Bidasoan gora

Bidasoan gora Eneko Aizpuruak 2020an plazaratu zuen saiakeraren izenburua da. Bidaldi liburu gisa idatzita, Bidasoa ibaian zeharreko etapa desberdinak azaltzen ditu, leku horien inguruko ausnarketak eta datuak biltzen. Egileak 2019an Debako Udalak eta Elkar argitaletxeak antolaturiko Tene Mujika historia hurbilaz idazteko beka lortu zuen lan hau idazteko.

 Laburpena 
Liburuak oinez egindako bidaldi baten narrazioa da. Urak egiten duen ibiliaren kontra, ibaian gora abiatu da Eneko Aizpurua: Txingudiko badiako paduretan hasi eta Xorroxingo iturrian amaitu arte, bazterrik bazter ibiliko ditu Bidasoko urak eta lurrak. Bidaiariaren gogotik eta begietatik igaroko dira aspaldiko kontrabando-istorioak eta migratzaileen trafikoarenak, Barojaren eta Aitzolen gertaerak Espainiako Gerra Zibilean, naziengandik ihesi ibilitako juduen eta aire-pilotuen gorabeherak, Zabalzaren eta Lopezen fin gaiztoa Endarlatsan, mugalariak, baserritarrak, eruditoak, filantropoak, faxistak… Begirada amultsu eta aldi berean zorrotza elkartzen ditu egileak, bizitakoaren lekukotasun zuzena eta irakurketa ugariek emandako jakituria, pasadizo txikiak eta gogoeta sakonak, guztiak nahasturik liburu atsegina osatzeko.https://www.elkar.eus/es/liburu_fitxa/bidasoan-gora-tene-mugika-saria-2019/aizpurua-urteaga-eneko/9788413600000 

Baina ez da bidaia kronika hutsa, saiakera baizik, literatura lan bat.https://www.berria.eus/albisteak/186936/bidasoan-gora-liburua-kaleratu-du-eneko-aizpuruak.htm Egileak iturri askotatik edan du: ekologismoa, historia, literatura, etnografia...

 Iritzi ugari 
Liburuak ez da bakarrik bidaide liburua edo kronika. Egileak gai desberdinetaz iritzi asko ematen ditu; politika, biolentzia, borroka armatua, tortura, migrazioa dira horietako batzuk. Iritzi horiek sarritan polemikoak izan daitezke.

 Kapituluetako tokiak eta protagonistak 
Kapitulu bakoitzean Bidasoa ibaiko toki edota protagonista bat lantzen du liburuak. Hauek dira kapituluen izenburuak, non kokatzen den, eta zeintzuk diren protagonistak.
+Kapituluetako tokiak eta protagonistak#IzenburuaNon , nor 1. PaduranTxingudi, ibaiak bere bokalean sortutako estuarioa eta badia. Plaiaundi, Jaitzubia. Ramon Iribarren ingeniaria2.   Flumines adversus melancholiaIbaiko ura, Alvaro Cunqueiro idazle eta kazetari galiziarra3.   Epte ibaiko makalen bila poxpolo lantegiko tximinia aurkituTxingudiko margolariak (Gaspar Montes Iturrioz, Jose Salís Camino, Ramiro Azkue). Irungo emakume poxpologileak, 1931ean soldata-berdintasuna lortu zuen.4.   Florentino Goikoetxearen arrastoan Comète sarea. Kattalin Agirre, Florentino Goikoetxea mugalariak eta Bigarren Mundu Gerran Erresistentziako kideak5.   Gogo-aldartearen paisaiak ez dira paisaiaren gogo-aldarteakTxingudiko paisaia. Ramon Saizarbitoria, Niels Lyhne eleberria, W. G. Sebald, V.S. Naipaul idazlea (Trinidad eta Tobagokoa), Bernardo Atxagaren On Pedro pertsonaia6.   Iraganeko lokatz usainak sudur mintzetanIrun, Luis de Uranzu idazle historiazalea, Dolores salis eskultorea. Beraun kale-baserria. Bidasoko uharteak: Galera, Hirukanale eta Santiago Aurrea7.   Bidasoko zumirikiaKonpantzia (Faisaien uhartea)8.   Portugesen ezkutuko Bidasoa1960ko eta 1970eko hamarkadetako portugesen migrazioa. Rosa Arburua, Euskal Herriko Mugaz gaineko portugesen pasan. Xalbador bertsolaria. Ezpeleta. Pablo Antoñana. Justo Mihura Maskotena pasatzailea. Victor Pereira idazle portugesa.9.   Sorbeltzen atzetik askatasunaren bide eta ihesbideetan barrenaSorbeltza, Afrikar migratzaileak, Aristides de Sousa Mendes ("Schindler portugaldarra", 30.000 pertsona salbatu zituen kontsul errebeldea)10.   Bidasoa, puta zahar eta maitaleExtefana Irastorza11.   Bidasoko trenbide zaharrean Irun-Elizondo burdinbide zaharra12.   Endarlatsako bidegurutzean.Endarlatsa13.   Muga "naturalak"Joan Batista Azkonagerre idazlea, Atekagaitz pasabidea14. Oroitarri baten inguruan itzulinguruka.Santa Krut apaiza, Bigarren Karlistaldia, Endarlartsako kuartela15. Endarlatsako tunelean Endarlatsa, Mikel Zabalza, Eduardo Lopez16. Izokinak itzultzen dira sorburura.Izokina17. Bera Bera herria. San Migel zubia, Isidoro Fagoaga tenorra, Juan Errandonea jakintsua18. Pío barojak eta Aitzolek beratik Lesakarako bidean topo egin zutenekoaPio Baroja eta Jose Ariztimuño (Aitzol) idazleak, Beratik Lesakarako errepidea.19. Herraren loreakPirineoetako gotorlekuak, preso-batailoiak. Lesaka, Eladio Esparza, Olentzero20.   Heriotzaren triangelu bukolikoaIgantzi, San Juan Xar toki mitologikoa. Bera-Etxalar-Igantzi triangelua gerra zibilean21.   Etxalar Etxalar, Manuel Aznar (1894-1975), espainiar politikaria, Jose Maria Aznarren aitona. Geralt Blancourt, migratzaile portugesak, kontrabandoa, usategiak22.   Ogiaren oreaz memoria mamitzenEtxalar, okindegi artisaua23.   Iturbururik gabeko ibaia Sunbillako zubia, Donestebeko Galbaraialde zubia, Laxoa pilota-jokoa, Tiburtzio Arrastoa24.   Ezkurra ibaiadarra Ezkurra ibaia, Elgorriaga, Ituren, Aurtitz, Zubieta.   Edorta Amurua errotaria, Mehdi Ben Marka marokoar independentista.25.   Malerrekako erroten xerka Malerreka harana, Zubietako errota ... Infernuko Errota26.   Portugesen xendaLegasa, Urkidi, Meate, Bertiz, Plazazelai, Legate. Migratzaile portugesak.27.   Lakoizketako eroarekin solaseanJose Maria Lakoizketa, landare-jakintza28.   Bertizko paradisu hesiduna Bertiz-eko parkea, lorategi botanikoa, Aizkolegi mendiko etxe behatokia, Pedro Ziga Maio, eta Dorotea Fernandez29.   Baztan ibarra30.   Euskal Arkadia galduaren bila.31.   Uholdeak Erratzu erraustu zuenekoa Erratzu, uholdeak32.   Bittori Etxeberria Bittori Etxeberria abertzale eta ekintzailea33.   Amerikarrak Gorramendin Gorramendi mendia34. XorroxinXorroxin ur-jauzia

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Liburuaren aurkezpena.

Kategoria:Bidasoaldea
Kategoria:Eneko Aizpuruaren saiakerak
Kategoria:Elkar argitaletxearen liburuak
Kategoria:Euskarazko saiakerak
Kategoria:2020ko liburuak
Kategoria:Tene Mujika sariak
Kategoria:XXI. mendeko saiakerak