Urki-onddo

Urki-onddoa (Leccinum scabrum) Boletaceae familiako onddoa da. Perretxiko usaina dauka eta zaporea geza. Espezie zaporetsua ez bada ere, lehortu eta gorde egin daiteke.

Sinonimoak: Boletus convexus, Boletus procerus, Boletus viscidus, Tubiporus fusipes, Suillus scaber, Boletus viscidus var. a scaber, Boletus brunneus scaber, Boletus scaber var. b fuligineocinereus, Krombholzia scabra, Gyroporus scaber, Ceriomyces scaber, Tubiporus scaber, Krombholziella scabra, Trachypus scaber.

 Deskribapena 
Kapela: 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, hasieran hemisferioa, gero ganbil-kanpai itxurakoa eta, azkenik, ganbil-zabaldua. Soberako ertzarekin, izurtu-lobulatua, errekurbatutik zabaltzera zahartzean. Azala itsatsia,  ilaunduna, baina fina, geroago leuna eta hezetasunarekin pixka bat likatsua; tonu grisak ditu, gris-marroixka koloretik gris-okre kolorera edo arre-gorrixkara pixka bat  horixkara doana.

Tutuak: Luzeak, adnatuak, baina oinaren inguruan depresio batekin, hasieran kolore zurixka dute, ondoren , tonu grisaxka, zahartzean esfumatura arrosa bat hartzen dute.

Poroak: Biribilduak, txikiak eta tutuen kolore berekoak.

Hanka: 10 eta 17 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 3,5 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikotik subklabiformera, pixka bat lodiagoa oinarrirantz, eta pixka bat estuagoa goian, batzuetan okertua; zuri-grisaxkatik zuri-horixka argi kolorera doana eta ezkata beltzaxka gisako pikortatze hertsiekin.

Haragia: Harroa, urria eta zurixka kolorekoa; usain fungikoa du eta zapore leuna.
Etimologia: Leccinum hitza latinetik dator, arte azpian hazten, esan nahi du. Scaber epitetoa ere latinetik dator, latza esan nahi duen "scaber" hitzetik. Bere kapelaren laztasunagatik.

 Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria. Haragia beltz bihurtzen da egosten denean.

 Nahasketa arriskua 
Leccinum carpini delakoarekin nahas daiteke.

 Sasoia eta lekua 
Uda amaieran eta udazken hasieran. Betula espezieei estu lotutako espeziea da.

 Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Txile, Argentina, Groenlandia, Islandia, Svalbard, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Mongolia, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Zeelanda Berria.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Leccinum
Kategoria:Onddo jangarriak
Kategoria:Kanadako onddoak
Kategoria:Alaskako onddoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako onddoak
Kategoria:Mexikoko onddoak
Kategoria:Txileko onddoak
Kategoria:Argentinako onddoak
Kategoria:Groenlandiako onddoak
Kategoria:Islandiako onddoak
Kategoria:Svalbardeko onddoak
Kategoria:Europako onddoak
Kategoria:Errusiako onddoak
Kategoria:Kaukasoko onddoak
Kategoria:Himalaiako eremuaren onddoak
Kategoria:Mongoliako onddoak
Kategoria:Japoniako onddoak
Kategoria:Txinako onddoak
Kategoria:Taiwango onddoak
Kategoria:Australiako onddoak
Kategoria:Zeelanda Berriko onddoak