2019ko Erresuma Batuko hauteskundeak

2019ko Erresuma Batuko hauteskundeak 2019ko abenduaren 12an izan ziren, ostegunean. Hauteskunde horietan Erresuma Batuko Komunen Ganberaren 58. legealdiko 650 parlamentariak (MP deituak) hautatu ziren, "first-past-the-post" bozkatze-sistema erabiliz, Erresuma Batua osatzen duten lau herrialdeetan.

2017ko hauteskundeetan, Alderdi Kontserbadoreak ez zuen gehiengorik lortu, eta ondorioz gutxiengoan gobernatu zuen bi urtez Alderdi Demokratiko Unionistaren sostenguarekin; eta arazoak izan zituen Brexita gauzatzeko proposamenak eta legeak parlamentutik igarotzeko. Egoera estu horrek Theresa May aurreko Lehen Ministroaren dimisioa eragin zuen.

2019ko uztailean, Mayren dimisioaren ondoren, Boris Johnson hautatu zuten Alderdi Kontserbadorearen buruzagi, eta Lehen Ministro bihurtu zen jarraian. Johnsonek ez zuen lortu parlamentuak haren Brexit akordio berria onartzea urri amaieran, eta hauteskunde orokorretara deitu zuen blokeoa gainditzeko asmoarekin. Komunen Ganberak hauteskunde deiaren alde 480-20 bozkatu zuen, eta hauteskundeen data abenduaren 12an ezarri zen. Inkestek laboristekiko alde handia eman zieten kontserbadoreei hauteskunde kanpaina osoan zehar.

Hauteskunde egunean, Alderdi Kontserbadoreak 80 eserlekutako gehiengoa eskuratu zuen. Kontserbadoreek 48 ordezkari irabazi zituzten aurreko hauteskundeekiko, eta botoen %43,6 lortu zuten, edozein alderdiren ehunekorik handiena 1979tik. Kontserbadoreen garaipen berrietako asko laboristen "horma gorrian" izan ziren, historikoki Alderdi Laboristaren alde egin zuten Ingalaterra iparraldeko barrutietan. Izan ere, Alderdi Laboristak 202 ordezkari bakarrik lortu zituen, 1935etik lortutako kopururik txikiena. Eskoziako Alderdi Nazionalak (SNP) 13 eserleku egin zuen gora, eta Eskoziako botoen %45 bereganatu zuen, Eskoziako 59 eserlekuetatik 48 eskuratuz. Liberal Demokratek aurreko hauteskundeetako sostengua hobetzea lortu zuten arren (%11,6), ordezkari bat gutxiago lortu zuten (11 eserleku), eta alderdiaren buruzagia (Jo Swinson) parlamentutik kanpo geratu zen. Ipar Irlandan, Alderdi Demokratiko Unionista (DUP) alderdi handiena izaten jarraitu zuen, baina 2 eserleku galdu zituen, eta SDLP eta Aliantza Alderdia Ganberara itzultzea lortu zuten, 2017an parlamentutik kanpo geratu ondoren.

Hauteskunde emaitzek Erresuma Batua 2020ko urtarrilaren 31n Europar Batasunetik ateratzea ahalbidetu zioten Johnsoni. Alderdi Laboristaren porrotak Jeremy Corbynen dimisioa eragin zuen; eta Jo Swinson Liberal Demokraten buruzagia Komunen Ganberatik kanpo geratu zenez dimisioa aurkeztu zuen ere. Eskozian, bestalde, SNPren garaipenak bigarren independentzia erreferendum baterako aldarrikapena indartu zuen. Hauteskunde hauetan, lehenengoz Irlandako zatitzetik, errepublikanoek unionistek baino ordezkari gehiago lortu zituzten Ipar Irlandan (8 errepublikano eta 7 unionista).

 Aurrekariak 
2016ko uztailean, Theresa May Erresuma Batuko Lehen Ministroa bihurtu zen David Cameronen dimisioaren ondoren. Haren alderdia (Alderdi Kontserbadorea eta Unionista) 2010eko hauteskundeetan heldu zen gobernura, eta ordutik Erresuma Batua gobernatu izan zuen, Liberal Demokratekin hasieran, eta bakarrik 2015etik. 2017ko hauteskunde orokorretan, May-k zeukan gehiengoa galdu zuen, baina gobernuan jarraitu ahal izan zuen Ipar Irlandako Alderdi Demokratiko Unionistarekin (DUP) sinatutako akordio bati esker. DUP alderdiaren eta parlamentari kontserbadore askoren oposizioa dela eta, May-k ezin izan zuen Europar Batasunarekin adostutako Brexit akordioa onartu 2019ko martxoaren 29rako, eta ondorioz Brexit data atzeratzea eskatu behar izan zion Batasunari. Oposizioko Alderdi Laboristak Theresa Mayren gobernuaren aurkako zentzura mozio bat aurkeztu zuen 2019ko urtarrilean, baina ez mozioak ez zuen aurrera egin. 2019ko Europar Parlamenturako hauteskundeetan Alderdi Kontserbadoreak jasandako porrotaren ondoren, May-k dimisioa aurkeztu zuen, eta Boris Johnsonek ordeztu zuen alderdiko buruzagi eta Lehen Ministro gisa, 2019ko uztailaren 23an. Johnsonek Brexit akordio berri bat lortu zuen arren, hark ere ez zuen lortu parlamentuak akordioa onartzea, eta hauteskunde orokorretara deitzen ahalegindu zen, baina hauteskundeak aurreratzeko parlamentuaren bi herenek aurrerapenaren alde egin behar dute, eta Johnsonen gobernuak hauteskundeak aurreratzeko bozketa hiru aldiz galdu zuen Komunen Ganberan.

Hauteskundeetara deitzeko hiru saiakerek porrot egin zuten, parlamentuaren sostengua ez baitzuten lortu: Ganberak "lehenik eta behin akordiorik gabeko Brexita mahai gainetik kentzea" galdegin zion Johnsoni; eta oposizioak "2019ko Europar Batasuneko (Irteera) (2.) Legea" onartu zuen ("Benn Legea" ere deitua, Hilary Benn legea aurkeztu zuen parlamentari laboristagatik), gobernuak Brexit data bigarrenez atzeratzen derrigortzeko. 2019ko urriaren 31ko epemuga baino lehen irteera akordiorik lortu ez zuenez, eta "Benn Legeak" behartuta, Johnsonek Brexit data atzeratzea onartu zuen, eta atzerapenaren ondoren Brexit akordio berria lortu zuen Europar Batasunarekin. Gobernuaren hauteskundeak aurreratzeko proposamena hiru aldiz porrot egin ondoren, parlamentuak Liberal Demokratek eta Eskoziako Alderdi Nazionalak urriaren 28an aurkeztutako hauteskunde aurrerapena onartu zuen. "2019ko Parlamentu Hauteskunde Orokor Goiztiarretarako Legea" (EPGEA laburtuta ingelesez) aldeko 438 eta aurkako 20 botorekin onartu zen; eta hauteskunde data abenduaren 9ra aldatzeko zuzenketa batek ez zuen aurrera egin, aldeko 295 eta aurkako 315 botorekin.

 Bozkatze sistema 
Erresuma Batua 650 hautes-barrutitan dago banatuta, 70.000 biztanle ingurukoa bakoitza, eta barruti bakoitzak parlamentari bakarra hautatzen du Komunen Ganberarako, "first-past-the-post" (FPTP) edo "winner takes all" (ingeleraz "irabazleak dena hartzen du") deitutako bozkatze sistema erabiliz. Munduan zehar FPTP sistema oso gutxi erabiltzen den arren, mundu anglosaxoian eta Commonwealtheko herrialdeetan zehar oso hedatutako sistema da (Erresuma Batua, AEB, Kanada, India, ...).

FPTP sisteman, barruti bakoitzean hautesleek aurkezten diren hautagai guztien artean bakarrari eman diezaioke botoa. Hauteskundeen ondoren barruti bakoitzean hautagai bakoitzak jasotako boz guztiak zenbatzen dira, eta boto gehien lortu duena izendatzen da parlamentari, botoen gehiengoa lortu ez arren.

Sistema hori dela eta, hautagai batek barruti baten ordezkaritza lor dezake botoen erdia baino gutxiagorekin, hau da, hautesleen gehiengoak nahi ez duen hautagai batek irabaz ditzake hauteskundeak. Botoen gutxiengoarekin irabaztearen adibide on bat Hego Belfast barrutiko 2015eko hauteskunde emaitzak dira: SDLPren hautagaia botoen %24,5ekin izan zen hautatua, hautesleen gainerako %75,5 ordezkapen gabe utziz.

 Egutegia 
+ 2019ko Erresuma Batuko hauteskundeen egutegia DataEkintza Urriak 29 Hauteskundeak aurreratzeko legea Komunen Ganberan onartzen da. Urriak 30 Hauteskundeak aurreratzeko legea Lorden Ganberan onartzen da. Urriak 31 Hauteskundeak aurreratzeko legeak Erreginaren berrespena jasotzen du, legea indarrean jarriz. Azaroak 6 Parlamentua desegiten da, hauteskunde kanpainari hasiera emanez. Azaroak 14 Hautagaiak aurkezteko epearen amaiera. Azaroak 16 Barruti bakoitzeko hautagai guztien zerrendak argitaratzen. Azaroak 26 Bozkatzeko erregistratzeko epearen amaiera. Abenduak 12 Bozketa eguna. Abenduak 13 Emaitza ofizialen aldarrikapena. Abenduak 17 Parlamentuaren lehen bilkura, Ganberako Presidentearen hautagaitza eta parlamentarien sin egitea. Abenduak 19 Erreginaren hitzaldia eta legealdiaren hasiera.

 Hautagaitzak 
Erresuma Batua osatzen duten 650 barrutietan zehar 3.415 hautagai aurkeztu ziren, 68 alderdi politiko ordezkatzen guztira. Horien artean 206 hautagai independente aurkeztu ziren (alderdi politikorik ordezkatzen ez dutenak). Erresuma Batua osatzen duten Britainia Handian eta Ipar Irlandan hautagaitza ezberdinak aurkeztu ziren. Hemen Komunen Ganberan edota Europako Parlamentuan eserlekuak dauzkaten edo izan dituzten alderdiak ageri dira.

 Britainia Handia 
 Alderdia Buruzagia Buruzagiarenbarrutia Azken hauteskundeak Parlamentuadesegiteaneserlekuak Lehiatutakobarrutiak Bozen % EserlekuakAlderdi KontserbadoreaBoris JohnsonUxbridge & South Ruislip 42.4% 317 298 635 barruti Erresuma Batuan Alderdi LaboristaJeremy CorbinIslington North 40.0% 262 244 631 barruti Erresuma BatuanEskoziako Alderdi NazionalaNicola SturgeonInonNicola Sturgeon Eskoziako Parlamentuko kidea da. Ian Blackford da SNPren buruzagia Westminsterren. 3.0% 35 35 59 barruti EskozianLiberal DemokratakJo SwinsonEast Dunbartonshire 7.4% 12 21611 barruti Erresuma BatuanChange UKAnna SoubryBroxtoweBerria 5 3 barruti IngalaterranPlaid CymruAdam PriceInonAdam Price Galesko Biltzar Nazionaleko kidea da. Liz Saville Roberts da alderdiaren buruzagia Komunen Ganberan. 0.5% 4 4 36 barruti GalesenIngalaterra eta Galesko Alderdi BerdeaJonathan Bartleyeta Siân BerryInonBartley Lambethen Kontseiluko kidea da, eta Berry Londreseko Biltzarreko kidea da. Alderdiaren parlamentari bakarra Caroline Lucas da. 1.6% 1 1 474 barruti Ingalaterran eta GalesenBrexit PartyNigel FarageInonFarage Europako Parlamentuko kidea da. Alderdi honek ez du ordezkapenik Komunen Ganberan.Berria 0276 barruti Britainia Handian

 Ipar Irlanda 
 Alderdia Buruzagia Buruzagiarenbarrutia Azken hauteskundeak Parlamentuadesegiteaneserlekuak Lehiatutakobarrutiak (18tik) Bozen %(I.Irlandan) EserlekuakAlderdi Demokratiko UnionistaArlene FosterInonFoster Ipar Irlandako Biltzarreko kidea da. Alderdiaren buruzagia Westminsterren Jeffrey Donaldson da. %36 10 10 17 barruti Ipar IrlandanSinn FéinMary Lou McDonaldInonMcDonald Dáil Éireann Irlandako Errepublikako parlamentuko kidea da. Sinn Féinen politika abstentzionista dela eta, alderdiak eskuratutako parlamentariak ez dira inoiz Komunen Ganberara joaten. %29,4 7 7 15 barruti Ipar IrlandanAlderdi Sozialdemokrata eta LaboristaColum EastwoodFoyle %11,7 0 0 15 barruti Ipar IrlandanUlstergo Alderdi UnionistaSteve AikenInonAiken Ipar Irlandako Biltzarreko kidea da. %10,3 0 016 barruti Ipar IrlandanAlliance Party (Aliantza Alderdia)Naomi LongInonLong Ipar Irlandako Biltzarreko kidea da. Alderdiaren parlamentari bakarra Stephen Farry da. %7,9 0 0 18 barruti Ipar Irlandan

 Hauteskunde kanpaina 
 Sloganak 
 Alderdia Slogana (originala) ItzulpenaAlderdi KontserbadoreaGet Brexit Done. Unleash Britain's PotentialBrexita burutu. Askatu Britainiaren potentzialaAlderdi LaboristaIt's Time for Real ChangeBenetako aldaketarako ordua daEskoziako Alderdi NazionalaIt's Time to Choose Our Own FutureGure etorkizuna aukeratzeko unea daLiberal DemokratakStop Brexit. Build a Brighter FutureBrexita gelditu. Etorkizun argiago bat eraikiChange UKPolitics is Broken. Let's Change itPolitika apurtuta dago. Aldatu dezagunPlaid CymruWales, It's Us / Ni yw CymruGales, gu garaIngalaterra eta GaleskoAlderdi BerdeaLeading the Fight for Climate Action, a People's Vote, a Fair Society for AllKlima Aldaketaren aurkako, Jendearen Boza-rakoa, bidezko gizarte batentzako borrokaren burua.Brexit PartyChange Politics for GoodPolitika hobera aldatuAlderdi Demokratiko UnionistaStrength to DeliverBetetzeko indarra.Sinn FéinBuilding an Ireland of EqualsBerdinen Irlanda bat eraikitzen.Alderdi Sozialdemokrata eta LaboristaBuild a More Equal IrelandBerdintasun handiagoko Irlanda bat eraiki.Ulstergo Alderdi UnionistaFor the UnionBatasunagatik.Alliance Party (Aliantza Alderdia)Demand BetterHobea eskatu.
a "Jendearen Boza" ("people's vote") europazaleek 2. Brexit Erreferendumari jarritako ezizena da.

 Debateak 
 2019ko Erresuma Batuko hauteskundeetarako debateak Britainia Handian Data Ekoizlea Lurraldea      ConLabSNPLibDemPlaidBerdeakBrexitP Azaroak 17ITV Cymru Wales Gales S SNI  SNI S Azaroak 19ITV ErresumaBatua  NININININI Azaroak 22BBC ErresumaBatua     NININI Azaroak 24(bertan behera utzita) Channel 4 ErresumaBatuaNNNININININI Azaroak 26BBC Cymru Wales Gales S SNI  SNI S Azaroak 28(bertan behera utzita) Sky News ErresumaBatuaNNNINNININI Azaroak 28Channel 4 ErresumaBatua        Azaroak 29 BBC ErresumaBatua S S     S SAbenduak 1ITV ErresumaBatua S S      Abenduak 3BBC Cymru Wales Gales S SNI S SNI  Abenduak 3 STV Eskozia     NININI Abenduak 6 BBC ErresumaBatua  NININININI Abenduak 8Channel 4 ErresumaBatua SS     Abenduak 9BBC ErresumaBatua S S S    Abenduak 10BBC Scotland Eskozia    NININI

 Inkestak 
Beheko grafikoak 2017ko hauteskundeetatik aurrera egindako inkesten emaitzak irudikatzen ditu, Britainia Handiko hauteslei eginak batez ere. Marraztutako marrak azken 15 inkesten batez-bestekoa irudikatzen du, eta amaierako borobil handiagoek hauteskundeen benetako emaitzak adierazten dituzte.


 Emaitzak 
 Laburpena 
 Alderdia Buruzagia Eserlekuak Bozak Guztira % Guztira % Alderdi Kontserbadorea Boris Johnson 365 %56,2  13.966.565 %43,6  Alderdi Laborista Jeremy Corbin 202 %31,1  10.269.076 %32,2  Eskoziako Alderdi Nazionala Nicola Sturgeon 48Neale Hanvey zenbatuz. Alderditik kanporatu zuten hauteskundetan eta independente gisa eseri zen. %7,4  1.242.380 %3,9  Liberal Demokratak Jo Swinson 11 %1,7  3.696.423 %11,6  Alderdi Demokratiko Unionista Arlene Foster 8 %1,2  244.128 %0,8  Sinn Féin Mary Lou McDonald 7 %1,1  181.853 %0,6  Plaid Cymru Adam Price 4 %0,6  153.265 %0,5  Alderdi Sozialdemokrata eta Laborista Colum Eastwood 2 %0,3  118.737  %0,4  Ingalaterra eta Galesko Alderdi Berdea Jonathan BartleySiân Berry 1 %0,2  835.579  %2,7  Aliantza Alderdia Naomi Long 1 %0,2  134.115  %0,4   Lindsay Hoyle 1 %0,2  26.831 %0,1 

 Emaitza osoak 
 2019ko abenduaren 12ko Erresuma Batuko hauteskunde orokorrak 400px|erdian Alderdia Buruzagia Hautagai kop. Eserlekuak Bozak Guztira Irabaziak Galduak Aldaketa % Guztira % Aldaketa Alderdi Kontserbadorea Boris Johnson 635 365 58 10 48 %56,2 13.966.565 %43,6 1,2 Alderdi Laborista Jeremy Corbin 631 202 1 61 60 %31,1 10.269.076 %32,2 7,9 Liberal Demokratak Jo Swinson 611 11 3 4 1 %1,7 3.696.423 %11,6 4,2 Eskoziako Alderdi Nazionala Nicola Sturgeon 59 48 14 1 13 %7,4 1.242.380 %3,9 0,8 Ingalaterra eta Galesko Alderdi Berdea Jonathan BartleySiân Berry 472 1 0 0 0 %0,2 835.579  %2,7 1,1 Brexit Party Nigel Farage 275      644.257 %2  Alderdi Demokratiko Unionista Arlene Foster 17 8 0 2 2 %1,2 244.128 %0,8 0,1 Sinn Féin Mary Lou McDonald 15 7 1 1 0 %1,1 181.853 %0,6 0,2 Plaid Cymru Adam Price 36 4 0 0 0 %0,6 153.265 %0,5 ±0 Aliantza Alderdia Naomi Long 18 1 1 0 1 %0,2 134.115  %0,4 0,2 Alderdi Sozialdemokrata eta Laborista Colum Eastwood 15 2 2 0 2 %0,3 118.737  %0,4 0,1 Ulstergo Alderdi Unionista Steve Aiken 16      93.123 %0,3 ±0 Yorkshire Alderdia Christopher Whitwood 28      29.201 %0,1 ±0 Eskoziako Alderdi Berdea Patrick Harvie & Lorna Slater 22      28.122 %0,1 ±0 Speaker Lindsay Hoyle 1 1    %0,2 26.831 %0,1 ±0 Erresuma Batuaren Independentziaren Alderdia Patricia Mountain 44      22.817 %0,1 1,8 Ashfield-eko Independenteak Jason Zadrozny 1      13.498  %0,0 ±0 Alderdi Liberala Steve Radford 19      10.876 %0,0 ±0 Change UK Anna Soubry 3      10.006 %0,0  Aontú Peadar Tóibín 7      9.814 %0,0  Monster Raving Loony Howling Laud Hope 24      9.739 %0,0 ±0 Pertsonak Irabazien Aurretik Buruzagirik ez 2      7.526 %0,0 ±0 Birkenhead Justizia Soziala Frank Field 1      7.285 %0,0  Herri Kristauen Aliantza Sidney Cordle 27      6.486 %0,0 ±0 Heavy Woollen Independenteak Aleksandar Lukic 1      6.423 %0,0 ±0 Alderdi Sozialdemokrata William Clouston 20      3.295 %0,0 ±0 Animali Ongizatea Vanessa Hudson 6      3.086 %0,0 ±0 Ipar Ekialdeko Alderdia Mark Burdon 2      2.637 %0,0 ±0 Lincolnshireko Independentea Marianne Overton 1      1.999 %0,0 ±0 Ipar Irlandako Alderdi Berdea Clare Bailey 3      1.996 %0,0 ±0 Demokrata Ingelesak Robin Tilbrook 4      1.987 %0,0 ±0 Alderdi Libertarioa Adam Brown 5      1.780 %0,0 ±0 Mebyon Kernow Dick Cole 1      1.660 %0,0 ±0 Oldham-ez and Saddleworth-ez Arro Paul Errock 2      1.606 %0,0 ±0 Sare Independentea Ian Stephens 1      1.542 %0,0 ±0 Gwlad Gwlad Gwyn Wigley Evans 3      1.515 %0,0 ±0 Cynon Valley Andrew Chainey 1      1.322 %0,0 ±0 Beteranoen eta Herritarren Alderdia Robin Horsfall 2      1.219 %0,0 ±0 Burnley eta Padiham-eko Alderdia Mark Payne 1      1.162 %0,0 ±0 Shropshireko Alderdia Robert Jones 1      1.141 %0,0 ±0 Cumbria Lehenesten Jonathan Davies 1      1.070 %0,0 ±0 Bakea John Morris 2      960 %0,0 ±0 Wycombeko Independenteak Matt Knight 1      926 %0,0 ±0 Justizia eta Anti-Ustelkeria Donald Jerrard 3      728 %0,0 ±0 Alderdi Kristaua Jeff Green 2      705 %0,0 ±0 Renew Julie Girling 4      545 %0,0 ±0 Langileen Alderdi Iraultzailea Joshua Ogunleye 5      524 %0,0 ±0 Britainiar Alderdi Nazionala Adam Walker 1      510 %0,0 ±0 500 boto baino gutxiagoko alderdiak   1 1     Guztira 650 100 32.014.110 100 Errolda eta parte-hartzea 47.587.254 %67,3 1,5

600px|thumb|erdian|Hauteskundeetako irabazlearen botoen ehunekoa barrutika: 

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:2019 politikan
Kategoria:Erresuma Batuko hauteskundeak