Awa'uqeko sarraskia

Awa'uqeko sarraskia Sven Haakanson, Jr. (2010), "Written Voices Become History". In Being and Becoming Indigenous Archaeologists. George Nicholas (editorea). Left Coast press, Inc., 2010 edo Refuge Rockeko sarraskia Koniag taldeko Alutiiq etniaren aurkako eraso eta sarraskia izan zen. 1784ko apirilean gertatu zen Awa'uqen (ingelesez: Refuge Rock), Kodiak uhartearen ondoan. Grigori Xelikhov errusiar larruen merkataria eta bere esku zegoen Xelikhov-Golikov Konpainiako (errusieraz: Северо-Восточная компания, Severo-Vostotxnaia kompaniia, «Ipar-ekialdeko konpainia») 130 gizon errusiar armatu eta artillari izan ziren sarraskiaren egileak.

 Sarraskia 
1775. urteaz geroztik, Xelikhov Alaskako indigenekin aritu zen trukeak egiten Kuriletan eta Aleutiarretan. 1784ko apirilean Alaskara itzuli zen, Kodiak uhartean eta Alaska kontinentaleko kostaldean kolonia bat sortzeko asmoz. Bertan bizi zen jendeak, hasieran, eutsi egin zion, eta gero Awa'uqera ihes egin zuten. Awa'uq Sitkalidak uharteko Partition Cove badian dagoen haitz batek sortutako uharte isolatua da. Honelako tokiak garrantzitsuak izan ziren alutiiq jendearen historian zehar, babesleku moduan; alutiiqeraz nagaayuq izena hartzen dute eta ingelesez refuge rock («babesleku haitza»).

Promyxlennik errusiarrek uharteko jendea erasotu zuten pistolekin tiro eginez eta kanoiak jaurtiz, eta 200-3.000 pertsona sarraskitu zituzten Awa'uqen. Erasoaren ondoren, Xelikhovek 1.000 pertsona harrapatu zituela ziurtatu zuen, horietatik 400 inguru bahitu moduan atxilotuz, umeak barne. Errusiarren artean ez zen biktimarik egon.

Sarraski hau gertakari isolatua izan zen arren, indarkeriaren eta bahituak hartzearen ondorioz merkatari errusiarrek alutiiq jendea erabat menderatu zuten handik aurrera. Qaspeq alutiiq etniako gizon bat zen, umetan Kodiaketik bahitu zutena. Morrontzan hazi zuten errusiarrek Aleutiarretan. Errusiera ikasi ondoren, beraientzako interprete aritu zen, alutiiq jendearekin komunikatu ahal izateko. Qaspeqek Unalaska uhartearen ondoan zegoen babeslekurako uharte baten kokapena salatu zuen behin.(ingelesez) Knecht, Richard A.; Haakanson, Sven; Dickson, Shawn. (2002). "Awa'uq: discovery and excavation of an 18th century Alutiiq refuge rock in the Kodiak Archipelago". In To the Aleutians and Beyond:, Bruno Frohlich, Albert S. Harper, and Rolf Gilberg, ed., 177-191.

Sarraskia gertatu eta bost hamarkada baino gehiago igaro ondoren, Arsenti Aminakek, sarraskitik bizirik atera zen alutiiq gizon zahar batek, gertakari hauen berri eman zion Henrik Johan Holmberg (batzuetan Heinrich Johann izenarekin ezaguna) finlandiar naturalista eta etnografoari.(ingelesez) Drabek, Alisha Susana. (2012). Liitukut Sugpiat'stun (we are learning how to be real people): Exploring Kodiak Alutiiq literature through core values. University of Alaska Fairbanks. Holmberg Alaskako Errusiako gobernadorearentzako datuak biltzen ari zen.

Aminakek esan zuen:

 Ondorioak 
1784–1818 urteei «sugpiaqen (alutiiqen) historiako garairik ilunena» deitu zitzaien, errusiarrek jendea gaizki tratatzen baitzuten. Halaber, errusiarrek nahi gabe sartutako gaixotasun infekziosoen ondorioz heriotza-tasa handia jasan zuten. 1818an orduan Errusiar-amerikar Konpainia deitzen zenaren kudeaketa aldatu zen, Ipar Amerikan jarduten zuten errusiarrei erreferentzia eginez.(ingelesez) Black, Lydia T. (1992), "The Russian Conquest of Kodiak." Anthropological Papers of the University of Alaska. University of Alaska Fairbanks.
+Alaskako hego-mendebaldeko biztanleria indigena, 1741etik 1834ra (kalkuluen arabera eta Konpainia Errusiar-Amerikarraren erroldetan oinarrituta) urtea Aleutiarrak(= Aleut ~ Unangan) Kodiak uhartea, Cook senadia,Prince William Sound(= Alutiiq ~ Sugpiaq) Kodiak uhartea soilik(= Koniag Alutiiq) Cook senadia,Prince William Sound soilik(= Chugach Sugpiaq) 1741 8.000  1784 10.000  1791 6.000 6.510 599 1804 4.850 1806. urtea 1.898  1813 1.508  1817 4.098 2.544 1821. urtea 1.700  1834. urtea 2.000 
1827an yasak (errusieraz: ясак) zerga biltzea debekatu zuen Katalina II.a Errusiakoak.
+Xelikhov-Golikov eta Errusiar-amerikar Konpainiaren larruen uztak 1797-1821 Batezbestekoa urteko1797-1821 1821-1842 Batezbestekoa urteko
1821-1842 Itsas igarabak 72.894 2.916 25.416 1.210 Kastoreak 34.546 1.382 162.034 7.716 Lontra canadensis 14.969 599 29.442 1.402 Callorhinus ursinus 1.232.374 49.295 458.502 21.833 Azeriak 102.134 4.085 90.322 4.301 Martes zibellina 17.298 692 15.666 746 Jatunak 1.151 46 1.564 74 Lynx canadensis 1.389 56 4.253 203 Bisoiak 4.802 192 15.481 737 Azeri artikoak 40.596 1.624 69.352 3.302 Otsoak 121 5 201 10 Hartzak 1.602 64 5.355 255 Itsas lehoiak 27 1 Ø 0 Mortsa hortzak (pud) 1.616 65 6.501 310 Baleen bizarrak (pud) 1.173 47 3.455 165
Pud 1 = 16,38 kg.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Sarraskiak Errusian
Kategoria:Alaskako historia
Kategoria:1784