Xanthoria parietina

Xanthoria parietina liken foliazeo bat da, kolore horikoa, Europa guztian oso ohikoa dena. Gaur egun Afrikan, Asian, Ipar Amerikan eta Australian ere hedaturik dago.

 Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen 1753. urtean Species Plantarum liburuan. Lichen parietinus izena eman zion, hau da, paretetako likena. Izen hori ere izaten du hizkuntza batzuetan.

Theodor Magnus Fries suediar botanikariak eman zion gaur egungo izena 1858. urtean.

Xanthoria generoko hainbat espezieren artean diferentzia txikiak daude eta sarritan oker identifikatzen dira. 1998an egindako analisi molekular batek behin betirako bereiztu zituen X. calcicola eta X. parietina.

 Deskribapena 
Kolore hori-laranja bizia du eta zirkulu formakoa da, ertz lobulatuekin. 15 cm-ko diametrodun erroseta sor dezake. Taloaren erdian, disko txiki edo kopa oso ireki moduan agertzen dira apotezioak, askosporak garatzen diren onddoaren gorputz emankorrak.

 Habitata 
Pareta askotan hazten da, baina baita ere arrokatan edo zuhaitzen azalen gainean. Gatz mineraletan aberatsa den airea atsegin du eta horregatik hirien kanpoaldean eta herrietan oso ugaria da. Nitrofiloa ere badenez nekazal eremuetan eta hegaztien zirina pilatzen den tokietan oso ohikoa da ikustea.

 Ekologia 
Trebouxia generoko alga berdearekin eratzen du sinbiosia. Kolore horia ematen dion parietina sustantziaren bidez algak eguzkiaren izpi ultramoreetatik babesten ditu.

 Erabilerak 
Airearen kutsadurarekiko erresistentzia handia azaltzen du, hala bisulfito ioiekiko, metal astunekiko eta nitrogenoarekiko. Atmosferaren kutsadura mailak ordea likenaren ugaritasunari edo taloak hartzen duen tamainari eragiten dio eta bioindikatzaile gisa erabiltzen da.

Paludismoa tratatzeko erabili izan zen antzina, kina zuhaitzaren (Cinchona officinalis) azalaren ordezko gisa.

Tindatzaile gisa ere erabiliz en, kolore horia eta arrea sortzeko.

 Bitxikeria 
Genoma aztertzeko hautagaietako bat bezala aukeratu zuten Joint Genome Institute (JGI) proiektuan.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Teloschistales
Kategoria:Euskal Herriko likenak