Helasseren aldarea

Helasseren aldarea, Miñaon agertu zen Helass edo Helasse jainko edo jainkoari eskainitako erromatar garaiko aldarea da. Euskararen historiarako dokumentu garrantzitsua da, bertan irakurtzen den teonimoa -jainko edo jainkosaren izena - eusko-akitanierazko izena delako.

 Aldarea 

Miñaoko estela M. Lourdes Albertosek aurkitu zuen 1970ean, egindako ikerketa bati esker (EAA, 1970). Arabako Arkeologia museoan gordeta dago egun, eta bertan ematen diren datuen arabera, aldareak 39 cm.ko altuera du, eta 25 cm zabalera. II. mendekoa da eta bere kontserbazio maila erdizkakoa da.

 Idazkuna 
Estela honetan hurrengoa irakur daiteke:

AE(L)LIA

HELLICE

HELASSE

Honela itzuli daiteke: Aelia Hellicek (eskaintzen dio aldare hau) Helasseri (edo Helassi?)

K.o. II. mendean datatu da.

Ae(l)lia Hellice eskaintzailea izango litzateke eta Helasse jainkosa edo jainko indigenaren izena. Aelia latindar nomen (abizen) ohikoa da. Eta Hellice cognomen-a (izena) greziar jatorrikoa da, eta horregatik uste da morroia izango zela, sarritan, izen greziarra ematen baitzitzaien esklaboei erromatar gizartean.

 Identifikatzaile epigrafikoa 
HEp 1989, 13

 Akitanierazko hizkuntzaren aztarna 
Joakin Gorrotxategik dioenez, S bikoitza soinu indigenen egokitze bat izango litzateke, latinera bihurturik. Eta Akitaniako adibideei begiratzen badiegu, litekeena da SS hori fonema txistukari frikatiboGaur egungo euskaran hiru dira euskaraz txistukari frikariak edo frikatiboak: s, z eta x idazten ditugunak. Ikus, Fonetika eta Fonologia. Euskara eta Euskal Literatura» Euskara eta Euskal Literatura. Lur Entziklopedia tematikoa.
bat izatea. Akitaniatik kanpo, SS bikoitza Antestia Oandissenen estelan erabili zen baita ere. Hasperena (H) nabarmendu beharko genuke, hau Akitaniako 34 antroponimoAntroponimoak pertsona izenak dira. eta 4 teonimoetanTeonimoak jainko-jainkosen izenak dira. baitago (datu hau 1984koa da, gaur egun gehiago ezagutuko direlarik).

Akitaniako teonimo batzuk -e amaiera dute (Lahe, Garre, Erge...), baita ere, baina, dudarik gabe, Barbarin-en (Nafarroa) topatutako Selatse/Selaitse teonimoa da gertukoena.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Helasse jainko edo jainkosa

 Kanpo estekak 
 Hispania Epigraphica-ko fitxa

Kategoria:Euskara Antzinaroan
Kategoria:Euskararen jatorria eta ahaideak
Kategoria:Euskararen historia
Kategoria:Antzinako euskal-akitaniarren erlijioa
Kategoria:Eusko-akitanierazko izendun idazkunak
Kategoria:Erromatartze garaiko epigrafia Euskal Herrian
Kategoria:Artefaktu arkeologikoak
Kategoria:Aldareak