CITES

Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Floral, ezagunago CITES izenarekin, baita ere Washingtongo Ituna gisa, basa-espezieak babesteko nazioarteko ituna da. Oinarria IUCN erakundeak prestatu zuen eta 1973an onartu zen. Helburua animalien eta landareen nazioarteko merkataritzak haien biziraupena izadian arriskuan ez jartzea da. Itunak babespen maila desberdinak eskaintzen ditu eta munduko osoko 35.000 espezie zaintzen ditu.https://cites.org/esp/news/sundry/2013/20131030_checklist.php Espezien trafikoa munduko nagusietariko bat da eta, ondorioz, asko dira egoera larrian dauden espezieak.https://www.wwf.es/nuestro_trabajo/especies_y_habitats/trafico_de_especies/

Ituna 1975ean jarri zen martxan, Washingtonen. Parte hartzea borondatezkoa da. Lehen momentutan 80 estatuek sinatu zuten; gaur egun 183 dira.

 Ituna 
CITES espezieak babesteko itun garrantzitsuena da. Itunak marko bat ezartzen du, hau da, itunak ez ditu estatu desberdinen legeak ordezkatzen. Dena dela, estatuek legeak ezin dira laxoagoak izan, gogorragoak baizik. Adibidez, Europar Batasunean espezie askori babespen gehiago ezartzen zaie CITESen jasotakoa baino. Kontrakoa ere gertatzen da, esaterako Hermann dortoka saldu daiteke Europan baina beste estatuetan, adibidez Israelen, erabat debekatuta dago.

 CITES ziurtagiriak 
Estatuen administrazioei dagozkien zeregina baimenak eta ziurtagiriak ematea da. Babestutako espezieen zerrendan (LEPFFS) aurkitutako espezieetako bat ere ezin da saldu edo erosi dagokion ziurtagiria izan gabe. NAN deitu ohi diren ziurtagiriak albaitaritzako agintariek ematen dituzte herrialde bakoitzeko araudiaren arabera, normalean animalia jaiotzetik edo landarea eklosionetik gertu dagoen datan. Herrialde batean babestutako animalia saltzeko ziurtagiriak ez du esportaziorako edo inportaziorako balio. Horretarako beste lizentzia behar da eta, halaber, helmugako herrialdeko araudia betetzea. Europar Batasunaren barruan, CITES ziurtagiri arruntak ale baten salmenta anitza ahalbidetzen du herrialde barruan, eta salmenta bakarra EBko beste estatu kide bati.

Komunitateak zorrozki kontrolatuta dituzten espezieak izanik, oso gutxitan (eta inguruabarrek justifikatzen dutenean) duela gutxi harrapatutako basa animalientzat baimenak ematen dira.

 Espezieak 
Guztira 5.800 animalien espezieak eta 30.000 landareenak daude gehiegizko nazioarteko ustiapenaren aurka Itun honekin babestuta. Espezieak pairatzen duten mehatxuen arabera luzakinetan antolatuta daude:

 I. luzakina: Galzoriko espezieak biltzen ditu. Espezie hauen banakoak bakarrik oso egoera berezietan merkatu daitezke.
 II. luzakina: Espezie mehatxatuak, nahiz eta galzorian ez egon haien populazioak oso gutxituta daude. Kontrolekin merkaturatu daitezke.
 III. luzakina: Luzakin honetan behintzat estatu batean mehatxatuak dauden espezieak daude. Estatu horiek Itunaren partaideei laguntza eskatzen diete merkaturatzea kontrolatzeko.Appendices I, II and III

Ondorengo taulan, 2017ko urtarrilean luzakinetan zeuden espezien zifrak jasotzen dira:

I. luzakinaII. luzakinaIII. luzakinaFAUNAUgaztunak318 spp. (13 popns barne) + 20 sspp. (4 popns barne)513 spp. (17 popns barne) + 7 sspp. (2 popns barne)52 spp. + 11 ssppHegaztiak155 spp. (2 popns barne) + 8 sspp.1278 spp. (popn 1 barne) + 4 sspp.27 spp.Narrastiak87 spp. (7 popns barne) + 5 sspp749 spp. (6 popns barne)61 spp.Anfibioak24 spp.134 spp.4 spp.Arrainak16 spp.107 spp.24 spp. (15 popns barne)Ornogabeak69 spp. + 5 sspp.2171 spp. + 1 sspp.22 spp. + 3 sspp.Fauna guztia669 spp. + 38 sspp.4952 spp. + 12 sspp.190 spp. + 14 sspp.FLORA334 spp. + 4 sspp.29644 spp. (93 popns barne)12 spp. (1 popns 1 barne) + 1 bar.GUZTIA1003 spp. + 42 sspp.34596 spp. + 12 sspp. 202 spp. + 14 sspp. + 1 bar.
* spp espezie; sspp: azpiespezie; popn: populazio; bar.: barietatea

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 :Webgune ofiziala.

Kategoria:Itunak
Kategoria:1973
Kategoria:Naturaren kontserbazioa
Kategoria:Bioaniztasuna
Kategoria:Taxonomia
Kategoria:Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundea
Kategoria:IUCNren zerrenda gorriaren kategoriak
Kategoria:Ingurumenaren aldeko itunak
Kategoria:Albaniako itunak
Kategoria:Armeniako itunak
Kategoria:Azerbaijango itunak
Kategoria:Belgikako itunak
Kategoria:Frantziako itunak
Kategoria:Espainiako itunak
Kategoria:Bosnia eta Herzegovinako itunak
Kategoria:Bulgariako itunak
Kategoria:Danimarkako itunak
Kategoria:Errumaniako itunak
Kategoria:Eslovakiako itunak
Kategoria:Esloveniako itunak
Kategoria:Estoniako itunak
Kategoria:Finlandiako itunak
Kategoria:Georgiako itunak
Kategoria:Greziako itunak
Kategoria:Ipar Mazedoniako itunak
Kategoria:Irlandako itunak
Kategoria:Islandiako itunak
Kategoria:Kroaziako itunak
Kategoria:Liechtensteingo itunak
Kategoria:Lituaniako itunak
Kategoria:Luxenburgoko itunak
Kategoria:Letoniako itunak
Kategoria:Maltako itunak
Kategoria:Moldaviako itunak
Kategoria:Monakoko itunak
Kategoria:Montenegroko itunak
Kategoria:Norvegiako itunak
Kategoria:Poloniako itunak
Kategoria:San Marinoko itunak
Kategoria:Serbia eta Montenegroko itunak
Kategoria:Suitzako itunak
Kategoria:Txekiar Errepublikako itunak
Kategoria:Ukrainako itunak
Kategoria:Zipreko itunak
Kategoria:Australiako itunak
Kategoria:Venezuelako itunak
Kategoria:Suediako itunak
Kategoria:Japoniako itunak
Kategoria:Indonesiako itunak
Kategoria:Malaysiako itunak
Kategoria:Argentinako itunak
Kategoria:Bielorrusiako itunak
Kategoria:Gabongo itunak
Kategoria:Kolonbiako itunak
Kategoria:Liberiako itunak
Kategoria:Senegalgo itunak
Kategoria:Uruguaiko itunak
Kategoria:Hungariako Herri Errepublikako itunak
Kategoria:Mendebaldeko Alemaniako itunak