María Galiana Medina

María Galiana Medina (Triana auzoa, Sevilla, 1935eko maiatzaren 31) Filosofia eta Letretan eta Historian lizentziatua, irakaslea eta aktore andaluza da.  

 Biografia 
Alaba bakarra da, aita Campsako langilea zen eta ama mekanografoa. Mariaren hitzetan amona bere haurtzaroko pertsonarik garrantzitsuenetako bat izan zen Gerra Zibilak eragindako minari aurre egiten lagundu zion hamaika urte bete zituen arte bere etxeah hartuz. Kalean ezkutaketan eta pilotan jokatzea gustatzen zitzaion eta gerora futbolzalea izan da, hain zuzen ere Betis taldearen zalea. Hogeitabost urte zituenean bera bezala irakasle zen Rafaelekin ezkondu zen eta hogeitamairurekin jada sei seme-alaba zituzten. 2008an alargundu zen. 

Bere karrera artistikotik kanpo, María Galiana bere konpromiso sozial eta politikoagatik da ezaguna. Hainbat gizarte-kausaren defendatzaile aktiboa izan da, eta bere plataforma erabili du berdintasunaren, giza eskubideen eta justiziaren alde egiteko. Beti defendatu izan du genero-berdintasunaren aldeko borroka gizarte-klasearen mende dagoela: "Ezer egiten ez duten andreak, ohean gosaltzen dutenak, umeak haurtzainek eskolara eramaten dituztenak, inongo kezkarik gabe bizi direnak, ez dira sekula feministak izango." 

 Irakasle 
Galiana bizitza osoan aritu da irakaskuntzan. Sevillako hainbat institututan aritu den irakasle hau interpretazioak erakarri bazuen ere, ez zuen 50 urte bete arte aktore karrera hasi. Irakaskuntza izan zuen lanbide 2000. urtean erretiroa hartzea erabaki zuen arte. Irakastea eta ezagutzak transmititzea izan da beti bere bizitza bete duena. Zineman eta antzerkian aukera gehiago eskaini zizkiotenean, berak beti jakin zuen bere eginkizunak konbinatzen, baina uneoro azpimarratzen du ikasleekiko konpromisoak lehenesten dituela. Hezkuntza munduan izan duen presentziaren adierazle da Sevillako Montequinto auzoan, bere izena daraman Bigarren Hezkuntzako Institutu Publikoa. 

 Aktore 
Lehen urratsak Sevillako Unibertsitateko TEU antzerkian egin zituen arren, bokazio berantiarreko aktorea da. 1985ean bere ikasleetako batek paper bat eskaini zion ia aurrekonturik ez zuten Sevillako gazte batzuek zuzendutako Madre in Japan filmean eta garai hartan 50 urte zituen Galianak proiektua onartzea erabaki zuen. Hala, etapa berri bati ekin zion: “Madre in Japan amaitu nuenean, ezin izan nuen imajinatu zer gertatuko zitzaidan gero”. Handik aurrera hainbat antzeslan eta filmetan parte hartzeko proposamenak jaso zituen, paper txikiekin hasi zen Pasodoble, Malaventura El seductor, El palomo cojo eta Más allá del jardín, beste fikzio batzuen artean. Fernando Truebak zuzendutako Belle Epoque filmean, Penélope Cruz, Maribel Verdú eta Fernando Fernán Gómez aktoreekin partekatzen du pantaila. 

Geroago, Federico García Lorca idazlearen antzerki-lanaren egokitzapen zinematografikoa den Yerma filmean parte hartu zuen eta Antonio Muñoz Molinaren nobelatik abiatuta Imanol Uribek zuzendu zuen Plenilunio thrillerrean paper bat lortu zuen. Urte berean emakumezko banaketa-aktore onenaren Goya saria irabazi zuen bakardadeari, pobreziari eta amets itogarriei buruzko drama den Solas filmean tratu txarrak jasaten dituen emaztearen papera egiteagatik.  Más pena que gloria, Tapas eta La caja filmetan izan zituen paperei esker oso aktore ezaguna eta errespetatua bilakatu da.

Baina dudarik gabe ere paperik ezagunena La 1 telebista kate publikoko Cuéntame cómo pasó telesailean egindako Herminia López pertsonaia da. Serie honetan Frankismoaren azken urteetan eta Espainiako Trantsizioaren hasieran bizi den klase ertaineko Alcántara familiaren bizipenak eta haien inguruan gertatzen dena kontatzen da.

 Filmografia 
+UrteaFilmaPertsonaiaZuzendariaGeneroaIraupena1985Madre in Japan RosarioFrancisco PeralesKomedia1h 25'1986Las dos orillasMarinaren izebaJuan Sebastián BollaínDrama1h 45'1988PasodobleSoleJosé Luis García SánchezKomedia1h 30'1988MalaventuraManuel Gutiérrez AragónKomedia dramatikoa1h 30'1990La seducción del caosBasilio Martín PatinoSuspensea 1991La noche más largaJuanen amaJosé Luis García SánchezDrama1h 33'1992Belle ÉpoqueLa PoloniaFernando TruebaKomedia erromantikoa1h 48'1993Tirano Banderas CucarachitaJosé Luis García SánchezDrama1h 31'1994Suspiros de España (y Portugal)AmaliaJosé Luis García SánchezKomedia1h 33'1994La pasión turcaVicente ArandaDrama1h 57'1995El rey del ríoSukaldariaManuel Gutiérrez AragónDrama1h 42'1995Así en el cielo como en la tierraEvangelinaJosé Luis CuerdaKomedia1h 30'1995El palomo cojoAmonaJaime de ArmiñanDrama1h 54'1995El seductorEncarnaJosé Luis García SánchezKomedia1h 28'1995BelmonteAsunciónJuan Sebastián BollaínDrama1h 31'1996LibertariasMojategiburuaVicente ArandaDrama belikoa3h 22'1996Más allá del jardínRamonaPedro OleaDrama erromantikoa1h 31'1997La duquesa rojaSaltzaileaFrancesc BetriúKomedia1h 29'1997Tranvía a la MalvarrosaLa PilarJosé Luis García SánchezDrama1h 47'1998YermaDoloresPilar TávoraDrama1h 46'1999SolasAmaBenito ZambranoDrama1h 38'2000Más pena que gloriaTeresaVíctor García LeónDrama/Komedia1h 31'2000FugitivasAscensiónMiguel HermosoDrama1h 38'2000PlenilunioEmakume dolutuaImanol UribeDrama1h 30'2003Una pasión singularGinesaAntonio GonzaloDrama1h 44'2003El sexo lo cambia todoMercedesLuiz Carlos LacerdaKomedia1h 34'2004RomaAtezainaAdolfo AristarainDrama2h 28'2004María queridaCarmenJosé Luis García SánchezDrama1h 31'2005Pura sangreManuelaLeo RicciardiDrama1h 31'2005TapasConchiJuan Cruz, José CorbachoKomedia dramatikoa1h 34'2006La cajaJosefa andereaJuan Carlos FalcónKomedia beltza1h 47'2007Dos rivales casi igualesMikelaMiguel Ángel Calvo ButtiniKomedia1h 36'2011Los muertos no se tocan, neneRamona andereaJosé Luis García SánchezKomedia1h 26'2021En el segundo izquierdaAuroraMarco Araujo DoladoDrama19'2015TranseúntesConchaLuis AllerDrama1h 34'

 Telebistako serieak 
UrteaFilmaPertsonaiaTelebista kateaParte hartzea1989JuncalTita SoleLa 14 ataletan1990La seducción del caosLa 1Telefilma1994La mujer de tu vidaCarrilloLa 1Atal batean 1996Juntas pero no revueltasCarmelaLa 1Atal batean1996Turno de oficioVudú atsoaLa 1Atal batean1996Andalucía, un siglo de fascinaciónAntikuarioaCanal Sur2 ataletan1999Petra DelicadoPilarTelecincoAtal batean2001 - 2023Cuéntame cómo pasóHerminia LópezLa 1352 ataletan2002La MariGenaraCanal Sur eta TV32 ataletan2010La Mari 2GenaraCanal Sur eta TV32 ataletan

 Antzeslanak 
UrteaAntzeslanaAutorea/kAntzokiaHerria1987PascuaAugust StrindbergTeatro ClásicoSevilla1990El hombre que murió en la guerraManuel Machado eta Antonio MachadoTeatro Lope de VegaSevilla1990Quimera y Amor de Don Perlimplín con Belisa en su jardínFederico Garcia LorcaTeatro Bellas ArtesMadril1992La casa de Bernarda AlbaFederico Garcia LorcaPalacio CentralSevilla1997YermaFederico Garcia LorcaPalacio CentralSevilla2000Pa siempreSebastián JunyentTeatro Juan BravoSegovia2000TroyanasLucio Anneo SénecaTeatro Central Sevilla2003El sueño de una noche de teatroHainbat autoreren testuakMaria GuerreroMadril2006La casa de Bernarda AlbaFederico Garcia LorcaPalacio de FestivalesSantander2009Cuento de NavidadCharles DickensGran Teatro Elx2009FugadasPierre Palmade eta Christophe DuthuronTeatro Lope de VegaSevilla2013Conversaciones con mamaSantiago Carlos OvesTeatro PrincipalAlacant2015El pan y la salRaúl QuirósTeatro del BarrioMadril2015La asamblea de las mujeresAristofanesTeatro RomanoMerida2018El magoJuan Antonio Mayorga RuanoTeatro Valle-InclánMadril2020Diálogo del amargoFederico Garcia LorcaTeatro EspañolMadril2020PenélopeMaría Luisa Herlinda Eusebia MiraTeatro RomanoMerida2021El abrazoChristina HerrströmTeatro Bellas ArtesMadril
 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Espainiako emakume aktoreak
Kategoria:Espainiako irakasleak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Sevillarrak