Gantz-azido ase

Gantz-azido aseakEuskalterm: [Nutrizioa eta Dietetika Hiztegia] [2016] kate luzeko azido karboxilikoak dira, eta ez dute lotura bikoitzik karbono atomoen artean. Lipidoetan agertzen dira, oso gutxitan aske, eta ia beti glizerola esterifikatzen dute (batzuetan beste alkoholak). Oro har, kate linealekoak dira, eta karbonozko atomo pare bat dute. Honen arrazoia eukariotoen metabolismoan, gantz-azidozko kateak sintetizatu eta azetato unitateak gehituz edo ezabatuz degradatu egiten dira. Salbuespenak daude; izan ere, hausnarkarien esnean eta koipean karbono atomoen kopuru bakoitiko gantz-azidoak daude, errumenaren bakterio-metabolismotik eratorriak, baita landare-lipido batzuetan ere, olioak lortzeko erabili ohi ez direnak. Gantz-azido asetatik, nabarmendu behar da asegabetatik bereizten direla karbono atomo biren arteko lotura guztiak sinpleak direla, gantz-azido aseetan, berriz, lotura bikoitzak agertzen dira.

Kate hidrokarbonatua hidrogenoz beteta dute, eta, beraz, euren karbono-atomoen arteko lotura guztiak sinpleak dira, lotura bikoitzik gabeak, eta, beraz, molekularen egitura zuzena da. Gantz-azido aseak ohikoagoak dira animalietan. Euren homologo asegabeek baino urtze puntu altuagoa dute, eta, beraz, solidoak dira giro-tenperaturan.

Azido palmitikoa, azido estearikoa, azido miristikoa edo azido lignozerikoa gantz-azidoen adibide batzuk dira.

Gantz aseak, lipido mota bat, hiru gantz-azido asek eta glizerol molekula batek osatutako triglizeridoak dira.

 Elikagai arrunten gantz asea 
+Elikagai arrunten gantz asearen profila; gantz-azido esterifikatuak, koipe osoaren ehuneko gisa   Comida  Azido lauriko  Azido miristiko  Azido palmitiko  Azido estearikoKoko olioa  %47  %18  %9  %3Palmondo olioa  %48  %1  %44  %5Gurina  %3  %11  %29  %13Behiki xehatua  %0  %4  %26  %15Izokina  %0  %1  %29  %3Arrautza, gorringoa  %0  %0,3  %27  %10Anakardoa  %2  %1  %10  %7Soja olioa  %0  %0  %11  %4

 Osasuna 
Hainbat urtez, medikuek esan zuten gantz-azido aseak oso kaltegarriak zirela osasunerako, odol-kolesterolaren maila handitzen zutelako. Hala ere, ikerketa berriek diotenez, benetan kaltegarriak diren gantz-azidoak trans motakoak dira, neurri handi batean LDL kolesterol (kolesterol "txarra" deitua) maila igotzen dutenak, honek arteriosklerosi eragiten duelarik. Hala ere, koipe aseen gehiegizko kontsumoa saihestu behar da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak