Khalil Gibran

Gibran Khalil Gibran (,  ahoskatua edo ,  ahoskatua; Bsharri, Otomandar Siria, 1883ko urtarrilaren 6-New York, 1931ko apirilaren 10) oso genero desberdinetan idazle libanoar ospetsua izan zen: poeta, eleberrigilea, saiakeragilea. Erbesteko poeta bezala ezagutu zitzaion.Martínez Lillo, R (1994). Cuatro autores de la “liga literaria”. Madril: CantArabia.

 Biografia 
Khalil Gibran 1883an jaio zen Libanoko Bsharri herrixkan. Familia umila zen eta, erlijioz, maronitak, eliz katolikoaren adar bat. Lehenengo ikasketak Bsharrin egin zituen. Lau anai-arrebak ziren, Boustros, Marianna, Sultana, eta bera laugarrena zen. Txikitatik arte eta literaturarekiko grina azaldu zuen.

Hamaika urte zituelarik, familia Ameriketako Estatu Batuetara joan zen, lan egiteko aukera berrien bila. Bostonen (Massachusetts) egokitu ziren. Amerikan ingelesa ikasi zuen; ondorengo lan asko hizkuntza horretan idatzi zituen baina, hala ere, bere ama hizkuntza ez zuen baztertu. 1898tik 1902ra Libanora itzuli zen. Beiruten Bayt Aljicma zentro maronitara joaten zen. Frantsesa ikasi zuen eta beste estilo literario lantzen joan zen. Libanon zegoela eta, bere lehenengo liburuaren ideia hasi zen lantzen, The Prophet, 1923an plazaratuko zuena. The Prophet bere obraren gailurra izango litzateke.

Bostonera itzuli zen eta arabieraz idatzitako lanak hasi zen argitaratzen. Ordurako bere estiloaren ezaugarriak nabariak ziren. Halaber, margolaritzan lan garrantzitsuak ekoitzi zituen; margolan horien munduko toki desberdinetan erakutsi ziren eta Auguste Rodin edo William Blakeren lanekin konparatuak izan ziren.Prose Poems by Khalil Gibran. Alfred. A. Knopf. New York, 1971 Arabieraz poemak plazaratu zituen.

Esperientzia berriak ezagutzeko asmoz, 1904an, Parisera joan zen eta, 1910 arte, Vaugirard kalean lekuratu zen. Garaiko Parisko giro kultural eta artistikoa ezagutzeko parada izan zuen. 1910ean berriro ere Bostonera joan zen. 1911an, Ekialdean ematen zen tiranien eta zapalkuntzaren aurka borrokatzeko elkarte politikoa sortu zuen. New Yorkera joan zen. 1912an arabieraz gero Les Ailes brisées edo Las Alas Rotas bezala itzuliko zen liburua plazaratu zuen; lan horrekin 1906tik aritua zen. Urte horietan ere Libanoko Al-Manarah aldizkarian hasi zen idazten; aldizkari hori Youssef Howayeken laguntzaz, Gibranek berak sortua zen. Eta berriro ere Europan zeharreko bidaiei ekingo die.

Alfunun aldizkarirako hasi zen lanean eta, hau desagertu zenean, Alsaih aldizkarirako. Bigarren aldizkari horren inguruan mahyar literaturarako, hau da, Ameriketara joandako arabiarren literaturarako garrantzi handia izango zuen elkartea antolatu zuen, “Literatura liga” alegia, 1920ko apirilaren 4an sortua. Elkarte horretan idazle eta intelektual desberdinak gailenduko ziren: Gibran, Nuayma, Nasib Arida, Rasid Ayyub. Idazlea ingelesez argitaratzeari ekin zion: 1918an The Madman, 1919an Twenty Drawings, 1923an The Prophet agertu ziren. Momentuan arrakasta itzela lortu zuen. Halaber, bere betiko maitasunarekin ezkondu zen. Baina bere osasuna ez dago ondo eta Estatu Batuetara itzuli zen. Gizarte onarpenari esker bere bizimodua asko hobetu zen baina, azkenik, minbiziaz gaixotu zen.https://www.poetryfoundation.org/poets/kahlil-gibran Poetaren gorpuzkinak Libanora eraman zituzten.https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/6075/Kahlil%20Gibran%20-%20Gibran%20Jalil%20GibranAlexandre Najjar, Khalil Gibran : l'auteur du Prophète, Pygmalion, 2002.

1931an, zirrosi gaixotasunak jota, New Yorken hil zen, 48 urte zituelarik.https://www.alohacriticon.com/literatura/escritores/kahlil-gibran/

 Pentsamendua 
Gibran familia maronita baten altzoan sortu zen eta horrek eragin handia izan zuen bere ideologian. Halaber Islamaren eragin zuzena ezagutu zuen, bereziki Sufismoaren mistizismoarena. Haren ustez erlijio guztiek oinarrizko sustrai amankomuna zuten. Gibranek ere bahá'í fedearekin kontaktua izan zuen. Gibranek erlijio horren buru izan zen Abdul-Baha ezagutu zuen Estatu Batuetara joan zenean. Beti emozio handiaz gogoratu zuen.

Politikan Gibran ez zen politikaria. Esaten zuen: “ni ez naiz politikaria eta ez dut nahi izan” eta “gertaera politikotik eta botere-borroketatik urruntzen naiz, ezen lur osoa nire aberria eta gizon guztiak nire aberkideak baitira.” Dena dela jarrera politiko batzuk izan zituen. Adibidez, Siriarako arabiera hizkuntza nazionala gisa erreibindikatu zuen. Halaber, arabiar munduan sortzen ari ziren estatu berriak otomandar inperiotik aske garatu behar zirela esan zuen. Zentzu berean Libanoaren askatasuna eskatu eta ospatu zuen. Beraz, internazionalismoarekin batera nazionalismoa ere erreibindikatu zuen.

 Literatura eraginak 
Islamaren eraginarekin batera, irakurketa asko egin zituen Gibranek eta horietako batzuk nabariak dira bere lanetan: klasizismoa, erromantizismoa, prerrafaelismoa... Geroago ere sinbolismoa eta surrealismoa ezagutu zituen. Izenen artean, eragin handia izan zuten berarengan, besteak beste,
William Blake, Auguste Rodin, Francis Marrache, Fred Holland Day, Josephine Preston Peabody —azken honi egileak “profeta” deitu zion— eta Mary Haskell, bere benetako mezena izan zena. Filosofian hiru izen aipatu behar dira: Buda, Spinoza eta Nietzsche.

Izan ere, ikuspuntu literariotik, Gibran Ekialdeko idazlea izan zen. Bere lanen funtsean gizakia dago. Bere pentsamendua bere ibilbide biografikoarekin zuzenean lotzen da eta poliki-poliki berezko filosofia garatu zuen. Garai desberdinak eskematizatu daitezke:
 Libanoko urteak: izaera errebeldea garatu zuen, gizarte kritika.
 Estatu Batuetako urteak: Britania Handiko eta Estatu Batuetako sortzaileen eragina ezagutu zuen.
 Europan eta, batez ere, Parisen egon zen urtetan, bere ikuspegia zabaldu egin zen.

 Literatura lanak 
Liburu ugarirekin batera, ehundaka artikulu plazaratu zituen. Hemen liburuak bakarrik jasoko ditugu:
 Izenburua  Editorea  Argitaratze lekua  Argitaratze data  Hizkuntza  Izenburua frantsesez  Izenburua gazteleraz     New York  1905  arabiera  Profil dans l'art de la musique  La música     New York  1908  arabiera  Les Esprits rebelles  Espiritus rebeldes      New York  1912  arabiera  Les Ailes brisées  Alas rotas   Atlantic  New York  1914  arabiera  Larme et sourire  Lágrimas y sonrisas The Madman  Alfred A. Knopf  New York  1918  ingelesa  Le Fou  El loco     New York  1919  arabiera  [Les] Processions  Los cortejos Twenty Drawings  Alfred A. Knopf  New York  1919  ingelesa  Vingt Dessins       Le Caire  1920  arabiera  Orages  La tempestad (Entre noche y día) The Forerunner Alfred A. Knopf  New York  1920  ingelesa  Le Précurseur  El precursor     Le Caire  1923  arabiera  [Les] Merveilles et [les] curiosités  Maravillas y curiosidades The Prophet  Alfred A. Knopf  New York  1923  ingelesa  Le Prophète  El profeta Sand and Foam  Alfred A. Knopf  New York  1926  ingelesa  Sable et écume  Arena y espuma Jesus, the Son of Man  Alfred A. Knopf New York  1928  ingelesa  Jésus, le fils de l’homme  Jesús, el Hijo del Hombre The Earth Gods  Alfred A. Knopf  New York  1931  ingelesa  Les Dieux de la terre  Los dioses de la tierra The Wanderer  Alfred A. Knopf  New York  1932  ingelesa  L’Errant  El vagabundo The Garden of the Prophet  Alfred A. Knopf  New York  1933  ingelesa  Le Jardin du prophète  El jardín del profeta Lazarus and his Beloved  New York Graphic Society  Greenwich  1973  ingelesa  Lazare et sa bien-aimée   The Blind  The Westminster Press  Filadelfia  1981  ingelesa  L'Aveugle  The Banshee (bukatu gabe)  —  —  —  ingelesa    The Last Unction (bukatu gabe)  —  —  —  ingelesa   The Hunchback or the Man Unseen (bukatu gabe)  —  —  —  ingelesa   Albert Pinkham Ryderrentzako poema  —  —  —  ingelesa  

 Gibran euskaraz 
Idazle libaniarraren poema eta testu batzuk euskaratuak izan dira:
 "Eroa". Itzultzailea: Koldo Martinez, Pamiela, 1983.https://andima.armiarma.eus/pami/pami0311.htm
 "Zuen umeak ez dira zuen ume". Itzultzailea: Inazio Berakoetxea, Olerti, 1982.https://andima.armiarma.eus/oler/oler31/oler3168.htm

Eta liburu bat:
 Profeta. Itzultzailea: Patxi Ezkiaga, Ostertza, Arantzazu, 2008. ISBN:9788472402287.https://edicionesfranciscanasarantzazu.com/tienda/euskarazko-liburuak/gitanjali-profeta/

 Marrazkiak eta margolanak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 www.kahlilgibran.com (Kahlil Gibran Collective) 
 Kahlil Gibranen poema hau ezkontzetan oso erabilia izan da. Itzultzailea: Patxi Ezkiaga.
  Gibran Kahlil Gibran Egileari buruzko webgunea Libanon.
  Kahlil Gibran Online en Archive.org
  Gibran Universal Amigos
  [http://www.frasedehoy.com/call.php?file=autor_mostrar&autor_id=98/ Idazlearen esaldi ospetsuak

Kategoria:Beirutarrak
Kategoria:Libanoko margolariak
Kategoria:XX. mendeko margolariak
Kategoria:Arabiar kristauak
Kategoria:Arabierazko idazleak
Kategoria:Ingelesezko idazleak
Kategoria:Maronitak
Kategoria:Libanoko kristauak
Kategoria:Libanoko eleberrigileak
Kategoria:Libanoko poetak
Kategoria:Libanoko saiakeragileak
Kategoria:Idazle katolikoak
Kategoria:New Yorken hildakoak