Nikolas Steno

Nikolas Steno (; ; Kopenhage, 1638ko urtarrilaren 11 – Schwerin, 1686ko abenduaren 5a) daniar zientzialari, polimata eta apaiz katolikoa izan zen.

Urregile luterotarren familia batean jaio zen. Medikuntza ikasi zuen Kopenhageko Unibertsitatean eta gero Europan zehar bidaiatu zuen. Zientziekiko interesa piztu zitzaion eta anatomia ikasketak sakondu zituen. 1666an anatomia irakasle izendatu zuten Paduako Unibertsitatean eta ondoren Florentziakoan. Bertan, muskuluen azterketan zentratu zen.

Paleontologiaz, geologiaz, kristalografiaz eta estratigrafiaz ere interesatu zen. Geologiaren eta estratigrafia modernoaren aitzindaria izan zen.

1667an katolizismora bihurtu zen. Apaiz ordenatu zuten eta handik urte batzuetara gotzain izendatu zuten. Joan Paulo II.ak 1988an beatifikatu zuen.

 Lanak 
  Steensen, Niels / Sténon, Nicolas. Nicolai Stenonis Observationes anatomicae quibus varia oris, oculorum et narium vasa describuntur, novique salivae, lacrymarum et muci fontes deteguntur, et novum nobilissimi Bilsii de lymphae motu et usu commentum examinatur et rejicitur, Lugduni Batavorum: apud J. Chouet, (1662) via  Bibliothèque interuniversitaire de médecine (Paris)
   Steensen, Niels /Steno, Nicolas. Nicolai Stenonis De Musculis et glandulis observationum specimen, cum epistolis duabus anatomicis, Hafniae: lit. M. Godicchenii, (1664). via  Bibliothèque interuniversitaire de médecine (Paris)
 Nicolai Stenonis Elementorum Myologiae Specimen, seu Musculi Descriptio Geometrica, cui accedunt canis carchariae dissectum caput et dissectus piscis ex canum genere... Florentiae : ex typ. sub signo Stellae, (1667) via  Bibliothèque interuniversitaire de médecine (Paris).
   Discours de M. Stenon sur l'anatomie du cerveau..., R. de Ninville (Paris), 1669 via  Gallica
 Nicolai Stenonis solido intra solidum naturaliter contento dissertationis prodromus ...  Florentiae : ex typographia sub signo Stellae (1669), via Google Books  The Prodromus of Nicolaus Steno's Dissertation concerning a solid body enclosed by process of nature within a solid; an English version with an introduction and explanatory notes by John Garrett Winter, New York: Macmillan Company, (1916) via the Internet Archive
 Nicolai Stenonis ad novae philosophiae reformatorem de vera philosophia epistola, Florentiae, 1675 (gutuna Spinozari)
 Nicolai Stenonis Opera philosophica, edited by Wilhelm Maar... vol. I, Copenhagen : V. Tryde, (1910) via  Gallica
  Nicolai Stenonis Opera philosophica, edited by Wilhelm Maar... vol. II, Copenhagen : V. Tryde, (1910)

 Bibliografia 
 N. Steno, Nicolai Stenonis De glandulis oris et novis earundem vasis observationes anatomicæ, 1661
 N. Steno, Nicolai Stenonis Observationes anatomicae, Lyon, 1662
 N. Steno, Nicolai Stenonis De musculis et glandulis observationum specimen. Cum epistolis duabus anatomicis, Amsterdam, 1664
 N. Steno, Nicolai Stenonis Elementorum Myologiae specimen seu musculi descriptio geometrica. Cui accedunt canis carchariae dissectum caput, et dissectus piscis ex canum genere, Florentzia, 1667
 N. Steno, Nicolai Stenonis De solido intra solidum naturaliter contento dissertationis prodromus, Florentzia, 1669
 N. Steno, via Google Books Nicolai Stenonis Prodromus, 1671
 Relación de todas sus obras científicas y teológicas (S. Miniati, 2009, pp. 14)
 Niels Stensen (1638-1686)
 A. Faller, "Niels Stensen, Anatomicus regius-Episcopus Titiopolitanus (1638-1686)", Gesnerus XIV, 1957, 40-50
 A. Faller, "Die philosophischen Voraussetzungen des Anatomen und Biologen Niels Stensen" en Arzt and Christ, Salzburg, 1962
 G. Scherz, Niels Stensen, Wurzburg, 1962
 A. Cutler, The Seashell on the Mountaintop: How Nicolaus Steno (1638-1686) solved an ancient mystery and created a science of the Earth, ed. Plume, Londres, 2004. Tr.: Una Nueva Historia de la Tierra.Un relato sobre la ciencia y Nicolaus Steno, el genio que descubrió la geología, Bartzelona, RBA, 2007
 L. Sequeiros, "Leer las rocas con Nicolás Steno", Kordoba, 2011.
 L. Sequeiros, F. Pelayo López, "Nicolás Steno, los estratos y el Diluvio universal", Madril, 2011.

 Kanpo estekak 
 Niels Steensen website
 Archivum Nicolai Stenonis

Kategoria:Kopenhagetarrak
Kategoria:Katolizismora protestantismotik konbertituak
Kategoria:Apaiz katolikoak
Kategoria:Dohatsuak
Kategoria:Danimarkako katolikoak
Kategoria:Danimarkako medikuak
Kategoria:Danimarkako geologoak
Kategoria:Anatomistak
Kategoria:Paleontologoak