Elvira Godás

Elvira Godás (Lleida, Katalunia, 1917ko urtarrilaren 22a – Sant Adriá de Besós, Bartzelona, 2015eko azaroaren 12a) maistra errepublikarra izan zen, Archivo, Guerra y Exilio elkarteko ohorezko presidentea.  

 Biografia 
Elvira Victorina Villa eta Federico Godàsen alaba txikiena izan zen, 1906an inauguratu zen Lleidako Eskola Lizeoaren sortzaileak.Lleidako Eskola Lizeoa Kataluniako hiriburu horretako lehen erakunde pedagogikoa izan zen, «laikotasuna, berdintasuna, askatasuna eta elkarrekiko laguntza» ereduei jarraituz, eta gai-zerrenda tradizionala zabalduz musika, arte, gorputz-hezkuntza eta txangoekin, XX. mendearen hasieran eredu iraultzaile bat.«1937ko azaroaren 2an, Italiako Aviazione Legionariak Lleida bonbardatu zuen, eta, besteak beste, Eskola Lizeoaren eraikinaren erdia suntsitu zuen, Blondel etorbidean. 42 ume hil ziren .». 

Aita 1920an hil zen, eta ama, 33 urte eta bost seme-alabarekin, bakarrik arduratu zen eskolaz denboraldi batez. Elvirak kontserbatorioan ikasi zuen piano karrera 1925 eta 1935 bitartean. 1936an, Espainiako Gerra Zibilak eragingo zuen altxamendu militarra gertatu zenean, eta gobernu errepublikarrak irakasle gehiago eskatu zituenean, haietako asko frontera joan zirelako, Elvira bere borondatez aurkeztu zen, Lleidan azterketa berezi bat eta Bartzelonan katalanezko proba gehigarri bat gaindituz.Pompeu Fabrak, katalan modernoaren 'aitak', egin ziola azterketa gogoratzen du Elvirak. Senarrarekin batera, maisua bera ere, Bartzelonara joan zen eta Nova Infància eskolan lan egin zuen, eta geroago Figuerasen.Beste iturri batzuen arabera, gerra zibilean Elvira eta bere senarra Castellnou de Seanan, Lleidatik gertu, Bartzelonan eta Borges Blanquesen irakasle izan ziren, CENUk (Eskola Berri Bateratuaren Kontseilua) koordinatuta.

Bigarren Errepublika garaituta, Elvira, «haren senarra, Josep Cervera, bihotzetik gaixo zegoena, eta bi urte eta erdiko semea», Frantziara joan ziren Pirinioak zeharkatuz.  Sinaian plaza lortu ondoren, Mexikoko gobernuak espainiar errefuxiatuentzat jarri zuen ontzietako baten, Elvira eta bere familia Veracruzera iritsi ziren. 

Mexikon, 1942an hil zen Josep. Erbestean eman zituen lehen urteetan, Elvirak jertseak egin zituen soldadu estatubatuarrentzat, eta Edizioen Batasun Banatzailean lan egin zuen, Miquel Marín eta Ricardo Mestrek sortua. Maistra-titulua aitortu ondoren, irakaskuntzan jardun ahal izan zuen berriro, eta Hans Christian Andersen ikastetxea sortu zuen. Era berean, bere musika bizitza berreskuratu zuen Liceo Franco-Mexicano-n eta Colegio de Las Vizcainas-en eskolak emanez, eta Mexikoko Kataluniar Orfeoian sartu zen, non bere bigarren senarra ezagutu zuen.

Mexikon Las Españas aldizkaria sortu zuen José Ramón Aranarekin ezkondu zen 1972an, eta Aranak, atzera bueltarik ez zuen gaixotasun baten ondorioz, Espainiara eramateko eskatu zion Elvirari, han hiltzeko. Senar-emazteak Espainiara iritsi ziren, oriandik frankista, urte haren erdialdean, eta Castelldefelsen jarri ziren bizitzen. Katalunian bi urte eman zituen eta beste bat Ingalaterran, baina Mexikora itzuli zen. 1980an itzuli zen behin betiko Espainiara, dagoeneko demokratikoa, eta Bartzelonan jarri zen, Prim ikastetxean, musika eta katalana irakasten. «Espainiaren beste historia bat» berreskuratzeko lanean, Elvira 1997ko azaroan Adelina Kondrateva brigadista buru zuen Archivo, Guerra y Exilio elkartearen sorrera-taldean sartu zen.

Elvira Bartzelonan hil zen 98 urte zituela. Bere mezu gogokoenetatik, Dolores Cabra historialari, lankide eta lagunak bere esaldi gogokoena gogoratzen du: «Bizitza honetan nahi izan dudan guztia lortu dut, hainbeste zen eta hain gutxi kostatzen zen».

 Aintzatespenak 
2016an Elvira Godàs i Vila, de mestra de la República a mestra del Besòs liburua argitaratu zen, Elvirarekin egindako hainbat elkarrizketa eta Jordi García y Farrero, Salomó Marquès, Margarita Carbó eta Ferran Aisa idazleen ikerketa-bilduma barne, Sant Adriá de Besósen «Dones Amb Iniciativa» kolektiboak argitaratua.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Elvira Godási egindako elkarrizketa dugifonsespecials.udg.edu (audio). 1994ko maiatzaren 2a.
 VV.AA. Elvira Godàs y Vila, de maestra de la República a maestra del Besòs (katalanez). Bartzelona. 
 "Elvira Godás i Vila: La experiencia del CENU en primera persona" GARCIA FARRERO, Jordi (2010). Annals del Patronat d'Estudis Històrics d'Olot i Comarca (en catalán) (21): 101-115. ISSN 0211-8424.

Kategoria:Maistrak
Kategoria:Emakume musika-irakasleak
Kategoria:Erbesteratuak