Wall Streeteko atentatua

Wall Streeteko atentatua (AEBetan  bezala ezagutzen dena) 1920ko irailaren 16an, eguerdian, Manhattan finantza auzoan, New York hirian, burutu zen. Erasoaren ondorioz 38 lagun hil ziren eta 400 pertsona zauritu ziren.  Atentatu hau XX. mendeko Estatu Batuetako historian gogorrenetariko bat izan zen, McNamara anaiek 1910ean Los Angeles Times egunkariaren eraikinaren aurka egindako baino hilgarriago izan zen.

 Erasoa 
Eguerdian, zaldiz eramandako gurdia jendetza artean J.P. Morgan Bankeko bulegoaren aurrean gelditu zen, Wall Streeteko 23. zenbakian, finantza-barrutian zegoen toki jendetsuenean. Zalgurdi barruan 45 kg dinamita zegoen  Watson, Bruce, Sacco eta Vanzetti: Gizonak, hilketak eta gizakiaren epaiketa, Viking Press (2007),  , 9780670063536, 77 or. . Lehergailua erloju mekanismo batekin lehertu zen.  Watson, Bruce, Sacco eta Vanzetti: Gizonak, hilketak eta gizakiaren epaiketa , Viking Press (2007),  , 9780670063536, 77 or.: Erloju bat erabili zen; galleanistek erabiltzen zituzten ponpa azidunak, normalean ezegonkorrak ziren.  Zaldia eta gurdia airetik atera ziren eta 30 lagun baino gehiago hil zituzten ia-ia unean.   FBIren webgunean  Biktima gehienak Burtsako langileak, mezulariak eta estenografoak izan ziren  https://web.archive.org/web/20071010021742/http://www.fbi.gov/page2/sept07/wallstreet091307.htm. Eztandak ere Morgan banketxearen instalazioak suntsitu zituen.

 Egileak 
FBI hiru urte baino gehiago ibili zen kasua argitu nahian. Azkenean, egileak ezin izan ziren identifikatu. Hala ere, ikerketa guztien arabera, italiar anarkista talde txiki izan zitekeen erasoaren arduraduna. Izan ere, azkenean ezin izan zen ezer frogatu.

Anarkistak susmagarriak ziren, batez ere "galleanistak" edo Luigi Galleani jarraitzaileak. Erasoa zuritzeko, AEBetako justiziak Sacco eta Vanzetti anarkistei ezarritako heriotza zigorrak zuten. Erasoaren ostean, atzerriko migratzaileen aurkako diskriminazioa nabarmen handitu zen, batez ere italiarren aurkako. Atentatuak ere Palmerren epailearen sarekadak justifikatu zituen. Ofizialki kasu argitu gabe dago.Avrich, Paul, Sacco eta Vanzetti: The Anarchist Background, Princeton University Press, 1991

Susmagarrien artean, galleanista zehatz bat zegoen, Mario Buda (1884 - 1963), Sacco eta Vanzetti-en gertua. Atentatua bi anarkista horien heriotzaren mendekua izango zen. Avrich, Paul, Anarchist Voices, Amerikako anarkismoaren ahozko historia. Princeton: Princeton University Press (1996), Charles Poggi-ren elkarrizketa . 132-133. Budaren partaidetza bere iloba Frank Maffi-k eta Charles Poggi-k berretsi zuten. Biak Savignano-n (Italia) elkarrizketatuak izan ziren, 1955ean. Avrich, Paul, Anarchist Voices, Amerikako anarkismoaren ahozko historia. Princeton: Princeton University Press (1996), Charles Poggi-ren elkarrizketa. 132-133  Buda (Mike Boda izengoitiaz) lehergailuen erabileraz aditua zen eta galleanistek erabilitako asko berak egindakoak omen ziren. Gainera, Buda New Yorken zen erasoaren unean. Edonola ere, poliziak ez zuen inoiz atxilotu.

New Yorketik alde egin ondoren, Mario Buda Napolira joan zen eta Estatu Batuetara inoiz ez zen itzuli. Hala ere, gutxieneaz beste hamabi urtez galleanisten erasoak jarraitu ziren..  Avrich, Paul, Sacco eta Vanzetti: The Anarchist Background , Princeton University Press (1991),  , 9780691026046, p. 213 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Sacco eta Vanzetti auzia

 Kanpo estekak 
 :Atentatuaren gaineko informazioa Gizmodo webgunean.

Kategoria:New York hiriko historia
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako atentatuak
Kategoria:Atentatu anarkistak
Kategoria:1920ko gatazkak
Kategoria:Wall Street
Kategoria:Financial District (Manhattan)
Kategoria:Anarkismoaren historia
Kategoria:Anarkismoa Ameriketako Estatu Batuetan