2022ko Frantziako Hauteskunde Legegileak

2022ko Frantziako hauteskunde legegileen lehen eta bigarren itzuliak ekainaren 12an eta 19an izan ziren hurrenez hurren, Frantziako Bosgarren Errepublikaren Nazio Biltzarraren XVI. legealdirako 577 hautetsiak aukeratzeko.

Hauteskunde legegile hauek urte bereko apirilean izandako hauteskunde presidentzialen ondoren izan ziren, zeinetan Emmanuel Macronek Frantziako presidente kargua berretsi zuen Marine Le Pen ultraeskuindarraren aurka. Jean-Luc Mélenchon Frantzia Intsumisoaren hautagaia Le Penengandik gertu geratu zen lehen itzulian.

Bigarren itzulitik kanpo geratu ondoren, Mélenchonek "lehen ministro izendatzea" eskatu zion hauteslegoari, eta kohabitazioa lortzea ezarri zuen helburu gisa. Hauteskunde presidentzialen ondorengo asteetan, Herri Batasun Ekologiko eta Sozial Berria (NUPES) koalizioa sortzeko negoziazioak abiarazi zituen gainerako alderdi ezkertiar nagusiekin: Europa Ekologia-Berdeak, Frantziako Alderdi Komunista eta Alderdi Sozialista. Nazio Biltzarrean Macron sostengatzen zuten alderdiek (Errepublika Martxan, Mugimendu Demokrata, Agir eta Horizons) koalizio bat osatu zuten ere, Elkarrekin deitua.

Lehen itzulian, abstentzioa inoizko altuena izan zen (%52,5), eta NUPES eta Elkarrekin koalizioek berdindu egin zuten. Biak elkarrengandik hain hurbil zeuden, polemika piztu zela emaitzen inguruan. Izan ere, Barne Ministerioaren emaitzetan NUPESen hautagai gutxi batzuk independente gisa ageri ziren, eta ondorioz iturriaren arabera NUPESek ala Elkarrekin-ek irabazi zuen lehen itzulia. Abstentzioa are altuagoa izan zen bigarren itzulian (%53,8), baina 2017ko hauteskundeekin alderatuta jaitsi egin zen. Ensemble koalizioak eskuratu zituen berriz ere eserleku gehien (246), baina hauteskundeen aurretik zeukan gehiengo osoa galdu zuen. NUPES ezkerreko koalizioa izan zen bigarren indarra 142 eserlekurekin, haren ordezkaritza bikoiztuz; eta Bilgune Nazionalak (Fronte Nazional ohia) izugarrizko emaitza lortu zuen, eta 8 hautetsi izatetik 89 izatera igaro zen, eskuin-muturrak Nazio Biltzarrean inoiz lortutako ordezkaritzarik handiena. Errepublikanoek eta Demokrata eta Independenteen Batasunak osatutako koalizioak zeuzkan eserlekuen erdia galdu eta 64 hautetsi lortu zituen, oposizioko hirugarren indarra bihurtuta.

1988ko hauteskundeetatik lehenengo aldiz, presidentearen alderdiak ez zuen gehiengo osoa bereganatu. Politika adituen iritziz, emaitza hauek Emmanuel Macronen aurkako bozka adierazten dute, eta ezegonkortasun politikoaren eta instituzioen blokeoaren arriskua ekartzen dute, Biltzarrako indarrak oso polarizatuak eta zatituak baitaude, akordioetarako beta mugatuz.

 Nazio Biltzarraren egoera 
Honako hau zen XV. legealdiko Nazio Biltzarraren osaera hauteskundeetarako desegin zenean:
+ XV. legealdiko Biltzarra 2022ko ekainaren 15ean Taldeak Osaera Diputatuak Aulkiak Guztira LREM Errepublika Martxan Taldekideak 262 266 Hurbilekoak 3 LR Errepublikanoak Taldekideak 92 100 Hurbilekoak 8 MoDem Mugimendu Demokrata eta hurbileko demokratak Taldekideak 53 57 Hurbilekoak 4 SOC Sozialistak eta hurbilekoak Taldekideak 25 28 Hurbilekoak 3 AE Elkarrekin Jardun Taldekideak 22 22 Hurbilekoak 0 UDI UDI eta Independenteak Taldekideak 19 19 Hurbilekoak 0 LT Askatasunak eta Lurraldeak Taldekideak 17 18 Hurbilekoak 1 LFI Frantzia Intsumisoa Taldekideak 17 17 Hurbilekoak 0 GDR Ezker demokratiko eta errepublikanoa Taldekideak 15 15 Hurbilekoak 0 Talderik gabeko diputatuak 25 Guztira 567 Eserleku hutsak 10

 Hauteskunde sistema 
Frantziako Nazio Biltzarra 577 hautetsiz dago osatuta, bost urtean behin bi itzuliko hauteskundeen bidez hautatzen direnak. Hautetsi bakoitzak hautesbarruti bat ordezkatzen du Biltzarrean.

Hautesbarruti bakoitzean, lehen itzulian eserlekua lortzeko beharrezkoa da emandako bozken erdia eta erroldatutako hautesleen laurdenaren sostengua eskuratzea. Hautagai batek ere ez badu hori lortzen, erroldaren %12,5aren sostengua lortu duten hautagaiak bigarren itzuli batera igarotzen dira; baina hautagai bakar batek edo batek ere ez badu lortzen %12,5eko langa gainditzea, lehen itzuliko lehenengo bi hautagaiak igarotzen dira bigarren itzulira. Bigarren itzulian bozka gehien lortzen dituen hautagaia hautatzen da diputatu.Hauteskunde Legearen L126 eta L162 artikuluak.

Gainditu beharreko %12,5eko langa erroldatutako hautesle kopuruan oinarritzen denez, zenbat eta abstentzio altuagoa izan orduan eta zailagoa da bigarren itzulira igarotzea. Hala ere, posiblea da bigarren itzulian bi hautagai baino gehiago lehiatzea. Bigarren itzulian hiru hautagai dauden hauteskundeei "triangular" deitzen zaie.

 Hautagaitzak 
Ondoko taula honetan hauteskundeetara aurkeztu ziren alderdi eta koalizio nagusiak ageri dira, 2017ko hauteskundeetan lortutako ordezkaritzaren arabera ordenatuta:

 Alderdiak Buruzagia Ideologia Aurreko emaitzak(% 1. itzulian)  Botoak (%) Aulkiak Errepublika Martxan (LREM) 50px Stanislas Guerini Zentroa / Zentro-eskuinaLiberalismo sozial, Europazaletasun, Hirugarren bidea, Erreformismo %28,21   Errepublikanoak (LR) 50px Christian Jacob Zentro-eskuina / EskuinaGaullismo, Kontserbadurismo, Kristau-demokrazia %15,77   Bilgune Nazionala (RN) 50px Marine Le Pen Eskuin-muturraFrantses nazionalismo, Anti-immigrazio, Euroeszeptizismo %13,20   Frantzia Intsumisoa (LFI) 50px Jean-Luc Mélenchon Ezkerra / Ezker-muturraSozialismo demokratiko, Aurrerakoitasun, Sozialdemokrazia, Ekosozialismo %11,03   Alderdi Sozialista (PS) 50px Olivier Faure Zentro-ezkerraSozialdemokrazia, Aurrerakoitasun %7,44   Mugimendu Demokrata (MoDem) 50px François Bayrou Zentroa / Zentro-eskuinaLiberalismo sozial, Kristau-demokrazia, Europar federalismo %4,12   Demokrata eta Independenteen Batasuna (UDI) 50px Jean-Christophe Lagarde Zentro-eskuinaLiberalismo sozial, Kristau-demokrazia, Europazaletasun %3,03   Frantziako Alderdi Komunista (PCF) 50px Fabien Roussel EzkerraEurokomunismo %2,72   Ezkerreko Alderdi Erradikala (PRG)  Guillaume Lacroix Zentro-ezkerraErradikalismo, Laizismo, Errepublikanismo, Liberalismo sozial %0,5   Europa Ekologia-Berdeak (EELV) 50px Julien Bayou EzkerraEkologismo, Europar federalismo % ?   Frantzia Altxatuta (DLF) 50px Nicolas Dupont-Aignan Eskuina / Eskuin-muturraSubiranismo, Gaullismo, Kontserbadurismo nazionalista %1,17   Errekonkista! (REC) 50px Éric Zemmour Eskuin-muturraFrantses nazionalismo, Kontserbadurismo nazionalista, Anti-immigrazio, Anti-islam. Berria  Koalizioak Koalizio-kideak Elkarrekin (ENS) Errepublika Martxan, Mugimendu Demokrata, Horizons, Aurrerapen Lurraldeak, Agir, En Commun, Alderdi Erradikala Herri Batasun Ekologiko eta Sozial Berria (NUPES) Frantzia Intsumisoa, Europa Ekologia-Berdeak, Frantziako Alderdi Komunista, Alderdi Sozialista, Ezkerreko Alderdia, Génération.s, Picardie debout, Elkarrekin!, Ekologia Belaunaldia, Demokrata Berriak, Bizitzaren aldeko Iraultza Ekologikoa, Langileen Alderdi Independentea, Réunion-en Alde Eskuinaren eta Zentroaren Batasuna (UDC) Errepublikanoak, Demokrata eta Independenteen Batasuna, Zentristak Frantziaren Aldeko Batasuna (UPF) Frantzia Altxatuta, Abertzaleak, Herri Batasun Errepublikanoa

 Emaitzak 
 Parte-hartzea 
+Hauteskundeen parte-hartzea (Metropolitar Frantzian)Parte-hartzea1. itzulia2. itzuliaBi itzulien  arteko aldea20172022Aldea20172022Aldea12:000,811,240,5617:001,332,781,31Behin-betikoa1,193,591,28

 Emaitzak Frantzia mailan 
400px|erdianZerrendaLehen itzuliaBigarren itzuliaEserlekuakBozak%AulkiakBozak%AulkiakHerri Batasun Ekologiko eta Sozial BerriaNUPES5.949.11926,1646.772.55632,6413814285ElkarrekinENS5.869.24825,8018.014.34138,63245246104Bilgune NazionalaRN4.248.53718,6803.589.26917,30898981Eskuinaren eta Zentroaren BatasunaUDC2.569.92611,3001.509.3667,28646466Errekonkista!REC967.3354,2500BesteakDIV864.0703,80011.3360,05112Divers gaucheDVG750.9323,300279.7301,3513131Divers droiteDVD437.0521,920192.9120,93993Divers centreDVC295.7981,300132.7470,6455Eskuin-muturraEXD275.4241,21045.5610,2222Ezker-muturraEXG268.9361,18011.2290,0500Erregionalistak (eta independentistak)REG248.3311,090188.0360,91661Erroldatuak48.953.74810048.589.606100Abstentzioak25.697.54152,491,1926.125.30753,773,59Parte-hartzea23.256.20747,511,1922.464.29946,233,59Zuriak362.1931,561.239.9285,52Baliogabeak149.3060,64477.2882,12Baliodunak22.744.70897,8020.747.08392,36 Iturria: lemonde.fr

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Frantziako hauteskunde legegileak
Kategoria:2022 politikan
Kategoria:2022 Frantzian