Atxispeko San Pedro ermita

Atxispeko San Pedro baselizaren hondakinak Gamiz-Fikan daude, mendixka bateko tontorrean, alde bietan aldapa bortitzak dituena. Gaur egun inor gutxi igotzen da hondakin abandonatu horiek ikustera, baina Erdi Aroan bide zaharrak igarotzen ziren bertatik. 

Inguruan dauden haitzetan induskatutako Erdi Aroko bi hilobi antropomorfo daude, Kantauri isurialdean bakarrak edo bakarrenetakoak direnak. 2025ean, Erlapiku izenarekin izendatu duten beste aztarna arkeologiko garrantzitsu bat aurkitu zuten bertan, hipogeo bat.

 Historia 
Bere sorrera antzinakoa da oso eta horren adierazle dira harrian zabaldu diren hainbat zulo, aurretik baseliza bat zegoela, beharbada harrian induskatua. Gaur eguneraino heldu diren eraikinaren aztarnak gotiko eta errenazimentu bitartekoak dira, eskualdean ezohikoa den bolaz apaindutako arku zorrotza duela. Baseliza gerra zibilaren bonbardaketa frankistek suntsituta geratu zen eta tamalez ez da berreraikia izan.

Halaber, ermita inguruko haitzetan X. eta XI. mende bitartekoa diren bi hilobi antropomorfoak dira, trapezoide formakoak eta ingerada zehatzak dituztenak. Harkaitzetaninduskatutako hilobi horiek Bizkaiko ale bakarrak izateaz gain, isurialde kantauriarrean aurkitutako bakanetakoa ere bada. Espainiako mesetan asko dira harkaitz bizian dauden hilobiak, baina Kantauri itsasoko ertzean bakarrak Gamiz-Fikakoak dira. Kultura mozarabiarretakoa izan daitekeela uste izan da. Harriak Atxispe urruneko garaietan sarritan bisitatutako igarolekua izan zela adierazten du.

Historikoki inportantzia handia duen ondarea da. 1937ko ekainaren 12an erasotu zuten frankistek eta hortik sartu ziren Bilboko Burdin Hesira. Ordutik ukitu barik egon da, orduko hondakinez beteta, teilatu eta hainbat horma erorita. 2013an 3 egunetan herriko hainbat gazte eta helduk auzolanean garbitu zuten. Herrian antolatutako hitzaldi batean Euskal Herri osoko ermita berezietako bat gisa azaldu zen (paganoak, kobazuloen barruan daudenak...).

 Argazkiak 

 Erreferentziak 

 Sakontzeko bibliografia 

 Sánchez Zufiaurre, Leandro  eta Renedo, Blanca  (2018) «Estudio arqueológico en el paraje de San Pedro de Atxispe (Gamiz-Fika, Bizkaia). Un nuevo enclave para ahondar en la historia de Bizkaia desde la tardoantigüedad». KOBIE SERIE PALEOANTROPOLOGÍA, ISSN 0214-7971 , 36 zk. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia. 75-98 or.
 Román Rodríguez Calleja; Leandro Sánchez Zufiaurre (2017-2018) «B.11.1. Atxispeko San Pedro baseliza». Arkeoikuska, Arkeologi Ikerketa, ISSN 0213-8921, 17 zk. Gasteiz : Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. 274-279 or.

 Kanpo estekak 

 «Atxispeko San Pedro eta bere Erdi Aroko hilobia». Uribe

Kategoria:Gamiz-Fika
Kategoria:Bizkaiko baselizak
Kategoria:Euskal Herriko nekropoliak
Kategoria:Antzinaro Berantiarra Euskal Herrian