San Julian eta Santa Basilisa eliza (Oreitia)

San Julian eta Santa Basilisa eliza Oreitia herriko parrokia da, Gasteizko udalerriaren barruan dagoena. XVI. mendeko eraikin bat da, Pizkunde garaiko ezaugarriak dituena batik bat. Baina lehenagoko fase erromaniko eta protogotikoetako aztarna interesgarriak ere baditu. Donejakue Bidera lotutako kultura ondarearen babesa du Eusko Jaurlaritzaren partetik.

 Ezaugarri erromanikoak 
Eliza aurrerromanikoaren arrastorik ez dago, baina XII. mendeko atari erromaniko ederra gorde zen erreformetan, eta estilo bereko leiho bat berreskuratu zen, elizpean egindako lan batzuetan agertu zena. Portadak garaipen-arkuaren itxura du lau arkibolta apur bat zorrotzekin.

Absidea, berriz, portada eta leihoa baino berriagoa da. Ziurrenik XII. mendeko eraikin bat zegoen han, arrazoi ezezagunengatik handitu zena apur bat beranduago abside berriago eta ederrago batekin, poligonala eta egitura gotikoa duena. Bertan birkokatu ziren aurreko eraikinaren zati batzuk, okulu baten gainean agertzen den zaldun baten irudia, adibidez. Zaldunaren lantzak Santiagorako bidea markatzen duela nabarmendu dute batzuek. Abside horretan kokatu ziren goiko erlaitzean agertzen diren harburu aberatsak;  maskaroiak, sexu-organoak nabarmen erakusten dituzten gizon bat eta emakume bat elkarren ezker eskuin, eta deabru bat pertsona bat jaten ikus ditzakegu. 

Ekialdeko leihoak itxura gotikoa du, bere kapitel batean arpia pare batekin, bata bestearen aurrean.

 Barrualdea 
Arabako beste eliza askotan gertatzen den bezala, eliza honetako hormak margoz beteak izan ziren, denborarekin galdu edo estali zirenak. Oreitiako kasua bereziki interesgarria da zentzu horretan, erretaula barrokoaren atzetik beste erretaula baten margoen zatiak ikus daitezkeelako oraindik. Ez da erraza margo horien data edo gaia ezagutzea, baina ikusten diren arrastoak aztertu ondoren, erdi aroko multzo bat izatea posible da.

Absidea zein presbiterioa erdi aroko nerbioen gangaz eta gurutze gangaz estalita dauden arren, XVI. mendeko erreformek elizaren itxura zeharo aldatu zuten, eta hori da barruan nabarmen ikusten dena. Lan hauek ordaindu zituztenak Oreitiako handikiak izan ziren, María Pérez de Lazarraga eta Pedro Vélez de Gebara: presbiterioaren ezkerraldean daude haien hilobiak.thumb|Absideko harburuetan, erakustaldi genital maskulino eta femenino ageri agerikoak.|286x286pxXVI. mende horretakoak dira bolazko mentsuletan oinarritzen diren nerbioen sareak. Gangak, estiloagatik, mende horretako bigarren zatikoak dira. Korupea ere mende bereko bukaerako lana da. Lau zutabe handien gainean, irudi geometrikoz dekoratuta, elizaren oinetan kokatzen da bere zabalera osoa okupatuz, moldurazko arku eskartzano baten gainean. Bere sotiletan estilo erromanistako deikunde interesgarri bat agertzen da, gorputz handiko irudiekin batera. Nerbioen ganga batekin estaltzen da, bere giltzarri nagusian Sortze Garbia erakutsiz. 

 Erretaulak 
Erretaula nagusia barrokoa da, Miguel de Aldasoro eskultoreak eta Martín de Tellería arkitektoak egin zuten. Bere bankuan Kristoren haurtzaroko eszena bi, Natibitate eta Erregeen adorazioa. Irudi horien artean, tamaina txikiagoko lau irudi daude, Markos, Mateo, Lukas eta Juan ebanjelariak, bakoitza bere ikonoarekin. Bankuko alboetan Santo Domingo eta San Frantzisko Deuna. Erdialdean, kalitatezko lan nabari batean, Kristo gurutzatuaren irudia duen sagrario garrantzitsu bat gordetzen da.

Barroko garaikoak dira ere elizaren beste zatietan aurkitzen ditugun beste aldeetako lau erretaula ere.

 Argazki galeria 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Euskal Herriko basiliken zerrenda
 Erromanikoa Euskal Herrian
 Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

 Kanpo loturak 
 Bisita birtuala

Kategoria:Gasteizko elizak
Kategoria:Oreitia
Kategoria:Donejakue bideko ondarea Araban
Kategoria:Erromanikoa Euskal Herrian