Woke

() jatorriz arrazakeriari buruzko kontzientzia adierazten duen termino bat da, Estatu Batuetan sortua.  Geroago, gizarte-desberdintasunei lotutako beste gai batzuetara hedatu zen, generoari eta sexu-orientazioari buruzko kontzientziari, adibidez.  2010eko hamarkadaren amaieratik, LGBT pertsonen, beltzen eta emakumeen identitate-politika azpimarratzen duten ezkerreko mugimendu politiko eta pentsamoldeekin erabiltzen da.  Neologismoa den heinean, UZEIk honela definitu du euskaraz: arrazakeriari eta justizia sozialari dagozkien kontuetan adi dagoena eta auzi horien jakitun dena.

 Terminoaren jatorria eta erabilerak 
Stay woke («Iratzar zaitez») esaldia Estatu Batuetan sortu zen 1930eko hamarkadan. AEBetako afroamerikarren ingelesean sortua izanik, pertsona beltzen arazo sozial eta politikoei buruzko kontzientzia adierazteko erabiltzen zen, bereziki arraza-aurreiritzien eta diskriminazioaren kontzientzia adierazteko. Michael Brown Fergusonen hilketaren ondoren (Misuri), 2014. urtetik aurrera, Black Lives Matter (BLM) mugimenduko ekintzaileek ospetsu egin zuten esaldia, afroamerikarren aurkako polizia-tiroketen kontzientzia sortu nahi izan zutenean. Terminoa asko zabaldu zen Black Twitter delakoan, eta Interneteko meme gisa. Afroamerikarrak ez zen jende asko ere hasi zen erabiltzen, BLMri beren babesa emateko: nazioartera zabaldu zen eta Oxford English Dictionaryan jaso zen 2017an.

Terminoaren erabilera afroamerikar jatorritik kanpora hedatu ahala, woke hitza gero eta gehiago erabiltzen da justizia sozialaren aldeko ezkerreko mugimendu eta ideologiak deskribatzeko. 2020tik aurrera, ordea, jarrera politiko eta sozial horien aurkakoek iraintzat edo adiera txarrean erabiltzen dute Mendebaldeko hainbat herrialdetan. Diskriminazioen aurkako ezkerreko mugimendu batzuek ere gutxiesgarritzat edo iraingarritzat hartzen dute.  Era berean, woke kapitalismoa eta woke-washing terminoak erabiltzen dira batzuetan, kausa sozial horien aldeko sostengua adierazi duten enpresak deskribatzeko. 

Erreferentziak

 Kanpo estekak 
 Hunt, Kenya (2020ko azaroaren 21a). " How 'woke' became the word of our era" . TheGuardian .

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako eslogan politikoak
Kategoria:Ezkerreko ideologia
Kategoria:Ingelesezko hitzak eta esaldiak
Kategoria:Justizia soziala
Kategoria:Gutxiesgarri politikoak