Marge Piercy

Marge Piercy (Detroit, AEB,1936ko martxoaren 31) AEBetako ekintzaile eta idazle aurrerakoia da. Woman on the Edge of Time; He, She and It, Arthur C. Clarke 1993 saria irabazi zuenak; eta Gone to Soldiers, New York Times-eko Best Seller bat eta Bigarren Mundu Gerran garrantzi handiko eleberri historikoa idatzi zituen. Piercyren lanak bere oinordetza juduan, aktibismo sozial eta politiko komunistan eta ideal feministetan ditu sustraiak.

 Biografia 

 Familia eta bizitza goiztiarra 
Marge Piercy Detroiten jaio zen. Bere gurasoak Bert (Bunnin) Piercy eta Robert Piercy izan ziren.Aita erlijiosoa izan ez arren, amak eta amaren aldeko amona judu ortodoxoak hazi zuten judu gisa, eta honek Marah hebrear izena eman zion Piercyri.

Bere haurtzaroari eta judu identitateari buruz, Piercyk esan zuen: "Hazi nintzenean beti elkartu ziren juduak eta beltzak. Ez nintzen ‘zuria’ hazi. Juduak ez ziren zuriak. Nire lehen mutil-laguna beltza zen. Ez nuen jakin zuria nintzenik Baltimoren egon ginen arte eta institutu segregatu batera joan nintzen arte. Ezin dut adierazi zein arraroa zen. Orduan pentsatu nuen ez zekitela judua nintzenik».

Piercyk liburuekiko zaletasuna garatu zuen bere haurtzaro erdian elgorria eta sukar erreumatikoa jasan zituenean, ezer gutxi egin bait zezakeen irakurtzeaz gain. Orduan, hor kanpoan, berak ezagutzen zuenarekin alderatuz mundu ezberdin bat zegoela konturatu zen. "Han mundu desberdina dagoela erakutsi zidan, ikusten zuenaren oso desberdinak ziren horizonte horiek guztiak zeudela".

 Hezkuntza 
Mackenzie High School-en graduatu zenean, Piercy bere familiako lehena izan zen unibertsitatera joaten, Michigango Unibertsitatean ikasi zuen eta 1957an lizentziatu egin zen. Poesia eta fikzioaren Hopwood saria (1957) irabazteak, unibertsitatea amaitu eta Frantzian denbora pixka bat igarotzeko aukera eman zion. Northwestern Unibertsitatean masterra lortu zuen 1958an.

 Helduaroa 
Unibertsitatean graduatu ondoren, Piercy eta lehen senarra Frantziara joan ziren, eta gero Estatu Batuetara itzuli ziren. Piercyk 23 urte zituenean dibortziatu egin ziren. Chicagon bizi zela, hainbat lan egin zituen lanaldi partzialean, eta aldi berean eleberriak argitaratzen saiatu zen. Garai hartan Piercy  politika, feminismoa eta langile-klasearen inguruko fikzioa idatzi nahi zuela konturatu zen. Bere bigarren ezkontza garaian, Piercy Students for a Democratic Society erakundean sartu zen. 1968an, Piercyren lehen poesia liburua, Breaking Camp , argitaratu zen, eta bere lehen eleberria urte berean onartu zuten argitaratzeko.

 Bizitza pertsonala eta harremanak 
Gaztetan Marge Piercy bere lehen senarrarekin ezkondu zen, Frantziako fisikari judu batekin. Hala ere, ezkontzak porrot egin zuen 23 urte zituela; Pierceyk ezkontzako genero-rolen itxaropenei egozten die hori. 1962an bere bigarren senarrarekin, Robert Shapiro, informatikariarekin ezkondu zen. Dibortziatu egin ziren, eta Piercy bere egungo senarra den Ira Wooderekin ezkondu zen. Bera eta bere senarra Wellfleet-en bizi dira, Piercyk diseinatutako etxean.

 Aktibismoa 
Piercy eskubide zibilen mugimenduan, Ezker Berrian eta Students for a Democratic Society-n parte hartu zuen. Feminista, ekologista, marxista eta gerraren aurkakoa aktibista da.

1977an, Piercy Prentsa Askatasunerako Emakumeen Institutuko (WIFP) kide bihurtu zen, emakumeen arteko komunikazioa areagotzeko eta publikoa emakumezkoen komunikabideekin konektatzeko lan egiten duen irabazi-asmorik gabeko argitalpen erakunde estatubatuar bat.

 Idazkera 
Piercy hamazazpi poema liburu baino gehiagoren egilea da, horien artean The Moon Is Always Female (1980, klasiko feministatzat hartua) eta The Art of Blessing the Day (1999). Hamabost eleberri, antzezlan bat (The Last White Class, bere egungo senarra Ira Woodekin batera idatzia), saiakera bilduma bat (Parti-colored Blocks for a Quilt), ez-fikziozko liburu bat eta memoria bat argitaratu ditu. Robin Morganek argitaratutako 1970eko Sisterhood Is Powerful: Anthology of Writings from The Women's Liberation Movement antologian parte hartu zuen "The Grand Coolie Damn" eta "Song of the Fucked Duck" lanekin.Bere eleberri eta poesiek askotan kezka feminista edo sozialetan oinarritzen dira, nahiz eta haien formak aldatu. Body of Glass (AEBetan He, She and It bezala argitaratua) Arthur C. Clarke saria irabazi zuen zientzia-fikziozko eleberria da, City of Darkness, City of Light Frantziako Iraultzan kokatuta dago. Beste eleberri batzuk, hala nola Summer People eta The Longings of Women, garai modernoan kokatzen dira. Bere liburu guztiek emakumeen bizitzari buruzko ikuspegia partekatzen dute.

Woman on the Edge of Time (1976) eleberriak denboran zeharreko bidaia, justizia soziala, feminismoa eta gaixo mentalen tratamenduaren gaiekin nahasten ditu. Eleberri hau zientzia fikzio "espekulatibo" utopikoaren klasikotzat hartzen da, baita klasiko feministatzat ere.Garmendia, Alba (2025): Etxeko leihoak unibertsora, Iruñea, Txalaparta. 82-87 or.  William Gibsonek Woman on the Edge of Time, Cyberpunk-en jaioterri izendatu du, Piercyk Body of Glass-en sarreran aipatzen duen moduan. Body of Glass-ek (He, She and It) (1991) ingurumenaren ikuspuntutik zapuztutako mundu bat postulatzen du, MegaZitien hedapenak eta Interneten bertsio futurista batek menderatua. Bertsio horren bidez, Piercyk mistizismo juduaren eta Golem-en kondairaren elementuak ehuntzen ditu, baina historiaren funtsezko elementu bat protagonistak bere seme gaztearen zaintza berreskuratzeko egiten dituen saiakerak dira. 

Piercy-ren eleberri askok pertsonaia anitzen ikuspuntutik kontatzen dituzte beren istorioak, eta askotan hirugarren pertsonako narrazio ugariren artean lehen pertsonako ahotsa sartzen dute. Bere Bigarren Mundu Gerrako eleberri historikoak, Gone to Soldiers (1987) Estatu Batuetako, Europako eta Asiako bederatzi pertsonaia nagusien bizitzei jarraitzen die. Gone to Soldiers-en lehen pertsonako kontua Jacqueline Levy-Monot nerabe frantziarraren egunkaria da, eta Naziek harrapatu ostean hirugarren pertsonan jarraitzen dute.

Piercyren poesia oso pertsonala den bertso librea izan ohi da eta askotan gai feminista eta sozialetan zentratua.  Bere lanak gizarte-aldaketarekiko konpromisoa erakusten du, eta horrek, juduen hitzetan, "tikun olam" edo munduaren konponketa esan nahi du. Istorioa, urte juduaren gurpilean eta paisaia eta ingurune sorta batean oinarritzen da.

Piercyk, halaber, All We Can Save klima-mugimenduan aitzindari diren emakumeen saiakuntza-bilduman lagundu zuen.

 Lanak 

 Eleberriak 

 Going Down Fast, 1969
 Dance The Eagle To Sleep, 1970
 Small Changes, 1973
 Woman on the Edge of Time, 1976
 The High Cost of Living, 1978
 Vida, 1979
 Braided Lives, 1982
 Fly Away Home, 1985
 Gone To Soldiers, 1988
 Summer People, 1989
 He, She And It (Body of Glass), 1991
 The Longings of Women, 1994
 City of Darkness, City of Light, 1996
 Storm Tide, 1998 (Ira Wood-ekin)
 Three Women, 1999
 The Third Child, 2003
 Sex Wars, 2005

 Istorio laburrak 

 The Cost of Lunch, Etc., 2014

 Poesia-bildumak 

 Breaking Camp, 1968
 Hard Loving, 1969
 "Barbie Doll", 1973
 4-Telling (Emmett Jarrett, Dick Lourie, Robert Hershon-ekin), 1971
 To Be of Use, 1973
 Living in the Open, 1976
 The Twelve-Spoked Wheel Flashing, 1978
 The Moon is Always Female, 1980
 Circles on the Water, Selected Poems, 1982
 Stone, Paper, Knife, 1983
 My Mother's Body, 1985
 Available Light, 1988
 Early Ripening: American Women's Poetry Now (ed.), 1988; 1993
 Mars and her Children, 1992
 What are Big Girls Made Of, 1997
 Early Grrrl, 1999.
 The Art of Blessing the Day: Poems With a Jewish Theme, 1999
 Colours Passing Through Us, 2003
 The Hunger Moon: New and Selected Poems, 1980-2010, 2012
 Made in Detroit, 2015
 On the Way Out, Turn Off the Light, 2020

 Jasotako beste datu batzuk 

 "The Grand Coolie Damn" eta "Song of the fucked duck" Sisterhood is Powerful: Anthology of Writings From The Women's Liberation Movement, 1970, Robin Morganek zuzendua 
 The Last White Class (Ira Woodekin batera idatzitako antzezlana), 1979
 Parti-Colored Blocks For a Quilt, (saiakuntzak), 1982
 The Earth Shines Secretly: A book of Days, (eguneroko egutegia), 1990
 So You Want to Write, (ez-fikzioa), 2001
 Sleeping with Cats, (memoria), 2002
 My Life, My Body (Egile nabarmenak), (saiakerak, olerkiak eta memoria), 2015

 Sariak eta ohoreak 

 Arthur C. Clarke Saria zientzia-fikzioari, 1992.
 Bradley Saria, New England Poetry Club, 1992.
 Brit ha-Dorot Saria, Shalom Center, 1992.
 May Sarton Saria, New England Poems Club, 1991.
 Golden Rose Poetry Saria, New England Poetry Club, 1990.
 Carolyn Kizer Poetry Saria, 1986, 1990.
 National Endowment for the Arts Saria, 1978.
 Hebrew Union College-ko Giza Letren Honoris causa doktorea, Cincinnati, Ohio, 2004.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Marge Piercyren web orria
 Marge Piercy Martin Espadarekin elkarrizketan (audio artxiboa)
 Marge Piercy womenshistorian.com-en
 Marge Piercy IMDb-n
 Marge Piercyren datuak Michiganeko Unibertsitatean
 Marge Piercy ISFDB-n

Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria: Eleberrigileak
Kategoria:Emakume poetak
Kategoria:Feministak
Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Estatubatuar juduak
Kategoria:Emakume eleberrigileak