Zebra armiarma

Zebra armiarma edo zebra-jauzien armiarma (Salticus scenicus) Ipar Hemisferioko armiarma jauzilari arrunta da. Haien izen arruntak kolore bizi zuri-beltzari egiten dio erreferentzia, izen zientifikoa latinetik Salticusetik datorren bitartean dantzarako, haien bizkortasunari dagokionez, eta greziar eszenikusa, berriz, leku apaingarri baten eszenifikazio teatrala, zebren antzeko kolorazio deigarriari erreferentzia eginez . Armiarma txiki hau, 5 - 7 mm-koa emeek eta 5 - 6 mm-koa arrek, oso deigarria da bere bi begi handiengatik, armiarma jauzilarien ohikoa; 8 begi ere baditu, baina frontean dituen bi begi handiek ikusmen binokularra ematen diote. Kolore beltza edo parduskoa, zeharkako banda zuriekin, zebra-armiarma gisa ezagutzen dena. Prosomak ertz zuri bat eta bi puntu zuri ditu begien atzean, batzuetan elkartzen direnak. Sabelaldea parduskoa edo beltzarana da, eta aurrealdean zerrenda kurbatu zuri bat, kolore bereko hiru zerrenda obliko pare eta aurrealdean puntu zuri bat ditu.

 Kokapena 
Zebra-armiarmak oso zabalduta daude Europan, Ipar Amerikan eta Asia iparraldean.

Espezie hau, berez, habitat irekiekin lotuta dago, hala nola harkaitz-aurpegiak, teila hondartzak eta, noizean behin, zuhaitz-enborrak. Habitat ireki eta bertikalak nahiago dituztenez, sarritan gizakiengandik hurbil bizi dira hiri-habitatetan, hala nola lorategi-hesietan eta eraikinen hormetan. Armiarmak ere etxeetara sartzen direla jakin izan da, eta sarritan leiho-ertzetan bizi direla.

 Dieta 
Zebra-armiarmek armiarma txikiagoak eta beste artropodo batzuk ehizatu ohi dituzte. Ia bi aldiz luzeagoak diren moskitoez elikatzen ikusi dituzte. Ikusi da, halaber, objektu harrapariak armiarmaren luzera halako hiru hartzen dutela, hala nola sits-espezie txikienetako batzuk. Beste armiarma saltariek bezala, armiarma horiek aurreko begi handiak erabiltzen dituzte harrapakinak aurkitu eta zelatatzeko. Harrapakinerantz astiro mugitzen dira, biktimaren gainera jauzi egiteko bezain hurbil egon arte, eta ehizarako duten portaera katu gisa deskribatu da. Beren ikusmen zorrotza erabiliz, salto egiteko behar dituzten distantziak zehatz epaitzeko gai dira.

 Ehiza 
Albo-begiek hautemandako harrapakinetara bideratzen dira, harrapakin horrek azpiraturiko angelua 5,5 ° -tik gorakoa denean. Harrapakinaren abiadurak 
ez du distantzia erreaktiboaren determinazioan parte hartzen, baizik eta higitzen diren objektuek bakarrik orientatzen dute. Orientazioaren ondoren zelatan egoteko probabilitatea harrapakinaren tamainako eta abiadurako funtzioa da. Zebra-armiarmaren zurtoinaren abiadura gero eta txikiagoa da, bere harrapakina (geldikorra) hurbildu ahala.

Jauzi egin baino lehen, zetazko hari bat itsasten dute jauzika ari diren gainazaleraino, helburua huts eginez gero, haria igo eta berriro saiatu ahal izateko. Inurriak bezalako intsektu desatseginak ez dituzte ezagutzen.

Ez dago gihar hedatzailerik armiarma-hankako "giltzaduretan"; hanketako artikulazio-hedadura arteria-presio hemokoelikoak kontrolatzen du. Hedapen hau indar hidraulikoei zor zaiela esateko frogarik esanguratsuena da zango-hezurrak tente jartzen direla jauzian, gorputzaren presioa handituz, armiarma askotan froga daitekeena. Zebra-armiarmaren jauzi ia osoa laugarren hanka parearen bat-bateko zuzenketaren ondorio da. Batez besteko jauzi abiadura 0,64 eta 0,79 m/s artean dago (2,1 – 2,6 ft/s).

 Ugalketa 
Espezie hau udaberriko eta udako hilabeteetan hazten da. Dantzaldian, aurreko hankak, pedipalpak eta sabelaldea gora eta behera mugitzen dute.  Segizioan, arrek beren marra markak erabiltzen dituzte emearekin elkartu nahi dutela adierazteko. Arrek kontuz ibili behar dute eme batengana hurbiltzean, harrapakina bezala erasotu edo erratzeko arriskua baitute. Emea arraren dantzarekin txundituta geratzen bada, arra hurbiltzen utziko du. Emeak kuzkurtu egingo du eta arra bere gainera igotzen utziko du.  Armiarma arrek pedipalpa izeneko pare bat erabiltzen dute emeari espermatozoideak transferitzeko, emeak ugaltzeko prozesuan zehar. Emeak arrautza-zakuekin geratuko dira eta kumeak zainduko dituzte. Neskameek bigarren agurra egin ondoren, ama utzi eta beren kasa moldatuko dira.

 Historia Taxonomikoa 
Salticus scenicus Carl Alexander Clercken 1757ko Svenska Spindlar / Aranei Suecici obrako armiarmetako bat izan zen, nomenklatura zoologikoan armiarma izenen abiapuntua. [12] Clerckek jatorriz Araneus scenicus espeziea deitu zuen, eta Carl Linnaeusek 1758ko Systema Naturae argitalpenean Aranea scenica izena jarri zion; [12] Epithet scenicus "aktore" esan nahi du.

 Araneus scenicus                                   

 Aranea scenica
 Aranea albo-fasciata
 Aranea fulvata  
 Attus scenicus

 Attus candefactus
 Epiblemum faustum
 Attus scenicoides
 Calliethera histrionica
 Calliethera scenica

 Calliethera aulica
 Salticus albovittatus
 Attus histrionicus
 Callithera alpina
 Callietherus histrionicus

 Epiblemum histrionicum
 Salticus histrionicus
 Epiblemum scenicum
 Calliethera goberti
 Calliethera albovittata

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Salticidae
Kategoria:Europako armiarmak
Kategoria:Asiako armiarmak
Kategoria:Amerika Iparralde armiarma
Kategoria:Holarctic armiarma
Kategoria:Zebra armiarma
Kategoria:Armiarma
Kategoria:Salticus scenicus