Antonia Gutiérrez Bueno

Antonia Gutiérrez Bueno y Aoiz (edo Ahoiz), ezizenez Eugenio Ortazán y Brunet (Madril, 1781ko urtarrilaren 17a - ibidem, 1874ko apirilaren 6a) madrildar idazlea, itzultzailea eta aitzindaria, Espainiako egungo Liburutegi Nazionalean kontsultak egiteko baimendutako lehen emakumea izan zen (1837). 

 Biografia 
Madrilen jaio zen, 1781eko urtarrilean, San Bernardo Zabala kalean eta familia aberats eta ilustratu batean. Mariana Ahoiz Navarroren eta Pedro Gutiérrez Bueno kimikari eta farmazialari ilustratuaren alaba izan zen, erregearen botikario nagusia. Bere aitak, garai hartako intelektualekin (Leandro Fernández de Moratín, adibidez) harremanez gain, gai zientifikoei, hiztegiei eta beste hizkuntza batzuetako gramatikari buruzko 300 lan baino gehiago zituen, eta liburu horiek familiaren alabek eskuragarri zituzten.

 Lan ibilbidea 
Antonio Arnaurekin ezkondu zen, eta harekin bizi izan zen Parisen. Han, talde intelektualekin harremanetan jarraitu zuen. Bere garaiko beste emakume-intelektual batzuek bezala, Eugenio Ortazán eta Brunet izena hartu zuen, koleraren gaineko artikulu bilduma bat frantsesetik itzultzeko. Izen horrekin hasi zen 1835ean Diccionario histórico y biográfico de mugeres célebres argitaratzen.

Alargun geratu zenean, Madrilera itzuli zen, eta Liburutegi Nazionalean sartzeko eskaera egin zuenean, 55 urte zituen.

Liburutegi Nazionaleko zuzendariak (1834-1840), Joaquín María Patiñok, eskaera Gobernazio Ministerioari helarazi zion, eta establezimendu horretako konstituzioek sartzea zein etxerako liburuak ateratzea debekatzen zutela adierazi arren, era berean, beheko solairuko areto bat eskaini zion eskatzaileari. Gainera, bost edo sei emakumetik gora egonez gero, mahaiak, braseroa, idazteko lekua eta liburutegira joaten ziren emakumeei zegokien begirunea izateko behar dena erosi beharko zatekeela adierazi zuen. 

Beste txosten batean, kontseilari erreal batek zera esan zuen: 1761eko debeku zaharra 'agindu barbaroa' kalifikatu zuen, eta ikusarazi zuen herriaren jende erdi horrek artean bazituela Espainian komentuak emakumeak non erretiratu, baina ez liburutegiak non hezi. 

Maria Cristina de Borbón erregina erregenteak eskaera onartzea erabaki zuen, beheko aretoko sarrera Antonia Gutiérrez andreari ez ezik Liburutegira joan nahi zuen beste emakume guztiei ere. Gainera, hauxe erantzun zion, bost edo sei emakume baino gehiago balira, gastu gehikuntza ezinbestekoa zela adierazteko.Sobre su familiacf. el artículo de Gema Hernández Carralón: Eva en la BNE, 6/04/2012Recopilación de lo más interesante que se ha publicado en abril de 1832 en la Gaceta de Francia: concerniente al cólera-morbo, Madrid, 1832 (digit. Google Books).

Antonia Gutiérrez Buenoren eskaeraren arrazoia zen Diccionario histórico y biográfico de mugeres célebres jarraitzeko dokumentazioa aurkitzea. Hiztegi hori 1835ean hasi zen argitaratzen, gizonezko izengoiti batekin (Eugenio Ortazán y Brunet). Aurretik, izengoiti beraren azpian, koleraren gaineko artikulu-bilduma bat frantsesetik itzuli zuen.Recopilación de lo más interesante que se ha publicado en abril de 1832 en la Gaceta de Francia: concerniente al cólera-morbo, Madrid, 1832 (digit. Google Books). Ez zuen inoiz Hiztegia amaitu, baina geroago hainbat artikulu argitaratu zituen, horietako bat emakumeen hezkuntzaren aldekoa.Tereixa Costenla, Leer era cosa de hombres, El País, 10 de marzo de 2013.

 Lanak 

 Koleraren gaineko artikulu bilduma bat itzuli zuen frantsesetik. 
 1835ean Diccionario histórico y biográfico de mugeres célebres argitaratzen hasi zen, Eugenio Ortazán eta Brunet ezizenaz.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Eva BNEn
 Eugenio Ortazánek Google Booksen sinatutako lanak

Kategoria:Madrilgo idazleak
Kategoria:XIX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XIX. mendeko Espainiako idazleak
Kategoria:Gaztelaniazko idazleak
Kategoria:Espainiako itzultzaileak
Kategoria:Emakume itzultzaileak
Kategoria:Emakume aitzindariak
Kategoria:Madrilen hildakoak