Galanperna erdizuritu

Galanperna erdizuritua (Macrolepiota excoriata) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria, baina Macrolepiota procera baino gutxiago estimatua. Nahiko ohikoa Euskal Herrian. Oro har, 7-8 cm-ko diametroa baino txikiagoko Lepiotak ez dira kontsumitu behar, horien artean hilgarritzat jotzen diren 3 edo 4 espezie baitaude.

Sinonimoak: Agaricus vulneratus, Agaricus procerus var. γ excoriatus, Hypophyllum globosocameratum, Lepiota procera var. excoriatus, Lepiota excoriata, Lepiota excoriata var. lucandii, Mastocephalus excoriatus, Leucocoprinus excoriatus, Lepiotophyllum excoriatum, Leucoagaricus excoriatus.

 Deskribapena 
Kapela: 4 eta 8 cm arteko diametrokoa, lehenengo oboidea, gero ganbil-laua, batzuetan titi txiki bat gelditzen zaio, estaldura bat du, ilunagoa erdian den lehoi kolorekoa, zurbila edo zuri-grisaxka, eta zetazko plaka txikitan urratzen da, ertza zurbilagoa eta zanbrotua.

Orriak: Zurixkak, estu, meheak, sabeldunak, libreak edo eskotatuak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

Hanka: Nahiko laburra, hutsa, zilindrikoa edo pixka bat lodituta oinarrirantz. Kolore zuria eraztunaren gainetik eta lehoi kolorez zikindua azpitik. Mintzezko eraztuna zurruna, mugikorra, batzuetan iheskorra.

Haragia: Nahiko lodia erdian, zuria, biguna, haritsua oinean, usain eta zapore ahulekoa, baina atseginak.

Etimologia: Macrolepiota grekotik dator, handia, Lepiota generoko perretxiko handia esan nahi du.  Excoriata epitetoa berriz latinetik dator eta azala moztuta esan nahi du. Azal urratuagatik.

 Jangarritasuna 
Jangarria.

 Nahasketa arriskua 
Macrolepiota mastoidea delakoarekin.

 Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, basoetan, bide ertzetan, belardietan, larreetan eta txilar-zelaietan.

 Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kanariak, Israel, Europa, Errusia, Kazakhstan, Mongolia, Australia, Tanzania.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Macrolepiota
Kategoria:Onddo jangarriak
Kategoria:Kanadako onddoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako onddoak
Kategoria:Mexikoko onddoak
Kategoria:Kanarietako onddoak
Kategoria:Israelgo onddoak
Kategoria:Europako onddoak
Kategoria:Errusiako onddoak
Kategoria:Kazakhstango onddoak
Kategoria:Mongoliako onddoak
Kategoria:Australiako onddoak
Kategoria:Tanzaniako onddoak