Guatemalako Zigorgabetasunaren Aurkako Nazioarteko Komisioa

Guatemalako Zigorgabetasunaren aurkako Nazioarteko Komisioa (CICIG) 2006ko abenduaren 12an sortu eta 2019ko irailaren 3an desegin zen.

 Ibilbidea 
Nazio Batuen Erakundeak eta Guatemalako Gobernuak sinatutako akordioaren bidez sortu zen, 2007ko maiatzean Auzitegi Konstituzionalak aldeko aholku-irizpena eman ondoren. Geroago, Guatemalako Errepublikako Kongresuak onartu zuen 2007ko abuztuaren 1ean.

2009ko martxoaren 24an, Guatemalako Kanpo Arazoetako ministroak Ban Ki-moon  Idazkari Nagusiari zuzendutako gutun pertsonal baten bidez eskatu zuen CICIGen agintaldia beste bi urtez luzatzea. Luzapena 2009ko apirilaren 15ean baieztatu zen idazkari nagusiak erantzun pertsonal bat bidali zion Atzerri Arazoetako ministroari, Nazio Batuen Erakundearen nahia adieraziz Batzordeak beste bi urtez erakunde nazionalen aldeko lan garrantzitsua jarraitzeko. Hori dela eta, CICIG-ek 2017ko irailaren 3ra arte lanean jarraituko du Estatuari laguntzeko erakunde kriminalak desegiteko eta Guatemalako zigorgabetasunaren aurka borrokatzeko.

2014-2019 aldirako komisario arduraduna Iván Velásquez Gómez Kolonbiako fiskala izan zen. 2019ko urtarrilaren 7an, NBEren eta Guatemalaren arteko akordioa aldebakarrean bertan behera utzi zuen Jimmy Morales presidenteak, CICIGek legez kanpoko ekintzetan, botere gehiegikerian eta herrialdeko konstituzioaren aurkako ekintzetan parte hartzeari buruz.https://www.theguardian.com/world/2019/jan/08/guatemalan-president-condemned-after-ejecting-un-anti-corruption-group (The Guardian) NBEk prozedura hori baztertu eta gaitzetsi zuen , herrialdeko auzitegi juridiko gorenak Moralesen erabakiaren aurka ebatzi zuen bitartean.https://www.theguardian.com/world/2019/jan/09/guatemala-jimmy-morales-un-anti-corruption-cicig-court-blocked (The Guardian) Honek, herrialdeko enpresa-eliteak lagundutahttps://www.prensalibre.com/guatemala/politica/cacif-respalda-decision-de-jimmy-morales-de-dar-por-terminado-acuerdo-de-la-cicig/ (In Spanish) krisi instituzionala eragin zuen, gobernuaren eta Auzitegi Konstituzionalaren arteko gatazkaren ondorioz. Morales ikertzen ari da bere hauteskunde kanpainan izandako irregulartasunengatik. .

 Helburuak 
CICIG-aren agintaldia, Hitzarmenean ezarritakoaren arabera, hiru helburu nagusik osatzen zuten:

 Lehenik eta behin, CICIGk ikertu behar du Guatemalako herritarren oinarrizko giza eskubideei eragiten dieten delituak egiten dituzten legez kanpoko segurtasun indarren eta segurtasun aparatu klandestinoen existentzia, eta legez kanpoko talde horien egiturak identifikatu behar ditu (estatuko funtzionarioekin duten lotura barne), funtzionamendu-moduak eta finantzaketa-iturriak.

 Bigarrenik, CICIG-ek Estatuarekin lankidetzan aritu behar du klandestinitateko segurtasun-aparatuak eta legez kanpoko segurtasun-indarrak desegiten eta haien kideek egindako delituen ikerketa, epaiketa penala eta zigorra sustatu;

 Hirugarrenik, CICIG-ek gomendioak egingo dizkio Guatemalako Estatuari, aparatu klandestinoak eta legez kanpoko segurtasun-indarrak desagerrarazi eta berriro agertzea saihesteko politika publikoak hartzeko, horretarako beharrezkoak diren erreforma juridiko eta instituzionalak barne.

 Kasuak 
CICIG-ek bost gai nagusi lehenetsi zituen ikerketa penalean eta auzibidea: kontrabandoa eta zerga iruzurra da, sektore publikoko ustelkeria da, alderdi politikoen eta hauteskunde-kanpainen finantzaketa, ustelkeria judiziala, eta azkena droga trafikoa eta dirua zuritzea.
CICIG-en parte hartzea izan duten kasu esanguratsuakAñoCasoDelitoDescripción2006Pavón eta PARLACENEpaiketarik gabeko exekuzioakÓscar Berger Perdomo-rengobernuko funtzionarioen kontrakoa, Pavón eta El Infiernitoko presoen erailketa eta PARLACENeko dipututu salvadortarren erailketaren  gainekoa.2008-2009Alfonso PortilloUstelkeriaAlfonso Portillo presidente ohiari lotutako militarren ustelkeria. Taiwáneko enbaxadore ohia, Andrew Wu, epaitua izan zen ere.2008-2012Adolfo VivarDefraudazioaAntigua Guatemalako alkate ohiaren kontrako kondena, Adolfo Vivar, 23 milioi quetzal erabiltzeagatik egin ez ziren obrengatik.2009Rosenberg kasuaErailketaRodrigo Rosenbergen heriotzaren erantzukizuna Sandra Torres eta Álvaro Colom -eri egozteagatik 10 urte kartzela Valdez Paiz anaiei.2012Marlene Blanco LapolaLegez kanpoko exekuzioakMarlene Blanco Lapola, Polizi zuzendari ohia arrapatzea, legez kanpoko erailketengatik.2013Migrazio Zuzendaritza Nagusia (DGM)Diru sarrera ilegalakAtzerritarrentzako pasaporteak, aeroportutik erregistrorik gabe sartzea eta pertsoen trafikorako autoak erreztea.2014MendozatarrakAkusatuak, baina epaitu gabeak Byron Lima OlivaKorrupzioaJuan Gerardiren erailketagatik preso zegoen Byron Lima Olivak zuzendutako sarea espetxean.  2016ko uztailaren 18an Pavonen eraila izan arte espetxeen buru izaten jarraitu zuen Limak.2015La Línea kasuaAduana defraudazioaJuan Carlos Monzón, Roxana Baldettiren idazkari zenaren kontrako kasua, etaSuperintendencia de Administración Tributaria de Guatemalako (SAT), Carlos Muñoz eta Omar Francoren kontra.IGSS-Pisa kasuaLegez kontrako kontratua2015eko maiatzaren 20an,  Gizarte Segurantzaren Institutuko juntak  PISA farmazeutikarekin legez kontrako kontratuagatik eta gaixoen heriotzagatik, tratamendu txarragatik.Redes kasuaUstelkeria2015eko uztailean Jaguar Energy eta Zeta Gas enpresei lotutako ustelkeria kasua, Otto Pérez Molinaren gobernuko funtzionario oihei lotua, adibide Gustavo Martínez eta Edwin Rodas. Ustezko buruzagia César Augusto Medina Farfán izanik.Legez kontzako finantziazioaHauteskundeak finantziatzeko diruaEdgar Barquín ordezko lehendakaritzari hautagai (LIDER) , bere anaia Manuel eta  Jaime Martínez Lohayza diputatua, 2015eko apirilaren 15ean dirua garbitzeko erakundearen kide izatea leporatuta (8 urtetan $937 milioi). Francisco «Chico dólar» Morales Guerraren parte-hartzearekin, Jutiapa.2016SAT-en defraudazioaUstelkeria tributarioa2016ko otsailaren 12an, SAT-eko hainbat funtzionario eta goi kargu atxilotu zituzten Aceros de Guatemala enpresaren alde egiteagatik.Amatitlán lakuaren garbiketa faltsuaNaturaren aurkako delituak2016ko otsailaren 13an, 14 atxiloketa Amatitlán Lakuaren garbiketa faltsuagatik, Mario Alejandro Baldetti barne, lehendakari orde ohiaren anaia eta  Tartic Engineering Israelgo enpresaren langileak, baita lakuaren jasangarritasunaren aldeko langileak —AMSA— eta Ministerio de Ambiente y Recursos Naturales de Guatemala-ko aholkulariak.Estatuaren kooptazioaCIACS2016ko ekainaren 2an,  La Línea kasua, Otto Pérez Molina eta Roxana Baldetti, lehendakaria eta lehendakari ordeari ere eragiten zion ustelkeria kasua. 2008tik hauteskundeetara bideratutako dirua bildu eta garbitzen zuen sarea, 2011anPartido Patriota gobernura eraman zuena 2015era arte.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Guatemala
 Ivan Velásquez
 Thelma Aldana

 Kanpo estekak 
 www.cicig.org
 #JuevesDeCICIG
 Twitter: #ReportCicig

Kategoria:Nazio Batuen Erakundea
Kategoria:Ustelkeriaren aurkako neurriak
Kategoria:Guatemalako politika
Kategoria:Nazio Batuen Erakundeak sortutako erakundeak