Ascoliko brontzea

Ascoliko brontzea brontzezko xafla edo irarri bat da, K.a. 89. urtekoa, Erroman (Italia) aurkitu zena, 1908an zati bat, eta 1910ean bigarren zatia. Aliatuen Gerran Ascoli hartzen lagundu zuten Turma Salluitana-ko 30 zaldun aipatzen eta omentzen ditu. Egun, Erromako Museo Kapitolinoan dago, Palazzo Nuovo eraikineko (Jauregi Berria) Sala delle Colombe (Usoen gela).

 Historia 
Pompeio Estrabon kontsulak Turma Salluitana izeneko zalditeria bildu zuen Aliatuen Gerran (K.a. 91-88) matxinatutako italikoen aurka borrokatzeko; seguruenik, Salduie (egungo Zaragoza) hiriko portuan osatu eta ontziratu zen gudaroste hori. Ascoliren konkistaren sari gisa, besteak beste, erromatar hiritartasuna eman zien kontsulak, eta hori brontzezko xafla batean islatu zuen.

 Testua 
Zaldun bakoitzaren izenak lerro bat hartzen du testuan, eta jarraian, haren aitaren izena eta F(ilius) laburdura datoz. Zaldunen jatorria ere aipatzen da, denak Hispania Ziteriorreko hiriak. Brontzeak zati batzuk falta dituenez, lau zaldunen izenak galdu dira, eta hiru aitarenak ez daude osorik. Brontzean agertzen diren izen guztiak iberiarrak zirela, eta iberiar onomastikaren egitura kanonikoa eskaintzen zutela, pentsatzen bazen ere, antroponimo batzuk euskal-akitanierazkoak izan daitezkeela proposatu da, hala nola Enneges, Arranes eta haren aita Arbiscar.

Izenen zerrenda duen testuaren zatia hau da:
TVRMA SALLVITANAAGIRNES BENNABELS F.

NALBEADEN AGERDO F.

ARRANES ARBISCAR F.

VMARGIBAS LVSPANGVB(as) F.

  ENNEGENSIS

BELES VMARBELES F.

TVRINNVS ADIMELS F.

ORDVMELES BVRDO F.

  LIBENSES

BASTUGITAS ADIMELS F.

VMARILLVN TARBANTV F.

  SVCONSENSES

BELENNES ALBENNES F.

ATVLLO TAVTINDALS F.

  ILLVERSENSIS

BALCIADIN BALCIBIL(os) F.SANIBELSER ADINGIBAS F.

ILURTIBAS BILVSTIBAS F.

ESTOPELES ORDENNAS F.

TORSINNO AVSTINCO F.

  BAGARENSIS

CACVSVSIN CHADAR F.

  ////CENSES

//////SOSIMILVS F.

/////IRSECEL F.

/////GAVN F.

//////NESPAISER F.  ILERDENSES

Q. OTACILIVS SUISETARTEN F.

CN. CORNELIUS NESILLE F.

P. FABIVS ENASAGIN F.

  BEGENSIS

TVRTVMELIS ATANSCER F.

  SEGIENSIS

SOSINADEM SOSINASAE F.

SOSIMILVS SOSINASAE F.

VRGIDAR LVSPANAR F.

GVRTARNO BIVRNO F.

ELANDVS ENNEGES F.

 Nicola Crinitiren irakurketa 
Euskal itxurako izenak ageri dira bi epigraferen azpian, tribua edo jatorria iradokitzen dutenak kasu hauetan zein besteetan. Segiensis multzoa da bat, zeinak jatorriz Segia edo Sekiakoak direla adierazten duen (egungo Ejea de los Caballeros, Aragoin, baina lurralde baskoia izan zitekeena garai hartan), eta bestea Ennegensis multzoa zeina Eneko izenarekin lotu izan den, Enekotarren leinua esango bagenu bezala.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 



Kategoria:Antzinako Erromako gerrak
Kategoria:Euskararen historia
Kategoria:Hispania
Kategoria:Epigrafia
Kategoria:Iberia
Kategoria:Latindar epigrafia