Peptidasa

PeptidasaEuskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2009] edo proteasaEuskalterm: [Nutrizioa eta Dietetika Hiztegia] [2016] eta [Farmakoak Hiztegia] [2022] peptidoak hidrolizatuz haiek osatzen dituzten aminoazidoak askatzen dituen entzima da.Euskalterm: [Nutrizioa eta Dietetika Hiztegia] [2016]

 Ezaugarriak 

Proteasak izaki bizidun guztietan daude, eta nahi ez diren proteinen hidrolisian eta prozesu fisiologikoen erregulazioan parte hartzen dute. Entzima horiek honela sailkatzen dira:

 Substratu espezifikoak. Proteasak gai dira beren helmuga-proteinaren lotura peptidiko espezifikoak hausteko. Proteolisi mugatu horrek peptidoak sortzen ditu eta ez da gai horiek bere aminoazido eratzaileetara murrizteko.
 Substratuaren ez-espezifikoak. Peptido oso bat aminoazidoetara murriztu dezakete (proteolisi mugagabea).

 Inhibizioa 
Peptidasen funtzioa proteasaren inhibitzaileek inhibitzen dute. Proteasa naturalen inhibitzaileak ez dira nahastu behar erretrobirus-kontrakoko terapian erabiltzen diren proteasa-inhibitzaileekin. Birus batzuk, GIBa barne, proteasen mende daude ugalketa-zikloetan; horregatik, proteasa-inhibitzaileak metodo antibiral gisa garatzen dira.

Peptidasak berez peptidoak direnez, peptidasak degradatu daitezkeen galdetzea normala da. Peptidasa askok beren burua banatzen dutela gauza ezaguna da. Hori peptidasen jarduera erregulatzeko metodo garrantzitsua izan daiteke.

 Sailkapena 
Peptidasak -MEROPS1 datu-basearen arabera- egitura tridimentsionalaren antzekotasunen arabera sailkatzen ditugu. Horien artean daude peptidasa-arbaso komun beretik sortutako peptidasa guztiak dituzten klanak. Egitura tridimentsionala erabilgarri ez badago, sailkapena kate peptidikoaren hondakin katalitikoen ordenan eta alboetan dituzten sekuentzietan oinarrituta egiten dugu.

 Serina peptidasak
 Treonina peptidasak
 Zisteina peptidasak
 Aspartil peptidasak
 Metalopeptidasak
 Glutamil peptidasak
 Mistoak mota katalitikoarekin (serin, zistein, treonin)

Hainbat proteasa-familiak klan bat osatzen dute, eta familia horiek peptidasa homologoak biltzen dituzte aminoazidoen sekuentzian. Treonin eta glutamil peptidasak ez ziren 1995 eta 2004 arte deskribatu, hurrenez hurren. Proteasen ekintza-mekanismoa lotura peptidiko baten hidrolisian datza, eta molekula nukleofilo gisa serina, zisteina eta treonina aminoazidoak (serin, zistein eta treonin proteasetan) edo ur-molekula bat (aspartil, metal eta glutamil peptidasetan) erabiltzen dira.

 Funtzioa 
Peptidasak organismo guztietan daude eta genoma osoaren % 1-5 osatzen dute. Entzima horiek erreakzio fisiologiko ugarietan inplikatuta daude, hasi elikagaien proteinen digestio soiletik eta oso erregulatuta dauden ur-jauzietaraino (adibidez: odol-koagulazioko korrontea, osagarriaren sistema, apoptosiaren bideak eta ornogabearen profenoloxidasak aktibatzen duen korrontea). Proteina guztiak hautsi ditzakete, zelula bizi baten zati ez badira.

 Erabilerak 
Okintza-industrian elikagai-gehigarri gisa erabiltzen dituzte.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Entzimak
Kategoria:EC 3.4