Tamara Rojo

Tamara Rojo CBE (Montreal, Kanada, 1974ko maiatzaren 17a) espainiar nazionalitateko dantzari eta ballet zuzendaria da, Londresko English National Baleteko zuzendari artistikoa da. Lehenago Royal Balleteko dantzari nagusia izan zen. 2016ko urtarrilean, Tamara Rojok ‘cum laude’ doktoratu zen URJCn. 

2022an San Frantziskoko Balleteko zuzendari izendatu zuten, Balletaren laurogeita hamar urteko historian lehen emakumezko zuzendaria.

Tamara, English National Baleteko berritzaile ezaguna da, San Frantziskoko Balleteko Helgi Tomassonen hurrengo zuzendaria.

Rojo Kultur Erakunde Aitzindariarekin elkartu zen, Lehen Zuzendari Artistiko Femenino bezala, Dantza Konpainia Txalotuaren Historiako 89 urteetan.

 Biografia 
Kanadako Montreal hirian jaio zen,hantxe bizi baitziren gurasoak, nazionalitate espainiarrekoak biak. Tamarak lau hilabete bete zituenean, Espainiara joan ziren. Víctor Ullate Dantza Zentroan hasi zen (1983-1991), eta David Howard eta Renatto Paronirekin osatu zuen bere prestakuntza. Ullateren Konpainiako kide izan ondoren (1991-1996), Galina Samsovak Scottish Baleten dantzatzera gonbidatu zuen (1996-1997).Página web del scottishballet Besteak beste, El lago de los cisnes, El Cascanueces, Romeo eta Julieta eta La sylphide interpretatu zituen konpainia horrekin. Doktorea da eta ‘cum laude’ bikaina lortu zuen Juan Carlos Erregea Unibertsitateko Alicia Alonso Dantza Institutu Nagusian. Tesia: Perfil Psicológico de un Bailarín de alto nivel. Rasgos vocacionales del bailarín profesional./ Goi-mailako dantzari baten profil psikologikoa. Dantzari profesionalaren bokaziozko ezaugarriak. Lehenago Arte Eszenikoetako Masterra lortu zuen URJCren eskutik. 

 Lan ibilbidea 
25 urte zituela, dantzari nagusia izan zen English National Balleten (Ingalaterrako Balet Nazionala) (1997-2000), eta kategoria horrekin sartu zen Londresko Royal Balleten, Anthony Dowellek 2000ko uztailean gonbidatuta. 

Artista gonbidatu gisa aritu da, besteak beste, honako hauekin: Mariinski Balleta, Milango La Scala Antzokiko baleta, Tokyoko Balleta, San Petersbugoko Mijáilovski Antzokiko balleta, Nizako Operako Balleta, Veronako Arena, Cubako Ballet Nazionala Berlingo opera Balleta, eta nazioarteko gala askotan. 

English National Baleteko zuzendariak, 2012ko irailetik aurrera, klasiko garrantzitsu eta berrituei eusteko konpromisoa hartu zuen. Horren ondorioz, Akram Khan koreografo sarituari Giselle ballet klasikoaren bertsio berria sortzeko erronka sortzailea eskaini zion. Tamara Rojoren zuzendaritzapean, English National Balleta Anna-Marie Holmesen bertsio berrituan gonbidatu zuten, lehen aldiz, 2016ko ekainaren 21etik 25era Parisko Palais Garnier operan: Le Corsaire, Marius Petipa eta Konstantin Serguéiev.

2016. urtean, Giselle ballet erromantiko ikonikoaren bertsio berri bat birsortzeko gonbita egin zion Rojok Akram Khan koreografoari, eta arrakasta nabarmena izan zuen.

 Koreografo 

 Raymonda 
2022ko urtarrilean, English National Balletak Raymondaren bertsio berria aurkeztu zuen, Tamara Rojok koreografiatua London Coliseumen. Rojok XIX. mendeko Krimeako gerrara eraman du istorioa, Florence Nightingaleren irudian oinarrituta, Raymonda bat sortzeko, emakumeak gerra-garaian eta gizartean duen zeregina birdefinitzeko. Raymonda hau ez du etxean geratu eta josi nahi, eta Ingalaterratik Itsaso Beltzean barna doa Sebastopoleraino. Han, zauritutako soldaduak artatu ditu, eta Brigada Arinarekin bat egin duen John de Bryanekin topo egin du. Familiaren laguna da Bryan. Batailara joan denean, Raymonda konbentzitu du ezkontzeko eskua onar dezan. Abdur Rhaman lagunak, Otomandar armadaren aliatuak, hitz eman du Raymonda zainduko duela Bryandik itzuli arte.

Errauskine

Estreinaldia: 2022ko maiatzaren 25ean, Kungliga Operan, Stockholmeko Royal Swedish Balleten eskutik. Eguneraketa bat baino gehiago, Errauskineren bertsioarekin, Tamara Rojok dantza klasikoa gorenera eramaten du birtuosismoaren bidez. 

Sinopsia: Errauskine Stockholmeko portuan hondoratutako itsasontzi batean bizirik atera da. Berehala umezurztegi batera eraman dute, eta han baztertu eta tratu txarrak eman dizkiote.Sukaldari bat, garbitzaile bat eta giltza-ama atsegin bat lagun egin dira. Dantza-lehiaketa handiko epaimahai aspergarriak Errauskineri uko egin dio lehen entzunaldian, bere estiloa ausartegia eta lehergarriegia delako, eta lagunek lagundu diote. Errauskine kalifikatu egin behar da! Baina lehiakideengana garaiz iritsiko da? Eta familiarekin elkartuko da? Berak asko harritzen ditu.

Musika:  Sergei Prokofiev. Eszenografia: Christian Lacroix eta Tobias Rylander. Jantziak: Christian Lacroix. Argiak eta bideoa: Tobias Rylander. Dramaturgia: Lucinda Coxon. 

 San Frantzisko Baleta 
2022an,San Frantzisko Balleta zuzendu zuen lehen emakumea izan zen, konpainiaren laurogeita hamar urteko historian. 

 Baletak 
PaperaKoreografoaKonpainiaGiselleAkram KhanEnglish National BalletaLes SylphidesMichel FokineB.B.Com.Madril, Royal BalletClara (intxaur-hauskailua)Wayne EaglingEnglish National BalletaOndineJohn CrankoRoyal BaletaHemea eta bariazioakG. BalanchineTolosako B.K.-Ullate, Royal BalletAllegro distiratsuaG. BalanchineB.Kom.ItxasoGrossa FugaHans Van ManenB.Kom.ItxasoEtorkizuneanGlen TetleyB.Kom.ItxasoErrotzeaVíctor UllateB.Kom.ItxasoSimumaVíctor UllateB.Kom.ItxasoHiru puntako txapela (baleta)Massine leonideaBal.Nizeko operaLe Beau DanubeMassine leonideaBal.Nizeko operaRite of SpringKenneth MacMillanE.N.B., Royal BalletArgia (Nutcracker)Derek DeaneEnglish Nat. BaletaPakitaMarius PetipaEnglish Nat. BaletaJuliet (Romeo eta Juliet)Derek DeaneEnglish Nat. BaletaZinderellaBen StevensonEnglish Nat. BaletaThree preludesHans Van ManenEnglish Nat. BaletaNascita di OrfeoLuca VeggettiVeronako E. P. ArenaOdette/Odile (Beltxargen lakua)Deane/Makarova/M.Mason/NureyevKirov BaletaEdurnezuriRicardo CueMusika: E. Aragoi – Arriaga AntzokiaOdette/Odile (Swan Lake)Petipa - IvanovENB/Scottish BaletaConsolations & LiebestraumChristopher BruceROH2Tatiana (Onegin)John CrankoRoyal BaletaJuliet (Romeo eta Juliet)Kenneth MacMillanRoyal BaletaLisatzeko makinaKenneth MacMillanRoyal BaletaMary Vetsera (Mayerling)Kenneth MacMillanRoyal BaletaManonKenneth MacMillanRoyal BaletaSong of the EarthKenneth MacMillanRoyal BaletaRequiemaKenneth MacMillanRoyal BaletaWinter DreamsKenneth MacMillanRoyal BaletaMy Brother, My SistersKenneth MacMillanRoyal BaletaSymphony in CBalantxinaRoyal BaletaJewel-akBalantxinaRoyal BaletaTziganeBalantxinaRoyal BaletaDances at a GatheringJerome robbinakRoyal BaletaRusheakWayne McGregorRoyal BaletaErromaWayne McGregorRoyal BaletaKitri (On Kixote)Vladimir VasilievScalako baletaSugar Plum Fairy (Nutcracker)Peter WrightRoyal Ballet, E.N.B.Juliet (Romeo eta Juliet)KrankoaScottish BaletaSylphideBournonville/Sorella Englund J.Covalli/J.PererrScottish Baleta, Royal BaletaGisellePetipa/Deane/A. BeheraRoyal Ballet, Ullate, N.N. KubaKitri (On Kixote)Deane/Petipa/Ashton/Nureyev jn.Royal, ENB, Tokyo BalletAurora (The Sleeping Beauty)Kenneth MacMillanR.B & English National BalletMedora (Le Corsaire (baleta))A-M Holmes after Petipa and SergeyevEnglish National Balleta

 Sariak eta aintzatespenak 

 South Bank Sky Arts Outstanding Achievement Award 2022 saria jaso zuen, English National Baleteko zuzendari artistiko izan zuen hamar urte berritzaileengatik.
 Espainiako Arte Eszenikoen Akademiaren Urrezko Domina 2021
 Espainia 2021 markaren ohorezko enbaxadorea
 2020an, Pop Eye saria dantza-kategorian.

 2016 Commander of the Order of the British Empire (CBE)
 2013 Harreman hispaniar-britainiarren II. saria
 2012 «Gold Medal for Fine Arts 2012», John F. Kennedy Center for Performing Arts-en
 2011 Isabel Katolikoaren zenbaki-agindua
 2010 The Laurence Olivier Award –Brandstrup – Rojo “Goldberg Variations” best new dance production
 2009 Cultura Viva – Nebrijako Unibertsitatea
 2008 Madrilgo Erkidegoko Arteen Nazioarteko Domina
 2008 Benois de la ΧRD saria
 2007 Ciudad de Madrid saria, Interpretazioaren oparia
 2006 Pilates Fitness an Wellness saria: Cultural person of the year
 2005 Príncipe de Asturias de las Artes saria (Maya Plisétskirekin partekatua)
 2004 "Leonid Massine" Positano Saria
 2002 Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina
 2002 Critic's Circle Dance Awards (Londres)
 2001 Sherringtons Awards Best Female Dancer of the Year
 Danimarkako Hans Christian Andersen Fundazioko enbaxadorea (2001)
 1997 Dantzaria Urteko errebelazioa Londresko Timesen
 1996 Urteko dantzari onenaren Italian Criticsen lehen saria
 1994 Grand Prix Femme eta Medaille Vermeille de la Ville de Paris (à l'unanimité) - Concour International de Danse de Paris
 Urrezko domina Parisko Ville Sari Nagusian (1994)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Página oficial de Tamara Rojo en inglés
En la Página oficial del English National Ballet
Tamara Rojo doctota ‘cum laude’ por la URJC 
 Tesis publicada de Tamara Rojo
La horma ensanchadora para zapatillas de punta de ballet
Premio Príncipe de Asturias de las Artes 2005
Reportaje: El escondite de Tamara Rojo en el Covent Garden
Tamara Rojo gana el II Premio a las Relaciones Hispano-Británicas
Tamara Rojo critica "la cultura del enchufe" y el nepotismo en las Artes Españoles

Kategoria:Arteetako Asturiasko Printzesa saridunak
Kategoria:Emakume dantzariak
Kategoria:Espainiako dantzariak
Kategoria:Ballet dantzariak
Kategoria:Emakume zuzendariak
Kategoria:Bellet zuzendariak
Kategoria:XX. mendeko emakumeak
Kategoria:XXI. mendeko emakumeak
Kategoria:XX. mendeko dantzariak
Kategoria:XXI. mendeko dantzariak