Tabun

Tabuna edo GA konposatu organikoa da, C5H11N2O2P formula duena organofosforoen klasekoa. Fruta usaineko likido garden-marroixka da. Disolbatzaile organikoetan disolbagarria da. Nerbio-agentea da, ondorioz hilgarria. 

Tabuna G serieko nerbio-agente deiturikoen artean sailkatzen da GB (sarin), GE (soman), eta GFrekin (ziklosarin) batera.

 Egitura 
Tabunak fosforo-atomoan estereozentro bat du, beraz, bi enantiomero ditu: batek (R) konfigurazioa du, besteak (S) konfigurazioa. Normalean nahaste errazemiko moduan dager.
ezkerrera|thumb|(R) eta (S) enantiomeroak

 Sintesia 
Tabuna sintetizatzen da dimetilaminofosforil kloruroa sodio zianuroz tratatuz etanolaren presentzian.

Metodo klasikoak hainbat urrats ditu azpiko irudian ikusten denez.

502x502px|TabunSynthesis

 Gizakiengan dituen ondorioak 

Tabuna, beste nerbio-agente asko bezala, kolinesterasaren inhibitzaile ia itzulezina da, eta, beraz, ondorio kolinergiko nabarmenak eragiten ditu. Ondorioak lurrunarekiko esposiziotik 0,5 eta 2 minutu bitartean agertzen dira, larruazala ukituz edo arnastuz gero. Esposizio motaren arabera (zuzena edo zeharkakoa), muskulu-uzkurdurak, konbultsioak, koma-egoerak eta arnas sistemaren geldiaraztea eragin ditzake, eta, ondorioz, pertsona hil egiten da.

Hauek dira agertzen diren sintoma normalak: sudurreko narritadura, bularreko presioa, miosiak eragindako ikusmen lauso edo krepuskularra, hiperhidrosia eta gehiegizko listu-jariatzea, goragalea, okadak, espasmoak eta esfinterren kontrola galtzea, dardarak, nahigabeko astinduak, migraina, buru-nahasmendua, kontzientziaren galera, koma, arnasketa-konbultsioak eta, azkenean, arnas-ezintasunagatik heriotza.

Tabunak minutu batetik hamar minutura bitarteko desgaikuntza-ondorioak ditu, eta ukitu edo arnastu eta 15 minutu igaro baino lehen ondorio hilgarriak.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Nitriloak
Kategoria:Nerbio-agenteak
Kategoria:Alemaniako asmakizunak
Kategoria:Azetilkolinesterasaren inhibitzaileak
Kategoria:Etil esterrak