Astaputz berunkara

Astaputz berunkara edo otsoputz txikia (Bovista plumbea) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Gaztetan bakarrik kontsumi daiteke, gleba zuria denean, nahiz eta kalitate kaskarrekoa, oretsua, eta mingotsa izan. Arrautza-irinetan pasatuta edo bir-ineztatua, baita zuzenean frijituta ere. Kontuz ibili behar da ez apurtzeko, gleba erraz desegiten baita.

Sinonimoak: Lycoperdon ardosiaceum, Lycoperdon arrhizon, Lycoperdon pruinatum, Bovista arrhiza, Lycogala plumbea, Lycoperdon bovista var. 2 ardosiaceum, Bovista tunicata, Bovista nuciformis, Sackea plumbea, Lycoperdon plumbeum, Globaria plumbea, Globaria tunicata, Bovista ovalispora, Lycoperdon ovalisporum, Bovista brevicauda, Bovista pallida, Bovista ardosiaca, Bovista nigra, Bovista sulphurea, Bovista macrospora, Bovista plumbea f. brevicauda, Bovista plumbea var. brevicauda.

 Deskribapena 
Karpoforoa: Oinik gabeko errezeptakulua, 2 eta 5 cm arteko diametrokoa. Hasieran globo formakoa, gero pixka bat zapaldu. Exoperidioa oso lodia, zuria, leuna eta hauskorra da, puska handietan apurtzen da. Endoperidioa papirazeoa da, mehea, lehenbizi zuria, gero gris-berun kolorekoa, goiko aldean zulo bat irekitzen zaio, ostioloa deitzen zaio, apikulatua, ia zirkularra eta nahiko txikia.

Haragia: Gleba, hasieran zuria eta trinkoa, gero horixka, ondoren oliba-arrea eta, azkenik, arre-purpura ilun koloreko hauts-itxurakoa bihurtzen da.

Etimologia: Bovista terminoa buff-fist-etik dator, hau da, vesciako dialekto alemaniarretik. Plumbea epitetoa latinetik dator, berunaren kolorekoa, esan nahi duen "plumbeus" hitzetik. Onddo helduak hartzen duen koloreagatik.

 Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea. Gleba zuria duenean jan daiteke.

 Nahasketa arriskua 
Bovista nigrescens delakoarekin.

 Sasoia eta lekua 
Nahiko arrunta udan eta udazkenean, belardietan: zelaiak, larreak, bide bazterrak, etab.

 Banaketa eremua 
Amerika osoa, Europa, Errusia, Kaukasia, Islandia, Kanariak, Azoreak, Maroko, Mongolia, Kazakhstan, Turkmenistan, Kirgizistan, Pakistan, Himalaiako eremua, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Etiopia, Hegoafrika.

 Erreferentzia 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Bovista
Kategoria:Amerikako onddoak
Kategoria:Azoreetako onddoak
Kategoria:Islandiako onddoak
Kategoria:Kanarietako onddoak
Kategoria:Europako onddoak
Kategoria:Errusiako onddoak
Kategoria:Kaukasoko onddoak
Kategoria:Himalaiako eremuaren onddoak
Kategoria:Kazakhstango onddoak
Kategoria:Turkmenistango onddoak
Kategoria:Uzbekistango onddoak
Kategoria:Pakistango onddoak
Kategoria:Kirgizistango onddoak
Kategoria:Mongoliako onddoak
Kategoria:Japoniako onddoak
Kategoria:Etiopiako onddoak
Kategoria:Marokoko onddoak
Kategoria:Australiako onddoak
Kategoria:Zeelanda Berriko onddoak
Kategoria:Hegoafrikako onddoak