Eweera

Eweera (Èʋe edo Èʋegbe  ahoskatua), 243. orr. Afrikako hizkuntza bat da, gbe familiakoa, horren barruan hiztun gehien dituena. Hiru milioi pertsona inguruk Ghana, Togo eta Beninen erabiltzen dute, ewe etniako partaideak bereziki. Eskoletan irakaskuntza bide gisa erabiltzen hasi zen 1954ko independentzia ostean.

Hizkuntza horrek literatura aberatsa batzen du, Ferdinand Kwasi Fiawoo, Sam Obianim, S.K. Anika eta abar bezalako autoreekin.

 Historia 
XVIII. mendean, lurraldea britainiarren kolonia zelarik, bertako talde etnikoak, asanteak, guanak, guak eta eweak, elkartu egin ziren kontra egiteko. Ghana estatua sortu zuten 1957an, horrela, Afrikako lehen estatu independentea bihurtu zen, Nkrumahren lanari esker. Deskolonizazioa eman ostean, asanteak eta eweak nagusitasun politikoa lortzeko gehien lehiatu ziren.

1979an, Rawlings estatuburu izendatua zuten: ewe etniakoa zenez, haren taldekoak erantzukizun politikoko postu gehienen arduradunak izan ziren.

 Kokapena 
Hizkuntza darabiltten hiztunak ewé etniakoak dira. Ghana, Benin eta Togon bizi dira, bereziki Ghanan.

 Gramatika 
Hizkuntzak bost tonu nagusi ditu: altua, ertaina, baxua, goranzkoa eta beheranzkoa.

Ez dago genero gramatikalik. Hirugarren pertsonako plural pronominala,wó da, plurala adierazteko erabilia: adibidez, ame ("pertsona"), pluralean amewó ("pertsonak").

Izenordain subjektu edo objektuak hauek dira:
+SingularraPlurala nyemíawowòmiawóéyà, yéwóawo

Izenordain erakusleak dira: si(a) ("hau") singularrean, siawó pluralean eta á, lá ("bera", "hau"), adibidez atí lá ("zuhaitz hau").

Izenordain galdetzailea kâ/ka ("Zein?") da, eta pluralean kawó.

Esaldien ordenean, SVO hurrenkera darabil, hots, subjektua, aditza eta objektua.

 Dialektoak 
Dialekto nagusiak anglo, ayuna, hudu eta kotafoa dira. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Ghanako hizkuntzak
Kategoria:Togoko hizkuntzak
Kategoria:Gbe hizkuntzak
Kategoria:Beningo hizkuntzak