Panjshir erresistentzia

Afganistango Erresistentzia-Fronte Nazionala –Panjshir erresistentzia edo Bigarren Erresistentzia modura ere ezaguna– Iparraldeko Aliantzako kide ohien eta talibanen aurkako beste figura batzuen arteko aliantza bat da, talibanen 2021eko erasoaldiaren erdian sortua. Ahmad Massoud politikari eta buruzagi militar afganiarraren eta Amrullah Saleh de iure Gobernu afganiarraren presidenteordearen gidaritzapean, Afganistango Errepublika Islamikoaren kontrolpean geratzen den eremuan dihardu. Kabul galdu ondoren, Panjshirren oinarritutako aliantza hau talibanei Afganistanen antolatutako erresistentzia nagusia da, eta, ustez, talibanen aurkako gerrilla-borroka bat prestatzen ari da. Erresistentziak Afganistanentzat "gobernu inklusiboa" eskatu du; bere helburuetako bat Afganistango gobernu berrian parte hartzea dela uste da. 

2021eko abuztuaren 17tik aurrera, Amrullah Salehek Afganistango behin-behineko presidentea dela adierazi du Twitter bidez, Ashraf Ghani presidente-ohiak herrialdetik ihes egin ostean, Afganistango Konstituzioaren arabera:https://twitter.com/AmrullahSaleh2/status/1427631191545589772

Bere presidentetza-aldarrikapena Massoudek eta Bismillah Mohammadi Afganistango de iure defentsa-ministroak babestu zuten, Tajikistango enbaxada afganiarrareko enbaxadore den Mohammad Zahir Aghbar-rekin batera.

 Testuingurua 
Panjshir probintzia, eskualde menditsua, jatorrizko Iparraldeko Aliantzaren operazio-base handi bat zen. Ahmad Shah Massouden jaioterri, 1990eko hamarkadan talibanen aurka defendatu zuen lurraldea, Iparraldeko Aliantzaren buruzagi bezala. Egun, bere seme den Ahmad Massoud erresistentziaren oinordeko dugu.

2021eko uztailaren 13an, The Economic Times egunkariak jakinarazi zuen Iparraldeko Aliantzako buruzagi-ohiak talibanen aurka borrokatzeko biltzen ari zirela. 2021eko uztailaren 28an, The Washington Postek Iparraldeko Aliantzaren gorpuzkiak Erresistentzia II izeneko talde batenpean mobilizatzen ari zirela jakinarazi zuen ere.

Ahmad Massoudek The Washington Post egunkarian abuztuaren 18an idatzitako iritzi-artikuluan, mundu-mailako laguntza-eskaera egiten zuen, Panjshir laguntzeko armamentu eta hornigai eske. Abuztuaren 17rako –behatzaile anonimo baten arabera– Panjshir bailara "alde guztietatik setiaturik zegoen", baina eraso zuzenik jaso gabe. Massoudek, halere, negoziaziorako nahia plazaratu du berriz ere.

Soldadu-ohi estatubatuar eta britainiar anonimoen arabera, Afganistanen kokatutako kontratistak zirenak batzuk, atzerrian bizitzen duten edota atzerrian lan egiten duten afganiarrak Panjshirren dauden borrokalariei laguntzeko dirua biltzen jardun dute.

Erresistentziaren bozeramailea den Ali Maisam Nazary-k esan duenez, talibanak lanez gainezka daude Kabulen kontrola hartu ostean. 

 Historia 

 Koaleszentzia Panjshirren 
Kabul talibanen eskuetan erori ostean, garaian talibanek konkistatu ez zuten Afganistango gune bakarra zen Panjshir haranean, erresistentzia-fronte berri bat sortzeko mugimenduak ematen ari zirela jakinarazi zuten iturri ezberdinek.

Abuztuaren 17an, erresistentzia-gune horretara ihes egiten ari ziren afganiarren berriak iritsi ziren. Afganistango armadako tayika etniako soldadu-ohiak ere iritsi dira Panjshir bailarara, tanke eta ibilgailuekin, erresistentziaren alde. Kunduz, Badakhxan, Takhar eta Baghlandik zetozen hauek talibanek euren kontrola hartu ondoren, hasiera batean Baghlaneko Andarab barrutian bildu ostean. 

Aldi berean, Afganistango Armada Nazionalaren (ANA) gorpuzkiak Panjshir haranean kontzentratzen hasi ziren Massoudek eskatuta, Bismillah Mohammadi de iure defentsa-ministroarekin eta zenbait probintzia-komandanteekin batera. Panjshir erresistentziak Abdul Rashid Dostum milizia uzbekaren buruzagiaren zein Atta Muhammad Nur-en babesa zuela ere adierazi zuen, hilaren 18an, Uzbekistanera erretiratu zen Dostumen taldeko kideek, 10.000 soldaduk erresistentziarekin bat egin zezaketela esan zuten bitartean, 15,000 soldadu baino gehiagoko botere konbinatu bat lortuz. Egun berdinean, Tajikistango enbaxada afganiarreko langileek Ghaniren argazki presidentziala Salehen argazki batengatik trukatu zuten ere.

 Baghlan probintziako gertakizunak 

Abuztuaren 20an, Baghlan probintziako Andarab, Puli Hisar eta Dih Salah barrutietan talibanen-aurkako erasoaldi bat gertatu zen, 60 taliban hil edo zaurituz. Arratsalde erdian, Panjshirren hedatutako berrien arabera, Puli Hisar talibanen eskuetatik berreskuratu zuen erresistentziak, borrokek Dih Salah eta Andaraben jarraitzen zuten bitartean. Irango komunikabideek, lehenik Andarab eta ondoren Dih Salah erresistentziaren eskuetan erori zirela jakinarazi zuten ostean. Altxamendu herrikoi hau Abdul Hamid Dadgarrek –talibanen-aurkako erreferente lokala– zuzendutako milizia batek bermatu zuen.

Afganistango Segurtasun Indar Nazionaleko kide-ohia den Sediqullah Shuja-ren arabera, talibanak Andarab haraneko herrietatik erretiratzeko arrazoiak etxe partikularretako talibanen miaketak izan ziren, talibanek herrien kontrol militarra beren gain hartzea baimendu zuen akordioaren urraketatzat hartu zirenak; izan ere, talibanak etxeetan sartzen zirela eta "jendea jazartzen zutela" adierazi zuen Shujak. "Gure herrietan, jendea oso tradizionala eta musulmana da. Ez dago arrazoirik talibanek Islama irakasteko." Abdul Rahman, Baghlan espetxeko komandante-ohiak adierazi duenez, "bailarako jendarte osoa talibanen aurka altxatu da. Ez gara talibanen beldur."

 Analisia 
The Economist egunkariaren arabera, erresistentziaren helburua "etxegabetuta dagoela dirudi". The Independenten hitzetan, beldurra dago Panjshirreko borrokalariak ez izango ote diren gaindituaren inguruan; izan ere, talibanek mendebalde-jatorriko armak eta ekipamendu militarrak erosi dituzte, artilleriarekin eta hegazkinekin batera. 

Kazetari afganiar anonimo batek esan zuen taldeak talibanen aurka luzaroan erresistitzeko planak egiten hasi behar zuela Panjshir mantendu nahi bazuten. Kazetariaren esanetan, legezko errekonozimendu mota oro zaila izango zen Biden administrazioaren eskutik. Bill Roggio analistak ere "Panjshir erresistentziaren perspektibak ilunak" zirela esan zuen, nahiz eta bere oinarria defendagarria izan eta Salehek herrialde osoan zehar balizko jarraitzaileen sare zabala izan zezakeen; adibidez, NDSra joz Afganistanen gertatzen ari denari buruzko informazioa lortzeko.

Sorbonako Unibertsitateko Gilles Dorronsoro afganiar espezialistak dio talibanek Panjshirren blokeo bat ezartzearekin nahikoa izango luketeela, oraindik ez baita mehatxu garrantzitsu bat. Saleh eta Massoud ingurune politiko desberdinetatik datozela eta, bigarrenak, ez duela aitaren karisma maila bera, nahiz eta talibanen aurka borrokatu. Kim Senguptak esan zuenez, erresistentziarekiko babesa talibanak zein ezpopularrak ziren eta horiei aurre egiteko zein neurritan zeuden prest kontuan hartuta izango zela, nahiz eta talibanek behin eta berriz esan ez zutela antzinako gobernuarekin edo NATOk zuzendutako indarrekin lan egingo.

David Loyn-ek iradoki zuen erresistentziak talibanen aurka dauden beste etnia batzuetako afganiarren laguntza lortzeko aukera gehiago dituela iradoki zuen mugimenduaren buruzagi bezala de iure lehendakari den Saleh sustatzen badute, mugimendua soilik tajikentzat dela dioten iritzi okerrak saihesteko. Gainera, erresistentzia bestelako herrialdeek talibanak ez onartzeko arrazoi bat izan dezaketela ere esan zuen, betiere borrokalariek talibanei aurre egiten eta lurraldea berreskuratzen jarraitzen badute.

Foreign Policyren arabera, badaude lehenago talibanen erregimenean bizi izan ez ziren afganiar belaunaldiak, ziur aski oposizio egingo zutenak. Beren hitzetan, talibanek lehengo gobernuarekin lotura zuten pertsonak erasotzen jarraitzen bazuten, erresistentziarekiko babesa handitu egingo zen, babesa murriztu egingo litzatekeen bezala etorkizuneko gobernu batek Hamid Karzai eta Abdullah Abdullah barne hartzen bazituen. Mendebaldeko herrialde batetako inteligentzia-ofizial anonimo batek gehitu zuenez, tribu zaharrek eta gerrako jaunek uste bazuten erresistentziak talibanak lurraldetik bota zitzakeela, ziur aski erresistentziarekin bat egingo zutela talibanen aurka egiteko.

Kaweh Kerami-k ohartarazi zuenez, talibanak Panjshirreko borrokalariak garaitzeko gai badira, nazioarteak Afganistanen egindako lorpenak atzera bota ahal izango dituzte, eta beren ideiak inplantatu. Hala ere, talibanen "gobernu inklusiboari" buruz dituzten ideiek aurreko gobernuetako politikari ez-garrantzitsu batzuk barne hartzea bada erresistentzia egongo dela esan zuen ere.

 Erreakzioak 
: Bilal Y. Saab-ek, Pentagonoko aholkulari nagusi-ohiak, eta Mick Mulroy-k, Ekialde Ertainerako Defentsa idazkariorde ohia, bai eta Marinetako beteranoa eta CIAko Jarduera Berezien Zentroko operadore-ohia, Washingtonek Afganistanen laguntza eman beharko lukeela diote, CIAk terrorismoaren aurkako erresistentzia-talde guztiei bezala erresistentzia-talde hauei ezkutuan lagunduz.

: Dmitry Zhirnov-ek, Errusiako enbaxadoreak, erresistentzia "kondenatutzat" jo zuen, bai eta erresistentziak porrot egingo zuela aurresan ere, "ikuspegi militar [falta]" dela medio. Zhirnovek, gainera, Salehen presidente-izendatzea Konstituzioaren aurkakoa izan zela esan zuen.

: Shankar Roychowdhury-k, Indiako Armadako Estatu Nagusiko buruzagi-ohiak, adierazi duenez, New Delhik Panjshirren oinarritutako erresistentziako indarrei eskua luzatu behar die, Indiaren lagun izan daitezkeen taliban-alderdiekin batera.

 Ikus, gainera 

 Iparraldeko Aliantza
Panjshir gatazka
 2021eko Kabulen erortzea
 2021eko taliban-erasoaldia

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:2021eko gatazkak
Kategoria:Afganistango historia
Kategoria:Afganistango gerra (2001-2021)
Kategoria:Talibana
Kategoria:Afganistango talde errebeldeak
Kategoria:Afganistango Errepublika Islamikoa