Palestinako kristau-aramera

Palestinako kristau-arameera Mendebaldeko arameraren dialektoen multzoari (aramera samariarra, aramera galilearra) lotu dakiokeen dialekto edo mintzaira da, gutxi gorabehera IV. eta VIII. mendeen artean erabili izan zena, hitzez eta idatzia. Mintzairak 13. mendera arte erabili zen gero hizkuntza liturgiko gisa bakarrik. Ch. Müller-Kessler: Grammatik des Christlich-Palästinisch-Aramäischen. Teil 1: Schriftlehre, Lautlehre, Morphologie (Texte und Studien zur Orientalistik 6; Hildesheim 1991), S. 6–8. ISBN 3-487-09479-7. Palestinako eliza melkitan F. Schulthess: Grammatik des christlich-palästinischen Aramäisch (Tübingen 1924), S. 1–2. Ch. Müller-Kessler: Christian Palestinian Aramaic and Its Significance to the Western Aramaic Dialect Group. In: Journal of the American Oriental Society 119 (1999), S. 631. eta Transjordanian erabiltzen zen dialekto talde honen aldaera kristaua da. J.-B. Humbert, A. Desreumaux: Khirbet es-samra I Jordanie (Bibliothèque de l’anquité tardive; Turnhout 1998), S. 435–521. ISBN 2-503-50809-X. Mosaikoetako inskripzioetan, É. Puech: Notes d’épigraphie christo-palestinniene de Jordanie. In C. Dauphin, B. Harmaneh (Hg.): In Memoriam Fr. Michele Piccirillo, OFM (1944–2008) (BAR International Series 248; Oxford 2011), S. 75–94, Abb. 205–236. ISBN 978 1 4073 0815 9 hilarrietan [6] ermitauetako monasterioetako hormetan, amuletoetan [ J.-B. Humbert, A. Desreumaux: Khirbet es-samra I Jordanie (Bibliothèque de l'anquité tardive; Turnhout 1998), S. 435–521. ISBN 2-503-50809-X.  ] J. Naveh, S. Shaked, Magic Spells and Formulae (Jerusalem 1993),S. 107–109, Tf. 17. ISBN 965-223-841-4. É. Puech: Deux amulettes palestiniennes une en grec et une bilingue en grec-christo-palestinien. In: H. Gasche, B. Hrouda (Hg.): Collectanea orientalia. Histoire, arts de l’espace et industrie de la terre. Etudes offertes en hommage à Agnès Spycket (CPOA 3; Neuchâtel 1996), S. 299–310. papiroetan Philothée du Sinaï: Nouveaux manuscrits syriaques du Sinai (Athen 2008). eta eskuizkribuetan agertzen da. 

 Izkribuak 
Eskuizkribuetako testigantzak nagusiki V.-VIII. mendeetakoak iritsi zaizkigiu, pergaminoz egindako palimpsesto gisa, eta bertan edukiak erlijozkoak dira, baina era askotakoak: Itun Zaharraren eta Berriaren Bibliaren itzulpenak, Ebanjelioko hiztegiak, Jerusalem Zaharreko Armeniar Hiztegiaren testu aurrekariak, idazki patristikoak, hagiografikoak, gutxitan dokumentatutako martirienak barne https://sinai.library.ucla.edu; Sinai Palimpsest Project, eta teologikoak zeintzuetan Jerusalengo Zirilorenak nabarmentzen dien, Egeria bidaiariaren lehen aipuak testu horietan daudelarik. J. Wilkinson: Egeria's Travels (Oxford 2015), S. 163. ISBN 978-0-85668-710-5.

Eskuizkribuen kokaleku jatorrizko nagusiak dir Santa Katalina monasterioa (Sinai), S. P. Brock: Catalogue of the Syriac Fragments (New Finds) in the Library of the Monastery of Saint Catherine, Mount Sinai (Athen 1995). ISBN 96085739-0-4. Philothée du Sinaï: Nouveaux manuscrits syriaques du Sinai (Athen 2008). Sinai Palimpsest Project Kairoko Geniza Agnes S. Lewis, Margaret D. Gibson: Palestinian Syriac Texts from Palimpsest Fragments in the Taylor-Schechter Collection (London 1900). Ch. Müller-Kessler: Grammatik des Christlich-Palästinisch-Aramäischen. Teil 1: Schriftlehre, Lautlehre, Morphologie (Texte und Studien zur Orientalistik 6; Hildesheim 1991), S. 6–8. ISBN 3-487-09479-7. M. Sokoloff, J. Yahalom: Christian Palimpsests from the Cairo Geniza. In: Revue d’Histoire des Textes 8 (1978), S. 109–132. eta Damaskoko omeiatar meskita F. Schulthess, Christlich-Palästinische Fragmente aus der Omajjaden-Moschee zu Damaskus (Berlin 1905).. 21. mendean Europako liburutegietan daude nagusiki. Leizeetako aurkikuntzak ere egin dira, Haifatik gertu, Golan mendialdean , Judeako basamortuan hegoaldean eta Itsaso Hilaren ekialdeko aldean. J.-B. Humbert, A. Desreumaux: Khirbet es-samra I Jordanie (Bibliothèque de l’anquité tardive; Turnhout 1998), S. 435–521 ISBN 2-503-50809-X. É. Puech: Notes d’épigraphie christo-palestinniene de Jordanie. In: C. Dauphin, B. Harmaneh (Hg.): In Memoriam Fr. Michele Piccirillo, OFM (1944–2008) (BAR International Series 248; Oxford 2011),S. 75–94, Abb. 205–236. ISBN 978 1 4073 0815 9.

Mendebaldeko arameraren bertsio guztiz kontserbatu hau garrantzitsua da Bibliako tradiziorako jatorrizko jatorrizko greziarren itzulpen zuzen gisa, Itun Zaharreko bertsioen aitzindari greziarrak ( Theodotion ; Origen ; Antiokiako Luziano ) askotan ez baitira guztiz kontserbatzen. VII. Zur palästinischen Septuaginta. In: Hugo Duensing, Christlich-palästinisch-aramäische Texte und Fragmente (Göttingen 1906), S. 82–127. Ch. Müller-Kessler: 1.4.9 Christian Palestinian Aramaic Translation. In: A. Lange, E. Tov (Hg.): The Textual History of the Bible, Vol. 1A (Leiden 2016), S. 447–456. ISBN 978-90-04-23181-8; e-ISSN 2452-4107.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Aramear hizkuntzak
Kategoria:Hizkuntza liturgikoak
Kategoria:Palestinako hizkuntzak