Azpibeltz tintausain argi

Azpibeltz tintausain argia (Agaricus xanthodermus) Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Digeritzen zaila edo apur bat toxikoa.

Sinonimoak: Pratella campestris var. sylvicolas, Pratella xanthoderma, Psalliota xanthoderma, Pratella cretacea, Psalliota flavescens var. xanthoderma, Fungus xanthodermus.

 Deskribapena 
Kapela: 6 eta 12 cm. arteko diametrokoa, kanpai forma trapezoidala du, eta, sarritan, tolesturak edo ildoak ditu ertzean; zeta-antzekoa, leuna, zuria eta grisez edo horiz tindatua. Azala hori biziz zikintzen da igurzten bada.

Orriak: Libreak, zabalak, sabeldunak, estu, argiak edo gris-haragi kolorekoak luzaroan, zahartzean ere gutxi iluntzen dira.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

Hanka: Zuria, zetaduna, zilindriko-luzanga, oinarrian loditua eta erraboil baztertu batekin. Oinarria hori biziz zikintzen da igurtzita. Eraztuna zuria eta iraunkorra da.

Haragia: Lodia, zuria, iodo, tinta edo fenol usain gogor eta desatseginekoa; inoiz ez du anis usainik. Batzuetan usaina ahula da, egosi ondoren bakarrik hauteman daiteke. Zaporea ere desatsegina du.

Etimologia: Agaricus hitza grezierazko “agarikon” hitzetik dator, perretxikoa, onddo-mota jakin batekoa, Dioscorides-en garaitik erabilitako izena. Xantoderma epitetoa berriz grezieratik dator, “xanthos” = horia, eta baita grezierazko “derma” = azala. Horitzeagatik

 Jangarritasuna 
Espezie hau baztertu egin behar da, zapore ona ez izateaz gain, batzuentzat pozoitsua da eta beste batzuentzat digeritzeko zaila.

 Nahasketa arriskua 
Horitu egiten diren taldeko gainerako Agaricus-ekin. Agaricus sylvicola-rekin nahas liteke, baina hau ez da hain hori biziz zikintzen, eta anis usaina du, tinta edo fenolaren ordez.

 Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean zirkuluetan edo taldeka, belardietan, lorategietan eta bide ertzetan.

 Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Ekuador, Txile, Argentina, Kanariak, Europa, Errusia, Iran, Israel, Himalaiako eremua, Kazakhstan, Uzbekistan, Hego Korea, Australia, Hegoafrika, Tanzania, Etiopia.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Agaricus
Kategoria:Kanadako onddoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako onddoak
Kategoria:Mexikoko onddoak
Kategoria:Ekuadorko onddoak
Kategoria:Txileko onddoak
Kategoria:Argentinako onddoak
Kategoria:Islandiako onddoak
Kategoria:Kanarietako onddoak
Kategoria:Europako onddoak
Kategoria:Errusiako onddoak
Kategoria:Israelgo onddoak
Kategoria:Himalaiako eremuaren onddoak
Kategoria:Kazakhstango onddoak
Kategoria:Uzbekistango onddoak
Kategoria:Irango onddoak
Kategoria:Hego Koreako onddoak
Kategoria:Australiako onddoak
Kategoria:Tanzaniako onddoak
Kategoria:Hegoafrikako onddoak
Kategoria:Etiopiako onddoak