Etorbidearen zubia

Irungo etorbidearen Zubia, Etorbide Zubia, baita Santiago Oinezkoentzako Zubia ere, Euskal Herriko Gipuzkoako Irun eta Lapurdiko Hendaia udalerriak oinez elkarlotzen dituen zubi bat da, Bidasoa ibaiaren gainean, eta Ipar eta Hego Euskal Herria ere elkarlotzen ditu, baita Frantzia eta Espainia ere. 

Egitura metalikoa du, eta 1915ean ireki zuten oinezkoentzat, 1917an ibilgailuentzat; inaugurazio ofiziala, berriz, 1918an egin zen. Ordudanik, Bidasoa gaineko mugako errepidezko pasabide nagusia izan zen Behobiko zubiarekin batera autobidea ireki arte, baita hainbat gertaera historikoren lekuko ere. 1966an ireki zuten Santiago zubia, Etorbidearen zubiaren alboan, eta trafikoa handik bideratu zen. Estilo modernista du.

 Osaera 
Metalezko 112 metro ditu luzeraz, eta bost baoz osatzen da, 22,40 metroko argi bana. Egituraz, saretadun bi habe metaliko ditu. 16 metro zabal zen egin zuten unean.

 Historia 
Zubia eraiki baino lehen, oinezkoek eta autoek Bidasoa ibaia kabarraz igarotzen zuten Hendaia eta Irun artean. 1862tik, hala ere, burdinbideak bazuen zubia, ez oso urrun. Bidasoa ibaiaren gaineko zubi hau Irungo Udalak enkargatu zion Salvador Azua eraikitzaileari. Etorbide (Avenida) izena Frantziako etorbidearen buruan izatetik letorkioke. Zubia 1915eko abenduan ireki zen lehen aldiz (azaroaren edo abenduaren 5ean, iturriaren arabera). 

Bi urteko eraikuntza lanen eta proben ondoren, 1917an zabaldu zen, eta Irungo Udalak ordaindu eta eraiki zuen; Ignacio Ugarte teniente koronela izan zen egitasmoa diseinatzearen arduraduna; era horretan, Hendaiara joateko, errepidez Behobiaraino joan behar izatea saihestu zuten;Nazioarteko zubiaren inaugurazioaren artikulua. Espainiako Liburutegi Nazionala  Irungo Udalaren kargura izan zen mantentze-lana ere. Une batean, zubi erdia Frantziari oparitu zitzaion, betiere, mantentze-lana erdibana egitearen truke. Zubiak 132 metro luze zituen eraikitzeko unean, eta metalezkoa da; 22,43 metroko zutabe bat zuen.

1936ko irail hasieran Irun kolpisten pean erori zenean, Irungo herritarrek eta gerlariek trumilka ihes egin zuten zubian zehar, tiro artean. Lluis Companys buruzagi katalana hemen eman zieten alemanek espainiar agintari frankistei. Espainiako Gerra Zibilaren osteko aldian, kontrabandorako igarobide bihurtu zen, eta mugaz bi aldeetako familiak bertan elkar ikusten zuten, zubia pasa gabe bada ere, elkarri oihu eginez. 1940ko ekainean III. Reicheko tropa alemaniarrek okupatu zuten, eta hala, espioitza eta estraperlorako gune garrantzitsu bilakatu zen.

60ko hamarkada arte, dirusaria ordaindu behar zen hura igarotzean mantentze lanetarako, baina hamarkadetan ez zen aldatu prezioa. Gipuzkoako monumentu izendatu zuten 2012an. 2020tik 2023ra, Frantzia eta Espainia arteko muga hainbat aldiz itxi zen estatuetako gobernuen aginduz, eta zuzenean eragin zion Etorbidearen zubiari. 2023ko urrian, iraunkorki ireki zen berriz.

 Memoriaren lekua 
Irungo Etorbidea zubia Memoria Demokratikoaren Leku izendatu zuen Espainiako Gobernuak urtarrilaren 21ean hartutako akordio batean, 2026ko urtarrilaren 26an argitaratuta, BOEn. 36ko Gerran eta ondorengo diktadura frankistan erbesteratu ziren milaka herritarrentzat izan zen leku hori.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Santiago zubia
 Nazioarteko Trenbide Zubia (Irun-Hendaia)
 Behobiako nazioarteko zubia

 Kanpo estekak 
 Amaia Jiménez Larrea: "Mugaren loturak", Berria, 2023ko irailaren 1a.
 Bidasoako zubien multzoa Santiago gunean (Irun).
 "Puente Avenida" (Mercedes-Benzen web orria) 

Kategoria:Hendaiako zubiak
Kategoria:Irungo zubiak
Kategoria:1915eko zubiak
Kategoria:Irungo monumentuak
Kategoria:Euskal Herriko arkitektura modernista
Kategoria:Kostaldeko Donejakue bideko eraikinak Euskal Herrian
Kategoria:Bidasoaren gaineko zubiak