Katalain

KatalainEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. Orbaibarrako Garinoain udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean. 

Orbaibarrako ibarburua da. Bertako biztanleak katalaindarrak ziren.

 Izena 
Katalain beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 gaztelaniaz: Cataláin ("kataláin" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Catalayn (1559)
 Catalain (1702)
 Catalain (1802)
 Katalain (1996)

 Etimologia 
Orbaibarrako beste herri asko bezala: Katal izeneko pertsona baten lekua. Toponimo hori, Katalan jentilizioaren antz handia duenez, gaztelaniaz askotan asimilatu izan da hitz horrekin, eta Katalain abizena duten pertsona gehienek, gaur egun, Katalan edo Catalán bezala idazten dute, Alberto Catalán politikari nafarraren kasuan bezala.

 Historia 

Antzinako monasterioa edo berezko eliza, zeinaren titularrek, Semenok eta Migul Garinoainek, 1207an Orreagako Santa Mariari eman zioten. XIII. mendetik aurrera, kabildo horretako iltze-dendetako baten egoitza izan zen, eta, ziurrenik, baita erromesen aterpe ere. XVI. mendetik baseliza bihurtu zen, eta gero, Orreagak izendatutako kaperauaren eta Garinoaingo bikarioaren artean sarritan izan ziren gatazkak.

XIX. mendearen hasieran, jaurerri-erregimenaren mende zegoen etxalde gisa iraun zuen, erregimen mota hori desagertu zenean. 1802an hiru etxe eta baselizara mugatzen zen, eta bertara prozesioan joaten ziren ibarreko herri guztiak, beharrak eta ur eskasia zeuden garaian.
 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. .

 Ikus, gainera 
 Garinoain
 Orbaibar
 Erdialdea
 Erriberriko merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Garinoain
Kategoria:Orbaibarreko herri hustuak