Yonaguniera

Yonaguniera (与那国物言/ドゥナンムヌイ Dunan Munui) Ryukyu uhartedian kokatzen den Yonaguni uhartean hitz egiten den hizkuntza bat da, Hego Ryukyuar motakoa. Yaeyama hizkuntza gertuko hizkuntza du, antzekotasun aipagarriekin. Japoniar hizkuntza-politika zapaltzaileen ondorioz, hizkuntza ez da ofiziala eta ez dago aitortua, bertako erakundeek Yonaguni dialektoa izenaz izendatzen dute (与那国方言, Yonaguni hōgen). UNESCOk eginiko sailkapenaren arabera, yonaguniera da Japonia osoan zaurgarriena den hizkuntza. Egun laurehun bat pertsonak hitz egiten dute.

Yonagunierak antzina bere idazkera propioa garatu zuen, Kaidā logogramak izan ziren hizkuntzaren berezko idazte-sistema. Baina uhartea Rykuyuko Erresumaren mende geratu zenean eta ondoren Japoniako Erresumak menderatu zuenean, logograma hauek txinatar karaktereek edo japoniar kanak ordezkatu zituzten.

 Fonetika 

 Bokalak 
Azpiko taulak yonagunierazko bokalak erakusten ditu. Alofonoak diren bokalak parentesi artean ageri dira.
AitzinekoakErdikoakAtzekoakItxiakiuErdi-itxiak(ɪ)(ʊ)Erdi-irekiako[o] ziur aski fonema independente gisa har daiteke, eta ez /u/-ren alofono soil gisa. Alabaina, haren hedapena oso murritza da. Interjekzio gutxi batzuetan izan ezik, esaldi amaieretako edo harridurazko egin partikuletako morfemetan baino ez da azaltzen.Irekiaka(ɑ)

 Kontsonanteak 
Azpiko taulak yonagunieran agertzen diren kontsonanteak biltzen ditu. Alofonoak baino ez diren kontsonanteak parentesi artean ageri dira. Fonema herskari eta afrikariek hiru-bideko kontrastea dute fortis, lenis eta ahozko kontsonanteen artean.
EzpainkariakEzpainkari-belarrakHobikariakHobikari-sabaikariakSabaikariakBelarrakGlotalakLENFORAHOLENFORAHOLENFORAHOHerskariakpbtʰtdkʰkgIgurzkariak(ɸ)s(ɕ)(ç)hAfrikatuakt͡s(t͡ɕ)SudurkariakmnŋDardarkariakɾHurbilkariak(ʍ)wj

 Sintaxia 

Jarraian ageri den taulan yonagunierazko osagarriak ageri dira:
+Yonagunieraren osagarriakKamata 2015 , p.242 .YonagunierazEuskarazYonagunierazko esaldiaEuskarara itzulia= yaDakari = ya ku-nBadator= du~u = ŋa = duHau (zehazki)= ŋaDakari = ŋa ku-nBadator= nu -(r)en (Noren)kari = nu suŋutiBere liburua= nkiHara
Hariisu = nki hir-un
kari = nki tura-nJoan hondartzara
Eman iezaiozu= ni -an (Tokia)
-an (Unea)isu = ni amb-un
isu = ni bu-n

unu basu = niJolastu hondartzan
Hondartzan

Une hartan= gara -tik (Nondik)isu = gara su-ta-nItsasertzetik etorri zen= tu -(r)ekin (Norekin)kari = tu ku-nEtorri berarekin= si -rekin (Zerekin)katana = si cu-nEzpatarekin moztu= n

= baginEre baikari = n ku-n

kari = bagin ku-nEtorriko da= kaBaino-ku = ka maciHau baino hobea= nta~ Edo ~agami = ntaHaurrak= ndiEta ~ku-n = di n-ta-nEtortzeko esan zuen= suEz (kuasi partikula)n-ta-n = su = yaEsan zuen= nniBezalau = nni = nuHau bezala

Azpiko taulan, lehenengo bi zutabetan yonagunierazko hitz arruntenak eta beste bietan hizkuntzaren sailkatzaileak ageri dira:
+Yonagunierazko ohiko hitzak eta sailkatzaileak山田, ペラール & 下地 2013, p. 296.YonagunierazEuskarazSailkatzaile 
motaSailkatzailea
yonagunierazt ʔ uBatGizakia -taintut ʔ aBiAnimalia -garamiHiruBizigabea -cidu LauObjektu laua -iraiciBostZuhaitza -mutumu SeiData -ka / -ganana ZazpiZenbakia -murucida ZortziPausoak -matakugunu BederatziHeltzea -katuHamaruntyBatatadamaMendiaduluGauadooUr beroaminbleBuruakaigu~uArrautza

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Yonaguni
 Yonaguniko Egiturak

Kategoria:Japoniako hizkuntzak
Kategoria:Ryukyuar hizkuntzak