Erdiko bokal itxi biribildu

Erdiko bokal itxi biribildua bokal mota bat da, zenbait hizkuntzatan erabilia. Nazioarteko Alfabeto Fonetikoko bere ikurra /ʉ/ marratua da (marrarik gabeko /u/-k atzeko bokal itxi biribildua adierazten du), eta dagokion X-SAMPA ikurra } da.

 Ezaugarriak 

Erdiko bokal itxi biribilduak hurrengo ezaugarriak ditu:

 Garaiera itxiko edo altukoa da. Horrek esan nahi du mihia ahoaren sabaitik hurbil kokatzen dela, baina kontsonantetzat hartzeko moduko hersketarik sortu gabe.
 Bere atzekotasuna erdikoa da. Horrek esan nahi du mihia ahoaren erdialdean kokatzen dela, aitzineko bokalen eta atzeko bokalen erdibidean.
 Bere biribiltasuna estutua da. Horrek esan nahi du ezpainetako bazterrak tentsioan elkarturik daudela, eta haien barne azala ez dela ikusten.

 Munduko hizkuntzetan 
Frantses estandarrak eta gaztelaniak ez dute erdiko bokal itxi biribildurik, baina ingelesaren hizkera askok bai (boot [bʉ̟ːt], 'bota'), baita suedierak ere (ful [fʉ̟ːl] 'itsusi').

 Euskaraz 

Euskaraz amikuzeraz aurki daiteke soilik. Orokorrean, ⟨ü⟩ grafiarekin irudikatzen da, eta zubererazko /y/-ren antzeko banaketa dauka.

 Historia 
/ʉ/ edo /y/ bokal itxi biribildu aitzineratua ez zen aitzineuskara edo euskara batu zaharraren inbentario fonologikoaren parte; bokal hau ekialdeko hizkeretan gertatutako /u/ atzeko bokal itxiaren aitzineratzearen ondorioz garatu zen. Orpustanek XIV. mendean bokal honen garapena osaturik egongo litzatekeela erakutsiko lukeen adibide bat aipatzen du, iturria zehaztu gabe. Egurtzegik aldaketa hori XIII. mendetik hurbil kokatzen du, okzitanieraz /y/-ren lehen islapen grafikoak lekukotzen diren garaiaren inguruan, alegia. Zubereraren testuinguruez gain, amikuzeraz /u/ zaharra herskari belarren aurretik ere gorde da.

Adibideak: suge, sukhalde.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Erdiko bokalak
Kategoria:Bokal itxiak
Kategoria:Bokal biribilduak