Zaballa (Araba)

Zaballa Arabako Iruña Oka udaleko Langraiz Oka kontzejuan dagoen herri hustua da.«Mortuorios o despoblados». Toponimia alavesa seguido de Mortuorios o despoblados y Pueblos alaveses. Onomasticon Vasconiae 5. Bartzelona-Bilbo: ALSOGRAF, Euskaltzaindia, 554 or. . Egun, lur horietan Araba espetxea dago.

 Historia 
Ez dira datu asko ezagutzen baina ikerketak egin dira. Ikerketen emaitzen arabera, Zaballako lehenengo okupazioa VI. eta VII. mendeen artekoa da, baina intentsitate txikikotzat jotzen da. 700 urtera arte ez zen nabarmena izan herri gisa sortuta zegoela, ia 9.000 metro karratuko azalera hartu zuen eta espezializazio handiegiak eragindako arriskuak murrizteko ekoizpen-jarduera dibertsifikatua garatu zuen landa-biztanleriaren dentsitate handiagoarekin.

Herriak gorabeherak izan zituen zenbait mendetan eta hustu egin zen XV. mendean. edo XVI. mendean.

1025ean dokumentatuta dago, Zavalla, Langrares eskualdean, gaurko Langraiz eskualdian. Quintaniella de Sursum eta Zavalla artean "rega" bat eman zioen Donemiliaga Kukulako monosterioari uler daiteke. Noiz hustu zen ez dakigu. http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/berberana/ar-13145/
Becerro Galicano kodexean, 1089. urteko datarekin, Zaballa bat aipatzen da, monasterio bati lotuta: 

Becerro Galicano horretan, Zavalla/Zaballa guztira sei aldiz aipatzen da, eta beste bi aldiz aipatzen da Zaballako monasterio hori:

Zaballa toponimoa Jeronimo Aznar gotzain kalagurritarraren Gutunean (1257) aipatzen da: Çavala.

Zaballa toponimoa Euskal Herriko mendebaldean behin baino gehiagotan agertzen da, esaterako Barakaldoko auzo baten izenean, Trapagaraneko auzo baten izenean , Arabako mendi eta mendilerroaren izenean... 

Badago beste Zaballa bat Villalba de Losan, Arabatik oso hurbil, egungo Burgosko probintziako ipar-ekialdean.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Araba espetxea. (Zaballako espetxea).
 Langraiz Okako espetxea.
 Araba espetxea.

Kategoria:Iruña Oka
Kategoria:Arabako herri hustuak
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak