Izarputz higrometro

Izarputz higrometro, izarputz, lurrizar edo lur-izarra (Astraeus hygrometricus) Diplocystaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jateko modukoa, larrukara delako.

Higroskopikoa: hezetasunarekin ireki egiten da (esporak jariatzeko) eta lehorrarekin itxi egiten da (bere esporen zakua  babesten du, kamuflatu egiten da arriskuetatik ihes egiteko eta beste leku baten bila biraka joateko aukera ematen dio), 

 Deskribapena 
Karpoforoa: 3 eta 5 cm artean ireki aurretik, 6 eta 10 cm artean exoperidioa irekita; normalean arre kolorekoa, lore baten itxurakoa, 8-10 lore-hostokoa.

Exoperidioa: Bi geruzako bilgarri batek osatzen du: kanpoaldea, zaila eta lehorra, eta barrualdea, lodiagoa eta mamitsuagoa. Eguraldi hezean, izar edo lore moduan irekitzen da, endoperidioa erakutsiz, eta lehorrean itxi egiten da, higrometro gisa.

Endoperidioa: 2 eta 3 cm arteko diametrokoa, globo itxurakoa eta konprimitua poloen aldetik. Goitik zulatzen da, eta espora ugari jariatzen ditu.

Gleba: Zuria gaztetan, ondoren esporak heltzean belztu egiten da.

Etimologia: Astraeus terminoa grekotik dator, izartua esan nahi duen "astráios" hitzetik. Hygrometricus epitetoa grekotik dator, "hygros" hitzetik, hezetasuna esan nahi du eta "metros" hitzetik, neurria esan nahi du. Bere portaera arraroagatik.

 Jangarritasuna 
Ez da jangarria, larrukara da.

Oharrak

Espezie hau guztiz zabaltzen da denbora hezea denean, eta itxi eta bildu lehortearekin. Erreakzio higroskopiko hau Geastrum batzuetan ere nabaritzen da, baina ez hain nabarmen. Ia higrometro bat bezala.

 Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan, batez ere koniferoetan.

 Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Afrika, Erdialdeko eta Hegoaldeko Amerika, Asia, Australia.

 Galeria 

 Erreferentzia 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Boletales
Kategoria:Onddo ez jangarriak
Kategoria:Kanadako onddoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako onddoak
Kategoria:Mexikoko onddoak
Kategoria:Guatemalako onddoak
Kategoria:Kolonbiako onddoak
Kategoria:Hondurasko onddoak
Kategoria:Costa Ricako onddoak
Kategoria:Europako onddoak
Kategoria:Kanarietako onddoak
Kategoria:Marokoko onddoak
Kategoria:Aljeriako onddoak
Kategoria:Israelgo onddoak
Kategoria:Errusiako onddoak
Kategoria:Japoniako onddoak
Kategoria:Irango onddoak
Kategoria:Thailandiako onddoak
Kategoria:Indiako onddoak
Kategoria:Australiako onddoak
Kategoria:Zeelanda Berriko onddoak
Kategoria:Kaukasoko onddoak
Kategoria:Himalaiako eremuaren onddoak
Kategoria:Kazakhstango onddoak
Kategoria:Filipinetako onddoak
Kategoria:Ipar Koreako onddoak
Kategoria:Hego Koreako onddoak
Kategoria:Txinako onddoak
Kategoria:Taiwango onddoak
Kategoria:Hegoafrikako onddoak