Ganaltze

GanaltzeEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.

1427n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Zaraitzuko Unibertsitatera pasa ziren, eta ondoen Galozeko Udalara.

Zaraitzu ibaxan kokatuta da, Atabea kiñoian. Bertako biztanleak ganalztarrak ziren.

 Izena 
Ganaltze toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 gaztelaniaz: Canales
 nafar erromantzez edo aragoieraz: Canales

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Canales (1366)
 Garrares (1534)
 Gavares (1567)
 Canales (1695)
 Canales (1704)
 Canales (1800)
 Ganaltze (1975)

 Ezaugarriak 
 Armarria 
Ganaltzeko armarria Zaraitzuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:

 Bandera 
Ganaltzeko bandera Zaraitzuko bandera da. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Azkenean konta" goiburua duela ere. Bandera honek Zaraitzuko armarri eskuinerantz biratzea dauka San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez inguratua. Bandera hau bera da Zaraitzu osatzen duten herri guztientzat, Otsagabiarentzat izan ezik; izan ere, herri honek bandera bera erabiltzen du, baina hiruki urdinak ditu.

 Geografia 
Ganaltze Zaraitzu ibaxan barruan dago. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean. Ibarra zeharkatzen du Zaraitzu ibaiak, Irati ibaiaren adarrak.

 Inguru naturala eta kokapena 
Iruñea Nafarroako hiriburutik 71 kilometrora kokatzen da Zangozako merindadearen ipar-ekialdeko muturrean eta Zaraitzu ibaxan, Pirinioetatik gertu. Herria NA-178 errepideak zeharkatzen du bai eta, iparraldetik hegoaldera, Zaraitzu ibaiak ere. Aretako mendilerroak herria mugatzen du mendebaldean, Erremendia eta Beiegu ttonttorrak tartean.

 Klima eta landaredia 
Izizeren behealdeko guneetan, mediterraneoaren antzeko klima dago, eta gune altuetan, atlantiar motako klima. Oro har, bi klimak nahasten diren arren, batez besteko tenperatura aldakorra da puntu batetik bestera, 6º eta 10º bitartekoa. Prezipitazioa, berriz, 900 eta 1200mm ingurukoa da, eta urteroko egun euritsuak 115 dira, batez beste.

Jatorrizko landaredia pinu basatiek osatzen dute, basoen azaleraren %51,6. Basoak, oro har, udalerriaren ekialdean daude, eta pinuez gain, haritzak eta pagoak ere badaude, azken bi espezie hauek, gunerik euritsuenetan kokatzen dira. Birlandatutako espezieen artean, haritz amerikarra eta Austriako pinu beltza daude.

 Estazio meteorologikoak 
Zaraitzun dagoen Ezpartza udalerrian, itsasoaren mailatik 695 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.

 Historia 

Zaraitzu ibaxako antzinako lekua. Uskartzetik hurbil zegoen, Galoze eta Zerrenkanogoitiren ondoan. 1366an su kapare bakarra zuen. Hurrengo mendearen hasieran despopulatu egin zen.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. .

 Ikus, gainera 
 Galoze
 Pirinioak
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Izize