Beit Jala

Beit Jala () Betleem probintziako hiri palestinarra da, Jerusalemetik 10 kilometro hegoaldera. Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren arabera, 13.484 biztanle zituen 2017an. 

 Etimologia 
Beit Jala «Jalaren etxea» bezala itzultzen da arabieratik. Beste bertsio baten arabera, Beit Jala izena Calla hitzetik dator, asirieraz «harri bilduma» esan nahi duena. Udalaren webguneak dio izen hau asiriarra dela eta «belar alfonbra» esan nahi duela.

 Historia 
Beit Jala eta Biblian aipatutako Gilo hiri bera dela uste da.

Gurutzaden garaian hiriaren izena Apezala zen.

 Auzoak 
Beit Jala hiria bost auzoz osatuta dago, eta horietako bakoitzean hainbat familia hedatu (hamule) bizi dira:

 As Sama'na: As Sama'na, Al Hseinat eta Ath Tha'alba.
 As Sarar: Ash Shamamsa, Al 'Ararfa, Ar Rzooz, Al Khuwara, Ath Throof, Al Jirban, Al Mutasariboon, Al Khirfan, Ad Daqamqa eta Al Qatatna.
 Al Iraq: An Nawawiya, Al Ghawali eta Hseinat Al Iraq.
 Ad Deir: Al 'Asatna, Al Ghneimat, Al Habahba, Al Mafadwa eta Al Marawna.
 Al Knees:  Al Gweijat, Ash Shamra, An Naqawla eta Al Qasasfa.

 Demografia 
Britainiar Mandatuko agintariek antolatutako 1922ko Palestinako zentsuaren arabera, Beit Jalak 3.101 biztanle zituen: 3.060 kristau (2.628 ortodoxo, 358 erromatar errituko katoliko, 4 melkita, armeniar errituko katoliko bat, maronita bat eta kopto bat) eta 41 musulman. 1931ko zentsuan biztanleria 2.731era jaitsi zen: 2.529 kristau, 198 musulman, judu bat eta «erlijiorik gabeko» hiru pertsona zeuden hirian, guztira 631 elkarbizitza unitate.

1945ean, Beit Jalak 3.710 biztanle zituen: 3.510 kristau eta 200 musulman, eta 1961ean 7.966. 

2007ko Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren zentsuan Beit Hala hiriak 11.758 biztanle zituen. 5.834 gizonezkoak ziren eta 5.924 emakumezkoak. 2.664 elkarbizitza unitate zeuden hirian. Familiaren batez besteko tamaina 4,4 pertsonakoa zen. 
+UrteaBiztanleriaEtxegune kopurua187023418962.880 inguru19223.10119312.73263119453.71019617.96619676.041200711.7582.664201713.484201915.670

 Ekonomia 
Hauek dira hiriko ekonomiaren sektoreak:
 zerbitzuen sektorea (% 30)
 merkataritza (% 25)
 industria (% 20)
 kudeaketa (% 20)
 nekazaritza (% 5)
Langabezia-tasa % 17 ingurukoa da.

Garai batean, Beit Jala ospetsua zen txerrikia eta abrikotak ekoizteagatik, baita eraikuntzarako harria ateratzeagatik ere, baina hiriko 57 bat familiak nekazaritzako lurra galdu zuten Zisjordaniako israeldar harresia eraikitzearen ondorioz.

Beit Jala farmazia konpainiak, 1969an sortua, tokiko merkaturako sendagai generikoak ekoizten ditu.

Betleem probintzia oso ezaguna da eskulangintzagatik. Hainbat herri eta hiritan, Beit Jala barne, eskuz brodatutako jantzi tradizionalak ekoizten dira. Hala ere, esportazioek baxuak izaten jarraitzen dute.

2019an, hiru banku zeuden Beit Jalan.

 Erlijioa 

 Kristautasuna 
Kristau biztanleria nabarmena duten Palestinako hirietako bat da. 2022an, biztanleen % 61 kristauak ziren (batez ere ortodoxoak, katolikoak eta luterotarrak). Hiriaren zaindaria San Nikolas Barikoa da. Beit Jalako kristau guztiek San Nikolas eguna batera ospatzen dute abenduaren 19an.

Hainbat eliza daude Beit Jalan:

 San Nikolas eliza ortodoxoa
 Ama Birjinaren eliza ortodoxoa
 San Mikel eliza ortodoxoa
 Deikundearen eliza katolikoa
 Erreformaren eliza luterotarra
 Al Ma'madaniya eliza baptista
 Baraka B eliza presbiterianoa

Gainera, badago apaizgaitegi katoliko bat, bi komentu katoliko, monasterio ortodoxo bat eta kultur-etxe ortodoxo bat.

 Islama 
Kristauez gain, musulman asko daude Beit Jalan, eta bi meskita:

 Beit Jalako meskita
 Imam Ahmed bin Hanbal meskita.
 Hezkuntza 
Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren arabera, 2007an, Beit Jalako biztanleriaren % 97,1 gutxi gorabehera alfabetatua zen, eta analfabetoen artean, % 71 emakumezkoak ziren. 2009an, 4.012 ikasle eta 208 irakasle zeuden hirian. 

Gaur egun, lehen eta bigarren hezkuntzako hamar eskola daude Beit Jalan, hiru publiko, sei pribatu eta Ekialde Hurbileko Palestinar Iheslariei Laguntzeko Nazio Batuen Agentziak zuzendutako bat: 
+EskolaMotaGeneroaWadi’ Di’mes eskolapublikoamutilenaIskandar al Khoury eskolaBeit Jalako eskolaUNRWAk zuzendutakoaBeit Jalako eskola (Cheile)publikoaneskenaAr Ra’ei as Salih eskolapribatuaTalitha Kumi eskolamistoaLatindar Patriarkatuaren eskolaAl Quds eskolaAl Amal eskolaSan Efraim eskola
Gainera, badago sei haurtzaindegi, bi lanbide eskola, Al-Qudseko Unibertsitate Irekiaren adar bat, Teologia Institutua, Sira hezkuntza bereziko eskola eta Ash Shurooq itsuen eskola.

 Osasuna 
Hiru ospitale daude hirian:

 Beit Jalako ospitale publikoa (Al Hussein), 1908an sortutakoa eta 133 ohe dituena
 Errehabilitazio Arabiar Elkartearen ospitale kirurgiko espezializatua, 1960an sortutakoa eta 77 ohe dituena
 Dibs amaetxea, 10 ohe dituena.

Horrez gain, errehabilitazio zentroak eta desgaitasuna duten pertsonentzako osasun-etxeak ere badaude.

 Kulturguneak 
Bi antzoki daude Beit Jalan. Enad antzokia 1987an sortu zen eta Al-Harah antzokia 2005ean.

Beit Jala Baladi taldea 1991n sortu zen palestinar dantza herrikoiak, batez ere dabkeh, gordetzeko helburuarekin.

 Kirola 
2007az geroztik, Beit Jalak errugbi talde bat dauka, Beit Jala Lions. Palestinako lehen errugbi taldea da.

 Alkateak 

 Hiritar ezagunak 

 Herri eta hiri senidetuak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Zisjordaniako udalerriak
Kategoria:Kanaango hiriak