Goizaldi Dantza Taldea

Goizaldi Euskal Dantzari Taldea (Donostia, Gipuzkoa, 1948ko otsailaren 2a), Goizaldi Dantza Taldea izenez ere ezaguna, euskal dantza tradizionalaren taldea da. Kandido Pujana maisuaren gidaritzapean eman zituen lehen urratsak. Donostian egin zuen taldeak lehen agerraldia, 1948ko apirilaren 25an.

Euskal dantzak guztiak landu arren, taldea Gipuzkoako dantza tradizionaletan oinarritzen da gehienik.

Goizaldi Euskal Dantzarien Biltzarreko kide da, eta Gipuzkoako Euskal Dantzarien Biltzarraren ordezkaritzari atxikita dago.

 Historia 

 Iztueta - Olano - Pujana 
Goizaldiren sorrera, lau dantzari maisuren ondorengotzaren emaitza da.

 Juan Ignacio Iztueta Etxeberria 
Juan Ignacio Iztueta (Zaldibia, Gipuzkoa, 1767 - 1845) folklorista aitzindaria izan zen, folklore hitza oraindik ere asmatu gabe zegoenean. 1824. urtean "Guipuzcoaco dantza gogoangarrien condairak" idatzi zuen. Bertan 36 dantza bildu zituen, dagozkien kondairak eta dantzatzeko erak deskribatuz. Europan dantzei buruz ezagutzen den lehenetariko liburua dugu. Bere liburua Gipuzkoako dantzen erreferentzia bilakatu da dantzari guztientzat.

Gaztetatik dantza munduan murgilduta, Goierriko dantzak zabaltzeari ekin zion. Bere eskuetatik dantza talde ugari sortu ziren, herriz-herri dantzak irakasten ibiltzen baitzen. Dantzaria izateaz gain, idazlea ere izan zen. XIX. mendean gai profanoak euskaraz landu zituen lehen idazle laikotzat hartzen da.

Oso bizitza mugitua izan zuen Iztuetak. Hiru aldiz ezkonduta, 11 seme-alaba izan zituen, eta beste seme bat abandonatu egin zuen. Bere ideiengatik inkisizioak espetxeratua izan zen. Logroñoko kartzelan zegoela bere bigarren emaztea Kontxesiri idatzitako poesia famatua egin da.

 Jose Antonio Olano Irastorza 
Jose Antonio Olanok (Zaldibia, Gipuzkoa, 1821ko ekainaren 29a - Ordizia, Gipuzkoa, 1882ko uztailaren 2a) dantza txikitatik bizi izan zuen. Bere etxetik gertu Iztuetaren etxea zegoen. Iztuetak bere etxe aurrean dantza nola irakasten zuen ikusita, Olano gazteari berehala sartu zitzaion dantza zaletasuna. Iztuetaren ikaslea, honen heriotzaren ondoren (1845) Goierriko dantzak erakusteko ardura hartu zuen Olanok. Lehenengo Zaldibiako dantza taldearen buru gisa.

Garaiko dokumentuek esaten duten arabera, Olanok zuzendutako taldeak San Juan bezperan, Korpus egunean eta herriko Santa Fe festetan dantzatzen ohi zuen. Beranduago Ordizian ezagutzen den lehen dantza eskola eratu zuen. Garai hartan Olanoren taldea jadanik ezaguna zen Euskal Herri osoan.

Olanok dantzarekiko sentitzen zuen amodioaren adibide ugari daude. Historiak dioenez, 1856. urteko San Ferminetan dantzatzeko, Olanok bere dantzari taldearekin Aralarren zehar oinez egin zuen bidea. Egunbetez ibili ondoren Iruñera iritsi eta ezer ez gertatu ez balitz bezala bere emanaldia eman zuen. 1882. urtean Zumarragako Santa Isabel festak zirela eta, Olano Santa María la Antigua ermitan Gizon Dantza dantzatzera gonbidatu zuten. Dantza bukatuta ez zen oso ondo sentitu eta bere etxean ohera sartu behar izan zuen. Bederatzi egun beranduago, hil egin zen Jose Antonio Olano.

 Jose Lorenzo Pujana Bidegain 
Jose Lorenzo Pujanak (Ordizia, Gipuzkoa, 1868 - Donostia, Gipuzkoa, 1947) bost urte zituela hasi zen Olanok Ordizian zuen dantza eskolara joaten. Gorpuzkeraz txikia izanik dantzarako trebezia handia agertzen zuen. Bere lehen agerraldia Olanoren taldearekin Santa Anako festetan izan zen. Zortzi urte zituela jadanik dantzari taldeko buruzagia zen.

Olanoren heriotzaren ondoren bere irakaskuntza lana jarraitu zuen Pujanak. Iztuetak bere garaian egin zuen bezala, hainbat dantza talde sortu zituen Jose Lorenzok. 70 urte eman zituen Olanotik ikasitako dantzak erakusten.

1927. urtean Donostiako Udalak eskatuta, Donostiara joan zen Pujana. Bertan Donostia eta Gipuzkoako Dantza Eskolaren ardura hartu zuen. 20 urtez izan zen dantza maisua Donostian, 1947. urtean hil zen arte.

 Kandido Pujana Telleria 
Kandido Pujana (Ordizia, Gipuzkoa, 1905 - Donostia, Gipuzkoa, 1985) Goizaldi Dantza Taldeko sortzailea izan zen. 1947. urtean bere aita zena Jose Lorenzo Pujanaren heriotza ostean, Donostiako Udaletxeko Dantza Eskolaren arduradun bihurtu zen. Urte bat beranduago Goizaldi sortuko zuen. Bere aita bezala dantzari aparta izan zen.

Ezaguna da bere zorroztasuna dantzak irakasteko garaian. Dantzak entsaiatzeko orduan, bere eskuetan eramaten zuen makil batekin ematen zituen klaseak. Dantza agerraldietan ere beti taulatuaren gainean egoten zen, dantzariek egiten zuten edozein akats zuzentzeko.

Taldearen 25. urteurrena bete zenean omenaldia eskeini zion Goizaldik. Berari esker Iztuetak hasitako tradizioak Goizaldin du jarraipena. 1985. urtean, 80 urterekin hil zen. Berak ereindako haziak tinko dirau Goizaldi taldean.

 Lehen urratsak 

Lehen emanaldiko dantzariak hauexek izan ziren:Juan José Aranguren, Juan Mª. Montes, Antonio Ansola, Miguel Otegui, Antonio Fernandez Berridi, Juan Manuel Oronoz, Juan José Aramburu, José Luis Huesa, Pedro Mª. Martinez de Arbulo, José Ramón Torralba, Ignacio Gordejuela eta Jesús Mª. Martinez.
Urtebete geroago, 1949. urtean, estrainekoz atzerrian dantzatu zuen Kandido Pujanaren talde berri honek. Pauen (Okzitania, Frantzia) egin zuten atzerriko lehen agerraldia, Irungo Orfeón de los Buenos Amigos taldearekin, nekazal azoka batean.

1951. urtean, taldea sortu eta hiru urtera, taldeari izena jarri behar ziotela pentsatu zuten Kandido Pujanaren aginduetara dantzatzen zuten gazteek. José Ignacio Montes Astigarragak eginiko proposamena aukeratu zen, hau da, taldeari "GOIZALDI" izena ipintzea. Urte hori, 1951, garrantzitsua izan zen Goizaldi Dantza Taldearen etorkizunerako. Urte horretako urrian sortu zen nesken taldea. Gisa horretan taldeak indar berezia hartu zuen. Jendaurreko agerraldiak nabarmen ugaritzen dira data horretatik aurrera.

1953. urteko da Goizaldiko Zuzendaritza Batzordeak egindako bilera bati erreferentzia egiten dion artxiboko lehen idazkia. Urte horretako maiatzaren 3an egindako bileraren aktak, Bilbon egin beharreko aktuazio bati erreferentzia eginez, taldea "LOS BALLETS VASCOS de SAN SEBASTIAN "GOIZALDI", discípulos del Maestro Pujana" izenarekin aurkeztu behar zela zioen.

Goizaldi taldeko Alfonso Gandiaga eta Iñaki Gordejuela Udaberri dantza taldeko maisuak izan ziren.

Juan Antonio Urbeltz (Iruñea, 1940ko urriaren 20a) folklorista eta kultura gizonak Goizaldi dantza taldean parte hartu zuen 1958 eta 1965 urteen artean, Argia taldera igaro zen orduan.

 Sariak eta Jaialdiak 
UrteaJaialdiaLekuaSaria1949Pabeko Nazioarteko JaialdiaPaue, Frantzia1953Languiedoco Nazioarte Jaialdia
Landetako Nazioarteko Jaialdia Girondeko ikuskizunaLanguedoc, Frantzia
Landak, Frantzia Gironda, Frantzia1954Gerseko ikuskizunaGers, Frantzia1955Landetan agerraldia
Llangolleneko Nazioarteko JaialdiaLandak, Frantzia
Llangollen, Erresuma Batua3.saria1956Llangolleneko Nazioarteko Jaialdia
Landetan agerraldiaLlangollen, Erresuma Batua
Landak, Frantzia1.saria1957Gerseko ikuskizunaGers, Frantzia1958Landetako ikuskizuna
Girondeko ikuskizuna Riviera dei Fioriko Nazioarteko Jaialdia Niza-Canneseko Nazioarteko Folklore JaialdiaLandak, Frantzia
Gironda, Frantzia; Riviera dei Fiori, Italia; Niza eta Cannes, Frantzia1959Landetako ikuskizuna
Bretainiako Nazioarteko Jaialdia Messinako Nazioarteko Folklore JaialdiaLandak, Frantzia
Bretainia, Frantzia; Messina, Sizilia1960Capbretongo Nazioarteko Jaialdia
Cacereseko Nazioarteko JaialdiaCapbreton, Frantzia
Cáceres, Espainia1.saria1961Gisorseko Nazioarteko Jaialdia
Niza-Canneseko Nazioarteko Folklore Jaialdia Beaulieu-Sur-Mereko ikuskizuna Capbretongo Nazioarteko JaialdiaGisors, Frantzia
Niza eta Cannes, Frantzia; Beaulieu-Sur-Mer, Frantzia Capbreton, Frantzia1.saria1962Borgosesia-Vercellia Nazioarteko Folklore JaialdiaBorgosesia-Vercellia, Italia1963Bonn-Erbacheko Nazioarteko Jaialdia
Lyoneko Nazioarteko JaialdiaBonn-Erbach, Alemania
Lyon, Frantzia1964Pragako Nazioarteko Folklore Jaialdia
Bratislavako Nazioarteko JaialdiaPraga, Txekiar Errepublika
Bratislava, Eslovakia1965Lefkaseko Nazioarteko JaialdiaLefkas, Grezia1966Middlesbroughko Nazioarteko Folklore JaialdiaMiddlesbrough, Erresuma Batua2.saria1967Folkeston Nazioarteko Folklore Jaialdia
Le-Havreko Nazioarteko JaialdiaFolkeston, Erresuma Batua
Le-Havre, Frantzia1968Herning-Kopenhageko Nazioarteko JaialdiaHerning-Kopenhage, Dinamarka1969Krems Nazioarteko Folklore JaialdiaKrems, Austria1970Niza Nazioarteko Folklore JaialdiaNiza, Frantzia1971Hoorn Nazioarteko Folklore JaialdiaHoorn, Herbereeak1972Asel Nazioarteko Folklore JaialdiaAsel, Suedia1973Palmako Nazioarteko JaialdiaPalma, Espainia1974Zagreb Nazioarteko Folklore JaialdiaZagreb, Kroazia1975Municheko Zerbeza FeriaMunich, Alemania1976Bitburg Nazioarteko Folklore JaialdiaBitburg, Alemania1977Schoten Nazioarteko Folklore JaialdiaSchoten, Belgika1978Newcastle Nazioarteko Folklore JaialdiaNewcastle, Erresuma Batua1979Mechelen Nazioarteko Folklore JaialdiaMechelen, Belgika1980Wiesbaden Nazioarteko JaialdiaWiesbaden, Alemania1981Bergen Nazioarteko Folklore JaialdiaBergen, Norvegia1982Sidmouth Nazioarteko Folklore JaialdiaSidmouth, Erresuma Batua1983Dublin Nazioarteko Folklore JaialdiaDublin, Irlanda1984Wiesbaden Nazioarteko Folklore Jaialdia
Dormund Nazioarteko Folklore Jaialdia

Iparraldeko Karolina Nazioarteko Folklore JaialdiaWiesbaden, Alemania
Dortmund, Alemania

North Carolina, AEB1985Dormund Nazioarteko Folklore Jaialdia
Dusseldorf Nazioarteko Folklore JaialdiaDortmund, Alemania
Dusseldorf, Alemania1986Ubersse-Feldwies Nazioarteko Folklore JaialdiaÜbersee-Feldwies, Bavaria, Alemania1987Boise Euskal Festa
Newcastle Nazioarteko Folklore JaialdiaBoise, Idaho, AEB
Newcastle, Erresuma Batua1988Confolens Nazioarteko Folklore Jaialdia, Argia Dantza TaldearekinConfolens, Frantzia1989Ludwigstein-Colbe Nazioarteko Folklore JaialdiaLudwigstein-Cölbe, Alemania1990Berlin Nazioarteko Jaialdia
Jolina Gora Nazioarteko Folklore JaialdiaBerlin, Alemania
Jolina Gora, Polonia1991Ubersse-Feldwies Nazioarteko Folklore JaialdiaUbersse-Feldwies, Bavaria, Alemania1996Messinako Nazioarteko Folklore JaialdiaMessina, Sizilia1997Rovaniemi Justaiset FestivalRovaemi, Finlandia1998Ankara Nazioarteko JaialdiaAnkara, Turkia1999Gulpilhares Nazioarteko Folklore JaialdiaGaia, Portugal2000Kordobako euskal etxea
Barilocheko ikuskizuna Buenos Aires ikuskizuna Mar de Plata ikuskizunaKordoba, Argentina
Bariloche, Buenos Aires, Mar de Plata, Argentina2001RubifolkRubi, Katalunia2002Kaszcinbarzcika Nazioarteko Folklore JaialdiaKaszcinbarzcika, Hungaria2003Mollet del Valles Nazioarteko JaialdiaMollet del Valles, Katalunia, Espainia1.saria2004Rosarioko Nazioarteko Folklore Jaialdia
Paranáko ikuskizuna Suipachako ikuskizunaRosario, Argentina
Paraná, Suipacha, Argentina2005Mollet del Valles Nazioarteko JaialdiaMollet del Valles, Katalunia, Espainia2006Pola de Siero Nazioarteko Dantza JaialdiaPola de Siero, Espainia2007Sidi-bel-abbès Nazioarteko Folklore JaialdiaSidi-bel-abbès, Aljeria1.saria2008Celje eta Zalec Nazioarteko Folklore JaialdiaCelje eta Zalec, Eslovenia2009Mezinarodni folklorni festival Cerveny KostelecČervený Kostelec, Txekiar Errepublika2010Rubifolk
Nazioarteko Taskopru kultura eta barazuri festibalaRubi, Katalunia
Taskopru, Turkia2012Braccianoko gazteluko Nazioarteko Folklore JaialdiaBracciano, Italia2013Cenicientos Nazioarteko Folklore Musikaren Jaialdia
Celestino Graça Nazioarteko Folklore JaialdiaMadril, Espainia
Santarem, Portugal2015Rodez Nazioarteko Folklore JaialdiaRodez, Frantzia2016Mediterraneoko Nazioarteko Folklore JaialdiaMurtzia, Espainia2018Idaho International Summerfest
Boiseko I. Oinkari eta Goizaldi Dantzari EgunaRexburg, Idaho, AEB
Boise, Idaho, AEB202259. Beskidy Highlanders Kultur Astea eta 31. Nazioarteko Folklore ElkarteratzeaBielsko-Biala, Polonia2024Goizaldiren 75. urteurrena ospatzeko Argentinara egindako bidaiaNecochea, Buenos Aires, La Plata, Argentina

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Zerrenda:Frankismo garaian Bizkaian sortutako dantza taldeak

 Kanpo estekak 

 Webgune ofiziala

Kategoria:Donostiako kultura
Kategoria:Euskal Herriko dantza taldeak
Kategoria:Euskal folklore elkarte eta taldeak