Erasmus Darwin

Erasmus Darwin (1731ko abenduaren 12a - 1802ko apirilaren 18a) giza lengoaiaren aztertzailea, medikua, naturalista, fisiologoa, filosofo britainiarra izan zen, medikuntzari eta botanikari buruz asko idatzi zuena, baita poesia-liburuak ere. Ilargi Elkartearen (industrialen eta naturako filosofoen eztabaida talde bat) sortzaileetako bat izan zen. Charles Darwinen aitaren aldeko aitona, eboluzionismoaren defendatzaile aitzindarietako bat izan zen.

 lana 

 Hizkuntzalaritza 
"Naturaren tenplua" obran giza gizartearen jatorria azaltzen saiatu zen, baita hizkuntzarena ere. Lan horrek hiztun baten azterketa fonetiko instrumental baten lehen adibide erregistratua hartzen du. Bokalen artikulazio-lekua zehazteko, ahoan zilindroak sartu zituen, bokal bakoitza ahoaren zein zatitan eratzen zen zehazteko. Giza soinu guztiak bereizten zituzten 13 ezaugarri proposatu zituen. 

 Natur zientziak 
Erasmus Darwinen lan zientifiko garrantzitsuena Zoonomia (1794) da. Patologia sistema eta " belaunaldiei " buruzko tratatua ditu, bizitza osoko arbaso baten existentzia adierazten duena. Jean-Baptiste Lamarck-en jarrera transformistari aurrea hartuz, baita bere bilobaren jarrera eboluzionistari ere.

Darwin-ek infekzioak eta minbizia lasaitzeko airea eta gasak erabiltzea esperimentatu zuen. Geroago, hodeien eraketari buruzko ikerketara bideratu zituen bere aurkikuntzak.

Darwinek galbanismoan egindako esperimentuak inspirazio iturri garrantzitsua izan ziren Mary Shelleyren Frankensteinen eleberriarako.

 Poesia 
Erasmus Darwinen poesia Coleridge-ek eta Wordsworth-ek goraipatu zuten. Bertan Darwinek bere interes zientifikoak islatzen zituen eta, izan ere, bere lanik ospetsuena The Botanic Garden (Lorategi botanikoa) da.

 Asmakizunak 
Darwin ere asmatzaile aparta izan zen, nahiz eta inoiz ez zuen patentatu inolako asmakizunik, horrek bere medikuaren ospea kaltetu zezakeela uste baitzuen.

 Zuhaitz genealogikoa 
590x590px

 Erasmus Darwin fikzioan 
Charles Sheffield idazleak, Erasmus Darwin, Magister liburuan, ingeles zientzialari aipagarri honek izan zitzakeen "abentura batzuk" deskribatzen ditu.

 Erasmus Darwin eta kreazionismoa 
Charles Darwinen aitonaren gutxi ezagutzen den alderdia Jainkoaren eta kreazionismoaren sinesmena da, eboluzioararen teoriaren aitzindaria izan arren. Zoonomia bere liburuko esaldi honek ez du zalantzarako lekurik, "lehenengo lotura Sortzaile Handiaren eskutik" datorrela esanez:

Zoonomiaren hitzaurre berean aurkitu dezakegu paragrafo adierazgarri hau, zeinekin Darwinek kontatzen baitu gauza guztien Sortzaile Handiak bere eskuetako lanak infinituki dibertsifikatu dituela, baina aldi berean naturaren ezaugarrietan nolabaiteko antzekotasuna utzi duela. horrek aitaren (Jainkoa) familia handia dela erakusten digu.

Charles Darwinen aitonaren sinesmen deistari buruzko edozein zalantza argitzeko, esan daiteke gizon ameslari honek poesia bat idatzi zuela Big Bang kreazionistaren teoria batekin 1791n.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 "Preface and 'a preliminary notice'" by Charles Darwin in Ernst Krause, Erasmus Darwin (1879)
 "Zoonomia, Vol. I Or, the Laws of Organic Life"
 Erasmus Darwin House, Lichfield

Kategoria:Nottinghamshire konderriko jendea
Kategoria:Ingalaterrako poetak
Kategoria:Naturalistak
Kategoria:Ingalaterrako botanikariak
Kategoria:Ingalaterrako abolizionistak
Kategoria:Index Librorum Prohibitorum
Kategoria:Royal Societyko kideak
Kategoria:Ingalaterrako asmatzaileak
Kategoria:Edinburgheko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Ingalaterrako fisiologoak