Emakumezko Epaileen Nazioarteko Eguna

Emakumezko Epaileen Nazioarteko Eguna martxoaren 10ean ospatzen da. Nazio Batuen Batzar Nagusiak Qatarren aldarrikatu zuen ofizialki 2021ean.

 Historia 
2021eko apirilaren 26an, Nazio Batuen Batzar Nagusiak A/75/L.81 ebazpena argitaratu zuen Qatarren, eta martxoaren 10a Emakumezko Epaileen Nazioarteko Eguna dela aldarrikatu zuen.

Adierazpen horrek 2020ko otsailean IAWJko Emakumezko Epaileen Nazioarteko Elkarteko presidentea zen Vanessa Ruizek egindako eskaerari erantzuten zion. Ebazpenaren harira, honela definitu zuen egun hori:

 Zioak 
Adierazpen horrek honako zio hauek aipatzen ditu egun hau aldarrikatzeko:
 Epaile izan diren emakume kopuru txiki samarra, batez ere botere judizialeko goi zuzendaritzako postuetan.
 Osotasun Sare Globalak sistema judizialetan egindako lana emakumeen ordezkaritzarekin lotutako gaiak txertatzeko.
 Justizia sistema eta erakundeetan emakumeak aurrera egiteko estrategiak ezartzeko konpromisoa, zuzendaritza eta gestio mailetan eta bestelakoetan.
 Genero-berdintasunaren ezarpena eta emakumeen ahalduntzea 2030 Agendan.

Arrazoi horiez gain, bi ebazpen ahoratu ditu (53/199, 1998ko abenduaren 15ekoa, eta 61/185, 2006ko abenduaren 20koa) nazioarteko urteen aldarrikapenari dagokionez, eta beste ebazpen bat (1980/67) 1980ko uztailaren 25eko Ekonomia eta Gizarte Kontseiluarena) nazioarteko urteei eta urteurrenei buruzkoa.

 Emakumezko epaileak munduan 
 Espainia 
2015eko azaroaren 25ean, Espainiako Emakumezko Epaileen Elkartea sortu zen.

2021ean Espainian, 2.918 emakumezko epaile aktibo zeuden, zeinak  % 54,8 ordezkatzen duten 2.402 gizonezko epaileen aldean, % 45,2Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren datuen arabera. Hala ere, goi kargu judizialak gizonezkoek betetzen dituzte izendapenen diskrezio izaeragatik, beste faktore batzuen artean.

Emakumeko epaileen kopuruak 2013an gainditu zuen gizonezkoen epaileena, eta, harrezkero, hazkunde joera horri eutsi dio, hurrengo taulan eta grafikoan ikus daitekeenez.
2009tik Espainian Epaileen bilakaera Urtea 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Emakumeak 2094 2163 2267 2404 2524 2661 2661 2812 2827 2858 2923 2902 2918 Gizonak 2. 3. 4. 5 2373 2422 2486 2512 2558 2558 2554 2540 2519 2496 2439 2402 GUZTIRA 4439 4536 4689 4890 5036 5219 5219 5366 5367 5377 5419 5341 5320  % Emakumeak 47 48 48 49 50 51 51 52 53 53 54 54 55 % Gizonak 53 52 52 51 50 49 49 48 47 47 46 46 45
alt=Número de Jueces y Juezas en España|erdian|thumb|440x440px| Espainian epaile kopurua
María Jóver Carrión izan zen, 1972an, Espainian epaile izateko oposizioak gainditu zituen lehen emakumea. Josefina Triguero Agudo izan zen ibilbide profesionaleko lehen epailea.

Botere Judizialaren Kontseilu Nagusian izan zen lehen emakumezko epailea Cristina Alberdi Alonso izan zen, 1985-1990 aldian izendatua.

2022an, emakume epaileen ehunekoa Kontseiluan % 43 da gizonezkoen % 57ren aldean; emakumezko epaileen kopuruan, bilakaera gero eta handiagoa ikusten da hurrengo taulan eta grafikoan ikus daitekeen bezala.
Banaketa Epaileak Espainian Botere Judizialaren Kontseilu Nagusian Aldia 1980-1985 1985-1990 1990-1995 1996-2001 2001-2008 2008-2013 2013-2022 Emakumeak 0 1 3 5 2 7 9 Gizonak 21 20 18 16 19 15 12 GUZTIRA 21 21 21 21 21 22 21  % Emakumeak 0 5 14 24 10 32 43 % Gizonak 100 95 86 76 90 68 57
erdian|thumb|440x440px

 IAWJ: Emakumezko Epaileen Nazioarteko Elkartea 
IAWJ, Emakumezko Epaileen Nazioarteko Elkartea, 1991n sortutako nazioarteko elkartea da, eta, gaur egun, mundu osoko elkarte nazionaletako 57 kapitulu batzen ditu.
Afganistango Emakumezko Epaileen Elkartea (AWJA) Emakumezko Epaileen Nazioarteko Elkartea - Kenya Albaniako Emakumezko Epaileen Foroa (AFWJ)  IAWJko Irlandako Atala Dominikar Errepublikako Epaileen Elkartea (AJURD)  Jamaikako Emakumezko Epaileen Elkartea (JAWJ) Txileko Magistratuen Elkartea (MACHI)  Japoniako Emakumezko Epaileen Elkartea Paraguaiko Emakumezko Magistratu Judizialen Elkartea (AMJRP)  Koreako Emakume Epaileen Elkartea (KAWJ) Panamako Emakumezko Magistratuen eta Epaileen Elkartea (AMAJUP)  Kirgiz Errepublikako Emakume Epaileen Elkartea Argentinako Emakumezko Epaileen Elkartea (AMJA)  Magistrati, Avvocati, Giuriste Eropee Donne(MAGED) Espainiako Emakumezko Epaileen Elkartea (AMJE)  Nazioarteko Elkartearen Mexikoko Kapitulua Ekuadorko Emakumezko Epaileen Elkartea (AMUJE) Mongoliako Emakumezko Epaileen Elkartea (MWJA) Peruko Emakumezko Epaileen Elkartea (AMPJ) Emakumezko Epaileen Elkarte Nazionala - Uganda Portugalgo Emakumezko Epaileen Elkartea (AJP) Emakumezko Epaileen Elkarte Nazionala-AEB (NAWJ-AEB) Boli Kostako Emakumezko Magistraten Elkartea Emakumezko Epaileen Elkarte Nazionala, Nigeria Irakeko Emakumezko Epaileen Elkartea Nepalgo Emakumezko Epaileen Foroa Bosnia eta Herzegovinako Emakumezko Epaileen Elkartea Zeelanda Berriko Emakumezko Epaileen Elkartea (NZAWJ) Guatemalako Emakumezko Epaileen Elkartea Papua Ginea Berriko Emakumezko Judizialen Elkartea Associazione Donne Magistrato Italiane (ADMI) Filipinetako Emakumezko Epaileen Elkartea (PWJA) Australiako Emakumezko Epaileen Elkartea (AAWJ) Atala Béninoise de l'IAWJ Bangladesh Emakumezko Epaileen Elkartea (BWJA) IAWJren Frantziako Elkartea IAWJren Botswanako kapitulua Hegoafrikako IAWJren kapitulua (SAC-IAWJ) Brasilgo IAWJren kapitulua Tanzaniako Emakumezko Epaileen Elkartea (TAWJA) Kamerungo IAWJren kapitulua Trinidad eta Tobago Emakumezko Epaileen Elkartea IAWJren Kanadako kapitulua (IAWJCC) Tunisiako Emakumezko Epaileen Elkartea (TAWJ) Karibeko Emakumezko Epaileen Elkartea Marokoko Emakumezko Epaileen Batasuna (UMWJ) Chapitre Haitien de l'IAWJ Erresuma Batuko Emakumezko Epaileen Elkartea (UKAWJ) Txinako Emakumezko Epaileen Elkartea Malawiko Emakumezko Epaileen Elkartea (WOJAM) Txinako Taipeiko IAWJren kapitulua Yemengo Emakumezko Epaileen Foroa (YWJF) Ghanako IAWJren kapitulua Zambia Emakumezko Epaileen Elkartea (ZAWJ) Guyanako Emakumezko Epaileen Elkartea Zimbabweko Emakumezko Epaileen Elkartea (ZAWJ) Hungariako Emakumezko Epaileen Elkartea (HAWJ)

 Erreferentziak 

Kategoria:Justizia
Kategoria:Nazio Batuen egunak
Kategoria:Martxoko ospakizunak
Kategoria:Nazioarteko egunak