Nafarroako eremu ez-euskalduna

1986an onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Nafarroako eremu ez-euskalduna edo Eremu Erdalduna Nafarroa osatzen duten hiru hizkuntza-eremuetako bat da. Eremu honek Nafarroaren hegoaldean kokatzen diren udalerriak barne hartzen ditu, gutxi gorabehera. Eremu honetan gaztelania hizkuntza ofiziala bakarra. Legeak hainbat aldaketa jasan dituenez azken hamarkadetan zehar, zenbait udalerri beranduago eremu mixtora aldatu ziren.

Euskararen Foru Legeak hauxe dio eremu ez-euskaldunari dagokionez:

Eremu ez-euskalduna honako udalerri hauek osatzen zuten:

Abaigar, Aberin, Ablitas, Adios, Aguilar Kodes, Alesbes, Allin, Allo, Ameskoabarrena, Antzin, Andosilla, Añorbe, Aranaratxe, Aras, Arellano, Arguedas, Armañantzas, Arroitz, Artaxoa, Artazu, Aiegi, Azagra, Azkoien, Azuelo, Barasoain, Barbarin, Bargota, Barillas, Beire, Berbintzana, Beriain, Biurrun-Olkotz, Buñuel, Cabanillas, Cabredo, Cadreita, Caparroso, Cárcar, Cascante, Castejón, Cintruénigo, Corella, Cortes, Deikaztelu, Desoio, El Busto, Eneritz, Elizagorria, Elo, Erriberri, Erromantzatua, Esa, Eslaba, Esprontzeda, Etaiu, Eulate, Ezporogi, Faltzes, Fitero, Fontellas, Funes, Fustiñana, Galar, Galipentzu, Galoze, Garinoain, Gazteluberri, Genevilla, Girgillao, Ibargoiti, Iguzkitza, Irunberri, Itzagaondoa, Kaseda, Lana, Lapoblación, Larraga, Larragoa, Leatxe, Ledea, Legarda, Legaria, Leotz, Lerga, Lerin, Lodosa, Longida, Los Arcos, Lukin, Mañeru, Marañón, Martzilla, Mélida, Mendabia, Mendaza, Mendigorria, Metauten, Milagro, Mirafuentes, Miranda Arga, Monteagudo, Morentin, Mues, Murchante, Murieta, Murillo el Cuende, Murillo el Fruto, Muruzabal, Nabaskoze, Nazar, Obanos, Oibar, Oko, Olexoa, Oloritz, Orisoain, Oteitza, Petilla Aragoi, Piedramillera, Pitillas, Puiu, Ribaforada, San Adrián, San Martin Unx, Santsol, Santakara, Sartaguda, Sesma, Sorlada, Tafalla, Tebas-Muru Artederreta, Tirapu, Torralba del Río, Torres del Río, Tutera, Tulebras, Ukar, Uxue, Untzitibar, Untzue, Urraulgoiti, Urraulbeiti, Urrotz, Uterga, Valtierra, Viana, Villamayor de Monjardín, Villatuerta, Xabier, Zangoza, Zare, Zarrakaztelu, Zirauki eta Zuñiga.Nafarroako Aldizkari Ofiziala 

2010an otsailaren 3an Nafarroako Parlamentuak Aranguren, Beraskoain, Galar Zendea eta Noain Elortzibar udalerriak eremu ez-euskaldunetik atera eta eremu mistoan sartzea onartu zuen.

2014ean, eremu ez-euskaldunean denera 157 udalerri zeuden, hots, Nafarroa osoko udalerri guztien erdia baino gehiago. Honela bada, eremu ez-euskaldunean denera 228.061 biztanle bizi ziren, Nafarroa osoko biztanleriaren %36,17a..

2014ko abenduaren 14an, Euskaraz Bizi eta Ikasi herri ekinbideak euskararen legeak ezarritako zonifikazioa bertan behera uzteko eskatu zuten Tafallan. Egiten ari zen aldaketa ontzat jo zuten baina ez zen nahikoaEdurne Elizondo, ««Atea pixka bat ireki, eta guk oina sartu dugu; ez dugu berriz ixten utziko»», Berria, 2014-12-13.

Abenduaren 29an, Geroa Baik eremu euskaldunetik kanpo zeuden sei ikastolarentzako laguntzak (Tafallako, Zangotzako, Vianako, Irunberriko, Fontellasko eta Lodosako ikastolak) eskatu zituen«Geroa Baik sei ikastolarentzako laguntzak eskatu ditu», EiTB, 2014-12-29.

2017ko martxoaren 17an eremu mistoa zabaltzeko proposamena tramiterako onartu zuen Nafarroako parlamentuakhttps://web.archive.org/web/20181010135514/https://www.berria.eus/albisteak/132752/nafarroako_parlamentuak_tramiterako_onartu_du_euskararen_legearen_moldaketa_eremu_mistoa_zabaltzeko.htm Aukera hau baliatuz UPNk eta Alderdi Popularrak Zizur Zendea eremu mistotik eremu ez-euskaldunera pasatu nahi izan zuten baina azkenean Nafarroako Gobernuak ez zuen onartu hizkuntza eskubideak ez zirela mugatu behar esan eta gerohttps://web.archive.org/web/20210427141455/http://www.berria.eus/paperekoa/1904/002/001/2017-05-11/zonifikazioa_itoginez_betea.htm. Aldi berean, 44 udalek aurkako norabidea egin zuten, hau da, eremu ez-euskaldunetik eremu mistora pasatu ziren. Honen ondorioz, eremu ez-euskalduneko lurralde eta populazioa gutxitu egin zen. Gaur egun Nafarroako 113 udal daude erdal eremuan. Aldaketa hauek ekainaren 22an onetsi zituen Nafarroako Parlamentuak."Ofizialtasuna_zabaltzeari_atea_ireki_dio_Ezkerrak_lege_berria_aipaturik".

 Gaur eguneko eremu ez-euskalduna 
Aldaketen ondorioz, gaur egun (2022) eremu ez-euskalduna honako udalerri hauek osatzen dute:

Aberin, Ablitas, Aguilar Kodes, Aiegi, Alesbes, Allo, Andosilla, Aras, Arguedas, Armañantzas, Arroitz, Artaxoa, Azagra, Azkoien, Azuelo, Barasoain, Barbarin, Barillas, Beire, Berbintzana, Buñuel, Cabanillas, Cadreita, Caparroso, Cárcar, Cascante, Castejón, Cintruénigo, Corella, Cortes, Desoio, El Busto, Elizagorria, Elo, Erromantzatua, Esa, Eslaba, Esprontzeda, Etaiu, Ezporogi, Faltzes, Fitero, Fontellas, Funes, Fustiñana, Galipentzu, Gazteluberri, Genevilla, Girgillao, Ibargoiti, Iguzkitza, Irunberri, Kaseda, Lana, Lapoblación, Larraga, Leatxe, Ledea, Legarda, Legaria, Lerin, Lodosa, Los Arcos, Lukin, Mañeru, Marañón, Martzilla, Mélida, Mendabia, Mendaza, Milagro, Miranda Arga, Monteagudo, Morentin, Mues, Murchante, Murillo el Cuende, Murillo el Fruto, Muruzabal, Nabaskoze, Nazar, Oko, Olexoa, Oloritz, Orisoain, Petilla Aragoi, Piedramillera, Pitillas, Ribaforada, San Adrián, San Martin Unx, Santsol, Santakara, Sartaguda, Sesma, Sorlada, Torralba del Río, Torres del Río, Tutera, Tulebras, Ukar, Untzitibar, Urraulgoiti, Uterga, Valtierra, Viana, Villamayor de Monjardín eta Zare.

 Gune soziolinguistikoa 
Gune soziolinguistikoak, biztanleria euskaldunaren ehunekoaren araberaNafarroako datu soziolinguistikoak 2020ko ekaina, Iruña, Argitaratzailea: Nafarroako Gobernua et Euskarabidea – Euskararen Nafar Institutua, Euskararen Sustapenaren eta Plangintzaren Zerbitzua. Legezko gordailua: LG NA 940-2020:

0.a, euskaldunen ehunekoa % 5 baino gutxiago duten udalerriek osatua.

1.a, euskaldunen ehunekoa % 5 eta % 19 bitartean duten udalerriek osatua.

2.a, euskaldunen ehunekoa % 20 eta % 49 bitartean duten udalerriek osatua.

 Udalerria (izen ofiziala)  Kodea  Guneak sortzekoerreferentzia balioa (%)  Gune soziolinguistikoa Aberin  005  10,4  1 Ablitas  006  0,6  0 Aguilar Kodes  008  6,5  1Aiegi04115,41Alesbes2542,20 Allo  012  7,7  1 Andosilla  015  4,2  0 Aras  026  4,1  0 Arguedas  032  0,3  0 Armañantzas  035  0,0  0 Arroitz  036  7,9  1 Artaxoa  038  5,1  1 Azagra  042  0,0  0Azkoien2021,90 Azuelo  043  0,0  0 Barasoain  045  6,4  1 Barbarin  046  4,1  0 Barillas  048  0,0  0 Beire  051  3,4  0 Berbintzana  053  3,6  0 Buñuel  057  0,0  0 Cabanillas  062  0,0  0 Cadreita  064  1,0  0 Caparroso  065  1,2  0 Cárcar  066  1,8  0 Carcastillo  067  2,3  0 Cascante  068  0,4  0 Castejón  070  1,7  0 Cintruénigo  072  1,2  0 Corella  077  1,1  0 Cortes  078  1,9  0 Desoio  079  6,4  1 El Busto  061  0,0  0Elizagorria1451,80Elo1726,31Erromantzatua20916,61Esa26111,71 Eslaba  094  3,0  0 Esprontzeda  096  4,7  0 Etaiu  099  6,5  1 Ezporogi  103  6,7  1 Faltzes  104  2,7  0 Fitero  105  0,3  0 Fontellas  106  2,4  0 Funes  107  0,0  0 Fustiñana  108  0,2  0 Galipentzu  110  6,0  1Gazteluberri0710,00 Genevilla  116  10,9  1 Girgillao  121  8,7  1 Ibargoiti  124  5,8  1 Iguzkitza  125  12,9  1Irunberri15916,41Kaseda0697,41 Lana  139  10,8  1 Lapoblación  141  2,6  0 Larraga  142  2,7  0 Leatxe  146  4,9  0 Ledea  155  3,2  0 Legarda  147  7,3  1 Legaria  148  7,2  1 Lerin  152  6,7  1 Lodosa  157  2,8  0 Los Arcos  029  2,8  0 Lukin  160  17,4  1 Mañeru  161  10,9  1 Marañón  162  15,2  1 Martzilla  163  2,4  0 Mélida  164  2,4  0 Mendabia  165  1,8  0 Mendaza  166  4,3  0 Milagro  169  1,3  0 Miranda Arga  171  3,4  0 Monteagudo  173  0,3  0 Morentin  174  11,3  1 Mues  175  5,5  1 Murchante  176  0,3  0 Murillo el Cuende  178  3,3  0 Murillo el Fruto  179  1,0  0 Muruzabal  180  12,2  1 Nabaskoze  181  15,6  1 Nazar  182  28,4  2 Noain Elortzibar  088  7,5  1 Oko  184  14,9  1 Olexoa  190  6,2  1 Oloritz  192  9,6  1 Orisoain  197  6,7  1 Petilla Aragoi  203  0,0  0 Piedramillera  204  3,9  0 Pitillas  205  5,8  1 Ribaforada  208  0,2  0 San Adrián  215  0,3  0 San Martin Unx  217  3,0  0 Santsol  219  6,5  1 Santakara  220  3,0  0 Sartaguda  223  4,6  0 Sesma  224  1,5  0 Sorlada  225  20,5  2 Torralba del Río  230  3,1  0 Torres del Río  231  1,5  0 Tutera  232  2,6  0 Tulebras  233  1,9  0 Ukar  234  7,2  1 Untzitibar  237  7,2  1 Urraulgoiti  241  8,7  1 Uterga  246  10,3  1 Valtierra  249  0,3  0 Viana  251  6,8  1 Villamayor de Monjardín  255  13,3  1Xabier1351,00Zare2122,00

 2018ko azterketa soziolinguistikoa 

2018ko datuen arabera Nafarroa Garaiko herritarren % 14,1ak bazekien euskaraz, % 8a euskaldun hartzailea zen eta % 77,9ak ez zekien euskaraz. Zazpi urte lehenagoko zifrekin konparatuz, euskaraz ez zekitenen kopuruak gora egin zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Nafarroako politika
Kategoria:Euskara