Gailu mugikor

Gailu mugikorra () esku bakarrarekin eutsi eta erabiltzeko moduko tamaina duen ordenagailu bat da. Prozesatzeko gaitasun batzuk ditu, sare batekin etengabeko edo aldizkako konexioa, eta pantaila laua, eta sarrerako periferiko bat edo gehiago (hala nola ukipen pantaila edo teklatua). Gehienetan, bateria bat du energia iturri.

XXI. mendearen hasieratik gehien erabiltzen diren gailu mugikorrak telefono mugikorrak dira. Lehenengo telefono adimendunei, 2000ko hamarkadaren amaieran, tabletak gehitu zitzaizkien, tamaina handiagokoak baina gainerakoan haien berdinak. 2010erako, gailu mugikorrek askotan sentsoreak zituzten, hala nola: azelerometroak, magnetometroak eta giroskopioak, orientazioa eta mugimendua detektatzea ahalbidetzeko. Gailu mugikor askok erabiltzailearen autentifikazio biometrikoa egin dezakete, hala nola aurpegiaren azterketa edo hatz marken azterketa.

 Motak 

Mugikortasuna haririk gabeko konektibitatea izatearen sinonimotzat hartzen den arren, termino horiek desberdinak dira. Erabiltzaileek, aplikazioek eta gailu mugikorrek ez dute sarerako sarbide guztia haririk gabeko sareen bidez egin behar, eta alderantziz. Hari gabeko sarbide-gailuak estatikoak izan daitezke, eta erabiltzaile mugikorrak haririk gabeko eta klabe bidezko sarbide-puntuen artean mugi daitezke, ziberkafeak kasu. Gailu mugikor batzuk Interneteko gailu mugikor gisa erabil daitezke mugitzen ari diren bitartean Interneten sartzeko, baina ez da beharrezkoa hori egitea, eta telefonoaren funtzio edo aplikazio askok martxan jarraitzen dute, baita Internetetik deskonektatuta daudenean ere.

Gailu mugikorra beste teknologia batzuekin alderatuta bakarra izatea eragiten duena hardwareari eta softwareari datxekion malgutasuna da. Aplikazio malguetan bideo-txata, web-nabigazioa, ordainketa-sistemak, NFC, audio-grabazioa eta abar sartzen dira. Gailu mugikorrak nonahiko bihurtzen diren heinean, hodeiaren erabilera barne hartuko duten zerbitzuak ugarituko dira. Gailu mugikorraren forma arrunt batek, telefono adimendun batek, pantaila bat badu ere, adibidez txartel adimendunak (banku-txartel edo bidaia-txartel gisa erabilia) ez du pantailarik. Gailu mugikor horrek, askotan, PUZa eta memoria ditu, baina konektatu edo irakurle batean txertatu behar du bere egoera edo barne-datuak erakusteko.

Hauek dira gehien erabiltzen diren gailu mugikorrak:

 Telefono adimendunak (smartphone): ohiko telefono mugikorrak dira, baina egitura informatiko mugikor baten gainean eraikiak, biltegiratzeko eta prozesatzeko ahalmen handiagoa ematen diena. Ordenagailu baten antza dute. Askotan denbora-pasarako eta lan-tresnetarako erabiltzen dira.
 Tabletak: ukipen-pantaila batean integratutako ordenagailu eramangarri pertsonalak dira, Interneterako sarbidea dutenak eta sistema eragile batean instalatutako aplikazioak exekutatzeko gaitasuna dutenak. Maneiua erraza eta intuitiboa da.
 Erloju adimendunak: eskumuturreko erlojuak dira, eta Interneterako sarbidea, deiak jasotzea edo mezuak bidaltzea bezalako funtzionalitateak dituzte.
 Ugaltzaile digitalak: audio edo bideo gisako fitxategi digitalak gordetzeko eta erreproduzitzeko gailuak dira.
 Kamerak: irudiak, audioak eta bideoak hartzea ahalbidetzen duten gailuak. Gainera, konektibitate-gaitasunak izan ditzakete, atzemandako fitxategiak bidaltzeko eta partekatzeko.
 GPS gailuak: gailu horiek aukera ematen diete erabiltzaileei ibilgailu baten edo gailu hori erabiltzen duen pertsona baten posizio zehatza zehazteko.
 Ordenagailu eramangarriak: ordenagailu osoak dira, tamaina txikia eta trinkoa dutenez, garraiatu ahal izateko, eta bateriari esker, kargagailua sare elektrikora konektatuta ez dagoen bitartean erabiltzeko.

 Segurtasuna eta konfidentzialtasuna 
2015eko azterlan batzuek erakutsi zutenez, gailu mugikorretan instalatutako "ospe oneko" aplikazioen % 9 inguruk «oso ospe txarreko» webguneekin elkarreragiten zuten, gailuaren eramailea horretaz ohartu gabe. Ospe txarreko guneen artean, birus-eramaileak (% 9), lapurtutako informazioa erabiltzeagatik ezagutzen diren guneak (% 15), erabiltzaileen ebaluazioen arabera kalitate eskaseko guneak (% 73) eta adingabeentzat egokiak ez diren edukiak dituzten guneak (% 74) zeuden.

 Sistema eragile mugikorrak 
Sistema eragile mugikorra edo SO mugikorra maila baxuko programen multzo bat da, eta telefono mugikorraren berezitasun espezifikoen abstrakzioa ahalbidetzen du, eta haren gainean exekutatzen diren aplikazio mugikorrei zerbitzuak ematen dizkie. Windows, Linux edo Mac OS erabiltzen duten PCek bezala, gailu mugikorrek Android eta iOS sistema eragileak dituzte, besteak beste.
Adibidez:

 Android
 Bada
 BlackBerry OS
 EMUI
 Firefox OS
 iOS
 Maemo
 MeeGo
 MIUI
 Moblin (proyecto)
 Palm OS
 Sailfish OS
 Symbian OS
 Windows CE
 Windows Mobile
 Windows Phone
 KaiOS

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Teknologia mugikorra
Kategoria:Ordenagailu mugikorrak