María Josefa Yzuel Giménez

María Josefa Yzuel (Jaca, Huesca, 1940) fisikari espainiarra eta Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko katedradun emeritua da. Bere lan zientifikoa irudi medikoan, difrakzio-teorian, fotolitografian eta iragazkien diseinuan oinarritu da, besteak beste. María Yzuelek, optika teoriko eta esperimentalean laguntzeaz gain, fisikan inklusioa sustatzen ere jardun du. Emakume Ikertzaile eta Teknologoen Elkartean (AMIT) eta SPIE Women in Optics programan aktiboki parte hartu du.

 Heziketa 
Bere karrera zientifikoa Zaragozako Unibertsitatean hasi zuen. 1962an Zientzia Fisikoetan lizentziatu zen eta 1966an doktoratu zen. Doktoratu ondoko egonaldia egin zuen Erresuma Batuko Reading Unibertsitatean.

 Jarduera akademikoa 
1966an Unibertsitateko Irakasle Agregatu titulua lortu zuen fisika arloan, eta titulazio hori lortu zuen lehen emakumea izan zen Espainian. 1982an Unibertsitateko Katedraduna izatea lortu zuen.

Bere jarduera akademikoaren hasieran Granada eta Zaragozako unibertsitateetan irakasle izan zen. 1983tik Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko (UAB) langile akademikoetako bat da, eta gaur egun irakasle emeritu gisa lan egiten du. UABen, irakaskuntza- eta ikerketa-lanak egin ditu, eta hainbat gobernu-organotan parte hartu du. Bere ikerketa Optikaren esparruan zentratu da beti, argitalpen zientifikoekin eta doktorego-tesiekin lagunduz. Azken hogei urteetan, eguzki-transmisio ez-uniformeko iragazkiak lantzen aritu da, sistema optikoen eta irudiak osatzeko betaurrekoen kalitatea hobetzeko, formak optikoki ezagutzeko prozesuan koloreari buruzko informazioa sartzeko eta kristal likidozko pantailak erabili eta ezaugarritzeko, elementu optiko difraktiboak sortzeko. Processat d 'Imatgesen Laborategia sortu zuen UABen, eta A new 3D measurement technique for fast inspection of large, slightly unflat surfaces proiektua gidatu zuen Competitive and Sustainable Growth (2002-2005) programan.

Maria Yzuel izan zen Espainiako Optika Elkarteko presidente izendatu zuten lehen emakumea; 1993tik 1996ra bete zuen kargu hori. Era berean, Yzuel Real Sociedad Española de Fisicako Gobernu Batzordeko presidenteordea izan zen 1999 eta 2007 artean. Gainera, Honoris Causa doktore izendatu zuen Miguel Hernández Unibertsitateak 2012. urtean, eta Argiaren Nazioarteko Urtea ospatzeko Espainiako Batzordeko presidente izan zen 2015. urtean. Bartzelonako Zientzia eta Arteen Errege Akademiako, Granadako Zientzia Akademiako eta Zaragozako Zientzia Zehatz, Fisiko, Kimiko eta Naturalen Errege Akademiako akademiko numerarioa ere bada.

Nazioartean, hainbat zientzia-elkartetako zuzendaritza-batzordeko kide izateagatik nabarmentzen da, hala nola Optical Society of America elkartekoa; Advisory Committee Triestre System Optical Sciences and Applications elkarteko kidea 2000tik; International Society for Optics and Photonics (SPIE) erakundeko kidea da 2001etik, Europako Optika Elkarteen Federazioa, European Optical Society, Institute of Physics (IOP), edo International Commission for Optics, "ICO Galileo Galilei Award", edo ICO Nominating Committee (2003-2005).

Bere ibilbidean zehar, emakumeek zientzian duten papera sustatzeko interesa eta konpromisoa adierazi ditu. Emakume Ikertzaile eta Teknologoen Elkarteko (AMIT) kidea da, eta aktiboki parte hartzen du elkarte horren Kataluniako nodoaren jardueretan (AMIT-cat). Emakumeen eskubideen aldeko lan hau 2011n aitortu eta saritu zuten, urte horretan UAB saria jaso baitzuen.

2019an argitaratutako Rocio Domene Benitoren "Aragonesas con voz propia" biografien liburuan agertzen den emakumeetako bat da. Haren omenez, The International Society for Optics and Photonics (SPIE) erakundeak M. Josefa Yzuel Educator Award saria ematen du, optikako hezkuntzaren arloan egindako aparteko ekarpenengatik.

 Sariak eta aintzatespenak 
Sari hauek jaso ditu:

 Alfontso X. Jakitunaren ordena (2013)
 Espainiako Fisikako Errege Elkartearen Fisika Saria - BBVA Fundazioa (2014), "ibilbide zientifiko eta akademikoagatik, Optikaren arloa nazio mailan nabarmen bultzatu duena, nazioarteko foroetan modu nabarmenean egoteaz gain".
 Radio Huesca saria (2019).
 Julio Peláez saria (2020) fisikan, kimikan eta matematikan aitzindari diren emakumeei emana.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Miguel Hernández Unibertsitatean Honoris Causa Doktore izendapenaren berria
 Zergatik hain gutxi? Maria Josefa Yzuel

Kategoria:Zaragozako Unibertsitateko irakasleak
Kategoria:Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko ikasleak
Kategoria:Espainiako fisikariak
Kategoria:Emakume fisikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Jakarrak
Kategoria:Granadako Unibertsitateko irakasleak
Kategoria:Zaragozako Unibertsitateko ikasleak