Ayyam'i'Há

Ayyám-i-Há edo Tarteko egunak (arabieraz, ايام الهاء) bahá'í egutegiko ospakizuna da.  Lau edo bost egun irauten ditu urtearen arabera. Egutegi horretako azken bi hilabeteen artean izaten da; Mulk eta Ala ren artean, alegia; otsailaren amaiera eta martxoaren hasieran egutegi gregorianoan. Ayyam-i-Há-ren luzera aldatu egiten da hurrengo ekinokzio-unearen arabera; horrela, hurrengo urtea ekinokzioarekin batera hasten da beti. 

2022ko Ayyam-i-Ha-k bost egun iraun zituen, otsailaren 24an eguzkia sartu zenetik martxoaren 1ean (asteartea) eguzkia sartu zen arte.

Historia
Báb-ek, Bábí Fedearen sortzaileak, Badi egutegia ezarri zuen Kitáb'ul Asmá-n (Izenen Liburuan), persierazko Baian-ean (Azalpenean) eta beste zenbait idazlanetan.  Urtea 19 eguneko 19 hilabetetan banatu zuen, eta egun batzuk tartekatu zituen ilargi-egutegia eguzki-egutegi ere izan zedin. The Oxford Companion to the Year: An Exploration of Calendar Customs and Time-Reckoning liburuaren arabera, tarteko egun deritzogun bost horietatik lau "epagomenalak" dira, hau da, urtebetean egun kopuru bera duten egutegiko egunen kopurua egiteko gehituak. Beraz, definiio horren arabera, Ayyám-i-Há egunetatik bosgarrena baino ez zen tartekatua izango. Tartekatze horrek islamarekiko erabateko haustura ekarri zuen, Koranean tarteko egunik gabeko 12 hilabeteko egutegi islamiarra ezartzen baita. Koran, 9. sura, 36-37. txatalak Hauslea izan bazen ere, Bab-ek ez zuen zehaztu egun horiek egutegiaren zein tokitan tartekatu behar ziren. 

Geroago, Bahá'u'lláh-k Badí egutegia berretsi eta onartu egin zuen Kitáb-i-Aqdas bere lege liburuan. Kitáb-i-Aqdas, 127. paragrafoa, 147. oharra 
Egun tartekatuak baraua baino lehen ospatu behar zirela ezarri zuen, Alá hilabetearen aurretik, alegia. Izen berezia ere eman zien, «Ayyám-i-Há» edo «Ha-ren Egunak».   Kitáb-i-Aqdas, 16. paragrafoa, 147. oharra

Sinbolismoa eta ospakizuna
Ayyam-i-Ha hitzak "Ha-ren egunak" esan nahi du literalki. Badi egutegiaren hilabete bakoitza Jainkoaren ezaugarri baten izena du, Ayyam-i-Há, ordea, atributuetatik haraindi dagoen Jainkoaren esentziari eskaintzen zaio, "Ha" (H hizkia) Jainkoaren esentziaren sinbolo gisa erabili baita bahá'í idazki sakratuetan. .  Arabiar abjad sistemaren arabera, Há letrak bost zenbakiaren balioa du, Badi egutegiko Ayyám-i-Há egunen gehieneko kopuruaren berdina. 
Ayyam-i-Ha garaian Jainkoa eta bere bakartasuna ospatzen dute bahá'íek, maitasuna, adiskidetasuna eta batasuna erakutsiz. Kasu askotan, opariak egiten dizkiote elkarri ezaugarri horiek adierazteko. Opari-aldia dela eta, batzuetan Gabonekin alderatzen da, baina bahá'í gehienek opari txikiak baino ez dituzte trukatzen, opariak ez baitira gune nagusia. Karitate eta borondate oneko garaia ere bada, eta sarritan bahá'í-ek proiektu humanitariotan parte hartzen dute egun horietan.  

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera

 Naw Ruz
 Bahá'í egutegia

Kanpo estekak
Gai honi buruzko artikuluak ingelesez Baháʼí Library Online-n

Kategoria:Bahaismoa
Kategoria:Martxoko ospakizunak