Basmatxien matxinada

Basmatxien matxinada (, uzbekerako basmatxi hitzetik eratorria, "gaizkileak") Errusiar Inperioaren eta Sobietar Batasunaren aurka Erdialdeko Asian piztutako matxinada izan zen, Islamean oinarrituta.

Mugimenduaren sustraiak 1916ko erreklutamenduaren aurkako biolentzian zeuden, Errusiako Inperioa Lehen Mundu Gerran soldadutzarako musulmanak deitzen hasi zenean lehertu zena. 1917ko Urriko Iraultzaren ondorengo hilabeteetan, boltxebikeek boterea hartu zuten Errusiako Inperioko leku askotan eta Errusiako Gerra Zibila hasi zen. Turkestango mugimendu politiko musulmanak gobernu autonomo bat osatzen saiatu ziren Kokand hirian, Fergana ibarrean. Boltxebikeek eraso bat egin zioten Kokandi 1918ko otsailean, eta 25.000 pertsona inguru hil zituzten bertan. Sarraskiak basmatxien laguntza piztu zuen, gerrilla-gerra eta gerra konbentzionala abiatu zutenak, eta Ferganako eta Turkestango eremu zabalak kontrolatu zituzten. Taldeko buruzagi garrantzitsuenak Enver Pasha eta, geroago, Ibrahim Bek izan ziren.

Mugimenduaren egoera 1920ko hamarkadaren hasieran oso aldakorra izan zen, baina 1923an Armada Gorriaren kanpaina zabalek kalte handiak eragin zizkieten basmatxiei. Armada Gorriaren kanpaina handien eta jarduera ekonomiko eta islamiarren inguruko kontzesioen ondoren, 1920ko hamarkadaren erdialdean, behera egin zuten basmatxien gaitasun militarrak eta herritarren babesak. Errusiaren nagusitasunaren eta sobietarren lidergoaren aurkako erresistentzia, neurri txikiagoan, berriro abiatu zen, Bigarren Mundu Gerraren aurreko garaiko kolektibizazio-kanpainei erantzunez.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Errusiako Gerra Zibila
Kategoria:Erdialdeko Asia Sobietarra
Kategoria:1920ko hamarkadako gatazkak
Kategoria:1930eko hamarkadako gatazkak
Kategoria:Pannazionalismoa
Kategoria:Nekazari matxinadak
Kategoria:Errusiar Inperioaren aurkako matxinadak
Kategoria:Asiako matxinadak
Kategoria:Sobietar Errusiak (1917-1922) parte hartutako gerrak
Kategoria:Sobietar Batasunak parte hartutako gerrak
Kategoria:Uzbekistanek parte hartutako gerrak
Kategoria:Mugimendu zuria
Kategoria:Sobietar Errusiak (1917-1922) egindako inbasioak
Kategoria:Sobietar Batasunak egindako inbasioak
Kategoria:Erakunde antikomunistak
Kategoria:Afganistango Gerra Zibila (1928-1929)