Sarangi

Sarangia hari igurtzizko instrumentua da, biolin baten bertsio primarioaren antza duena. Hindustanen jotzen da.

 Etimologia 
Hidueraz sa-ranga izenak "koloreduna" esan nahi du.

 Hedapen geografikoa 
India, Nepal, Bhutan eta Bangladesheko landa-eremuetan erabiltzen da. Aspaldi Pakistanen ere jotzen zen, baina sarangi jotzaileen erreleborik ez da izan eta ia erabat desgertu da.

 Deskribapena 
Zedro gorriaren (Toona ciliata) zurezn egiten da, enbor bloke bakarra erabiliz. Kutxa itxura du eta hiru ganbera huts ditu, pet ("urdaila"), chaati ("bularra") eta majai ("garuna"). Guztira 61 cm-ko luzera izan ohi du eta 15 cm-ko zabalera. 

Pet soinu-kutxa ahuntz larruz egindako partxeaz estalita dago eta erdialdean larruzko tira sendo bat du ganberaren hormari iltzez lotuta. Elefante itxurako zubiari eusten dio, zubia gamelu edo bufalo hezurrez egina da. Zubi horrek 35-37 soka finen presioa jasaten du. Sokak altzairuz edo letoiz eginda daude.

Chaati atalaren barnean kromatikoki afinatutako 15 tarab sokazko errenkada bat dago, eta, eskuinean, bederatzi tarab-eko errenkada diatoniko bat, oktaba oso bat hartzen duena, gehi inguruko beste nota bat edo hiru oktabaren gainetik edo azpitik.

Musika tresna goitik behera hiru soka lodik zeharkatzen dute. Nepalgo sarangiak lau soka ditu.

Biolinean bezala gaj izeneko egurrezko arku bat erabiltzen da jotzeko. Arkuaren soka zaldiaren ile sendoez eginda dago.

 Teknika 
220px|thumb|Ram Narayan musikari indiarra sarangia jotzen.
Musikariak lurrean eserita eta hankak gurutzatuta jotzen du, sarangia orkatilen eta ezkerreko sorbaldaren artean bertikalean finkaturik duela. Eskuineko eskuaz arkua erabiltzen du.

Arkua hiru soka nagusietan igurtziz sortzen da soinua. Hiru hari nagusien inguruan dauden tarab sokek ere bibratu egiten dute soinu melodiotsu eta koloretsua sortaraziz. Gizakiaren ahotsa eta sentimenduak diruditen soinuak sortzen dituela esaten da.

Soinua gelditzeko ez dira hatzak erabiltzen, azazkalak baizik. Hatzak talko hautsez lubrikatzen dira.

 Historia 
Mogolen garaiko musika tresna da. Hindustanen antzina izan ziren arkudun musika tresnetatik eratorria dela uste da. Hidustango musikan garrantzia handia izan du sarangiak, eta emozio handiko interpretazioak egiteko erabili izan zen mendeetan zehar, hala erregeen gortean, nola herri xehearen ospakizunetan.

 Sarangi emankizunak 
Tradizionalki sarangia abestearekin lotuta dago. Askotan beste musika tresna batekin batera jotzen da emanaldietan, sitararekin, sarodarekin eta bansuriarekin adibidez.

Nepalgo saragina Gandarbha herriaren musika tresna da eta gainerako herrialdeetako musikarekin alderatuta tradizionalagoa da.

 Musikari ezagunak 
 Indiako sarangi-jotzaileak 
 Abdul Latif Khan
 Ram Narayan
 Sabri Khan
 Sultan Khan
 Pakistango sarangi-jotzaileak 
 Allah Rakha
 Bundu Khan
 Nathoo Khan

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Soinueneako fitxa

Kategoria:Nepalgo musika tresnak
Kategoria:Bangladeshko musika tresnak
Kategoria:Indiako musika tresnak
Kategoria:Bhutango musika tresnak
Kategoria:Pakistango musika tresnak
Kategoria:Hari igurtzizko instrumentuak