Latinaren deklinabidea

Latinaren deklinabidean bost deklinabide eredu bereizten dira izenetan, genitiboaren bukaeraren arabera. Deklinabide bakoitzean, hitzen lexemei edo erroei hainbat bukaera gehitzen zaizkie. Sei kasu gramatikal ditu: nominatiboa, bokatiboa, akusatiboa, genitiboa, datiboa eta ablatiboa.

 Bost deklinabideak 

 1. deklinabidea 
Lehen deklinabideko hitzen genitiboaren bukaera -ae da. Genitiboaren forma izen enuntziatutik har dezakegu; adibidez, poeta, poetae, m ~ euskaraz, "poemagile, koplari"; lehen hitza (poet-a) nominatibo kasuan dago; bigarrena (poet-ae), berriz, genitiboan. Lehen deklinabideaz izen femeninoak deklinatzen dira, gehienbat.
+Lehen deklinabideaSingularraPluralaNominatiboa -ă -aeBokatiboa -ă -aeAkusatiboa -ăm -ăsGenitiboa -ae -arŭmDatiboa -ae -īsAblatiboa -ă -īs
+poeta, -ae, m ~ poeta, "olerkari"SingularraPluralaNominatiboapoetăpoetaeBokatiboapoetăpoetaeAkusatiboapoetămpoetăsGenitiboapoetaepoetarŭmDatiboapoetaepoetīsAblatiboapoetăpoetīs

 2. deklinabidea 
Bigarren deklinabideko hitzen genitiboaren bukaera -i da. Adibidez: dominus, domini, m ~ euskaraz, "jauna". Bigarren deklinabideaz baliatuz, izen maskulino zein femeninoak deklina daitezke; neutrozko forma ere badago.
+Bigarren deklinabidea (maskulino eta femenino arruntak)SingularraPluralaNominatiboa -ŭs -īBokatiboa -ĕ -īAkusatiboa -ŭm -ōsGenitiboa -ī -ōrumDatiboa -ō -īsAblatiboa -ō -iī
+dominus, -i, m ~ "jaun"SingularraPluralaNominatiboadominŭsdominīBokatiboadominĕdominīAkusatiboadominŭmdominōsGenitiboadominīdominōrumDatiboadominōdominīsAblatiboadominōdominīs
Bigarren deklinabidean, magister, magistri, m ~ ("irakasle") bezalako izenak daude, nahiz eta maskulinoa izan erromatarrentzat hitz egiterako orduan errazago zelako aldaketa batzuk jasan dituztenak.
+magister, -tri, m ~ "irakasle"SingularraPluralaNominatiboamagistermagistrīBokatiboamagistermagistrīAkusatiboamagistrŭmmagistrōs...Gainontzekoak,berdin.
Haiez gain, bigarren deklinabidean izen neutroak daude: templum, templi, n ~ ("tenplua").
+Bigarren deklinabidea (neutroak)SingularraPluralaNominatiboa -ŭm -ăBokatiboa -ŭm -ăAkusatiboa -ŭm -ăGenitiboa -ī -ōrumDatiboa -ō -īsAblatiboa -ō -īs
+templum, -i, n ~ "tenplu"SingularraPluralaNominatiboatemplŭmtemplăBokatiboatemplŭmtemplăAkusatiboatemplŭmtemplăGenitiboatemplītemplōrumDatiboatemplōtemplīsAblatiboatemplōtemplīs

 3. deklinabidea 
+3. deklinabideaSingularraPluralaNominatiboa - -ēsBokatiboa - -ēsAkusatiboa -ĕm -ēsGenitiboa -ĭs -(i)ŭmDatiboa -ī -ĭbusAblatiboa -ĕ -ĭbus
+consul, -is, m ~ "kontsul"SingularraPluralaNominatiboaconsulconsulēsBokatiboaconsulconsulēsAkusatiboaconsulĕmconsulēsGenitiboaconsulĭsconsulŭmDatiboaconsulīconsulĭbusAblatiboaconsulĕconsulĭbus

 4. deklinabidea 
+4. deklinabidea (maskulino eta femenino arruntak)SingularraPluralaNominatiboa -ŭs -ŭsBokatiboa -ŭs -ŭsAkusatiboa -ŭm -ŭsGenitiboa -ŭs -ŭŭmDatiboa -ŭi -ĭbusAblatiboa -ū -ĭbus
+manus, -us, f ~ "esku"SingularraPluralaNominatiboamanŭsmanŭsBokatiboamanŭsmanŭsAkusatiboamanŭmmanŭsGenitiboamanŭsmanŭŭmDatiboamanŭimanĭbusAblatiboamanūmanĭbus

 5. deklinabidea 
SingularraPluralaNominatiboa -ēs -ēsBokatiboa -ēs -ēsAkusatiboa -ĕm -ēsGenitiboa -ēi -ērumDatiboa -ēi -ēbusAblatiboa -ē -ēbus
+dies, -ei,  m ~ "egun"SingularraPluralaNominatiboadiēsdiēsBokatiboadiēsdiēsAkusatiboadiĕmdiēsGenitiboadiēidiērumDatiboadiēidiēbusAblatiboadiēdiēbus

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Deklinabidea
Kategoria:Latina