Gaspar Núñez de Arce

Gaspar Núñez de Arce (Valladolid, 1832ko abuztuaren 4a - Madril, 1903ko ekainaren 9a) erromantizismotik errealismo literariorantz eboluzionatu zuen espainiar poeta eta politikaria izan zen. Bartzelonako gobernadore zibila izan zen, Valladolideko diputatua 1865ean, eta Ultramar, Barne eta Hezkuntza ministroa Sagastako Alderdi Liberalarekin. RAEko akademiko izendatu zuten 1874an.

 Biografia 
Matías Núñez posta-langile xume baten eta Eladia de Arceren semea, haurtzaroko istripu batek betirako markatu zuen haren irudia, bizkarrezurra desbideratuz. Haurtzaro gaixo baten lehen zatia Valladoliden igaro zuen, eta bigarrena Toledon, aita hara eraman baitzuten; han hartu zuen irakurtzeko ohitura, batez ere aitak lan egiten zuen posta-bulegora heltzen ziren egunkariak. Espainiako gainbehera bizi izan zuen azken gerra karlisten eta azken kolonien galeraren artean. Bere amaren aldeko aitonak, Policarpo de Arcek, bere ideia liberalengatik, gerra zibilean absolutisten aurka borrokatu zenean, errepresioa jasan zuen.https://www.filosofia.org/enc/eui/e390133.htm

1849an letren munduan sartu zen Toledon Amor y orgullo bertsozko antzerki lana arrakastaz estreinatu zuenean, hamazazpi urte besterik ez zituela. Bere familiak eliz karrerara bideratu nahi izan zuen, baina seminarioan sartzearen aurka agertu zen eta Madrilera ihes egin zuen hemezortzi urterekin, 1850ean. Han hasi zituen ikasketak eta El Observador egunkari liberaleko erredakzioan sartu zen. Bertan, Eulogio Florentino Sanz poetarekin eta Carlos Rubiorekin adiskidetu zen; gainera, hunkituta aurkitu zen Manuel José Quintana poeta liberal zaharrarekin. Ondoren, El Bachiller Honduras egunkaria sortu zuen, bere artikuluak sinatzeko hartu zuen izengoitiaren izena zuena. Bertan liberalismoa bateratuko zuen politikaren alde egin zuen. Progresismoaren ildotik egindako artikuluei esker, Saladeroko kartzelan sartu zuten, eta handik irten zen 1854an.https://dbe.rah.es/biografias/7082/gaspar-nunez-de-arce

Garai hartan bere Cuentos de la otra vida argitaratu zuen, 1854tik 1857ra bitartean idatzitako umorezko elkarrizketak; La Iberiako korrespontsal gisa, Ebroko kanalaren inaugurazioari buruzko artikulu batzuk argitaratu zituen, ondoren bere lanetan sartu zituenak.

Afrikako kanpainan (1859-1860) kronikari gisa parte hartu izana izan zen gerora bizitza politikoan inplikatzeko arrazoietako bat. Caceresko espetxean giltzapetuta egon zen Narvaez jeneralaren politika kontserbadorearen aurka egindako erasoen ondorioz. Elisabet II.a erori zenean, Kataluniako Batzorde Iraultzaileko idazkari aukeratu zuten, eta behin-behineko gobernuak 1868ko urriaren 26an argitaratutako Manifiesto a la Nación idatzi zuen. Bartzelonako gobernadore zibila ere izan zen, Valladolideko diputatua 1865ean, eta Ultramar, Barne eta Hezkuntza ministroa Sagastaren alderdi aurrerakoiarekin.https://www.filosofia.org/enc/eui/e390133.htm

1886an bizi arteko senatari izendatua,https://www.senado.es/web/conocersenado/senadohistoria/senado18341923/senadores/fichasenador/index.html?id1=2035 bere osasunak 1890ean jarduera politikoa uztera eraman zuen. 1874ko urtarrilaren 8an sartu zen Espainiako Errege Akademian, eta Espainiako Idazle eta Artisten Elkarteko presidente izan zen 1882tik 1903ra bitartean.

 Obra 
Oso idazle prolifikoa izan zen.

 Bildumak 
 Obras escogidas, Bartzelona, Montaner y Simón, 1911
 Sus mejores versos, Madril, Imprenta Sordomudos, 1929
 Poesías: 1832-1932, Valladolid, Imprenta Provincial, 1932
 Poesías Completas, Mexiko, Porrúa, 1982.

 Antzerkia 
 Obras dramáticas, Madril, Tipografía Perojo, 1879 
 ¿Quién es el autor?, Madril, José Rodríguez inprimategia, 1859
 La cuenta del zapatero, Madril, José Rodríguez inprimategia, 1859
 ¡Como se empeñe un marido!..., Madril, José Rodríguez inprimategia, 1860.
 Deudas de la honra, Madril, José Rodríguez inprimategia, 1863
 Ni tanto ni tan poco, Madril,  José Rodríguez inprimategia, 1865
 El laurel de la Zubia, Madril, José Rodríguez inprimategia, 1865, Antonio Hurtadorekin batera idatzita.
 Santo Domingo, Madril, Manuel Minuesa inprimategia, 1865
 Herir en la sombra, Madrid, Imprenta José Rodríguez, 1866, Antonio Hurtadorekin batera idatzita.
 La jota aragonesa, José Rodríguez inprimategia, Madrid, 1866, Antonio Hurtadorekin batera idatzita.
 Quien debe, paga, Madril, José Rodríguez inprimategia, 1867
 Justicia providencial, Madril, José Rodríguez inprimategia 1868
 El haz de leña, Madril, José Rodríguez inprimategia, 1872.
 Entre el Alcalde y el Rey, E. Arrietaren musikarekin, Madril, José Rodríguez inprimategia, 1875.

 Narratiba 
 Recuerdos de la campaña de África, Madril, José M. Rosés inprimategia, 1860.

 Olerki narratiboa 
 Raimundo Lulio (1875)
 La selva oscura. Poema, Madril, Fortanet inprimategia, 1879
 La última lamentación de Lord Byron. Poema, Madrid, Fortanet inprimategia, 1879
 El Vértigo. Poema, Madril, Fortanet inprimategia, 1879
 Un idilio y una elegía, Madril, Fortanet inprimategia, 1879.
 La visión de Fray Martín. Poema, Madril, Fortanet inprimategia, 1880
 La Pesca. Poema, Madril, Fortanet inprimategia, 1884
 Maruja. Poema, Fortanet inprimategia, Madrid, 1886; 

 Olerkia 
 Gritos del combate. Poesías, Madril, T. Fortanet inprimategia, 1875
 Versos perdidos
 Poemas cortos, Madril, Tipografía Hijos de M. G. Hernández, 1895
 ¡Sursum corda! Poema, Madril, Tipografía Hijos de M. G. Hernández, 1900. 

 Artikuluak 
Inauguración del Canal del Ebro: Cartas publicadas en La Iberia, Madril, La Iberia inprimategia, 1857

 Diskurtsoak 
 Discursos leídos ante la Real Academia Española en la pública recepción del Excmo. Señor Gaspar Núñez de Arce, el día 21 de mayo de 1876, Madril, T. Fortanet inprimategia, 1876
 Discurso leído por el Excmo. Señor D. Gaspar Núñez de Arce el día 8 de Noviembre de 1886 en el Ateneo Científico y Literario de Madrid con motivo de la apertura de sus cátedras, Madril, 1886
 Discurso leído por el Excmo. Señor D. Gaspar Núñez de Arce el día 3 de Diciembre de 1887, en el Ateneo Científico y Literario de Madrid con motivo de la apertura de sus cátedras, Madril, Est. Tipográfico Sucesores de Rivadeneyra, 1887.

 Saski-naskia 
Miscelánea literaria. Cuentos, artículos, relaciones y versos, Bartzelona, Daniel Cortezo y Cía., 1886

 Itzulpenak 
La sombra de César, traducción de la que en verso catalán escribió D. Víctor Balaguer por Gaspar Núñez de Arce, Madril, P. Domínguez Martínez inprimategia, 1877.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 :Gaspar Núñez de Arceren obra digitalizatua Liburutegi Digital Hispanikoa, Espainiako Liburutegi Nazionala.
 :Idazlearen biografia Espainiako Errege Historia Akademiaren webgunean.

Kategoria:Valladolidtarrak
Kategoria:Espainiako antzerkigileak
Kategoria:Espainiako poetak
Kategoria:Espainiako saiakeragileak
Kategoria:Madrilen hildakoak
Kategoria:XIX. mendeko Espainiako idazleak
Kategoria:Espainiako idazleak
Kategoria:Gaztelaniazko idazleak
Kategoria:Espainiako eleberrigileak
Kategoria:Errealismoko idazleak
Kategoria:Erromantizismoko idazleak
Kategoria:Alfontso XII.a Borboikoaren erregealdia