Ana Mariscal

Ana Mariscal, jaiotzaz Ana María Rodríguez-Arroyo Mariscal (Madril, 1923ko uztailaren 31 - Ibíd., 1995eko martxoaren 28a) madrildar aktore, zuzendari eta ekoizlea izan zen. Kritikariek XX. mendeko europar zinemako zuzendaririk onenetakotzat jotzen dute. 

 Biografia 
Kasualitatez egin zuen debuta zineman: Zientzia Zehatzetako ikaslea zela, Luis Arroyo nebari lagundu zion, Luis Marquinaren El último husar (1940) hispaniar-italiar koprodukzio bat filmatzeko probetara; zuzendariak erreparatu eta filmeko bigarren rol femeninoa ematea erabaki zuen.Borau, J.L.: Diccionario..., pág. 544.

 1940 hamarkada 
Urtebete geroago, José Luis Sáenz de Herediaren Raza filmeko protagonista izan zen, Alfredo Mayorekin batera, eta uneko espainiar zinemako izar handienetako bat bihurtu zen. Hala, arrakasta handiz betetako ibilbidea hasi zuen pantaila handian, eta hamarkada bat baino gehiago iraun zuen. thumb|ezkerrera|270px|Ana Mariscal,1952 Denbora horretan filmatu zituen, besteak beste, Luis Marquinaren Vidas cruzadas (1942); Mariano Pomboren Mañana como hoy (1947); Luis Luciaren La princesa de los Ursinos (1947); Ignacio F. Iquinoren El tambor del Bruch (1948); Antonio Románen Pacto de silencio, Manuel Murren Un hombre va por un camino (1949). Azken filmazio horretan Valentín Javier García-Fernández ezagutu zuen, eta harekin ezkondu zen 1954an.«La actriz Ana Mariscal se ha casado», en hemeroteca.abc.es.(16/05/1954).

Pantaila handian agertzearekin batera, eszenatokiei buruzko interpretazio bikainak egin zituen, Luis Escobar-en eskutik, María Guerrero antzokian hamarkadaren hasieran egin baitzuen debuta. 1945ean, Ana Mariscalek José Zorrillaren Don Juan Tenorio egin zuen Valladoliden. Gauetan Inés andrea interpretatzen zuen, baina arratsaldeetan Don Juanen paperarekin ausartu zen, eta «lotsagabe»kotzat hartu zuten batzuek, eta haren aurkako epaiketa egin zen. Alfredo Marqueríeren esku-hartzeari esker 'onik atera' zen bere «ausardia»tik.«El día que Don Juan fue ella», en www.elnortedecastilla.es. 2/enero/2018.

 1950 hamarkada 
Berrogeita hamarreko hamarkadaren hasieran, aktore gisa agertzen hasi zen, eta Bosco Films produkzio-etxea sortu zuen. Handik gutxira, bere filmetako gidoiak ekoizten, zuzentzen eta idazten hasi zen; Segundo López, aventurero urbano (1953); Misa en Compostela (1954); Con la vida hicieron fuego (1959). 1963an, El camino lanarekin, Miguel Delibesen eleberrian oinarritua eta oso baliabide gutxirekin filmatua, kameraren atzean egindako lanari kritika onak jasotzea lortu zuen. Film hori berreskuratu egin zuen publiko zabalarentzat 2021ean, Cannesko zinemaldiaren historiako film klasikoen atalean aurkeztu baitzen, kopia digitalizatua erakutsiz. 

Bere filmez gain, beste batzuk filmatu zituen hainbat zuzendariren agindupean, nahiz eta oso noizean behin egin zituen; bere garaian eragin komertzial handia izan zuten filmetan parte hartu zuen, hala nola Luis Luciaren Jeromín (1953); José María Forqueren Un día perdido (1954) edo Luis Luciaren Morena Clara (1954).

 Argentinan 
1954an ezkondu ondoren, bikotea Argentinara joan zen, eta han bi urte eman zituen. Anak hainbat filmetan lan egin zuen: Kurt Land-en En cárne viva, Bacará; Enrique Cahen Salaberryren Enigma de mujer; Edgardo Togniren Los maridos de mamá. Telebistan ere agertu zen, eta Luis R. Arroyo nebaren laguna zen, eta 13 urte zituela ezagutu zuen Federico García Lorcaren lanak interpretatu zituen antzokian.

 Espainarako itzulera 
Espainiara itzulita, bere produktorearen filmetan lan egin zuen, eta noizean behin beste zuzendari batzuen lanetan paperak onartu zituen: Luis César Amadoriren La violetera (1958), edo La reina del Chantecler (1958). Interpretazio-eskolak ere eman zituen IIECen (Ikerketa eta Esperientzia Zinematografikoen Institutua), 1957 eta 1960 artean.«Ana Mariscal: una mujer marcada» en cvc.cervantes.es.

Azken urteetan, ikuskizunen mundutik at bizi izan zen, eta literaturan jardun zuen buru-belarri. 1995eko urtarrilean Urrezko Domina eman zitzaion Arte Ederretako merezimenduari. Anuncio oficial en www.boe.es.

1995eko martxoaren 28an hil zen, 71 urte zituela, Madrilgo ospitale batean, minbizia zuela eta. Hurrengo egunean lurperatu zuten La Almudenako hilerrian.«Fallece la actriz y directora de cine Ana Mariscal», en elpais.com.

Valentín Javier Gariko-Fernández senarra (produktorea eta argazkilaria) (1921-2012) 2012ko ekainean hil zen 91 urte zituela, eta La Almudenako hilerrian erraustu zuten.Esquela online en www.rememori.com.

 Sariak 

 Zinemako Idazleen Zirkuluaren dominak

UrteaKategoriaFilma1945Aktore nagusi onenaUna sombra en el jardínn1949Aktore nagusi onenaUn hombre va por el camino1950Aktore nagusi onenaDe mujer a mujer
*1995eko urtarrilean Urrezko Domina eman zitzaion Arte Ederretako merezimenduari.

 Filmografia 
UrteaIzenburuaEgiaztatuaZuzendariaOharrakEgileaZuzendariaEkoizlea1940El último húsarLuis MarquinaHispaniar-italiar koprodukzioa. Izenburu orijinala: Amore di ussaro.1940La florista de la reinaEusebio Fernández ArdavínIzen bereko antzerki obrakoa1942RazaJosé Luis Sáenz de Heredia1942¡Qué contenta estoy!Julio de Fleischner1942Siempre mujeresCarlos Arévalo1942Vidas cruzadasLuis Marquina1943Cuarenta y ocho horasJosé María Castellví1944Cabeza de hierroIgnacio F. Iquino1945Una sombra en la ventanaIgnacio F. IquinoEmakume aktore onenaren CEC saria1945¡Culpable!Ignacio F. Iquino1945Viento de siglosEnrique Gómez1945El obstáculoIgnacio F. Iquino1947DulcineaLuis Arroyo1947Noche sin cieloIgnacio F. Iquino1947La princesa de los UrsinosLuis Lucia1948El tambor del BruchIgnacio F. Iquino1948Mañana como hoyMariano Pombo1948La próxima vez que vivamosEnrique Gómez1948La vida encadenadaAntonio Román1949Aquellas palabrasLuis Arroyo1949Pacto de silencioAntonio Román1949Doce horas de vidaFrancisco Rovira Beleta1949Un hombre va por el caminoManuel Mur OtiEmakume aktore onenaren CEC saria1950De mujer a mujerLuis LuciaEmakume aktore onenaren CEC saria1950La fuente enterradaAntonio Román1951El gran galeotoRafael GilJosé Echegarayren izen bereko antzerki obran oinarritua1953Segundo López, aventurero urbanoAna MariscalCoguionista1953JeromínLuis LuciaLuis Colomaren izen bereko antzerki obran oinarritua1953VértigoEusebio Fernández Ardavín1954Misa en CompostelaAna MariscalDokumentala. Hitzak: Ana Mariscal1954Morena ClaraLuis Lucia1955En carne vivaEnrique Cahen SalaberryArgentinar pelikula1955Un día perdidoJosé María Forqué1955BacaráKurt LandArgentinar pelikula1956De noche también se duermeEnrique CarrerasArgentinar pelikula1956Los maridos de mamáEdgardo TogniArgentinar pelikula1956Enigma de mujerEnrique Cahen SalaberryArgentinar pelikula1958La violeteraLuis César Amadori1958Hay que bañar al neneEdgardo TogniArgentinar pelikula1958Patio andaluzJorge Griñán1958CarlotaEnrique Cahen SalaberryMiguel Mihuraren izen bereko lanean oinarritua1959Juego de niñosEnrique Cahen SalaberryVíctor Ruiz Iriarteren izen bereko lanean oinarritua1959Con la vida hicieron fuegoAna MariscalElkarrizketak.1959El magistradoLuigi ZampaHispaniar-italiar koprodukzioa. Izenburu orijinala:   Il magistrato1960La quinielaAna Mariscal1961Hola, muchachoAna Mariscal1962Feria en SevillaAna Mariscal1962La reina del ChanteclerRafael Gil1962Occidente y sabotajeAna MariscalGidoilarikide1963El caminoAna MariscalMiguel Delibesen lehen zinema.egokitzapena.1964La otra mujerFrançois VilliersHispaniar-frantziarkoprodukzioa. Izenburu orijinala:  L'autre femme1966Los duendes de AndalucíaAna MariscalGidoilarikide1966Vestida de noviaAna MariscalGidoilarikide1968El paseílloAna MariscalGidoilarikide1987El polizón del UlisesJavier AguirreAna María Matuteren izen bereko haurrentzako kontaketa batean oinarritua

 Telebista 

 Platea hogareña, Juan Carlos Thorryrekin batera, Amaren senarrak.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 BORAU, José Luis (dir.) (1998). Diccionario del cine español. Madrid: Alianza Editorial. p. 544-5. ISBN 978-84-2065-257-3. 
 GREGORI, Antonio: El cine español en sus directores, orr. 238-254. Ediciones Cátedra, Madril, 2009. ISBN ά376-2614-7
 MARISCAL, Ana (1984). Cincuenta años de teatro en Madrid. Madrid: El Avapiés. p. 172. ISBN 978-84-86280-04-8. 
 — (1943). Mi vida. Madrid: Ed. Astros. 
 MARTÍNEZ TEJEDOR, María Concepción (2016). Directoras pioneras del cine español. Madrid: Fundación FirstTeam. pp. 59-72; 106-222. ISBN 978-84-608-3879-1. 

 Kanpo estekak 

 Ana Mariscal Espainiako zinemaren gauean. 15 minututik 97ra
 Ana Mariscal  Internet Movie Databasen (ingelesez).

Kategoria:Madrildarrak
Kategoria:Madrilen hildakoak
Kategoria:Espainiako emakume aktoreak
Kategoria:Madrilgo aktoreak
Kategoria:Espainiako zinema gidoilariak
Kategoria:Emakume zinema gidoilariak
Kategoria:Emakume ekoizleak
Kategoria:Espainiako ekoizleak
Kategoria:Minbiziak hildakoak