Yagan

Yagán, yagan, jagan edo yámana, Suaren Lurraldeko uhartediko herri indigena bat da, Txile eta Argentinan. Bere bizimodu tradizionala nomada zen, kanoetan mugitzen ziren; ehiza, bilketa eta arrantzan aritzen ziren. Bere aurrekoek, 6.000 urte ingurutik, Beagle kanalaren hegoaldean dauden uharte eta kanalak zeharkatzen zituzten, Hornos lurmuturreraino. Beagle kanalaren mendebaldean dauden kanaletara ere joaten ziren, kawésqarren lurraldea, Magdalena eta Cockburn kanaletaraino iritsiz, sua pizten zuten burdinazko piritaren bila.

Yaganen egungo ondorengoek komunitate bat osatzen dute Villa Ukikan, Puerto Williamsetik gertu, Navarino uhartean (Txile). Ushuaian (Argentina) 2014ko azaroaren 25ean Yagan Paiakoala komunitate indigena eratu zen. Punta Arenasen (Txile) bizi da Yagan Lom Sapakuta komunitatea, 2015eko otsailaren 14an eratua.

 Jatorria 

 Historia 

 Aurrekariak 
Aintzatespen-bidaiak eta batzorde hidrografikoak

 Baleazaleak eta Otsozaleak 

 Misiolariak 

 Lurraldea 
eskuinera|thumb|332x332px| Txileko jatorrizko herriak

 Hizkuntza 
Jagan hizkuntzaren azken hiztuna zena, Cristina Calderón, 2022an hil zen 93 urterrekin. Lidia González Calderón alabak jakinarazi zuen. Txileko Biltzar Konstituziogileko kide zen, eta hizkuntza hori berreskuratzeko deia egin zuen.

Txileko Kultura eta Arteen Kultura Kontseiluak 'bizi den ondare' izendatu zuen Calderón andrea 2009an. 1928an jaio zen, Villa Ukikan, Puerto Williamsetik gertu, eta han bizi izan zen beti; saskigile izan zen. Berak 9 urte izan zituen arte ez zuen ikasi gaztelania, baina Txileko agintariek ia desagertzeraino eraman zuten hizkuntza XX. mendean, eta transmisioa eten egin zen.

 Kultura 

 Jantziak 

 Elikadura 

 Kanoak edo anan 

 Tresnak 

 Sinismenak 

 Sendatzaileak eta hileta 

 Arkeologia 

 Behartutako giza exhibizionismoa 

 Gizarte antolaketa 

 Erreferentziak 

 Erabilitako bibliografia 

 Kanpo estekak 
 Azken yámana - Argia 2778 zk.


Kategoria:Txileko jatorrizko herriak
Kategoria:Patagoniako jatorrizko herriak
Kategoria:Argentinako jatorrizko herriak