Uxoa Iñurrieta

Uxoa Iñurrieta Urmeneta (Donostia, Gipuzkoa, 1990ko otsailaren 8a) gipuzkoar itzultzaile eta hizkuntzalari konputazionala da. Irakasle eta ikertzaile dihardu UEUren GOI ikastegian, eta euskarazko komunikazioa, hizkuntza-teknologiak eta hizkuntzen irakaskuntza dira bere espezializazio arloak. Doktoretza-tesia HiTZ zentroko Ixa ikerketa-taldean egin zuen, eta akademiatik kanpo Haur eta Gazte Literatura itzultzen du.  EIZIEko zuzendaritza-taldeko kide izan zen 2017tik 2021era, eta UEUko Hizkuntzalaritza sailburua da 2020tik, Ainara Estarronarekin batera.

 Irakaslea 
Euskara teknikoko irakasle aritu zen zenbait urtez UPV/EHUko Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolan, eta 2020tik UEUn egiten du lan, GOI ikastegian zehazki. Graduondoko mailan aritzen da irakasle batik bat, eta Euskara eta Digitalitatea graduondokoa zuzentzen du.

 Ikertzailea 
UPV/EHUn Itzulpengintza eta interpretazioan lizentziatu ondoren, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua masterra ikasi zuen Donostiako Informatika Fakultatean. Master horrekin ekin zion bere ikertzaile ibilbideari, eta 2019an aurkeztu zuen doktoretza-tesia, Hizkuntzalaritza konputazionalean, izenburu honekin: "Aditza+izena Unitate Fraseologikoak gaztelaniatik euskarara: azterketa eta tratamendu konputazionala". Tesian, gaztelaniatik euskararako itzulpen automatikoa hobetzeko baliabideak landu zituen, arreta fraseologian jarrita. Garai hartan, Matxin 2.0 zen euskaraz ondoen funtzionatzen zuen itzultzaile automatikoa, eta ez zen gai esapide idiomatiko gehienak ondo itzultzeko ("No me rayes" idatzita, "Ez nazazu marra" itzultzen zuen, esaterako). Besteak beste, halakoak hobeto itzultzeko lan egin zuen Iñurrietak, eta izena+aditza motako ehunka konbinazio jasotzen dituen Konbitzul datu-basea sortu zuen. Konbinazio berezi horiek masiboki eta automatikoki jasotzeko metodo bat ere sortu zuen, corpus elebakar eta elebidun bat erabiliz.
Bai tesia egiten ari zela eta bai gerora, bere lanaren berri eman du bai tokiko eta bai nazioarteko hainbat kongresu, aldizkari eta liburutan. Besteak beste, tesia bukatutakoan, tesigilearen aldartearen gorabeherei buruzko artikulu bat idatzi zuen Senez aldizkarian, tesiaren mamia ere modu dibulgatiboan azalduta.

2016an Udako Euskal Unibertsitateak antolatzen duen Txiotesia lehiaketako Txiolari Ulergarrienaren saria irabazi zuen, bere tesiko lana sei txiotan azalduta.

 Itzultzailea 
30 baino gehiago dira euskarara itzuli dituen haur eta gazte literaturako liburuak. Ibaizabal eta A fin de cuentos argitaletxeekin argitaratu ditu gehienak, besteak beste hauek:

 Viriditas: landareen mundu zoragarria ikusarazi ziguten emakumeak, Erice, Aina S. (2022). Gaztelaniatik. Jatorrizkoaren izenburua: Viriditas, mujeres que nos descubrieron el maravilloso mundo de las plantas.
 Ozeko aztia. s.n. (2017). Frantsesetik. jatorrizkoaren titulua: Le magicien d'Oz.
 Nils Holgerssonen bidaia miresgarria, Lagerlöf, Selma (2016). Frantsesetik. Jatorrizkoaren titulua: Le merveilleux voyage de Nils Holgersson. 
 Madama Butterfly. Lacombe, Benjamin (2014). Frantsesetik. Jatorrizkoaren titulua: Madame Butterfly.

 Sariak eta errekonozimenduak 

 2021: Udako Euskal Unibertsitatearen ikasturte hasierako hitzaldia Xabier Landabidearekin batera: "Humanitate Digitalak: diziplinak elkarrizketan".

 2016: Txiotesia lehiaketako irabazlea txiolari ulergarrienaren sarian. 52 parte hartzaileren artean nagusitu zen Iñurrieta Txiotesian.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Txiotesia lehiaketa irabazi zuten 6 txioak. Irudiak ere ikus daitezke hor.
Uxoa Iñurrieta. Hizkuntzaren Prozesamenduan mundu mailako ospetsuena den Association for Computational Linguistics elkartean. (zazpi argitalpen 2016, 2017, 2018 eta 2020an).
Uxoa Iñurrieta Argitalpen zientifikoak Google Scholar-ren (>20 argitalpen).
 Uxoa Iñurrieta. EIZIE Nor-Da-Nor (>30 liburu itzulien zerrenda)
 Uxoa Iñurrieta. Artizarra datu-base profesionalean.
 Uxoa Iñurrieta Unibertsitatea.net webguneko Ziztu-bizian albistegian.

Kategoria:Donostiarrak
Kategoria:Euskal Herriko itzultzaileak
Kategoria:Udako Euskal Unibertsitatea
Kategoria:Euskal Herriko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleak
Kategoria:Gipuzkoako irakasleak
Kategoria:Euskarazko tesi egileak
Kategoria:Udako Euskal Unibertsitateko irakasleak
Kategoria:Hizkuntzalaritza konputazionala