Azpiarrosa maltzur

Azpiarrosa maltzurra (Entoloma sinuatum) Entolomataceae familiako onddo espezie bat da. Pozoitsua da eta perretxiko engainagarri (maltzur) bezala ezagutzen da, oso nahasgarria baita beste onddo jangarri espezie batzuekin. Perretxiko hau beldurgarria da beste perretxiko on batzuekin nahas daitekeelako. Bestalde, beste perretxiko batzuekin nahastu gabe ere, oso arriskutsua izan daiteke, bere itxura eta usain onagatik, honek engaina gaitzake, horregatik du maltzurra izena.

Sinonimoak: Agaricus sinuosus, Gymnopus fertilis, Agaricus albolividus, Agaricus fertilis, Entoloma lividum, Entoloma fertilis, Rhodophyllus lividus, Rhodophyllus sinuatus, Hyporrhodius lividus, Entoloma erophilum var. sinuatum, Hyporrhodius fertilis, Hyporrhodius sinuatus, Entoloma eulividum.

 Deskribapena 
Kapela: 6 eta 10 cm arteko kapela. Haragitsua, lodia, irmoa, lehorra, matea, zuntz fin-finez ildaskatua. Globo itxurakoa, gero laua, batzuetan uhindua edo lepomakurra. Kolore askotarikoa da: zurixka, hori-errauts zurbila edo gris-morea. Ertza borobildua, irintsua eta zurixka da.

Orriak: Zabalak, nahiko estu, eskotatuak edo libreak, inoiz ez dekurrenteak; lehenengo kremak eta azkenean izokin kolorekoak, esporen koloreen ondorioz.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

Hanka: Zurixka edo apur bat horixka, lodia, gogorra, betea, oinarrira loditua eta goialdean irintsua.

Haragia: Irmoa, zurixka eta gozoa gaztea eta freskoa denean, irin usain atsegina du, udaberriko zizaren (Tricholoma georgil = Calocybe gambosa) antzekoa.

Etimologia: Entoloma grekotik dator: ertza barrurantz biribildua. Sinuatum, sinuotik dator: elementu kurbatu edo uhinduak daudelako.

 Toxikotasuna 
Oso pozoitsua, usain atsegina izan arren. Agian hau da intoxikazio gehien eragiten dituen perretxikoa, horregatik lehiaketa mikologikoetan sari bereziak ematen zaizkie espezie honetako lote onenei.

Intoxikazioa: Kasu gehienetan okaden eta beherakoen koadro bat agertzen da, baita gorriuneak ere gorputzeko leku batzuetan, genitaletan eta aurpegian barne.

 Nahasmen arriskua 
Lepista nebularis = Clitocybe nebularis jangarriarekin nahas daiteke, baina pago-zizak orri dekurrenteak ditu eta espora zuriak. Beste Entoloma batzuekin nahas daiteke, jateko onak direnak, baina udaberrian ateratzen dira, adibidez: Entoloma clypeatum, Entoloma saundersii, Entoloma aprile, Entoloma sepium etab.

 Sasoia eta lekua 
Oso ohikoa da gure baso hosto-erorkorretan , udaren amaieran eta udazkenean; oso arraroa udaberrian.

 Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Guyana Frantsesa, Europa, Errusia, Hego Korea, Japonia, Kamerun.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Entoloma
Kategoria:Kanadako onddoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako onddoak
Kategoria:Guyana Frantseseko onddoak
Kategoria:Europako onddoak
Kategoria:Errusiako onddoak
Kategoria:Japoniako onddoak
Kategoria:Hego Koreako onddoak
Kategoria:Kamerungo onddoak