Klara Dan von Neumann

Klára (Klari) Dán Von Neumann (Budapest, Hungaria, 1911ko abuztuaren 18a - San Diego, Kalifornia, 1963ko azaroaren 10a) Hungariako zientzialari aitzindaria izan zen programazioan.

 Biografia 
Budapesten jaio zen 1911ko abuztuan, Karl Dán eta Camila Stadlerren alaba. Bere aitak Austria-Hungariako armadan ofizial gisa zerbitzatu zuen lehenago Lehen Mundu Gerran, eta Vienara joan ziren Bela Kundik ihes egitera. Ez ziren Hungariara itzuli erregimena kendu zuten arte. Bere familia aberatsa zen eta festak antolatzen zituen, non Danek esparru ezberdinetako jende asko ezagutu ahal izan zuen.

14 urterekin patinaje artistikoko txapeldun nazionala izan zen, eta handik gutxira barnetegi batera bidali zuten Ingalaterrara.

Lau aldiz egon zen ezkonduta, eta, bigarren dibortzioaren ondoren, John von Neumannekin ezkondu zen 1938an. Ondoren, Carl Eckhartekin ezkondu zen 1958an.

1963an hil zen, egoera arraroan: Maria Goeppert-Mayer Nobel saridunaren omenez festa bat utzi ondoren, etxetik hondartzara gidatu zuen eta ito egin zen. Bere gorputza La Jolla hondartzan aurkitu zuten. Poliziak bere buruaz beste egin zuela esan zuen.

 Ibilbide profesionala 
Dán munduko lehen programatzaileetako bat izan zen eta matematikako problemak ebazten lagundu zuen kode informatikoa erabiliz.

John von Neumannek eta Julian Bigelowk Los Alamosko Laborategi Nazionalean garatutako MANIAC I makinan erabilitako kodea idatzi zuen. ENIACerako kontrol berrien diseinuan ere parte hartu zuen, eta programatzaile nagusietako bat zen.

Lehen garai hartako zientzialariei nola programatu irakatsi zien. John von Neumannen Silliman Lectures eragin handiko lanaren prefazioa idatzi zuen, hil ondoren argitaratua eta geroago Yale University Press argitaletxeak editatua eta argitaratua, "Ordenagailua eta garuna" gisa.

George Dysonen "Turing-eko katedrala: unibertso digitalaren jatorria" konputazioaren historia liburuan figura garrantzitsu gisa agertzen da.

 Bibliografia 

 Dyson, G., Turing's Cathedral: The Origins of the Digital Universe. New York: Vintage Books. ISBN 978-1-4000-7599-7. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 "A Grasshopper in Very Tall Grass" "Lost Women of Science" podcast

Kategoria:Budapestarrak
Kategoria:Emakume suizidak
Kategoria:Emakume matematikariak
Kategoria:Emakume informatikariak
Kategoria:Emakume zientzialariak