Elbira Iturri

Elbira Iturri Urrutia (Mundaka, Bizkaia, 1889ko maiatzaren 30a - ?) bizkaitar aktibista eta Gernika-Lumoko lehen ikastolaren sortzaileetako bat izan zen. Bertan bere omenezko izena darama erdiguneko kale batek.

 Bizitza 
Bere bataio-agiriak jasotzen duen bezala, Mundakako Ondarza baserrian jaio zen 1889ko maiatzaren 30ean eta bi egunetara izan zen inskribatua. Aita, Juan Bautista Iturri Abina, Sukarrietakoa zuen eta ama, Magdalena Urrutia Luzarraga, Mundakakoa bertakoa. Ama besoetakoaren izena jarri zioten neskatoari. Aita, seme-alaben bataio dokumentuen arabera, nekazari gisa dihardu Elbira jaiotzean eta itsasgizon bezala beste bi semeak munduratzean. Elbirak 6 urte zituela hil zen aita, 46 urterekin, Ondarzan bertan eta birikietako tuberkulosi baten ondorioz.

Aipatutako bataio-agiriak bere ezkontzaren gaineko oharra ere dauka. Bilbon amarekin bizi zela, 1917ko abenduaren 29an Begoñako basilikan Domingo Zabalgogeaskoa Omarrekin ezkondu zen, jatorriz Nabarnizekoa zen merkataria. Kuban aldi batez bizi ostean, Bilbora lekualdatu zen familia.

Emakume Abertzaleen Batzeko lehendakaria, Eusko Ikastola Batzeko partaidea eta EAJ alderdiko kide aktiboa izan zen. 1933an, Gernikako beste emakume batzuekin batera, herriko lehen ikastolaren bultzatzailetako bat izan zen eta bertako lehen zuzendaria ere. Bere pentsaeragatik kartzelatua, Gasteizen eduki zuten preso 1937-39 urteen bitartean.errepublika.org

Gernika-Lumoko Carlos Gangoiti kalean zuen txaleta eta ondoko ortu ederra, hiribilduko EAJren Batzokia izan zen. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, konfiskatu eta Falangearen bulegoak jarri ziren bertan. Hura eta herriko beste eraikin batzuk garbitzeko, Emakume jelkideen izen zerrenda bat osatu zen eta, etxerik etxe deia eginez, "estropajo eta baldeekin" joatera behartu zituzten. Elbira Iturri alderdikidearena izandako txaleta eta haren orube guztia,1976an EAJk erosi zuen kooperatiba bi egiteko.

 Aitortzak 

 2006an, Andrea Aiapek argitaratutako Gernikar emakumeak XX. mendean Ahotsak eta Bizipenak liburuan beraren gaineko aipamena ere egiten da, bera bezalako "herriko protagonista ahaztuei omenaldi xume bat" egitea helburu.
 2010an, Gernika-Lumoko Udal Berdintasun saileko arduradunen ekimenari esker eta Udalbatza guztiaren oniritziz, Elbira Iturri kalea bezala izendatu zen lehen Pedro Aboitiz Isasi deitutako karrika txikia.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Mundakarrak
Kategoria:Gernikar-lumotarrak
Kategoria:Bizkaiko irakasleak
Kategoria:Euskal Herriko aktibistak
Kategoria:Emakume Abertzale Batza
Kategoria:Jelkideak
Kategoria:Euskal Herriko frankismoak kartzelaratutakoak
Kategoria:Kaledunak