2022ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak

2022ko frantziar hauteskunde presidentzialen lehen itzulia, apirilaren 10ean izan zen. Lehenengo itzulian inork botoen %50 lortu ez zuenez, bigarren itzulia apirilaren 24an izan zen, lehenengo itzuliko bi hautagai nagusien artean. Lehen itzulian nagusitu ziren bi hautagaiak Frantziako presidente Emmanuel Macron eta Marine Le Pen ultraeskuindarra izan ziren, 2017ko aurreko hauteskundeetan lehiatutako bi hautagai ber-berak. 2017an bezala Emmanuel Macronek irabazi zuen buruz burukoa.

Lehen itzulian, Jean-Luc Mélenchon ezkertiarra Le Penengandik oso hurbil geratu zen, baina ez zuen bigarren itzulira igarotzea lortu botoen %1,2gatik. Frantziako zentru-ezkerreko eta eskuineko alderdi tradizionalak (PS eta LR) bigarren itzulitik at geratu ziren beste behin, 2017an bezala. Izan ere, bi alderdien hautagaiek (Anne Hidalgo eta Valérie Pécresse hurrenez hurren) inoizko emaitzarik okerrenak eskuratu zituzten, eta ez ziren %5era ere iritzi.

Frantziako hauteskunde presidentzialetan lehenengo aldiz botoen %30eko langa gainditu zuten eskuin muturreko hautagaiek (Marine Le Pen eta Eric Zemmour), eta hauteskundeak baino lehen argitaratutako inkestek lehia estua iragartzen zuten Macronen eta Le Penen artean. Aurreko hauteskundeetan ez bezala, Le Penek garaitzeko aukerak zituela adierazten zuten egindako inkesta askok.

Azkenean, Macron gailendu zen bigarren itzulian botoen %58,55ekin, eta horrela bere bigarren legealdirako izan zen hautatua. V. Errepublikan berrautatua izatea lortzen duen laugarren presidentea da Macron, Charles de Gaulle, François Mitterrand eta Jacques Chirac-en ondoren. Haren inbestidura maiatzaren 7an izan zen.

Presidentetzarako hauteskundeak hauteskunde legegileak baino bi hilabete lehenago dira, zeinetan Frantziako herritarrek Nazio Biltzarraren 577 biltzarkideak hautatuko dituzten.

 Testuingurua 
 Politika 
 Emmanuel Macronen lehenengo presidentzia 
2017ko hauteskundeetan Emmanuel Macron izan zen garaile, buruz burukoan Marine Le Pen Fronte Nazionaleko hautagaia gainditu ostean. Frantziako Konstituzioaren 6. artikuluaren arabera, Frantziako presidenteak ezin ditu bi legealdi baino gehiago bete, eta Macronek legealdi bakarra bete zuenez bigarren legealdi baterako aurkezteko eskubidea zuen.


Benalla auziak eta Jaka Horien mugimenduak Macronen legealdi hasiera markatu zuten. Legealdiaren bigarren erdia berriz beste hainbat gertakarik markatu zuen: porrot egindako erretretaren erreforma, klima larrialdia, COVID-19 pandemia, eta 2022ko Ukrainako inbasioa. Macronen legealdian zehar onartutako lege eta erreformen artean honako hauek dira nabarmenenak: lan-zuzenbidearen aldaketak, SNCFren erreforma, aitatasun-bajaren luzera bikoiztea, langabezia aseguruaren erreforma, ondasun-zergaren murrizketa, derrigorrezko eskolaratzea hiru urtetik gora. Legealdian zehar, Jaka Horien mugimenduari erantzuteko batez ere, erosahalmena babesteko neurriak bultzatu zituen, eta pentsio minimoa zein enplegu sariak 100 eurotan handitu zituen. Gainera, gobernuak "Macron" bonusa deitutako 1000 eurorainoko ezohiko sariak banatu zituen langileen artean.

COVID-19 pandemiaren hasieran musukoen horniketan akatsak egin ondoren, Macronen presidentetza eta Édouard Philipperen eta Jean Castexen gobernuek neurri murriztaile ugari hartu zituzten, hala nola osasun ziurtagiria, establezimendu publiko askoren itxiera (antzokiak, zinemak, dantzalekuak...), eta hiru itxialdi ezartzea. Pandemiaren eraginez, herrialdearen BPGak %8 egin zuen behera 2020an, baina 2021eko bukaerarako %7 egin zuen gora berriz ere.

Macronen 2017ko garaipenetik haren alderdiak maila lokalean eta eskualdeetan errotzeko arazoak izan ditu, eta 2020ko udal hauteskundeetan zein 2021eko eskualde eta departamendu hauteskundeetan LREMeko hautagaiek emaitza kaskarrak eskuratu zituzten. Hala ere, hauteskunde presidentzialetarako egindako inkesta gehien-gehienek Macronen garaipena iragartzen zuten. Le Figaro egunkariaren arabera, haren lehen hauteskundeetatik eskuinera lerratu egin da, eta bigarren legealdirako hautesle eskuindarren botoak erakartzen saiatu da.

2022ko otsailaren 3an, Kontseilu Konstituzionalak Macronek hauteskundeetara aurkeztu ahal izateko beharrezko 500 sinadurak bildu zituela iragarri zuen, baina Presidenteak martxoaren 3ra arte itxaron zuen haren hautagaitza ofizialki aurkezteko.

 Eskuin muturraren goraldia eta Fronte Errepublikarraren egoera 
Hauteskundeak egiteko hiru hilabete falta direnean, Marine Le Pen eta Éric Zemmour eskuin muturreko hautagaiek botoen % 30 baino gehiago lortuko zutela aurreikusten zen.

2021eko otsailean, Libération egunkariak jakinarazi zuen Emmanuel Macronen eta Marine Le Penen arteko bigarren itzuliaren kasuan, ezkerreko boto-emaile askok ez ziotela botoa emango kargua utzi zuen estatuburuari, 2017an baino jarrera eskuindarragoa zuelako, eta horrek hautsi egingo zuela "Fronte errepublikanoa", tradizionalki eskuin muturraren aurrean aplikatu izan dena.

 Eskuin tradizionalaren barne zatiketak 
2007an eta 2012an Nicolas Sarkozyrekin ez bezala, eta 2017an bezala, Errepublikanoak eskuineko alderdi tradizionalean ez zen aho bakarrez aukeratu alderdiaren presidentegaia. François Fillonek 2017ko hauteskundeetan jasandako porrotaren ondoren bi ildo bereizi ziren alderdi barnean: Macronen gehiengoarekin bat egitearen aldekoak, eta izaera kontserbadoreago baten aldekoak. 2017an Ildo kontserbadoreko Laurent Wauquiez‎‎ hautatu zutenean alderdiko buruzagi, alderdikide ugarik alderdia uztea erabaki zuten, Xavier Bertrand Frantzia Garaiko lehendakaria barne. 2019ko Europako Parlamenturako hauteskundeetako porrotak Laurent Wauquiez dimititzera behartu zuen, eta Christian Jacob‎‎ hautatu zuten buruzagi berri gisa 2019ko urriko kongresuan.

Hauteskunde presidentzialetara begira, Xavier Bertrand zen hautagai faboritoa inkesten arabera. 2021ean bere eskualdeko lehendakaritzarako berriz hautatua izan ostean, bere presidentetzarako hautagaitza iragarri zuen. Hala ere, alderdiak primarioak antolatu zituen 2021eko abenduan, eta azkenean Valérie Pécresse izan zen garaile, alderdiaren ildo eskuindarrekoa. Horrela, Frantziako eskuin tradizionalak emakumezko presidentegai bat izan zuen lehenengo aldiz.

 Ezkerreko batasun eza eta hautagaitza kopuru handia 
Frantziar ezkerrean, berriz, bi ildo nagusi bereizi ziren, Antoine Bristielle ikerlariaren arabera: Alderdi Sozialista (PS) eta Europa Ekologia-Berdeak (EELV) alde batetik, eta Frantzia Intsumisoa (LFI) bestetik. Bristielleren iritziz, bi ildo horien arteko ezberdintasun nagusiak politika ekonomikoak eta Europar Batasuna ziren; eta desadostasun horiek hautagaitza bateratu baten aukera murrizten zuten, baita hautagai ezkertiar bat bigarren itzulira igarotzeko aukerak ere. Polo Ekologistaren primarioak 2021eko irailean hasten dira, eta Yannick Jadotek irabazten ditu. 2021eko abenduan, Anne Hidalgo hautagai sozialistak ezkerraren primario bateratu baten alde egin zuen, ezkerreko hautagai bakar bat adosteko helburuarekin, baina gainerako ezkerreko alderdi nagusien hautagaiek proposamena baztertu zuten, eta azkenean ez zen hautagai bateraturik adostu.

Martxoaren erdialdetik aurrera, Jean-Luc Mélenchonek gainerako ezkerreko hautagaitzei aurrea hartu zion, inkestetan %12 eta %15 arteko sostengua lortuz. 

 Kontseiluaren kabinetearen erabilera 
 Mandatu inperatiboa 

 Osasuna 
 Ekonomia 
 Ingurumena 
 Nazioartea 
 Europar Batasunaren kontseiluaren lehendakaritza frantziarra 
 Ukrainako inbasioa 

 Hauteskunde motak 
 Bozkatzeko modua 
 Hautagaitzak aurkezteko irizpideak 
Hautagai bakoitzak hainbat baldintza bete behar ditu:

 Frantziar nazionalitatea izatea
 Hautagarritasunari buruzko eskubide zibikoak ez kentzea.
 Gutxienez 18 urte izatea
 Hauteskunde-errolda batean inskribatuta egotea;
 Zerbitzu nazionalaren kodeak ezarritako betebeharrak betetzea;
 Tutoretzapean edo kuradoretzapean ez egotea;
 Aktiboen eta pasiboen aitorpena egin dute;
 Kanpainarako banku-kontu bat izatea;
 Errepublikako presidente izateko hirugarren agintaldi jarraiturako hautagai ez izatea;
 Parlamentarien edo tokiko hautetsien 500 "babesle" jasotzea: babes horiek gutxienez hogeita hamar itsasoz haraindiko edo departamentu edo kolektibitatetatik etorri behar dira, eta sinatzen duten hautetsien hamarrenak baino gehiagok ez dute izan behar departamentu berekoak edo itsasoz haraindiko kolektibitate berekoak. 2016ko apirilaren 25eko lege organikoak eskatzen du izen guztiak argitaratzea, 500 zozketaturen ordez, lehen egiten zen bezala. Konstituzio Kontseilura bidali behar dira zuzenean, postaz, eta hark argitaratzen ditu, hauteskunde honetarako sortutako webgunean jaso ahala.

 Datak 

 Hautagaiak
Hauek dira hauteskundeetara aurkeztu ziren hamabi hautagaiak:
2022ko martxoaren 7an, Konstituzio Kontseiluak hauteskundeetan ondorengo hamabi hautagai hauek aurkeztuko zirela iragarri zuen:
 Hautagaia Alderdia Kokapena Ideologia Aurreko emaitza 60px Emmanuel Macron Errepublika Martxan Zentro-eskuina LiberalismoLiberalismo ekonomikoEuropazaletasun %24,01 60px Marine Le Pen Bilgune Nazionala Eskuin muturra Frantses nazionalismoKontserbadurismo nazionalistaEskuindar populismoProtekzionismo %21,30 60px Valérie Pecresse Errepublikanoak Eskuina GaullismoKontserbadurismoKristau-demokrazia %20,01* 60px Jean-Luc Mélenchon Frantzia Intsumisoa Ezkerra EkosozialismoSozialismo demokratiko %19,58 60px Anne Hidalgo Alderdi Sozialista Zentro-ezkerra AurrerakoitasunSozialdemokrazia %6,36* 60px Nicolas Dupont-Aignan Frantzia Altxatuta Eskuin muturra GaullismoKontserbadurismo nazionalistaEskuindar populismo %4,70 60px Jean Lassalle Résistons! Zentro-eskuina AgrarianismoRuralismoErregionalismoHumanismo %1,21 60px Philippe Poutou Alderdi Berri Antikapitalista Ezker muturra AntikapitalismoSozialismoEkosozialismoInternazionalismo %1,09 60px Nathalie Arthaud Langile Borroka Ezker muturra TroskismoMarxismoAntikapitalismo %0,64 60px Éric Zemmour Errekonkista! Eskuin muturra Frantses nazionalismoIdentitarismoKontserbadurismo nazionalistaEskuindar populismo Berria 60px Yannick Jadot Europa Ekologia-Berdeak Zentro-ezkerra Ekologismo Berria 60px Fabien Roussel Frantziako Alderdi Komunista Ezkerra KomunismoEurokomunismo Berria
* 2017an alderdiak beste hautagai bat aurkeztu zuen.

 Lehen itzulia 
 Kanpaina 
 Eztabaidak eta elkarrizketak 
 Analisia 

 Itzulien arteko tartea 
 Aurreko emaitzen balorazioak 
 Eztabaidak eta elkarrizketak 
 Hauteskunde kanpainaren kontrol batzordearen esku-hartzea 

 Emaitzak 
 Parte-hartzea 
+Hauteskundeen parte-hartzea (Metropolitar Frantzian)Parte-hartzea1. itzulia2. itzuliaBi itzulien  arteko aldea20172022Aldea20172022Aldea12:003,061,820,9317:004,422,071,77Behin-betikoa4,082,571,70

 Emaitzak Frantzia mailan 
 2022ko apirilaren 10eko eta 24ko Frantziako hauteskunde presidentzialak  Hautagaia Alderdia 1. itzulia 2. itzulia Botoak % Botoak % Emmanuel Macron Errepublika Martxan (LREM) 9.783.058 27,85 18.779.641 58,54 Marine Le Pen Batasun Nazionala (RN) 8.133.828 23,15 13.297.760 41,46 Jean-Luc Mélenchon Frantzia Intsumisoa (LFI) 7.712.520 21,95 Éric Zemmour Errekonkista! (R!) 2.485.226 7,07 Valérie Pécresse Errepublikanoak (LR) 1.679.001 4,78 Yannick Jadot Europa Ekologia-Berdeak (EELV) 1.627.853 4,63 Jean Lassalle Résistons! (RES) 1.101.387 3,13 Fabien Roussel Frantziako Alderdi Komunista (PCF) 802.422 2,28 Nicolas Dupont-Aignan Frantzia Altxatuta (DLF) 725.176 2,06 Anne Hidalgo Alderdi Sozialista (PS) 616.478 1,75 Philippe Poutou Alderdi Berri Antikapitalista (NPA) 268.904 0,77 Nathalie Arthaud Langile Borroka (LO) 197.094 0,56 Guztira 35.132.947 100,00 32.077.401 100,00 Boz zuriak 543.609 1,51 2.228.044 6,35 Boz baliogabeak 247.151 0,69 790.946 2,25 Parte-hartzea 35.923.707 73,69 35.096.391 71,99 Abstentzioa 12.824.169 26,31 13.656.109 28,01 Errolda 48.747.876 48.752.500

 Emaitzak Euskal Herrian 
 2022ko apirilaren 10eko eta 24ko Frantziako hauteskunde presidentzialak Euskal Herrian  Hautagaia Alderdia 1. itzulia 2. itzulia Botoak % Botoak % Emmanuel Macron Errepublika Martxan (LREM) 53.396 28,7 106.054 65,48 Jean-Luc Mélenchon Frantzia Intsumisoa (LFI) 33.969 18,26 Marine Le Pen Batasun Nazionala (RN) 29.161 15,67 55.907 34,52 Jean Lassalle Résistons! (RES) 21.598 11,61 Éric Zemmour Errekonkista! (R!) 12.886 6,93 Yannick Jadot Europa Ekologia-Berdeak (EELV) 10.345 5,56 Valérie Pécresse Errepublikanoak (LR) 9.135 4,91 Fabien Roussel Frantziako Alderdi Komunista (PCF) 4.614 2,48 Anne Hidalgo Alderdi Sozialista (PS) 3.808 2,05 Philippe Poutou Alderdi Berri Antikapitalista (NPA) 3.454 1,86 Nicolas Dupont-Aignan Frantzia Altxatuta (DLF) 2.876 1,55 Nathalie Arthaud Langile Borroka (LO) 833 0,45 Guztira 186.075 100,00 161.961 100,00 Boz zuriak 2.731 1,44 16.079 8,77 Boz baliogabeak 1.111 0,58 5.241 2,86 Parte-hartzea 189.917 77,69 183.281 74,98 Abstentzioa 54.540 22,31 61.175 25,02 Errolda 244.457 244.456

 Analisi geografikoa 
 Lehen itzulia 
 Bigarren itzulia 

 Kulturan 

Erreferentziak

 Kanpo estekak 

Kategoria:Frantziako hauteskunde presidentzialak
Kategoria:2022 politikan
Kategoria:2022 Frantzian