Australiako gobernadore nagusi

Australiako Gobernadore Nagusia (ingelesez: Governor-General of Australia), ofizialki Australiako Commonwealth-eko Gobernadore Nagusia (ingelesez: Governor-General of the Commonwealth of Australia) Australiako Commonwealth-eko Konstituzioak ezarritako pertsonaia politikoa da, estatuburuaren funtzioak betetzeko, Australiako monarkaren ordezkari gisa, hala nola, legeak aldarrikatzea, epaileak eta ministroak izendatzea eta garrantzi handiko beste zereginak betetzeko. Protokoloari dagokionez, figura Australiako altuena da (erregearen ondoren). Gobernadore Nagusia Australiako Kontseilu Exekutiboa buru da eta defentsa indarren komandanteburu da.

Australiako Commonwealth-eko Konstituzioaren testu literalaren arabera, erregeak izendatutako gobernadore nagusi batek bere Maiestatearen ordezkaria izan behar du Commonwealth-en, gobernu federalaren kontrola egiteko eta proposatutako legeen gaineko beto-ahalmena erabiltzeko. Botere politiko zabal horiek konstituzio-konbentzio idatzi gabeko arau batek arautzen ditu, gobernadore nagusiak lehen ministroari eta Gobernuko beste kideei iritzia eskatzen diela adierazten duena. Ia kasu guztietan, iritzia loteslea da, beraz, praktikan, gobernadore orokorrak oso gutxitan hartzen ditu erabaki garrantzitsuak eta ez du inoiz legeak betoa jartzea erabakitzen.

Gobernadore Nagusiaren jarduera nagusia Australiako nazioa batzeko joera duten gaiak babestea, artikulatzea eta irudikatzea da. Horretarako, gobernadore nagusiak maiz bidaiatzen du Australian zehar, jaietan eta oroitzapenetan parte hartzen du, obrak inauguratzen ditu, etab.

1999ko errepublikako erreferendumaren ostean, Australiako errepublikaren aldarrikapena garaitu zen errepublikako alderdian zatiketa batek, etorkizuneko presidentea parlamentuan aukeratzearen alde egin zutenen eta herri-botoen bidez hautatzen zutenen artean, azken hauek bat eginez monarkikoek, aukera errepublikanoa parlamentuko hauteskundeen bidez aukera zenez, horregatik mantendu zen Elisabet II.a erregina monarka gisa eta, geroago, Karlos III.a erregea estatuburu gisa eta gobernadore orokorra bere ordezkari gisa Australian.

Sam Mostyn da gaur egun kargua, Davud Hurley-ren ordez.

 Aurrekariak 
Federazioaren ondorengo lehen bi hamarkadetan, gobernuburu nagusiak britainiar gobernuak soilik hautatu zituen. 1930eko hamarkadan erabaki zuten monarkari kontsulta egin zioten. Lehen lau gobernadore nagusiak parekideak ziren; Sir Ronald Munro Ferguson (1914an izendatua) izan zen kargua eduki zuen lehen herritarra, nahiz eta gerora ere nobleziara igo zen. 1920an, Billy Hughes gobernadore nagusiaren inguruan kontsultatu zen lehen ministroa izan zen. Stanley Bruce-k (1925) eta Joseph Lyonsek (1935) hautagai egokien zerrenda bat eskatu edo eman zieten aukeratzeko.

James Scullin (1930) izendapenean diskrezio osoa izan zuen Australiako lehen ministroa izan zen; Sir Isaac Isaacs-en izendapena Australian jaiotako gobernadore nagusi bat izan zuen lehen Domeinu bihurtu zen. 1945ean, John Curtinek Henrike printzea, Gloucester-eko dukea, izendatu zuen kargurako, errege kargudun lehen eta bakarra. Bigarren australiar bat (William McKell) izendatu zuten 1947an; haren atzetik beste hiru britainiar sartu ziren, bakoitza Sir Robert Menziesek aukeratua. Menziesen laugarren izendapena Richard Casey izan zen, 1965ean kargua hartu zuena; bera eta ondorengo gobernadore nagusi guztiak australiar herritarrak izan dira. Hego Australia eta Tasmania izan ezik estatu guztiek izendatu dute gutxienez. Lehen emakume gobernadore nagusiak, Quentin Brycek, 2008an hartu zuen kargua.

2018ko abenduaren 16an, Scott Morrison lehen ministroak jakinarazi zuen hurrengo gobernadore nagusia David Hurley jenerala izango zela, orduan Hego Gales Berriko gobernadorea. Hauteskunde orokorren bidez jarraitutasuna emateko, bai federaletan bai Hego Gales Berrian, Hurley Sir Peter Cosgrove jeneralaren ordez izan zen, zeinak 2019ko martxoan erretiroa hartzeko asmoa zuen, 2019ko uztailaren 1ean.

 Gobernadore nagusien zerrenda 

ZenbakiaErretratuaIzena
(jaiotza-heriotza)AgintaldiaEstatuErrege
ErregealdiaLehen ministroaren
agintaldiaKargua hartu zuenBulegoa utziBulegoan denbora1John Hope Hopetoungo 7. kondea (1860–1908)1901eko urtarrilaren 1a1902ko uztailaren 17a Urte 1, 197 egunErresuma BatuaViktoria  (1837–1901)Edmund Barton (1901-1903)Eduardo VII.a  (1901-1910)2Hallam Tennyson 2. Baroia Tennyson (1852–1928)1903ko urtarrilaren 9a1904ko urtarrilaren 21aUrte 1, 12 egunErresuma BatuaAlfred Deakin (1903-1904)3Henry Northcote 1. Baroia Northcote (1846–1911)1904ko urtarrilaren 21a1908ko irailaren 9a4 urte, 232 egunErresuma BatuaChris Watson (1904)George Reid  (1904-1905)Alfred Deakin (1905–1908)4William Ward Dudleyko 2. kondea (1867–1932)1908ko irailaren 9a1911ko uztailaren 312 urte, 325 egunErresuma BatuaAndrew Fisher (1908-1909)Alfred Deakin  (1909-1910)Andrew Fisher
(1910-1913)Jurgi V.a  (1910–1936)5Thomas Denman 3. Baroia Denman (1874–1954)1911ko uztailaren 311914ko maiatzaren 18a2 urte, 291 egunErresuma BatuaJoseph Cook  (1913-1914)6Sir Ronald Munro Ferguson (1860–1934)1914ko maiatzaren 18a1920ko urriaren 6a6 urte, 141 egunErresuma BatuaAndrew Fisher  (1914-1915)Billy Hughes  (1915-1923)7Henry Forster 1. Baroia Forster (1866–1936)1920ko urriaren 6a1925eko urriaren 8a5 urte, 2 egunErresuma BatuaStanley Bruce  (1923-1929)8John Baird Stonehaven (1874–1941)1925eko urriaren 8a1930eko urriaren 2a 4 urte, 359 egunErresuma BatuaJames Scullin  (1929-1932)9Sir Isaac Isaacs (1855–1948)1931ko urtarrilaren 21a1936ko urtarrilaren 23a5 urte, 2 egunVictoriaJoseph Lyons  (1932-1939)Eduardo VIII.a  (1936)10Brigadier jeneral Alexander Hore-Ruthven Baron Gowrie (1872–1955)1936ko urtarrilaren 23a1945eko urtarrilaren 30a9 urte, 7 egunErresuma BatuaJurgi VI.a
(1936–1952)Earle Page  (1939)Robert Menzies  (1939-1941)Arthur Fadden  (1941)John Curtin  (1941-1945)11Henry Gloucester-eko duke printzea (1900–1974)1945eko urtarrilaren 30a1947ko martxoaren 112 urte, 40 egunErresuma BatuaFrank Forde  (1945)Ben Chifley  (1945-1949)12Sir William McKell (1891–1985)1947ko martxoaren 111953ko maiatzaren 8a6 urte, 58 egunHego Gales BerriaRobert Menzies  (1949-1966)Elisabet II.a (1952–2022)13Sir William Slim Field Marshal
(1891–1970)1953ko maiatzaren 8a1960ko otsailaren 2a6 urte, 270 egunErresuma Batua14William Morrison Dunrossil (1893–1961)1960ko otsailaren 2a1961eko otsailaren 3a 1 urte, 1 egunErresuma Batua15William Sidney De L'Isle (1909–1991)1961eko abuztuaren 3a1965eko maiatzaren 7a3 urte, 277 egunErresuma Batua16Richard Casey, Casey baroia (1890–1976)1965eko maiatzaren 7a1969ko apirilaren 30a3 urte, 358 egunQueenslandHarold Holt  (1966-1967)John McEwen  (1967-1968)John Gorton  (1968-1971)17Sir Paul Hasluck
(1905–1993)1969ko apirilaren 30a1974ko uztailaren 115 urte, 72 egunMendebaldeko AustraliaWilliam McMahon  (1971-1972)Gough Whitlam  (1972-1975)18Sir John Kerr (1914–1991)1974ko uztailaren 111977ko abenduaren 8a3 urte, 150 egunHego Gales BerriaMalcolm Fraser  (1975-1983)19Sir Zelman Cowen (1919–2011)1977ko abenduaren 8a1982ko uztailaren 29a4 urte, 233 egunVictoria20Sir Ninian Stephen (1923–2017)1982ko uztailaren 29a1989ko otsailaren 16a6 urte, 202 egunErresuma BatuaBob Hawke  (1983-1991)21Bill Hayden (1933–2023)1989ko otsailaren 16a1996ko otsailaren 16a7 urteQueenslandPaul Keating  (1991-1996)22Sir William Deane (1931n jaioa)1996ko otsailaren 16a2001eko ekainaren 29a5 urte, 133 egunVictoriaJohn Howard  (1996–2007)23Peter Hollingworth (1935ean jaioa)2001eko ekainaren 29a2003ko maiatzaren 28a Urte 1, 333 egunHego Australia24Michael Jeffery jeneral nagusia (1937–2020)2003ko abuztuaren 11n2008ko irailaren 5a5 urte, 25 egunMendebaldeko AustraliaKevin Rudd (2007–2010)25Dame Quentin Bryce (1942an jaioa)2008ko irailaren 5a2014ko martxoaren 28a5 urte, 204 egunQueenslandJulia Gillard  (2010–2013)Kevin Rudd (2013)Tony Abbott (2013–2015)26Sir Peter Cosgrove jenerala (1947an jaioa)2014ko martxoaren 28a2019ko uztailaren 1a5 urte, 95 egunHego Gales BerriaMalcolm Turnbull  (2015–2018)Scott Morrison (2018-2022)27David Hurley Jenerala (1953an jaioa)2019ko uztailaren 1a2024ko uztailaren 1a5 urteHego Gales BerriaAnthony Albanese  (2022tik)Karlos III.a  (2022tik)

 Kanpo estekak 

Kategoria:Australiako gobernua
Kategoria:Monarkia Australian
Kategoria:Westminster sistema