Kairoko Unibertsitatea

Kairoko Unibertsitatea —; 1908tik 1940ra bitartean Egiptoko Unibertsitatea izena zuen; 1940tik 1952ra Fuad I.a Erregearen Unibertsitatea— Egiptoko unibertsitate publiko nagusia da, Gizeh hirian dago, Kairotik gertu, Nilo ibaiaren beste aldean. 1908an sortu zuten. Ahmad Lutfi al-Sayyid izan zen lehen errektorea. 2021ean Shanghaiiko Rankingean Egiptoko lehena zen eta munduko 401 eta 500 artean zegoen sailkatuta, eta QS World University Rankings 2022an, berriz, 571 eta 580 onenen artean zegoen sailkatuta. Egiptoko goi-mailako hezkuntzako bigarren erakunde zaharrena da, A el-Azhar Unibertsitatearen ondoren, nahiz eta lehenago goi-mailako lanbide-eskolak zeuden, geroago unibertsitatea osatzen zuten ikastetxe bihurtu zirenak. Egiptoko unibertsitate gisa sortu eta finantzatu zuen herritar pribatuen batzorde batek, 1908an.

Ikasle ohien artean, hauek nabarmentzen dira: Boutros Boutros-Ghali, Saddam Hussein, Yuriko Koike, Adli Mansur, Amr Moussa, Omar Sharif, Ayman al-Zawahiri, Mohammed Mursi, Naguib Mahfuz, Jassir Arafat eta Mohamed al-Baradei.

 Historia 
1908an sortu zuten unibertsitate pribatu gisa, Egiptoko Unibertsitatea. Lehen urteetan, unibertsitateak ez zuen campusik, prentsari hitzaldiak ematen zizkion eta jauregietan eta hitzaldi-aretoetan egiten zituen. 1908ko inaugurazio-ekitaldi handi baten ondoren, finantza-segurtasunik gabeko egoeran egon zen zenbait urtez, eta ia hondoratu egin zen Lehen Mundu Gerran. 1908an sortu zenean, Egiptoko Unibertsitateak emakume-sail bat zuen, baina 1912an itxi zen.

Kairoko hainbat espaziotan aritu ondoren, eragina izan zuten zenbait nazionalistak dirua bildu zuten Egiptoko gazteentzat campus berri bat ezartzeko, eta haien ahalmenak, Letren Fakultatetik hasita, Gizako egungo campus nagusian ezarri ziren 1929ko urrian. Urte horretan onartu zuten lehen emakumea unibertsitate honetan, medikuntza fakultatean, eta irakasle egiptoarrek aurreko ingelesak eta frantsesak ordezkatu zituzten.

Estatu mailako instituzio bihurtu zen 1925ean, Fuad I erregearen azpian, eta emakumeak berriz onartu ziren 1928an. 1940an, hil eta lau urtera, Fuad I Erregearen Unibertsitatea izendatu zuten bere omenez. 1952ko estatu-kolpetik bigarren aldiz bataiatu zuten. Gaur egun, Unibertsitateak 250.000 ikasle inguru matrikulatzen ditu 26 fakultate edo erakundetan. Hiru Nobel sari ditu graduatuen artean, eta munduko goi-mailako hezkuntzako 50 erakunde handienetako bat da.

Ingeniaritza Fakultateari dagokionez, 2006an hasi zen ezartzen ordu-kredituaren sistema espezialitate hauetan: Eraikuntzaren Ingeniaritza, Ingeniaritza Informatikoa eta Telekomunikazioak. 2007an, programa gehiago garatu ziren: diseinu mekanikoko ingeniaritza, arkitektura, ingeniaritza, eraikuntza, teknologia eta ingeniaritza petrokimikoa. Ondoren, 2008an, Eraikuntzaren Ingeniaritzako programa sartu zen. 2009. urtean Uraren eta Ingurumenaren Ingeniaritzako Programa jarri zen martxan.

 Ikasle ospetsuak 
Hauek dira unibertsitate honetan ikasi duten pertsona batzuk:

 Mustafa el-Nahhas (1879-1965), abokatu, politikari, eta diplomazialaria 
 Taha Hussein 1889 1973 idazle, politikari, historialari, itzultzaile,  unibertsitateko irakasle, literatura-kritikari, hizkuntzalari, eta  literaturan aditua 
 Hassan Fathy 1900 1989 arkitekto, gidoilari, idazle, intelektual, antzerkigile, itzultzaile, artista, kazetari, eleberrigile, ipuingile, eta autobiografialari 
 Aisha Abdelrahman 1913 1998 idazle eta poeta 
 Sameera Moussa (1917-1952), fisikari medikoa, irakaslea, fisikari nuklearra
 Gamal Abdel Nasser (1918 1970) militar eta politikaria
 Boutros Boutros-Ghali 1922 2016 idazle, politikari, eta diplomazialaria
 Shenouda III.a 1923 2012 idazlea,  apaiz eta teologoa
 Jassir Arafat 1929 2004 politikaria eta ingeniari zibila
 Nawal el Saadawi (1931 2021) mediku, politikari, psikiatra, mediku, idazlea, ginekologo, eleberrigile eta feminista 
 Omar Sharif (1932-2015) aktore, idazle, telebista-aktore, zinema aktore, saiakeragile, eta bridge jokalaria
 Mohsin Ahmad al-Aini (1932-2021), politikari, eta diplomazialaria
 Ahmad Bahgat 1932 2011 idazle  eta kazetaria
 Omar Karami 1934 2015 abokatu eta politikaria
 Saddam Hussein 1937 2006 militar eta politikaria
 Abu Nidal 1937 2002 politikaria
 Ali Mahdi Muhammad 1939 2021 enpresaburu eta politikaria
 Mohamed ElBaradei 1942  politikari, legelari, diplomazialari, eta giza eskubideen aldeko ekintzailea
 Adli Mansur (1945),  epaile,  abokatu,  politikari eta  magistratua
 Abdul Qadir Bajamal (1946 2020) politikari, eta diplomazialaria
 Zahi Hawass (1947), politikari,  egiptologoa,  akademikoa,  arkeologo eta antropologoa
 Mohammed Mursi (1951-2019) ingeniaria, politikari, unibertsitateko irakasle, materialen zientzialaria 
 Mahmoud Jibril (1952-2020) politikaria
 Djimrangar Dadnadji (1954-2019) politikaria
 Fatima al-Aqel (1957-2012) emakume itsuen eskubideen aldeko ekintzailea
 Raufa Hassan al-Sharki (1958-2011)  kazetari, irakasle eta ekintzailea
 Gihan Ibrahim (1988)  giza eskubideen aldeko ekintzaile eta kazetaria
 Giana Farouk (1994)  karateka

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Shann, Mary H., and Joseph M. Cronin. "Toward Reform of Egyptian Higher Education: Final Report on Cairo University/Boston University Collaboration in Counterpart Training for the Third Education Project." (1988) online.
 Reid, Donald Malcolm. Cairo University and the Making of Modern Egypt. (Cambridge: Cambridge UP, 1990).
 Reid, Donald Malcolm. "Cairo University and the Orientalists." International Journal of Middle East Studies 19.01 (1987): 51-75. online
 Cairo University (English) جامعة القاهرة (Arabic) 

 Kanpo estekak 
 Kairoko Unibertsitatea - Webgune ofiziala 
 Human Rights Watch: The Repression of Academic Freedom in Egyptian Universities ()