Gasteizko Hiri Garraioa

Gasteizko Hiri Garraioa Gasteiz arabako hiriburuan dagoen hiriko autobus sarea da. Sareak Gasteizkoko hiri-eremu osoa hartzen du. Eraztun Berdearen barruko auzo guztietara iristen da, eta Gasteizko tranbiak osatzen du (Euskotren Tranbia). 2022ko martxoaren 1ean, 16 linea ditu: 9 egunekoak, 5 gauekoak eta 3 bereziak.

Sarea 1967ko urtarrilaren 1ean inauguratu zuten, eta hainbat birmoldaketa izan ditu ordutik. Berrienak 2009 eta 2015ekoak izan ziren, sarearen egungo egoera zehaztu zutenak.

 Identitatea 
Bi autobus mota daude. Gehienak antzinako eredukoak dira, non autobusak erabat grisak diren. Aurrealdean, TUVISA enpresaren logotipo zaharra ageri da. Alboetan logotipoa eta Gasteizko Udalako armarria daude.

Azken urteotan, sarearen irudia berritu egin da. Horrela, autobus berriak berdez eta zuriz margotuta daude. Aurrealdeak, bai eta alboen goialdeak ere, kolore berdea jasotzen dute, eta atzealdeak eta alboen behealdeak, berriz, zuria. Halaber, TUVISAren logo berritua autobusetan ere agertzen da, baina diskretuagoa: behealdean, ezkerraldean, eta gidariaren leihatilaren gainean.
100pxx120px100pxx120pxDiseinu zaharraDiseinu berria

 Historia 
Gasteizko autobus sarea TUVISAk ustiatu izan du beti, 1967ko urtarrilaren 1an sortu zenetik.

Bere historian zehar, hainbat aldaketa jasan zituen, lineak sortu, ezabatu, desbideratu, handitu, moztu eta abar zirelarik. Nabarmenena 13. linea kentzea izan zen, 2008ko abenduaren 23an, tranbiaren inaugurazioaren ondoren.

Hauxe zen sarearen egoera 2009ko urriaren 29an:
+LineaIzenaLuzera (km)GeldialdiakMaiztasuna1Zirkunbalazioa 18,782015'2Zirkunbalazioa 28,7423153Abetxuku-Katedrala11,472415'4Zaramaga-Katedrala6,381615'5Gamarra-Prado kalea19,253230'6Jundiz-Nafarroako Erregeak22,3128 -7Aranbizkarra-Sansomendi14,173420'8Arana-Sansomendi14,273720'9Armentia-Errekaleor14,853830'10Astegieta-Adurtza22,205430'11Salbatzailearen hilerria14,5013 -12Lakua-Katedrala7,942012'13Txagorritxu-Katedrala10,162815'14Donostia-Katedrala9,662220'15Alde Zaharra4,481030'16Periferikoa 111,301720'17Periferikoa 211,001720'18Salburua-Zabalgana12,213030'

 Sare berria 
2009ko urrian Gasteizko Udalak autobus zerbitzua berregituratu zuen, lehen zeuden lineak, gehien bat auzoetatik hiriko erdigunera joateko zirenak, guztiz ezabatuz eta egitura ortogonal baten antz gehiago zuen sarea osatuz 9 linearen bidez (horietako 4, izatez, aurkako noranzkoan doazen 2 linea dira). Sare berriaren ezarpenak 3 helburu bete nahi zituen: maiztasunak handitzea (20-30 minututik 10 minutura igaro ziren), auzoetan sartuko ez ziren linea zuzenagoak eratzea autobusen abiadura komertziala handitzeko, eta metro sare baten modura funtzionatuko zuen sare bat osatzea. Gasteizko Mugikortasun Iraunkorraren eta Espazio Publikoaren Planaren 1. fasea: autobus sarearen ezarpena

Sarea, beraz, honela geratu zen: Gasteizko autobus sarearen mapa+Egunezko lineakGauezko lineakLinea bereziak Intermodal  Katedral Zaramaga  Mendizorrotza Betoñu  Zumakadi Lakua  Mariturri Salburua  Sansomendi Zabalgana  Salburua Borinbizkarra  Errekaleor Intermodal  Unibertsitatea Gamarra  Zumakadi Lakua  Abetxuko Adurtza  Salburua Armentia  Zabalgana Sansomendi  Lakua Katedral  Zaramaga Salburua  AranbizkarraE1 Lovaina  Salbatzailearen hilerriaE2 Alde ZaharraE3 Fernando Buesa Arena
+Egunezko mapaGauezko mapa400px400px

2010eko urrian berriro egin ziren aldaketak sarean. Kasu hartan moldaketak txikiagoak izan ziren, hamasei hain zuzen, batez ere herritarrek egindako hainbat eskaerari erantzuteko. Horregatik, Aldaian anezka bat sartu zen.

2012ko irailean, Abetxukurako tranbia zerbitzuan jarri zela aprobetxatuz, zenbait berrikuntza egin ziren Salbururako lineetan.

2013an, autobus-zerbitzua Larrein (otsailean, rekin) eta Borinbizkarra eta Elejalde (irailean, rekin) auzoetara hedatu zen.

2014an, zerbitzua Arabako Unibertsitate Ospitaleko eraikin berrira luzatu zen, linearen eskutik. Gainera, linea (Katedral  Zaramaga) kendu zen, bere ibilbidearen zati handi bat lineak hartuz. Gainera, E2 linea (Alde Zaharra) ere desagertu egin zen.

2015eko otsailaren 27tik lineak (Aldaia  Larrein) Aldaiako anezka ordezten du.

2022ko martxoaren 1etik aurrera, lineak zerbitzua emateari utzi zion, Bus Elektriko Iraunkorra (BEi) ordezkatu baitzuen.

 Flota berritzea 
2017an, TUVISAk asmo handiko plan bat garatu zuen bere flota berritzeko. Plan horrek autobus berriak sartzea aurreikusi zuen, egungoen ordez, modu iraunkorrean. Horrek esan nahi du hortik aurrera autobus hibridoak baino ez dituztela erosiko, eta hori nahiko berria da flota zaharkitu samar batean, Iruñerriko Eskualdeko Hiri Garraioa bezalako beste garraio-sare batzuekin alderatuta.

Enpresak merkatuan eskuragarri dauden autobus-eredu ugari aztertu zituen, eta honako eredu hauek nabarmendu zituen:+Vectia Veris 12 HybridMAN Lions City 12C HybridVolvo 7700 HybridVolvo 7900 Hybrid204x204px211x211px187x187px211x211px
Urte horretako abenduan, administrazio kontseiluak Vectia nafar enpresaren ereduaren alde egin zuen, horrela, udal sarean MAN markaren 20 urteko nagusitasunari amaiera emanez. TUVISAk Vectiaren alde egiteko erabilitako argudioen artean daude erregaia aurreztea edo beste hiri batzuetan sendotzea, Iruñean, esaterako. Izan ere, eskualdeko garraio-sareak eredu horretako 9 autobus zituen 2017an, horietatik 6 erabat elektrikoak.

Planarekin jarraituz, 2018ko irailean 5 autobus iritsi ziren, eta 2019an beste 5; horrela, flotaren % 51 edo gehiago hibridoa edo elektrikoa izateko bidea erraztu zen 2025ean.

 Sarea 

 Egunezko lineak 
Hiru lineak hiriaren iparraldea eta hegoaldea lotzen dute, eta beste hiruk ekialdea eta mendebaldea. Gainerako hirurek hiria inguratzen dute (bik erdigunetik hurbilago eta besteak kanporagotik), gainontzeko lineak elkarrekin lotuz. Egitura hau bidaiariek linea aldaketak egin ditzaten errazteko pentsatuta dago.

Lineak 9 dira:
LineaIbilbideaHasieraLuzera (km)Geldialdiak Zirkularra: Aranbizkarra  Ariznabarra2009ko urriaren 30a7,920 Betoñu  Zumakadi2009ko urriaren 30a7,318 Lakua  Mariturri2009ko urriaren 30a8,423 Salburua  Sansomendi2009ko urriaren 30a7,620 Zabalgana  Arkaiate2009ko urriaren 30a9,425 Borinbizkarra  Salburua2009ko urriaren 30a7,918 Unibertsitatea: Gazalbide  Zumakadi2009ko urriaren 30a8,120 Gamarra  Zumakadi2009ko urriaren 30a6,016 Aldaia  Larrein2015eko otsailaren 27a9,020

 Gauezko lineak 
Gauez aritzen diren lineei dagokienez, Gautxori deritzon sistema dago indarrean. 30 edo 60 minutuko maiztasuna daukaten 5 linea daude:
LineaIbilbideaHasieraLuzera (km)Geldialdiak Lakua  Abetxuko2009ko urriaren 30a10,415 Adurtza  Salburua2009ko urriaren 30a10,323 Armentia  Zabalgana2009ko urriaren 30a9,917 Sansomendi  Lakua2009ko urriaren 30a10,019 Salburua  Aranbizkarra2009ko urriaren 30a6,612

 Linea bereziak 
Gainera, bi linea berezi daude, hainbat arrazoirengatik aktibatzen direnak eta sarearen eskaintza osatzen dutenak:
LineaIbilbideaHasieraLuzera (km)Geldialdiak Lovaina  Salbatzailearen hilerria2009ko urriaren 30a7,57 Europa  Fernando Buesa Arena2009ko urriaren 30a6,55

 Ustiapena 
Sarea Gasteizko Udalarena da eta TUVISAk ustiatzen du.

 Flota 

 Tarifak 
Eskudirutan edo BAT txartelekin ordain daiteke. Gasteizko tranbia bezala, BARIK eta MUGI txartelak Gasteizko Hiri Garraioa sarean erabili daitezke, prezio berdinetan.+ESKUDIRUTANTxartelaEgunezko lineetanGauezko lineetanLine berezietanTxartel arrunta1,40 €1,85 €1,40 €Txartel arrunta (familia ugariak)1,10 €1,40 €1,10 €Txartel arrunta (familia ugari bereziak)0,70 €0,90 €0,70 €BAT TXARTELAREKINTxartelaEgunezko lineetanGauezko lineetanLine berezietanBAT Orokorra0,60 €1,39 €0,60 €BAT Orokorra familia ugariak0,48 €1,11 €0,48 €BAT Orokorra familia ugari bereziak0,30 €0,70 €0,30 €BAT Berezi0,15 €1,39 €0,15 €BAT Berezi familia ugariak0,12 €1,11 €0,12 €BAT Berezi familia ugari bereziak0,08 €0,70 €0,08 €BAT Pertsonalizatua0,15 €1,39 €0,15 €BAT Pertsonalizatua hobari soziala0,15 €barne0,15 €BAT Pertsonalizatua hobari soziala familia ugariak0,12 €1,11 €0,12 €BAT Pertsonalizatua hobari soziala familia ugari bereziak0,08 €0,70 €0,08 €BAT 30D (nahi beste bidai, 30 eguneko epean)30,00 €ez dago barne30,00 €BAT 30D familia ugariak24,00 €ez dago barne24,00 €BAT 30D familia ugari bereziak15,00 €ez dago barne15,00 €BAT 30D Gaztea25,50 €barne25,50 €BAT 30D Gaztea familia ugariak20,40 €barne20,40 €BAT 30D Gaztea familia ugari bereziak12,75 €barne12,75 €ABONAMENDUAKTxartelaEgunezko lineetanGauezko lineetanLine berezietanEguneko abonua5,00 €barne5,00 €Eguneko abonua familia ugariak4,00 €barne4,00 €Eguneko abonua familia ugari bereziak2,50 €barne2,50 €Bi egunerako abonua7,50 €barne7,50 €Bi egunerako abonua familia ugariak6,00 €barne6,00 €Bi egunerako abonua familia ugari bereziak3,75 €barne3,75 €Hiru egunerako abonua10,00 €barne10,00 €Hiru egunerako abonua familia ugariak8,00 €barne8,00 €Hiru egunerako abonua familia ugari bereziak5,00 €barne5,00 €

 Bidaiariak 
 Irudiak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Gasteizko garraiobideak
 Araba Bus
 Eskualdeko Garraioa
 Gasteizko tranbia
 Gasteizko BEi

 Kanpo estekak 

 Gasteizko Hiri Garraioa sareko webgune ofiziala

#