Malú Gatica

Malú Gatica, jaiotzaz María de la Luz Enriqueta Gatica Boisier (Purén, Txile, 1922ko urtarrilaren 15a – Santiago (Txile), 1997ko abuztuaren 10a) txiletar antzerki, irrati, zinema eta telebistako aktorea izan zen. Txileko aktore ezagunenetako bat izan zen hainbat hamarkadatan, ez bakarrik erakargarritasun fisikoagatik, baita dotoretasunagatik, xarmagatik eta zorroztasunagatik ere. Bere garaiko Hollywoodeko zinemako aktore askorekin lan egin zuen. Txileko kulturaren barruan garrantzitsua da.Una trágica Alicia en el país de las maravillas

 Biografia 

 Lehen urteak 
Malleco probintzian jaio zen, El Fortín onibarraren Boisier etxean. José Boisier Bourgeaux frantziar kolonoaren familiakoa da, aktorearen amaren aldeko aitona. Leku horretan bizi izan zuen haurtzaroa, aitona-amonen etxean, eta oroitzapen horiek bere Memorias para olvidar liburuan bizi izan zituen, bere jaioterriko usainak, koloreak eta zaporeak aipatuz.

Gurasoak, Roberto Gatica kazetaria eta Leonie Boisier, New Yorkera joan ziren bizitzera. Malú Gaticak han oinarrizko eta erdi mailako irakaskuntza egin zuen, eta gero hizkuntzetan eta musikan ikasten jarraitu zuen. Geroago, Buenos Airesen, antzerkia ikasi zuen Cunill Cabanellas kontserbatorioan.

 Bizitza pertsonala 
Estatu Batuetan, 1948an, Eugene Fellekin ezkondu zen, Mexikoko enbaxadan estatubatuar agregatu batekin. Lotura horretatik jaio zen Leon seme bakarra.

 Heriotza 
Malu Gatika 1997ko abuztuaren 10ean hil zen, minbiziaren ondorioz. Haren azken nahia bere errautsak jaioterriko plazan edo El Fortínen zabaltzea izan zen. Eremu hori aitona-amonena izan zen, eta haurtzaroan han oso zoriontsua izan zela esaten zuen . Leon semeak gotorlekuko muinoetan bete zuen bere nahia.

Edertasun, dotoretasun eta xalotasun handia zuen, eta hura karakterizatu zuten beti, eta azken egunetara arte lagundu zioten, prentsak «ikuskizunaren dama handi»tzat hartzen zuen. Ondasun materialetatik libratuta, bere ondasun gutxi guztiak hainbat erakunderi eman zizkion hil aurretik

 Aktore ibilbidea 
16 urterekin hasi zen, 1938an, New Yorkeko National Broadcasting Companyn kantatuz. Txikitatik artearekiko grina handia izan zuen, eta, amaren laguntzarekin, abeslari eta antzerki- eta zinema-aktore gisa karrera arrakastatsua lortu zuen. Bere herrialdean eta Argentinan, Brasilen, Espainian, Estatu Batuetan, Frantzian, Mexikon eta Perun lan egin zuen. Bere herrialdean eta Argentinan, Mexikon eta Hollywooden parte hartu zuen. Orson Welles, Marlene Dietrich, Gregory Peck eta Zsa Zsa Gabor artistekin harremanak izan zituen, besteak beste.

Garai hartan, Estatu Batuetako egunkariek ziotenez, «Hego Amerikako sentsazioa txiletarra da; Malú Gatica, zeinaren edertasunak eta ahotsak beti berri ematen baitute arte-eremuan».Malú Gaticak 51 antzerki-lanetan, 24 telenobeletan, 16 zinema-filmetan parte hartu zuen bere herrialdean eta atzerrian, eta liburu hauek idatzi zituen Memorias para olvidar, Lo que el tiempo se llevó eta argitaratu gabeko beste bat.

1988an Por el amor al amor kasetea grabatu zuen, besteak beste, Canción de septiembre eta Ave María en el morro.

 Aintzatespenak 
Bere ibilbidean sari garrantzitsuak eman zizkioten bere ibilbide arrakastatsuagatik. 

 1987an Irudi Irtenaren Urrezko Laurela jaso zuen eta 1991n APES Ibilbidearen Saria jaso zuen.
 1993an Munduko Hezkuntza Kontseiluaren Meritu Instituzionalaren Ordena Saria eman zioten.
 1995ean, Hezkuntza ministro Sergio Molinaren eskutik, "Gabriela Mistral" merituaren ordena jaso zuen, Ofizial Handiaren mailan, zineman, antzerkian eta telebistan egindako ibilbide artistikoagatik, bai Txilen, bai Buenos Airesen, Mexikon eta Hollywooden (AEB). «Maluk aipamen hori merezi du bere lanagatik eta herriari atzerrian eman dion ospeagatik», esan zuen ministroak.
 2016. urtean Malú Gatica Boisier Udal Antzokia sortu zen Purenen, aktorearen ondarearen omenez.

 Filmografia 
Hainbat lanetan parte hartu du:thumb|200px|Malú Gatica, 1942

 Zinema 
PelikulakUrteaIzenburuaPertsonaiaZuzendariaOharrak1941Verdejo gasta un millónEugenio de LiguoroTxilen egina1942Verdejo gobierna en VillaflorEugenio de LiguoroTxilen egina1944Siete mujeresBenito PerojoPortugalen egina1945Se abre el abismoPierre ChenalArgentinan egina1946Ocho hombres y una mujerJulián SolerMexikon egina1946Amar es vivirSilviaJuan José OrtegaMexikon egina1947Extraña obsesiónJosé DíazMexikon egina1947El príncipe del desiertoFernando A. RiveroMexikon egina1947Todo un caballeroAlicia CandónMiguel M. DelgadoMexikon egina1948Los que volvieronLucy AlcázarAlejandro GalindoMexikon egina1948El casado casa quiereGilberto Martínez SolaresMexikon egina1951Target Unknown (Objetivo desconocido)French entertainerGeorge ShermanHollywooden egina1951The Lady and the BanditBaroness MargaretRalph MurphyHollywooden egina1951Captain Pirate (Bandera negra)AmandaRalph MurphyHollywooden egina1955El gran circo ChamorroMargarita MendizábalJosé BohrTxilen egina1959Sábado NegroMiguel M. DelgadoMexikon egina1996El último cierra la puertaMarcela CatalánTxilen egina

 Telebista 
TeleserieakUrteaTeleserieaRola1954Cuentos de amor1958Captain David GriefLady Brenda Errington1959El precio del cieloDaniela1963Ésta es mi familiaRosario1966Haras La RevoltosaIsabel1975María JoséJ.J. JuezGilda1976Sol tardíoMarcela1978El secreto de IsabelIsabel de la Rioja1979Sonata de violín y pianoMartín RivasFrancisca Encina1981AmeliaIrene Monterreal1982La gran mentiraRaquel Echaurren1984La represaFelisa EcheñiqueLa torre 10Malva del Río1985La trampaDiana1986La QuintralaÁgueda Flores1987La última cruzGloria1988Matilde dedos verdesSoledad AriztíaSemidiósÚrsula García1990Te contéEster ValdiviesoCrónica de un hombre santoGabriela1991Volver a empezarOtilia Moreno1993Marrón glacéBea1994Top secretEmilia RuizChampañaLuisa Echaurren1995Amor a domicilioBlanca Cousiño1996Marrón Glacé, el regresoBea1997Eclipse de lunaEva Fernández

 Saioak 

 Antzerkia 

 Aldizkariak 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Soledad Uribe Boisier, "Historia de Purén" Reunion en el Valle Colipi, Reyes eta Boisier.

 Kanpo estekak 

 Malú Gatica en Musicapopt.cl
 Malu Gatika Cinech.cl-en
 Erreportajea www-n.Los paños.  artxibatu zen.

Kategoria:Txileko aktoreak
Kategoria:Emakume aktoreak
Kategoria:Minbiziak hildakoak
Kategoria:Euskal txiletarrak