Armiarma-zeta

Armiarma-zeta armiarmek iruten duten proteina-zuntza da. Sareak, habiak, eta arrautzak babesteko estrukturak egiteko erabiltzen dute, eta baita airean zehar parapente gisa garraiatzeko ere. 

 Ekoizpena 
Oso konplexua» da armiarma-zeta ekoizteko prozesua, eta ikerlariek ez dute oraindik erabat ulertzen. Armiarmaren gorputzaren barruan osatzen hasten da, zeta guruinetan. Han metatzen da, eta prozesu biokimikoak, fisikoak eta mekanikoak gertatzen dira bitartean —tenkaketa, zizailaketa, ionizazioak...—. Zetaren erabileraren arabera, guruin mota batek edo bestek hartuko dute parte ekoizpenean —espeziea zein den, armiarmak guruin bakarra izan dezake, edo zortzi—, eta horrek jada ezarriko du desberdintasun kimiko bat.

Baina konposizioaz harago, erauzketak ere baldintzatuko ditu zuntzaren propietateak. Zeta ateratzen den hoditik pasatzen denean, armiarmak gehiago edo gutxiago sikatu dezake, baita gehiago edo gutxiago tenkatu ere, hodiaren diametroa zabalduta edo txikituta.

 Funtzioak 
Amaraunak osatzeko ez ezik, armiarmek beste hainbat funtziotarako erabiltzen dute zeta. Esaterako, segurtasun hari gisa. Erortzen denean, eskegita geratzen da, eta lehengo lekura itzul daiteke. Modu bat da kontrolatzeko ez direla jausten arriskutsua izan daitekeen leku ezezagun batean. 

Zeta preziatua da, era berean, amaraunean katigatutako harrapakinak biltzeko: batetik, janaria gordetzeko abagunea ematen die, eta, bestetik, eraginkorra da harrapatutako animaliaren kontraerasoa saihesteko. Hala, haiek baino handiagoak edo indartsuagoak diren harrapariak menderatu ditzakete. Bertalde, amaraunik egiten ez duten armiarma askok zetazko babeslekua osatzen dute atseden hartzeko.

Emeek zetazko paketeetan biltzen dituzte ipini berri dituzten arrautzak. Eta espezie batzuek hegan egiteko gai dira zeta harien bidez. Nahikoa dute goranzko aire korronte leun bat: leku garaietatik, armiarma txikiek sabela okertu eta zetazko hariak botatzen dituzte, eta zuntz horiek azalera jakin bat osatzen dutenean, airearen pisuak gainditu egiten du armiarmarena. Hedatzeko eta tokiak kolonizatzeko modu bat da. Gehienak metro gutxi batzuetara erortzen dira, baina ehunka kilometrora bidaiatu dezakete.

 Giza erabilpena 
Armiarma-zetak aplikazio ugari izan ditzake gure gizartean, kantitate egokian lortuz gero; erabil liteke biomedikuntzan, zauriak sendatzeko bendetan edota lotailuen konponketan, edota ordezkapenean, balen aurkako txalekoetan, automobilen airbagetan, kirol arropan...

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Araneae
Kategoria:Zuntzak
Kategoria:Poliamidak