Persiaren konkista musulmana

Persiako musulmanen konkista Islama sortu eta zabaltzen hasi eta gutxira gertatu zen. Sasandar inperioaren amaiera ekarri zuen 644an, sasandar dinastia erori zen geroxerago 651n eta ondorio gisa ekarri zuen Iran edo Persian mendeetan nagusi izan zen zoroastriar erlijioa gainbehera etortzea. 

 Konkistaren aroa 
Arabiarrak 633an sartu ziren lehen aldiz Sasandar lurraldean, Khalid ibn Walid jeneralak gaur Irak dena inbaditu zuenean, hala ere Khalid beste fronte batera itzuli zen, eta musulmanek konkistatutako lurraldeak galdu zituzten persiar kontraerasoetan.

Bigarren inbasioa 636an hasi zen Shad ibn Abi Uakas delakoak zuzendua- Kadesiako guduan garaipen giltzarri batek Persiako mendebaldeko  kontrola kendu zien sasandarrei. Zagros mendiak hesi eta muga natural bihurtu ziren urte batzuez Kaliferri rasidar ortodoxoaren eta Sasandar Inperioaren artean. 

Hala ere, defentsan jardun beharrean, etengabeko erasoetan tematu ziren persiarrak eta, ondorioz, Omar kalifak Sasandar Inperioaren inbasioa agindu zuen 642an, eta inbasioa erabateko konkistarekin amaitu zen 644. urtearen erdialdean. Persiaren konkista azkar honen ondoren, Medinako Omar kalifak estratega militar eta politiko handi gisa zuen puztu zuen bere ospea. A.I. Akram, The Muslim Conquest of Persia, cap. 1. , 9780195977134

 Persiar ikuspegi nazionala 
Hain konkista azkarrak zabaldu zuen ustea persiarrek defentsarik ezarri ez zutela. Baina Irango historialariek arabiar iturriak erabili dituzte beren teoria ilustratzeko, "historialari batzuek diotenaren aurka, iraniarrek benetan arabiar inbaditzaileen aurka borrokatu zuten". Honek nazionalismo persiar edo irandar baten indarra adierazten du, funtsean herrialdea ia guztiz musulmana bihurtu arren, arabiar eragin eta kulturarekiko distantzia gorde baitute persiarrek, mespretxua ez denean. Milani Abbas. Lost Wisdom: Rethinking Modernity in Iran, Mage Publishers, p.15. 2004.  Ikuspegi horrek dio, gainera, behin konkistatuta, politikoki, persiarrak kulturalki arabiarren aurka egiten hasi zirela, adibidez, persiar hizkuntza eta kultura mantenduz. Hala ere, Islama biztanleriaren gehiengoak bereganatu zuen, arrazoi politikoengatik edo soziokulturalengatik, eta erlijio nagusi bihurtu zen. Mohammad Mohammadi Malayeri, Tarikh-i Farhang-i Iran (Irango Historia Kulturala). Teheran, 1982.

 Xiismoaren hegemonia berantiarra 
Gainera, musulmanak nagusi bihurtu arren Iranen, herrialdearen aldaera islamiko gaur nagusia, xiismoa, ez zen konkistarekin gertatu. Izatez, 16. mendean, Europan erreforma protestantea hainbat herrialdetan zabaldu zen garaian, orduan ezarri zen xiismoa erlijio ofizial gisa Iranen, safavidar dinastiaren hegemonia gertatzean. 

Konkistatik mende horretara arte, arabiar eta turkiar elite militarrek eta dinastiek kontrolatu zuten nagusiki Iran, eta sunismoa nagusi izan zen, eta safaviden iritsiera botere autoktono persiar nazional baten berrindartzea izan zen neurri batean, nahiz eta jatorrian hauek ere erro turkiarrak izan.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Islamaren historia
Kategoria:Irango historia