Madrilgo Euskal Etxea

1979an sortua izan zen.

 Historia 
Euskal Etxearen aurrekari zuzena , Aralarko San Migelen Ermandadea – Euskal Etxea, , 1973an eratu zen, igandeetako ospakizunetarako biltzen zen euskaldun talde hark. Madrilen bizi ziren euskaldunen bilgune izango zen izaera formaleko elkarte bat sortzeko interesa azaldu zuten, berezko kultur jarduerak garatzeko plataforma gisa balioko zuena geroago. Talde hori Pedro Aranburuk bultzatu zuen lehen unetik. Madrilgo Euskal Etxea izenarekin elkarte zibil bat sortzeko ahaleginean, Aralarko San Migelen izenpean elkarte erlijioso bat sortzea erabaki zen (), baina gauzatu nahi ziren jarduera sozial eta kulturalak haren bidez garatzeko asmoarekin. Horrela, Ermandadearen estatutuetan honako helburu hauek ezarri ziren: elkartekideen bizitza espirituala sustatzea eta bideratzea, adiskidetasun- eta senidetasun-loturak sortzea kultura-, aisialdi- eta laguntza-ekitaldien bidez, elkarri laguntzea sustatzea, probintzietatik etorritakoak orientatzea eta laguntzea, eta elkartekideen arteko aisialdi zintzoa babestea.

Ermandadea 1975eko martxoaren 18an erregistratu zen Madrileko Segurtasun Zuzendaritza Nagusian, N.P. 1032. 1976. urtearen hasieran lokal bat kontratatu zen Hileras kaleko 17. zenbakiko finkaren beheko solairuan, eta sei urte baino gehiagoz modu eraginkorrean erabili zen Ermandadeko euskaldun, bazkide eta lagun askoren egoitza eta bilgune gisa Madrilen. Hileraseko lokalaren inaugurazioa 1976ko irailaren 29an izan zen, Ermandadearen zaindaria zen San Migel egunean.

1977. urtearen amaieran, Ermandadeko bazkideek Gipuzkoako Nekazari Ganberak Madrilgo Casa de Campon zeukan pabiloi bat alokatu zuten. Pabiloia guztiz baliagarria izan zen Ermandadearentzat, zaindariaren etxebizitzari eskainitako zatia izan ezik, eta Ermandadeko bazkideei irekia egon zen larunbat, igande eta jai-egunetan, zaintza- eta gainbegiratze-zerbitzuan txandaka aritzen ziren zuzendaritzako kideak. Egoera horrek iraun zuen harik eta Madrilgo Udalak Casa de Campoko esparrua eta pabiloiak lehengoratzea eskatu zuen arte, eta, beraz, 1982ko hasieran beharrezkoa izan zen bertatik alde egitea.

Urte haietan egindako ekintzen artean, honako hauek nabarmendu daitezke: Hileras 17an euskara irakastea, 1976. urtetik aurrera; hainbat hitzaldi-ziklo antolatzea,  Julio Caro Barojaren laguntzarekin; kontzertuak antolatzea, garai hartako euskal kantari esanguratsuekin; Euskal Herriko jairik berezienak ospatzen ziren, hala nola, San Sebastian bezperako danborrada, Santa Ageda bezpera, Aberri Eguna, San Prudentzio, San Juan bezpera, San Fermin, San Inazio, Aralarko San Migel, Begoñako Andre Maria, Santa Zezilia, San Tomas txistorrada tradizionalarekin (Hileraseko lokala ireki zenetik derrigorrezko ekintza bihurtu zen); herri-bazkariak Gipuzkoa Pabilioian; Madril inguruetara kultura-txangoak antolatzea, eta udako topaketak Euskadiko lekuren batean.

Hasieran Juanjo Ugaldek zuzendutako txistu klaseak eman ziren, txistulari banda bat eta txaranga bat osatzera iritsiz; euskal dantza talde bat ere sortu zen. Emakumeen bilerak egin ziren aldian-aldian Maritxu Abaituak sustatuta eta 1977an hasita. Urtero bidali zitzaizkien bazkide eta jarraitzaileei Gabonetako zorion mezuak, eta hasiera batetik Pedro Isasa izan zen hauen ilustrazioen egilea. 1978tik aurrera mus txapelketak antolatu zituzten. Liburutegi handi bat sortu zen, geroago Euskal Etxearen Liburutegi ofizialaren oinarri izango zena. 1980ko martxoan Ermandadearen Abesbatza sortu zen, Asunción Lasarte zuzendari zela; abesbatzaren jarduera 1980/1981 ikasturtean suspertu zen, Carmelo Llorente zuzendari sartu zenean, eta horren zuzendaritzapean Madrilgo Euskal Orfeoia, Madrileko Euskal Abesbatza izena eman zitzaion abesbatzari, hainbat kontzertu emanez. Jarduera erlijiosoak Pio XII.a Ikastetxe Nagusiko Kaperan igandero Meza Santua euskaraz ospatzearekin jarraitu zuen, bataio eta jaunartzeekin batera. 1982ko apirilean hasi zen igandeko meza San Inazio elizan egiten.

Ermandadea sortu zenean, 110 bazkide ziren eta 1982an 640 bazkide izatera iritsi ziren; urte hartako uztailaren 26an Aralar – Euskal Etxeko San Miguel Ermandadearen Ezohiko Batzar Nagusia egin zen, eta Ermandadeko bazkide guztiak "Madrileko Euskal Etxea – Hogar Vasco" berriko bazkide bihurtzeko erabakia hartu zen. Horrela, ordura arteko Aralarko San Migelen Ermandadeko kideak Euskal Etxean sartu ziren, edota Hiru Probintzia Baskongatodetako Natural eta Jatorrizkoen Errege Kongregazioan () edo bietan aldi berean, eta orduan Aralarko San Migelen Ermandadea jarduerarik gabe geratu zen.

 Madrilgo Euskal Etxearen beste aurrekari batzuk 

 XVIII. mendean 
Madrilen, batez ere XVIII. mendetik aurrera, baziren Euskal Etxe modukorik,  hiriburu horretan eragin handiko euskal kolonia bat zegoen eta. «Arabako, Gipuzkoako eta Bizkaiko Probintzia oso leialetako seme-alaben eta jatorrizkoen Errege Kongregazioaren» Konstituzioak 1746an argitaratu ziren, eta Ignacio de Loyola patroi eta herrikide ospetsuari eskaini zitzaizkion. Kongregazio horren sortzaile gisa, 1715eko apirilaren 20an, Madrilen bizi ziren 35 gipuzkoar,  20 arabar eta beste 54 bizkaitar aipa izan ziren.

 El Hogar Vasco de Madrid - Eusko Etxea 
1917an, Madrilen, Euzko Etxea sortu zen, Auñamendi euskal entziklopedian aipatzen denez, eta 1923an Madrileko Euskal Etxea (Hogar Vasco) sortu zen. San Jeronimo kalean 38. zenbakian izan zituen lokalak, eta, geroago, Banco Exterior de España banketxeak hartu zuen eraikinaren zati bat eraiki zen bertan. Pilotalekua zuen, non pilota txapelketak egiten ziren; txakolina lorategi atseginarekin, non dantzaldiak antolatzen ziren, baita gazteentzako jaialdiak ere, non txistu hotsa entzun zitekeen.

Euskal Etxe horretan 1925ean orfeoi bat sortu zen; 1927an futbol talde bat zuen, herriko txapelketetan parte hartu zuena; 1932an euskara-eskolak ematen hasi ziren; 1933an koadro artistiko bat osatu zen, eta "Euzko – Ikasle – Batza" Euskal Ikasleen Taldeari baimena eman zitzaion bertan bulegoak jartzeko. Hasierako bazkide-zerrendaren arabera (gaur egun mantentzen da), Euskal Etxea sortu zenean 672 zeuden izena emanda.

Espainiako Gerra Zibila hastean, Euskal Etxea konfiskatu zuten Euskal Miliziek, eta bertan jarri zuten kuartela. Gerra Zibila amaitu ondoren, Euzko Etxea-ko bazkideei itzuli zitzaien, baina hura ez zen euskal etxeko jarduerak garatzeko egoera ona, eta berrogeiko hamarkadaren hasieran itxi zuten.

 Hiru Probintzia Baskongadoetako Naturalen eta Jatorrizkoen Errege Kongregazioa 
1940tik 1974ra ez zen jardunean egon Madrilgo Euskal Etxea dei zitekeen erakunderik. Euskal kutsuko erakunde gisa, «Hiru Probintzia Baskongadetako Naturalen eta Jatorrizkoen Errege Kongregazioak» soilik funtzionatu zuen Madrilen urte haietan. Kongregazio horren egoitza Etxegaray kaleko 28. zenbakian zegoen, eta San Inazio elizaren jabea da, Principe kaleko 31.ean. Kongregazioaren jarduera San Prudentzio, San Inazio eta Begoñako Ama Birjinaren zaindariaren jaiak ospatzean oinarritzen zen. Liturgia nagusia egiten zen Elizan, eta, ondoren, otordu txiki bat egiten zen Echegaray 28ko etxeko lokaletan, eta hildako bazkideen hileta-elizkizunak egiten ziren.

 Euskal Ikasleak 
Diktadura frankistaren garaian euskal ikasleek ez zioten guztiz utzi beren herria gogoraraziko zien jarduerak antolatzeari. Urte askotan izan ziren inprobisatutako abesbatzek Santa Ageda eguna ospatu zuten, Madrilgo bazterretatik "Aintzaldu Agate Deuna" abestuz, makilek lurraren kontra emandako kolpeekin lagunduta. Hirurogeiko hamarkadaren erdialdera hasi zen biltzen ikasle euskaldun talde bat meza euskaraz ematearen inguruan, mailegatutako eliza edo kaperaren batean, eta geroagoko topaketa inguruko taberna batean. Jarduera hori 1969an finkatu zen, Pio XII.a Ikastetxe Nagusiko kapera erabiltzeko baimena lortu zuenean. Pablo VI.a Fundazioa arduratzen zen kapera horretaz, ikasle-komunitate hark igandeetako kultua euskaraz egin ahal izan zezan. Ikasle horiei Madrilen bizi ziren hainbat euskal familia batu zitzaizkien. Mezaren ostean bertaratutakoak elkarbizitzatxo bat sortzeko biltzen ziren, lehenik Reina Victoria kaleko "Lecumberri" tabernan, eta ondoren Pio XII Ikastetxe Nagusiko kafetegian.

 Txoko Zar 
Garai honetan, aipagarria da 1967an Madrilen sortu zen Txoko Zar elkarte gastronomikoa. Lokalak San Nikolas Plazan kokatutako sutegi tailer zahar baten eraikinean zituen.

 Baliabideak 
Hauek dira etxeak eskaintzen dituen zerbitzu batzuk:

 Sukaldea
 Txoko– taberna
 Egongela
 Ikasgela
 Aretoak: Zine, erakusketak, hitzaldiak

 Jarduerak 
Hauek dira euskal etxean antolatzen diren jarduerak:

 Abesbatza. Orfeoia da jarduera nabarmenena.  Abesbatzaren urteko egitarauak musika-ekitaldi ugari biltzen ditu, euskal ahots ondarearen aberastasuna eta aniztasuna nabarmenduz. San Inazio Elizan programatutako kontzertuak, hala nola Eguberrietako ospakizuna, Aste Santua, une gorenak dira egutegian. Era berean, ekaineko ikasturte-amaiera plataforma gisa erabil daiteke, gure kideen talentua eta lorpenak erakusteko.
 Euskaltegia. Madrilgo Euskal Etxeko euskaltegiak 40 urte baino gehiagoko esperientzia du euskara eskolak ematen.  Ikasturte bakoitzeko ikasle-kopurua 160 ingurukoa da, eta, batez beste, 10 ikasle daude gela bakoitzean (gutxienez 6 eta gehienez 15). Ordutegiagatik, distantziagatik eta abarrengatik gure eskola presentzialetara joateko zailtasunak dituzten ikasleentzat, edo, besterik gabe, online metodoa nahiago dutenentzat, Euskara munduan plataforman oinarritutako urrutiko autoikaskuntza metodoa ere badute. Euskal Etxean euskararen irakaskuntza HABEk arautzen du. Horregatik, maiatzean eta urrian HABEren azterketa ofizialak egiten dira euskaltegian.  Euskararen Eguna ospatzen dute (bertsolarien parte-hartzearekin), Euskaraldia, Euskal astea, etabar.
 Mintza-praktika Taldea
 Korrika. 2 urtean behin Korrika antolatzen dugu Madrilgo erdigunean (bideoak ikus daitezke elkartearen webgunean);
 Haur jarduerak
 Liburutegia
 Antzerki taldea
 Zinekluba. Euskarazko zinema-emanaldiak ohikoak dira.
 Irakurketa taldea
 Txangoak
 Erakusketak
 Dantza taldea
 Hitzaldiak
 Ikastaroak eta tailerrak
 Txistu
 Euskal jaien ospakizuna
 Euskal jaiak
 Lehiaketak
 Mendi elkartea
 Kirolak telebistaz
 Athletic Club taldea
 Peña "Madrilgo errealzaleak"
 Sukaldea
 Txoko– taberna
 Egongela

 Munduko Euskal Etxeen mapa 
erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Euskal etxeak
 Euskal diaspora

 Kanpo estekak 

 www.euskaletxeak.eus
 Madrilgo Euskal Etxearen webgune ofiziala 

Kategoria:Espainiako euskal etxeak
Kategoria:Justicia auzoko eraikinak (Madril)
Kategoria:Madrilgo eraikinak