Lise Tréhot

Lise Tréhot (Ecquevilly, Seine-et-Oise, 1848ko martxoaren 14a – 1922ko martxoaren 12a) frantziar arte modeloa izan zen eta Pierre-Auguste Renoirrentzat lan egin zuen 1866tik 1872ra, margolariaren garai goiztiarrean (koadroetan agertzen diren emakumeen modeloa da). Hogei margo baino gehiagotan agertzen da, esate baterako Lise (1867) eta Udan (1868). 
Gaztaroa
Lise Tréhoten gurasoak Louis Tréhot eta Amelie Elisabeth Boudin izan ziren. Aita Ecquevilly-ko posta bulegoko buru izan zen 1850eko hamarkada erdialdera arte eta, ondoren, familia osoa Parisera aldatu zen eta han limonada eta tabakoa saltzen zuen. Lise sei umetan laugarrena zen (hiru neba eta bi ahizpa zituen). 
Garaiko dokumentu batean arropa josten zutela esaten da.

Jules Le Coeur margolari eta aktitektoaren maitalea zen bere ahizpa nagusia eta haren bidez ezagutu zuen Pierre-Auguste Renoir, Marlotte-ko etxean, seguruena 1865eko ekainean.Cooper, Douglas (May 1959). "Renoir, Lise and the Le Cœur Family: A Study of Renoir's Early Development-1 Lise." The Burlington Magazine, 101 (674): 162–171. . Cooper, Douglas (Sept–Oct 1959). "Renoir, Lise and the Le Cœur Family: A Study of Renoir's Early Development-II: The Le Cœurs."  The Burlington Magazine, 101 (678/679): 320, 322–329. . House, John. (2013). "The Many Faces of Lise Tréhot: Pierre-Auguste Renoir's Portraits of Parisiennes." In Heather MacDonald (ed.) Impressionism and Post-Impressionism at the Dallas Museum of Art.  The Richard R. Brettell Lecture Series. Yale University Press.  pp. 25–36. . .

Arte modelo garaia
Lise Tréhot arte modelo lana egiten hasi zen Renoirrentzat hamazortzi urte zituela (eta Renoirrek hogeita bost). Renoirren garai horretako margolan goiztiarrak, zeintzuetan Tréhot agertzen zen, honakoak ziren: Lise lastozko txapelarekin (1866) eta Lise josten (1867–68). Renoirrek Tréhot-en biluzi moderno bat margotu zuen, Diana (1867) gisa, baina atzera bota zuten 1867ko Arte Saloian, baina hurrengo urtean arrakasta lortu zuen kritikaren aurrean Lise (1867) lanarekin eta oso ondo onartua izan zen 1868ko Saloian. Margo inpresionista horretan Lise Tréhot agertzen da, bere benetako neurriko erretratuan, zuhaitzez betetako parke batean ibiltzen, eguzki argia zuhaitz artetik igarotzen den bitartean. Zacharie Astruc arte kritikariak Parisko neska langilea basoan bezala deskribatu zuen Lise Tréhot Lise lanean. Émile Zolak ere Claude Moneten modelo eta gero emazte izan zen Camille Doncieuxekin konparatu zuen.Collins, John (2013). "Tréhot, Lise." In Jill Berk Jiminez (ed). Dictionary of Artists' Models. Routeledge. pp.526–528. . .Strieter, Terry W. (1999). Nineteenth-century European Art: A Topical Dictionary. Greenwood Press. pp.247–248. . . Théodore Duret arte kritikari frantsesak adierazi zuen Gustave Courbeten teknika margolan horretan oinarritu zela.Duret, Théodore (1910). Manet and the French Impressionists. G. Richards. p. 111. .  Hala ere, kritikatu egin zioten Renoirri aurpegia itzalean jartzeagatik, soinekoarengan eguzkiaren argiaren indarra azpimarratzeko.Tinterow, Gary. Henri Loyrette (1994). Origins of Impressionism. Metropolitan Museum of Art. p. 140-142, 337. . .White, Barbara Ehrlich (2010). Renoir: His Life, Art, and Letters. Abrams. p. 28. . .

1869ko Saloian,  In Summer (1868) lanean agertzen zen Lise Tréhot, akondara zabal bat jantzita, John Collinsen arabera, mota horretako margolanetan oso ondo agertzen zen, baina ez irudi formalagoetan: Ezkontzeko hitza emandako bikotea (1868), non Alfred Sisley artistarekin agertzen den. Urte horretako udan, Renoir haren gurasoen etxera lagundu zuen Ville-d'Avrayn eta Sena ibaiaren inguruan bidaiatu zen Bougival inguruan, non Renoirrek Monetekin batera margotu zuen.  Uste da La Barque (1870) margoan Lise Tréhot dela ageri dena, udako opor haietan margoturik.

Guztira, Renoirrek 20 margo baino gehiagotan erabili zuen modelo gisa 1866 eta 1872 artean., John House arte historialaren arabera, Lise Trèhot izan zen garai hartan margotzen zituen emakume guztietarako modeloa.House, John (1997). Pierre-Auguste Renoir: La Promenade. Getty Publications. pp. 14, 81. . .

Oso gutxi dakigu Renoirren eta Lise Tréhoten arteko harremanaz, margolari eta modelo izan ziren bitartean. 1868ko abenduaren 14an umea izan zuen, Pierre izena jarri ziona, ez dakiguna zer gertatu zen berarekin eta umea zela hil zela uste da. 1870eko uztailak 21ean Jeanne izeneko neslatila bat izan zuen (1934an hil zena), eta inude bati eman zitzaion bere alaba gisa hazi zezan. Renoirrek isilpean diruz lagundu zuen Jeanne (hil ostean Ambroise Vollarden laguntzaz), baina ez zuen onartu ez eta legeztatu alaba bezala.Distel, Anne (2010). Renoir. Abbeville Press. pp. 70–74. . .Rainbow, Rebecca (ed). (2006). Cézanne to Picasso: Ambroise Vollard, Patron of the Avant-Garde. Metropolitan Museum of Art. pp. 146, 149. . .

1872an Lise Tréhotek Renoirren arte modelo izateari laga zion, baina ez dakigu zergatik eta, diotenez, ez zuten berriro elkar ikusi. Areago, Renoirren hasierako margolari urteetan hain garrantzitsua izanagatik, sekula ez zuen Lise Tréhot aipatu berari buruz argitaratutako elkarrizketetan, memorietan edota biografietan.

 Azken urteak 

1883an Georges Brière de l'Isle (1847–1902) arkitektuarekin ezkondu zen Lise Tréhot. Harekin bi seme eta bi alaba izan zituen, zeintzuetatik bi Renoirren koadroetan agertzen diren: Lise josten (1867–68) eta Lise xal zuriarekin (1872), Dallasko Arte Museoan daudenak. 

Esan oi da, hil aurretik, Renoirrentzat modelo izan zeneko paper pertsonal ugari erre zituela. 

Parisen hil zen 1922ko martxoaren 12an, 73 urterekin.  Père Lachaise hilerrian lurperatuta dago.

 Modelo gisa aritu zen margolan hautatuak 
Lise Tréhot gutxienez 25 mihise gaineko olio lanetan agertzen da, zeitzuetatik 23 Renoirrenak diren eta bi Frédéric Bazille (1841–1870) margolariarenak —nahiz horietako batean, Bazille-ren estudioa (1870), zalantza dagoen ez ote den Renoirren erdi-galdutako Landscape with Two People (1866) agertzen dena, beraz, margolanaren barruko margolan gisa—. Uste da Bazillerentzat La Toilette (1869–70) lanerako modelo ere egin zuela.

UrteaIrudiaIzenburuaTeknikaNeurriakGaleriaOharrak1866110x110pxJeune fille au chapeau de paille (‘Lise lastozko txapelarekin’)Mihise gaineko olio margolana47 × 38.4 cmBarnes FoundationLucy, Martha. John House (2012). Renoir in the Barnes Foundation. Yale University Press. pp. 68–69. . .1866172x172pxZutik dagoen emakume gazteaMihise gaineko olio margolana24.5 × 14 cmBilduma pribatuaAs cited on Christie's website: Dauberville,  G.-P. Michel Dauberville (2007). Renoir: Catalogue Raisonné des Tableaux, Pastels, Dessins et Aquarelles. Volume I. p. 390. . .1866158x158pxEmakume guztia landan eseritaMihise gaineko olio margolana24.5 × 14 cmBilduma pribatua1866146x146pxZutik dagoen emakumea zuhaitz baten ondoanMihise gaineko olio margolana25.2 × 15.9 cmNational Gallery of ArtComan, Florence E. (2004). Impressionism, An Intimate View: Small French Paintings in the National Gallery of Art. National Gallery of Art. p. 30. . .1866143x143pxEmakumea hesi ondoanMihise gaineko olio margolana25 × 16.1 cmNational Gallery of Art1866154x154pxEmakumea parkeanMihise gaineko olio margolana26.1 × 16.1 cmNational Gallery of Art1866116x116pxPaysage avec deux personnages (Paisaia bi pertsonekin)Mihise gaineko olio margolanaezezagunaMargolan honen zati bat iritsi zaigu bakarrik, eseritako emakumea ageri da La Dame a l'oiseau izenburuarekin. Ez dakigu non dagoen. Renoirren margolan bat da Bazillen margolanaren barruan, Bazille-n estudioa (1870).Le Cœur, Marc (May 1998). "A Drawing of Renoir in 1866". The Burlington Magazine, 140 (1142): 320-322.1867–68110x110pxLise jostenMihise gaineko olio margolana55.9 × 45.7 cmDallas Museum of Art1867137x137pxDianaMihise gaineko olio margolana197 × 132 cmNational Gallery of Art1867116x116pxLisen erretratua (basoko loren sorta batekin)Mihise gaineko olio margolana65.2 × 50.3 cmBilduma pribatua1867152x152pxLise (Lise guardasolarekin)Mihise gaineko olio margolana184 × 115 cmMuseum Folkwang1868133x133pxEmakumea lorategianMihise gaineko olio margolana105.5 × 73.4 cmKunstmuseum BaselBott, Gian Casper (2004). Kunstmuseum Basel. Foundation BNP Paribas Switzerland in cooperation with the Swiss Institute for Art Research. p. 41. . .1868123x123pxEzkontzeko hitza emandako bikoteaMihise gaineko olio margolana105 × 75 cmWallraf-Richartz Museum1868134x134pxUdan: estudioaMihise gaineko olio margolana85 × 59 cmAlte Nationalgalerie1869–70145x145pxNinfa erreka ondoanMihise gaineko olio margolana66.5 × 124 cmNational Gallery, Lond1869–7090pxLa ToiletteMihise gaineko olio margolana132 × 127 cmMusée FabreTinterow, Gary. Henri Loyrette (1994). Origins of Impressionism. Metropolitan Museum of Art. p. 140-142, 337. . .1870144x144pxBainua hartzen grifoarekinMihise gaineko olio margolana184 × 115 cmSão Paulo Museum of Art1870145x145pxOdalisque (‘Argeliako emakumea’)Mihise gaineko olio margolana69.2 × 122.6 cmNational Gallery of Art187090x90pxJeune femme dans une barque (La Barque) (‘Neska gaztea ontzian’)Mihise gaineko olio margolana29.5 × 33.2 cmBilduma pribatuaAs cited in Cooper (May 1959): Vollard, A. (1918). Pierre-Auguste Renoir, Tableaux, pastels et dessins. Volume I, no. 19, p. 5. "La Barque".1870113x113pxLa PromenadeMihise gaineko olio margolana81.3 × 65 cmGetty Center1871130x130pxEmakumea loroarekinMihise gaineko olio margolana92.1 × 65.1 cmSolomon R. Guggenheim Museum1871–72109x109pxLise xal zuriarekinMihise gaineko olio margolana56 × 46 cmDallas Museum of Art1871–72108x108pxFemme demi-nue couchée (‘Etzandako biluzia’)Mihise gaineko olio margolana29.5 × 25 cmMusée d'OrsayLaclotte, Michel (1987). The Musee d'Orsay, Paris. H.N. Abrams, p. 87. . .1872109x109pxEmakumea guardasolaz, lorategian eseritaMihise gaineko olio margolana46 × 37.9 cmBilduma pribatuaStrieter, Terry W. (1999). Nineteenth-century European Art: A Topical Dictionary. Greenwood Press. pp.247–248. . .1872109x109pxEmakume paristarrak algeriar jantzian (harema)Mihise gaineko olio margolana156 cm × 129 cmNational Museum of Western Art

Erreferentziak

Bibliografia
Marc Le Cœur, "O pintor, o primeiro modelo e seus primeiros admiradores: A historía que Renoir não mencionava" [Le peintre, son premier modèle et ses premiers amateurs: l'histoire dont Renoir ne voulait pas parler], Renoir: O Pintor da Vida, São Paulo, MASP, 2002, p. 33–65 (in Portuguese), 196–223 (in French) et 255–279 (in English)
Gélineau, Jean-Claude (2007). Jeanne Tréhot: La fille cachée de Pierre Auguste Renoir.  Essoyes. .
Marc Le Cœur, Renoir au temps de la bohème. L'histoire que l'artiste voulait oublier, Paris, L’Échoppe, 2009. . OCLC 451095813.

Kanpo estekak

Kategoria:Frantziako modeloak
Kategoria:Pierre-Auguste Renoir
Kategoria:Parisen hildakoak