DSpace

DSpace bilduma digitalak administratzeko software irekia da, erakundeetako gordailu digitaletarako soluzio gisa eskaintzen dena. Era askotako datuak onartzen ditu: liburuak, tesiak, argazkiak, filmak, bideoak, ikerketa-datuak eta beste batzuk. Datuak bilduma bateko itemetan antolatzen dira, eta bilduma bakoitza komunitate batekoa izan daiteke. Liburutegi, unibertsitate, ikerketa-zentro eta kultur arloko erakunde publikoetan erabili ohi da.

Kodea 2002an askatu zuten, HP eta MITen arteko aliantzaren ondorioz. BSD lizentzia bidez zabaltzen da, erabiltzaileei softwarea behar bezala pertsonalizatzeko edo hedatzeko aukera ematen diena.

Mundu mailako ikerketa-erakunde askok DSpace erabiltzen dute gordailu digitaletako hainbat beharri erantzuteko:

 Gordailu instituzionalak
 Ikasteko objektuen gordailuak
 Tesi elektronikoak (eTheses)
 Erregistro elektronikoen administrazioa
 Preserbazio digitala
 Item digitalen argitalpena

Duen webgune ofizialaren arabera munduko 3.000 erakunde baino gehiagotan instalatuta dago DSpace. Horietako batzuk dira Euskal Herriko Unibertsitatea (ADDI izeneko gordailua kudeatzeko) eta Mondragon unibertsitatea.

Gordailu digitaletarako beste soluzio batzuk badira, hala nola E-Prints edo Fedora Commons.
 DSpace Fundazioa 
2007ko uztailaren 17an, HP eta MITek batera iragarri zuten DSpace Foundation erakundea sortuko zela, irabazi asmorik gabeko erakundea, DSpace komunitateari lidergoa eta euskarria eskaintzeko asmoz.

 DuraSpace eta LYRASIS 
2009ko maiatzaren 12an, Fedora Commons-ek (ez du zerikusirik Fedora Core eta Red Hat-ekin) eta DSpace Fundazioak  DuraSpace izena duen irabazi-asmorik gabeko erakunde bateratua sortu zuten, duten misio komunean lankidetza bultzatzeko. Helburua da lidergoa eta berrikuntza eskaintzea hodeian oinarritutako kode irekiko teknologietan, batez ere liburutegi, unibertsitate, ikerketa-zentro eta kultura-ondareko erakundeetarako. DuraSpace-k lidergoa eta euskarria eskaintzen die DSpace zein Fedora Commons komunitateei.

DuraSpace eta LYRASIS fundazioek bat egin 2019ko uztailean, eta orain LYRASIS da lidergoa eta euskarria ematen dituena.

 Ezaugarriak 
Bere ezaugarri nagusiak hauek dira:

 Eduki digitalak gorde, katalogatu, kudeatu eta sareratzeko aukera anitzak ematen ditu.
 Hainbat formatutako dokumentuak biltzeko aukera: testuak, irudiak, audioak, bideoak, ikerketa datuak, erreferentziak eta bestelako formatuak onartzen ditu.
 Datuak item moduan antolatzen dira, itemak bilduma baten zati dira eta bildumak komunitate baten kokatzen dira.
 Biltegiak euren artean datuak elkartrukatzeko eta erregistroak deskribatzeko dauden nazioarteko protokolo eta estandarrak betetzen ditu.
 BSD lizentziapean banatzen da.

 Garapen komunitarioaren eredua 
DSpace komunitatearen garapen-ereduak Apache Software Foundation-enean oinarritzen da. Erabiltzaileak oinarrian daude eta horien arteko batzuek garatzaileen azpimultzoa osatzen dute. Azken horietako batzuek nukleoaren kodea garatzen kolaboratzen  dute eta laguntzaile horien garapena banaketa batean biltzen da, ebaluatzaile talde baten (committers deitutakoak) esku jarriz. Talde horren lana da kodeak garapen-dokumentazioaren jarraibideak betetzen dituela bermatzea, eta DSpace garatzeko estrategian benetan laguntzen duela (estrategia hori ere komunitate osoak erabakitzen du). 

 Teknologia 
DSpace Javaz dago idatzita eta datu-base erlazional batean oinarritzen da, PostgreSQL eta Oracle aukeran eskainiz. Bi interfaze ditu, bata klasikoa (JSPUI), JSP eta Java Servlet API teknologietan oinarrituta, eta bestea (XMLUI) Apache Cocoon-en (XML eta XSLT erabiliz) oinarritua. OAI-PMH protokoloarekin guztiz bateragarria da DSpace, eta METS (Metadata Encoding and Transmission Standard) software-paketeak esportatzeko gaitasuna du.

 Euskal Herrian 
Gutxi gorabehera, 1.200 erakundek DSpace erabiliz landu dituzten euren biltegi digitalak. Horietatik, 820 hezkuntzan dihardute, batez ere unibertsitate mailan. Adibidez, Kataluniako unibertsitate eta erakundeetan oso erabilia da. Besteak beste:  UOC, Universitat de Lleida, Universitat de Girona, Materials Docents en Xarxa edota Tesis Doctorals en Xarxa DSpace-rekin eginak daude.

Euskal Herrian, 2011an, erakunde batzuek software honetan oinarritutako biltegi digitalak erabiltzen zituzte, haa lnola, Eusko Jaurlaritzaren Liburuklik, Sancho El Sabioren Euskal Memoria Digitala eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko Academica-e.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 DSpace gune ofiziala
 LYRASIS 
 GitHub DSpace

 Kanpo estekak 

Kategoria:Javarekin programatutako software librea
Kategoria:Web aplikazioak
Kategoria:Gordailuak