Pieris rapae

Pieris rapae Pieridae familiako tximeleta da. Europan, Asian eta Afrika iparraldean hedatzen da. Ipar Amerikan, Australian eta Zeelanda Berrian ere aurkitu izan da, gizakiak axolagabe eramanda, eta aza eta arbi landaketen izurrite bihurtu du.

Lineok deskribatu zuen Papilio rapae eta Artogeia rapae. Beldarrak arbiaz (Brassica rapa) elikatzen delako jarri zion rapae izena.

 Deskribapena 
 Imagoa 
Tximeleta handia da, 38-50 mm arteko hegal zabalera hartzen du. Gainaldetik zuria da eta aurreko hegalen puntak grisak ditu. Puntzu beltz bana du aurreko eta atzeko hegaletan. Atzeko hegalaren azpialdea horixka da. Emearen puntuak handiagoak dira eta hegalen aurrealdeko kolore grisa leunagoa da.

Aza-tximeletaren (Pieris brassicae) antzekoa da, baina aza-tximeleta handiagoa da eta hegalen puntak ilunagoak dira.

 Beldarra 
Beldarra ile finez estalita dauka gorputza. Berdea da, puntu beltzak ditu eta lerro hori finek zeharkatzen dute gorputza aurrealdetik atzealdera.

 Bizi zikloa 
Hainbat belaunaldi izan ditzake urtean eta ondorioz otsailetik urrira ikusten dira tximeleta helduak hegan. Beldarra elikatuko den landarearen hostoen azpialdean banan bana jartzen ditu arrautzak eta handik beldarrak ateratzen dira. Beldarrak bakartiak izan ohi dira baina inurriekin harremadu daitezke lehenengo larba faseetan. Bestalde ikusi da himenopteroek beldar hauek parasitatzen dituztela. Ipar Amerikan hainbat liztor bizkarroi sartu dituzte beldar honi aurre egiteko.

Beldarren arbia eta aza jaten dute eta izurrite izatera irits daitezke. Pupa berdea edo okrea izan ohi da eta horrela hibernatzen du, udaberrian imagoa ateratzen den arte.

 Habitata 
Baratzetan aurkitzen da, bai eta bide ertzetan, eremu urbanoetan eta lurralde zabaletan ere. Itsasoaren mailatik hasi eta 2.000 metrotako altueraraino. Putzuen ondoan sarri ikusten dira ura edaten.

 Landare elikagaiak 
Seguruenik, beldarrek gehien erabilitako landarea baratzetako aza da. Basa egoeran bertako brasikazeo ugariz elikatzen dira, hala nola Biscutella, Diplotaxis, Eruca, Sinapis edo Sisymbrium generoak.

 Banaketa eremua 
Oso hedadura handia hartzen du Afrikako iparraldetik eta Makaronesiatik, Europa osoan zehar, Asiaraino eta are Ipar Amerikaraino ere, non sartua izan den. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Pieridae
Kategoria:Izurriteak
Kategoria:Euskal Herriko lepidopteroak
Kategoria:1758. urtean deskribatutako taxonak
Kategoria:Lineok deskribatutako taxonak
Kategoria:Europako lepidopteroak
Kategoria:Nekazaritzako izurrite intsektuak