera joan zen bizitzera, eta han irakasle gisa trebatu zen.

Lydiak kasualitatez irakurri zuen artikulu bat North American Review-en, Ingalaterra Berriaren historiaz eta fikzioan zituen aukerez hitz egiten zuena. Idazle bilakatzea inoiz pentsatu ez bazuen ere, sei astetan amaitu zuen Hobomok eleberria idazten hasi zen.

Urtebetez apaiztegi batean eskolak eman zituen, 1824an Watertownen (Massachusetts) eskola pribatu bat ireki zuen arte. 1826an Juvenile Miscellany sortu zuen, Estatu Batuetan haurrentzako argitaratu zen lehen hilabetekaria; zortzi urtez zuzendu zuen. 1828an David Lee Childekin ezkondu eta Bostonera joan zen bizitzera.

Hobomok liburuaren arrakastaren ondoren, Childek hainbat eleberri, poesia eta amentzako aholku liburu bat idatzi zituen, The Mothers Book. Baina bere lanik ospetsuena The Frugal Housewife. Dedicated to those who are not ashamed of Economy  izan zen («Etxekoandre frugala. Ekonomiak egiteaz lotsatzen ez direnei eskainia»); 1829an argitaratua, 25 urtetan 33 edizio inprimatu ziren.

1831n, Lydia Child eta bere senarra, William Lloyd Garrisonen obren eta eragin pertsonalaren bidez, esklabotzaren aurkako kausarekin identifikatzen hasi ziren. Child emakumearen eskubideen aldeko aktibista bat zen, baina ziur zegoen ezingo zela emakumeentzat aurrerapen esanguratsurik egon esklabotza deuseztatu arte. 1839an, Child AEBetako Esklabotzaren Aurkako Elkartearen batzorde exekutiboko kide izatera pasa zen, eta 1840an elkarte horretako National Anti-Slavery Standard aldizkariaren editore bihurtu zen, zeinarentzat astero "Letters from New-York" izeneko zutabe bat idazten zuen; zutabe horietan oinarrituta izen bereko liburua plazaratuko zuen geroago. Child Esklabotzaren Aurkako Elkarte Estatubatuarreko batzorde exekutiboko kidea izan zen 1840ko eta 1850eko hamarkadetan, Lucretia Mott eta Maria Weston Chapmanekin batera.

Childek, azkenean, National Anti-Slavery Standardetik utzi egin zuen, esklabutzari aurre egiteko bide onargarri gisa indarkeria sustatzeari uko egiteagatik. Dena dela, Kansasen esklabotza legeztatu behar zen ala ez erabakitzeko erreferendum baten aurretik esklabotzaren aldeko eta kontrako kolonoen artean gertatu zen indarkeria-eztandak, Childek indarkeriaren erabilerari buruzko iritzia aldatzea eragin zuen.

Child Waylandeko (Massachusetts) bere etxean hil zen, 1880ko urriaren 20an, 78 urte zituela, eta Waylandeko Iparraldeko Hilerrian lurperatu zuten.

 Idazlanak 
 Hobomok, A Tale of Early Times, 1824
 Evenings in New England: Intended for Juvenile Amusement and Instruction, 1824
 The Rebels; or, Boston Before the Revolution, 1825. 
 The Juvenile Miscellany, haurrentzako aldizkaria (editorea, 1826–1834)
 The First Settlers of New-England: Or, Conquest of the Pequods, Narragansets and Pokanokets As Related by a Mother to Her Children, 1829.
 The Indian Wife, 1828.
 The Frugal Housewife: Dedicated to Those Who are Not Ashamed of Economy, sukalde eta etxeko ekonomiaren inguruko liburua, 1829
 The Mother's Book, 1831
 Coronal, 1931. Poesia
 The American Frugal Housewife: Dedicated to those who are not ashamed of Economy, 1832
 The Biographies of Madame de Staël, and Madame Roland, 1832.
 The Ladies' Family Library, a series of biographies, 5 liburuki, 1832–1835
 The Girl's Own Book, 1833
 An Appeal in Favor of that Class of Americans Called Africans, 1833
 The Oasis, 1834
 The History of the Condition of Women in Various Ages and Nations, 1835
  Authentic Anecdotes of American Slavery, 1835
 Philothea: a Grecian Romance, 1836 
  The Fountain for Every Day in the Year, 1836
 The Evils of Slavery, 1836
 The Family Nurse, 1837
 Anti-Slavery Catechism, 1839
 The Liberty Bell, 1842 
 Slavery's Pleasant Homes: A Faithful Sketch, 1843. Narrazio laburra.
  Letters from New York, 1843
 A Boy's Thanksgiving Day, 1844
 Biographies of Good Wives, 1846
 Fact and Fiction: a Collection of Stories, 1847
 Rose Marian and the Flower Fairies, 1850
 Isaac T. Hopper: A True Life, 1853
 Memoirs of Madame de Staël, and of Madame Roland, 1854
 Autumnal Leaves: Tales and Sketches in Prose and Rhyme, 1857
 Flewars for Children, 1854
 The Patriarchal Institution, 1860
 The Right Way the Safe Way: Proved by Emancipation in the British West Indies, and Elsewhere
 The Duty of Disobedience to the Fugitive Slave Act, 1860
 Incidents in the Life of a Slave Girl, 1861
 The Freedmen's Book, 1865
 A Romance of the Republic, 1867
 An Appeal for the Indians, 1868
 Looking Toward Sunset, 1874
 Aspirations of the World. A Chain of Opals, 1878

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 :Early American Fiction, Lydia Maria Child, Childek idatzitako testuen bilduma.
 :Slavery Pleasant Homes and Other Writings from The Liberty Bell 
 :Books by Child, Lydia Maria Gutenberg Proiektua 
 :Childen lanak. Internet Archive.

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako idazleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako haur literaturako idazleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako poetak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako abolizionistak
Kategoria:Emakumeen eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:XIX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Amerindiarren eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:Emakume kazetariak
Kategoria:Emakume poetak
Kategoria:Ingelesezko idazleak
Kategoria:Massachusettsarrak