Menderatze (soziolinguistika)

Hizkuntzen ikaskuntza eta irakaskuntzan eredu batzuei  menderatze edo azpiratze eredu esaten zaie; murgiltze edo murgilketa eredu jakin batzuei.

Hizkuntza jakin bat ikasteko ikasleak hizkuntza horretan hazi eta hezteari, hizkuntza hori ikasleen lehen hizkuntza ez delarik, murgiltze eredu esaten zaio, oro har. Murgiltze ereduek ikasleen elebitasuna lortzeko helburua dute, ikaslearen lehen hizkuntzarekiko errespetua erakutsiz edo, bestela, haren lehen hizkuntza azpiratzekoa: azken horri menderatze edo azpiratze eredua esaten zaio. Indarkeria sinbolikoaren sinonimotzat erabiltzen da kasu horietan azpiratze eredua.

Elebitasuna bilatu eta ikaslearen lehen hizkuntza errespetatuz egin nahi den irakaskuntzari murgilketa edo murgiltze (eredua) esaten zaio. Ikaslearen lehen hezkuntza azpiratzeko, menderatzeko asmoa dagoenean, hizkuntza horrekiko errespetu gutxi edo batere ez dagoenean,  menderatze edo azpiratze (eredua) hitzak erabiltzen dira euskaraz.

 Adibideak 

Urrutiegi joan gabe, Frantzian eta Espainian, esate baterako, etxetik frantsesez edo gaztelaniaz ez zekiten ikasle askok frantses edo gaztelania hutsean jasotzen zituzten eskola guztiak, euren lehen hizkuntza ikastetxean erabat baztertuta utzirik. Horrela, edozer ikasteko, frantsesa edo gaztelania zirela medio, hizkuntza horiek ikastea ezinbestekoa bihurtzen zen. Sistemok hizkuntza bakarra, kasu horietan frantsesa edo gaztelania, irakatsi nahi zuten, tokiko hizkuntzekiko inolako ardurarik hartu gabe.

Eta askotan, ardura hartu gabe baino, ikasleek etxetik zekartzaten hizkuntzak gutxietsiz. Esate baterako, ikasleek etxetik zekiten hizkuntzak ez zutela ezertarako balio irakatsiz, edo are gehiago, hizkuntza izaera bera ukatuz, jerigonza edo patois bezalako hitz gutxiesgarriak erabiliz, baztertzeko asmoz, hau da, ahuntz-erdarak besterik ez zirela irakatsiz, mordoilokeriak besterik ez zirela buruan sarraraziz, baserritarkeriak, etab.

Munduko hizkuntza batzuk kulturaren zeregin gorenetarako ez zutela balio ohiko iritzia izan zen munduko hainbat intelektualengan:

 Murgilketa eredua, menderatze eredua 
Germà Bel-ek honako koadroa argitaratu zuen.

 Ikus, gainera 
 CLIL.
 Murgiltze eredua.
 SIOP eredua.

 Bibliografia 
 Uri RUIZ BIKANDI (apailatzailea):  Didáctica de la segunda lengua en educación infantil y primaria. EHU Argitalpen zerbitzua. 2000).
 Uri RUIZ BIKANDI (apailatzailea) & Iñaki IÑURRIETA LABAIEN (euskaratzailea): Bigarren hizkuntzaren didaktika Haur eta Lehen Hezkuntzan. EHU Argitalpen zerbitzua. 2009. (Jatorrizko edizioa gaztelaniaz, 2000. urtekoa.).

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Hezkuntza zirriborroak
Kategoria:Didaktika
Kategoria:Hizkuntzen irakaskuntza
Kategoria:Soziolinguistika