Las Eretas museoa eta aztarnategi arkeologikoa

Las Eretas museoa eta aztarnategi arkeologikoa  Berbintzanan (Argako Erribera, Nafarroa Garaia) dagoen gune musealizatu bat da, Burdin Aroko herrixka gotortu baten aztarnategiak eta museo batek osatua.

Las Eretasko herrixka gotortua K.a. VII. mendean sortu zen, eta egungo  Berbintzana herriaren lurretan dago, Arga ibaiaren ertzean. K.a. VI. eta IV. menden bitarteko okupazioa izan zuen. Aztarnategia musealizatuta dagoenez, bisitagarria da. Musealizatzean, etxe bat, labe batzuk eta beste zenbait egitura txiki eta objektu berreraiki dituzte, bai eta garai haietako harresiaren zati bat eta dorre handi bat ere.

Museoan kontserbatzen eta erakusten dira indusketa arkeologikoan berreskuratutako ostilamenduak eta hondakin materialak; eta, hainbat komunikazio-baliabideren laguntzaz, objektuak ikus, ibil eta ezagut daitezke. Nafarroa Garaiko beste aztarnategi batzuetan aurkitutako artefaktu batzuk ere museo honetan ikus daitezke, hala nola antzinako euskal izena zuen Errensa jainkosari eskainitako aldarea.

 Herrixkaren itxura fisikoa 
Herri honen planoa erdizirkularra izan zen. Hirigunearen hiri-antolamendua erdiko kale batek eta plaza txiki batek antolatu zuten. Haren ondoan etxeak eraiki ziren, oinplano angeluzuzena zuten familia bakarreko etxebizitzaren eredu zeltikoari erantzuten diotenak, Alto de la Cruz de la Cortes herrixkaren berdin-berdinak; denak tamaina eta aberastasun maila berekoak dira, eta badirudi ez zegoela alderik herrian bizi izan ziren familien artean. Lur trinkotuzko zoruak dituzte, horma entokatuak, kareztatuak, eta hiru gela izan ohi dituzte: atarte bat, labea  izan zezakeena; areto nagusi bat, erdian beheko sua zuena; eta, ondoren, jakitokia, hormen bankuekin.

 Aztarnategiaren kronologia eta ezaugarriak 
K.a. VII. mendean sortutako herria da, eta bertatik ezagutu daiteke nola bizi ziren baskoiak Burdin Aroan. Aztarnategiak K. a. VI. eta IV. mendeetako herri gotortu baten aztarnak erakusten ditu. Halaber, harresiaren zati bat, dorre bat eta garai hartako etxebizitza bat birsortu dira.

Aztarnategi hau, interes kulturaleko ondasuna babestua izendapena du eta Ebroko arroaren goialdean aurkitutako aurrekaririk zaharrenetako bat da. Honen morfologia aldaketa handirik gabe iraun zuen Behe Erdi Arora arte.

1984tik aurrera bazekiten Nafarroako museoak bazekien Las Eretasen eta Serna de Berbinzanan erromatar garaiko villa edo landetxe bat zegoela, baina ikerketa sistematikoa 1991. urtean hasi zen. Urte hartan, Berbintzanako udalak igerileku publikoa bertan egitea proposatu zuen, eta orduan museoak azterketa arkeologikoa egiteko enkargua eman zionean Javier Armendariz Martija arkeologoari.

 Ondare izendapena 
Kultura-multzo hau interes kulturaleko ondasun deklaratu zen, Hezkuntza eta Kultura sailburuaren 1999ko maiatzaren 7ko 125/1999 Foru Aginduaren bidez, eta prebentziozko idatzoharra egin zen Arte Eder eta Ondare Historikoaren Zuzendaritza Nagusia-Vianako Kultura Ministerioa-Ondare Higigarrien Zuzendaritza Nagusian.

 Iruditegia 

 Ikus, gainera 

 Kara aztarnategia
 Santakrizko aztarnategia

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Armendáriz Martija, Javier: "Las Eretas (Berbinzana, Navarra) 1991-1992", Trabajos de arqueología Navarra,  ISSN 0211-5174, 11. zk., 1993-1994, 297-302 orr.
 Armendáriz Martija, Javier: Poblado de las Eretas (Berbinzana): Campañas de 1994, 1995 y 1996, Trabajos de arqueología Navarra,  ISSN 0211-5174, 12. zk., 1995-96, 298-303 orr.
 Armendáriz Martija, Javier: "Las Eretas: arquitectura doméstica y defensiva de un poblado del Hierro antiguo en el Alto Ebro". Revista de arqueología,  ISSN 0212-0062, 19. urtea zk., 210 zk., 1998, 28-35 orr.
 Armendáriz Martija, Javier eta De Miguel-Ibáñez, María Paz: "Los enterramientos infantiles del poblado de Las Eretas (Berbinzana): estudio paleoantropológico", Trabajos de arqueología Navarra,  ISSN 0211-5174, 19. zk., 2006, 5-44 orr.
 Armendáriz Martija, Javier (2019):  "Valoración patrimonial de un poblado de la Edad del Hierro en Navarra: Museo y Yacimiento arqueológico de "Las Eretas", IN:  Munilla Cabrillana, Gloria (koord.): Musealizando la protohistoria peninsular. ISBN 978-84-9168-275-2, 143-160 orr.

 Kanpo estekak 
 "Las Eretas" Museo eta Aztarnategi Arkeologikoa  

Kategoria:Burdin Aroko aztarnategi arkeologikoak
Kategoria:Nafarroako historia
Kategoria:Berbintzanako eraikinak
Kategoria:Euskal Herriko Burdin Aroa
Kategoria:Baskoien hiriak
Kategoria:Nafarroako museoak
Kategoria:Euskal Herriko aztarnategi arkeologikoak