Mariama Bâ

Mariama Bâ (Dakar, Senegal, 1929ko apirilaren 17a - 1981eko abuztuaren 17a) senegaldar eleberrigilea, irakaslea eta feminista izan zen. Bere lanean kritikatu egin zituen, bereziki, Afrikako tradizioengatik, gizon eta emakumeen artean zeuden desberdintasunak.

 Biografia 
Dakar, Senegalen jaio zen 1929an, familia aberats batean. Aita, Amadou Bâ, funtzionario publikoa izan zen eta 1957an, ministroa, Senegalgo lehen gobernuan

Amaren heriotza goiztiarraren ondoren, aiton-amonek hazi zuten giro musulman tradizional batean. Horren ondorioz, txiki-txikitatik kritiko agertu zen emakumea jaiotzeagatik diskriminatzen zuen sistemarekin, eta borrokatu egin behar izan zuen ukatzen zitzaion hezkuntza lortzeko, aitona-amonek ez baitzuten uste emakume batek hezkuntza jaso behar zuenik.

Frantses ikastetxean ikasi zuen eta bertan nabarmendu egin zen bere emaitzengatik. Hamalau urte zituela Lehen Hezkuntza amaitu ondoren, 1943an École normale de Rufisquen ikasi zuen, eta bertan, 1947an Lehen Hezkuntzako agiria lortu. Hamabi urtez irakasle jardun zuen eta, ondoren, Osasun Hezkuntzako Eskualdeko Ikuskaritzan lan egitea eskatu zuen.

 Familia 
Bassirou Ndiaye lehen senarrarekin hiru alaba izan zituen, eta bigarren ezkontzan, Ablaye Ndiayerekin, alaba bat; hirugarren senarra Obèye Diop diputatu eta ministroarekin, bost seme-alaba izan zituen eta dibortziatu egin zen. Ezkontza esperientzien ondorioz, Mariama Bâ emakume elkarte askorekin aritu zen hezkuntza eta emakumeen eskubideen defentsan. Horretarako, hitzaldiak eman eta artikuluak argitaratu zituen tokiko prentsan.

 Idazle ibilbidea 
1979an, Afrikako Edizio Berrietan argitaratu zuen Une si longue lettre nobela, bertan, Ramatoulaye alargun senegaldarraren eta bere lagun onenaren, Aïssatou dibortziatuaren, konfidentzialtasunak jorratzen ditu. Liburu horrek tradizio sozial eta erlijiosoen aurrean sortzen ari den Afrikako anbizio feminista erakusten du.

Argitaratu bezain laster, kritika eta publiko aldetiko arrakasta handia izan zuen eleberriak. Frankfurteko Liburu Azokan Norma saria irabazi zuen 1980an. Emakumeen eskubideak ere sustatu zituen, batez ere ezkondutako emakumeenak. Hitzaldiak eman eta emakumezkoen bizitzari buruzko artikuluak idatzi zituen, batez ere bizitza desorekatua zutenenak.

 Heriotza 
Minbizi baten ondoren hil zen, bere bigarren eleberria, Le Chant écarlate, kaleratu baino lehen. Eleberri horretan, senegaldar baten eta frantziar baten arteko ezkontza misto baten porrota kontatzen du, senarraren berekoikeriaren eta ezberdintasun kulturalen ondorioa.

 Afrikako kultura tradizionalaren kritikak 
Haren obrek, nagusiki, bere inguru hurbileko eta, oro har, Afrikako baldintza sozialak islatzen dituzte, baita hortik sortutako arazoak ere: poligamia, kastak, emakumeen esplotazioa lehen eleberrian. Bigarrenean, berriz, familiaren aurkakotasuna, kultur ingurune berrira egokitzeko gaitasun falta, edota arraza ezberdinetakoen arteko ezkontzak.

 Lana 

 Une si longue lettre -1979 -Le Serpent à Plumes. Iokin Otaegik euskara ekarria Hain gutun luzea izenburuaz. (Edo!, 2015).
 La Fonction politique des littératures africaines écrites - 1981
 Le Chant écarlate - 1981

 Aitortzak 

 Goreeko institutu batek, Mariama Bâ hezkuntza etxea, du izena.

 Bibliografia 
 Faustine Boateng, At the Crossroads: Adolescence in the Novels of Mariama Bâ, Aminata Sow Fall, Ken Bugul and Khadi Fall, Howard Unibertsitatea, 1995eko iraila.
 Susan Stringer, «Cultural Conflict in the Novels of Two African Writers, Mariama Bâ and Aminata Sow Fall» A Scholarly Journal on Black Women, 1988, gehigarria 36-41. orr.
 Dorothy Davis Wills, "Economic Violence in Postcolonial Senegal: Noisy Silence in Novels by Mariama Bâ and Aminata Sow Fall",  Violence, Silence and Anger: Women's Writing as Transgression-en, Charlottesville, Virginia Press University, 1995, 158-71. orr.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Armiarma. Euskara ekarriak. Gutun hain luzea. Itzul. Iokin Otaegi
 Biografia (frantsesez)
 Mariama Bâ (1929-1981) (ingelesez)

Kategoria:Dakartarrak
Kategoria:Senegalgo eleberrigileak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Feminista musulmanak
Kategoria:Senegalgo musulmanak
Kategoria:Senegalgo feministak