Lanpara elektriko

Lanpara elektrikoa, bonbilla edo fokua energia elektrikotik argia sortzen duen gailu elektrikoa da. Bihurketa hori metodo ezberdinen bidez egin daiteke, hala nola, harizpi metaliko baten Joule efektuaren bidez berotuz, deskarga elektriko baten aurretik zenbait metalen fluoreszentziaz edo beste sistema batzuen bidez. Gaur egun, argia ekoizteko teknologia dago %10etik % 70era bitarteko eraginkortasunekin. 

Erabilera teknikoan, elektrizitatetik argia sortzen duen osagai ordezkagarria da. Argi artifizialaren forma ohikoena da eta gizarte modernoarentzat ezinbestekoa da, eraikinen barruko argiztapena eta kanpoko argia gaur egungo giza komunitateentzat.

Goritasuneko lehen lanpara elektrikoaren sorrera Heinrich Göbelek sortu zuen. 1880ko urtarrilaren 27an patentea eman zioten, 223.898 zenbakiarekin. Beste asmatzaile batzuek ere laborategian lan egiten zuten ereduak garatu zituzten, besteak beste, Joseph Swan, Henry Woodward, Mathew Evans, James Bowman Lindsay, William Sawyer eta Humphry Davy. Gogoratu behar da Heinrich Göbel alemaniarrak 1855ean jada erregistratu zuela bere bonbilla goria, Thomas A. Edison baino askoz lehenago. Denbora pixka bat geroago, baina beti Edison baino lehen, 1879ko uztailaren 11n, Aleksandr Lodygin errusiar ingeniariari 1619 zk.ko patentea eman zioten bonbilla gori baterako. Errusiako asmatzaileak karbonozko harizpi bat erabili zuen.

Argi elektrikoen hiru kategoria nagusiak goritasun-lanparak dira, korronte elektrikoarekin berotutako harizpi baten bidez argia sortzen dutenak; gas baten bidez arku elektriko baten bidez argia sortzen duten gasezko deskarga-lanparak; eta azkenik, erdieroale bateko banda debekatuan zehar elektroien fluxu baten bidez argia sortzen duten LED lanparak .

Lanpara elektrikoa gizakiak gehien erabiltzen duen asmakizunetako bat da sortu zenetik gaur arte. Life aldizkariaren sailkapen baten arabera XIX. mendeko bigarren asmakizun erabilgarriena da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Lanparak