Dolly (zinema)

Dolly kamera filmaketa zinematografikoko eta telebistako produkzioko ekipoaren tresna espezializatua da, mugimendu jariakorrak egiteko diseinatua (teknika zinematikoak). Kamera dolly-aren gainean muntatuta dago, kamera-operadorea eta lehen laguntzailea (fokularia) dolly-ra igotzen dira maneiatzeko. Makinista dolly-a maneiatzeaz arduratzen den teknikari aditua da.

 Mugimendua 

Dolly-a edozein gainazalen gainean errodatzeko plataforma bezala erabiltzen da, baina sarritan errail batzuen gainean jartzen da travelling edo desplazamendu izeneko ardatz horizontal batean mugimendu jariakorrak egiteko. Gainera, zinema ikasketa profesionalenek beso hidrauliko bat dute, kamera ardatz bertikalaren gainean igo edo jaisten duena. Makinistak kamera aldi berean ardatz perpendikularretan erabiltzen duenean, mugimendu konposatu gisa ezagutzen den mugimendua egiten du.

Dolly-aren mugimenduak ere errailik gabe egin daitezke, eta horrek askatasun handiagoa ematen dio maila horizontalean, baina, aldi berean, zailtasun maila handiagoa. Horiei  () esaten zaie, eta azalera berean (behar bezain leuna bada) edo dolly mugitzeko diseinatutako plataforma batean egin daitezke. Plataforma hori, normalean, beheko aldean kontratxapatutako lodi batek eta goiko aldean konglomeratuak osatzen dute.

Dolly-ek makinistari biraketa-teknika desberdinak egiteko aukera ematen diote. Teknika ohikoena atzeko gurpilen biraketa da, non aurrekoak finko mantentzen diren, kontrol palankatik gertu daudenek biratzen duten bitartean.

Bigarren teknika, biraketa zirkularra izenekoa, aurreko gurpilek atzeko gurpilen kontrako norabidean birarazten dute. Horri esker, dolly-ak mugimendu zirkular jariakorrak egiten ditu, eta sarritan errail kurbatuak erabiltzen direnean erabiltzen da. Hirugarrena, karramarroa edo alboko mugimendua, aurreko gurpilak atzeko gurpilen norabide berean biratuz egiten da. Metodo honekin dolly-a diagonalki mugitu nahi da aurrealdearekiko.

 Motak 
Aztertzeko dolly-ak handiak dira, egonkorrak, eta, zenbaitetan, suspentsio hidraulikoak dituzte. Horregatik, lehen aukera dira kamera profesionalak erabiltzen direnean, bai estudioan, bai kanpoan. Oro har, dolly-ko makinista arduratzen da haiek operatzeaz.

Dolly arinak sinpleagoak dira, merkeagoak, eta pisu gutxiagoko kamerekin hobeto maneiatzeko aukera ematen dute. Zinemagile independenteek eta ikasleek horrelako sistemak aukeratu ohi dituzte, erabiltzeko errazagoak direlako. Badira operadorearentzako lekua duten dolly batzuk, eta kamerarentzako lekua baino ez duten beste batzuk; beraz, operadoreak haren ondoan ibili behar du. Gurpildun euskarrien gainean muntatzen diren dolly trinkoek doorway dolly izena hartzen dute.

Hainbat hartunetarako kamera-mugimendu bera errepikatzeko modurik onena (muntatzeko orduan garrantzitsua dena) errailen gainean dolly bat erabiltzea da.

 Errailak 
Tradizionalki, ganbera astunetarako erabiltzen ziren errailak altzairuz edo aluminioz eginak zeuden. Altzairua aluminioa baino astunagoa bada ere, merkeagoa ere bada, eta zama handiagoa jasan dezake. Nahiz eta errail luzeagoen segmentuak astunagoak izan garraiatzerako orduan, errail zuzena esfortzu handirik egin gabe jarri ahal izatea ahalbidetzen dute. Errail kurbatuak ere badaude. Plastikozko errailak ekipo arinago batekin erabiltzen dira. XXI. mendearen hasieran, gomazko bide malguei esker, ekipoa azkarrago muntatzen zen, eta errazago garraiatzen zen kamera arinekin erabiltzeko.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Film ekoizpena
Kategoria:Terminologia zinematografikoa
Kategoria:Telebistako terminologia