Eva Nogales

Evangelina Nogales de la Morena (Colmenar Viejo, Madril, Espainia, 1965), Eva Nogales izenez ezaguna, biofisikaria da, eta Lawrence Berkeley Laborategi Nazionalean lan egiten du. Biokimikako, Biofisikako eta Biologia Estrukturaleko katedraduna da Kaliforniako Unibertsitateko Biologia Molekular eta Zelularreko sailean, Berkeleyn, eta Howard Hughes Institutu Medikoko ikertzailea da. Nazioarteko liderra da bere esparruan, kriomikroskopia elektronikoa erabiltzen baitu zelulen osagaiak maila atomikoan ikusteko.

2023an, Shaw Saria jaso zuen, milioi bat eurokoa, gizakiaren zirrikitu atomikoak azaltzeagatik; bai eta Ekialdeko Nobel saria ere.

 Bizitza 
Colmenar Viejon jaio zen, Madrilen, 1965ean. Aita ardien artzaina zen eta ama brodatzailea. Haien obsesioa zen aurreztea beraien seme-alabek ikas zezaten. 1988an lizentziatu zen Zientzia Fisikoetan Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. Doktoretza Keeleko Unibertsitatean (Erresuma Batua) lortu zuen 1992an, sinkrotroiaren erradiazio-iturria ikertzen ari zela, Joan Bordasek gainbegiratuta. 

 Ikerketa 
Bere doktorego-ikerketan Ken Downingeko laborategian lan egin zuen, Lawrence Berkeley Laborategi Nazionalean, eta kristalografia elektronikoaren bidez tubulinaren egitura atomikoa zehazten lehena izan zen.Nogales, E., Wolf, S. G. and Downing, K. H. (1998.) Structure of the ab tubulin dimer by electron crystallography. Nature, 391, 199-203.

1998an, Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitateko Biologia Molekular eta Zelularreko Departamentuko irakasle laguntzaile bihurtu zen, eta bertan mikrotubuluaren dinamika bere laborategian aztertzen jarraitu zuen.Nogales, E., Wang. H-W. (2006.) Structural intermediates in microtubule assembly and disassembly: how and why? Curr. Opin. Cell. Biol., 18 (2):179-84. Mikrotubuluez gain, Nogalesek multzo makromolekular handien alderdi estrukturalak eta funtzionalak aztertzen ditu; esate baterako, hasierako multzo eukarioto konplexuen itzulpena eta transkripzioa.Michael A. Cianfrocco, George A. Kassavetis, Patricia Grob, Jie Fang, Tamar Juven-Gershon, James T. Kadonaga, Eva Nogales (2013.) Human TFIID Binds to Core Promoter DNA in a Reorganized Structural State. Cell, 152(1):120-131. 2000z geroztik, Howard Hughes Institutu Medikoko ikertzailea da. 2014. urtean, Nogalesek, Jennifer Doudna lankidearekin batera, Cas9ren egitura azaldu zuen, CRISPR edizio genetikoko sistema iraultzailean giltzarri den proteina bat.

2015. urtean, Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko kide hautatu zuten, eta, 2016. urteaz geroztik, Arte eta Zientzien Akademia Estatubatuarreko kide da, Berkeleyko Unibertsitateko Laborategiko beste zientzialari batzuekin batera, hala nola Edward Glaeser. Edward Glaeserrek Nogalesekin lan egin zuen elektroi-kryo-mikroskopian, elektroi-mikroskopio bat erabiltzen duen teknologia bat proteina-molekulak xehetasun atomikoan ikusteko.

Konplexu makromolekularren egituraren eta funtzioen karakterizazioan lan egiten du. Bere laborategiak mikroskopio elektronikoa, irudi konputazionalaren analisia eta saiakuntza biokimikoak erabiltzen ditu mihiztatze makromolekular handien funtzioari eta erregulazioari buruzko ezagutzak lortzeko. Bere taldeak kriomikroskopia elektronikoa erabili zuen batez ere laborategiko tekniketarako. Haren lanak funtzio zelularraren zenbait alderdi aurkitu ditu, minbiziaren eta beste gaixotasun batzuen tratamenduan garrantzitsuak direnak.

 Argitalpen hautak 




 Sariak eta aintzatespenak 
Hainbat sari ditu Nogalesek:

 2000: ikertzailea, Howard Hughes Institutu Medikoa
 2005: Karrera goiztiarreko biziarteko zientzialariaren saria, Biologia Zelularreko Elkarte Amerikarra
 2006: Bikaintasun Zientifikoari Chabot saria
 2015: Dorothy Crowfoot Hodgkin saria, Protein Society
 2015: Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko kide hautatua
 2016: Arte eta Zientzien Akademia Amerikarreko kide hautatua
 2018: Biologia zelularreko emakumeen saria (seniorra), Biologia Zelularreko Elkarte Amerikarra
 2019: Biokimikako Grimwade Domina.
 2020: Colmenar Viejoko Udalak Predilecta Alaba izendatu zuen.
 2021: AAAS Fellows saria.
 2021: Colmenar Viejoko Udalak Cerca Tejera auzoko etorbide nagusiari eman zion izena.
 2023: Shaw saria Bizitzaren eta Medikuntzaren Zientziei, Ekialdeko Nobel Saria, Patrick Cramer kimikari alemanarekin.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Madrildarrak
Kategoria:Espainiako zientzialariak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Espainiako ikertzaileak
Kategoria:Emakume ikertzaileak