Jeju hizkuntza

Jeju hizkuntza Hego Koreako Jeju izeneko probintzian hitz egiten den hizkuntza da, koreerarekin batera. 2012ko datuak kontuan hartuta, 5.000-10.000 biztanlek hitz egiten dute, denak 1950 baino lehenago jaioak.

 Izena 
Jeju izena koreeraren erromanizazio berrituaren araberakoa da eta cheju, berriz, McCune–Reischauer-renaren araberakoa. Koreeraz horrela esaten zaio:

 제주 방언 (濟州方言) Jeju bang-eon,
 제주 사투리 Jeju saturi «Jeju dialektoa»,
 제주어 (濟州語) Jejueo «Jeju hizkuntza», edo
 제주말 Jejumal «Jejuko hizkera».

 Hiztunak 
2011n UNESCOk galtzeko arrisku handia duten hizkuntzen zerrendan jarri zuen. Nahiz eta koreeraren dialekto bat izan, ez du zerikusirik Koreako penintsulako hizkuntzarekin, ia guztiz desberdinak baitira.

 Fonologia 
Bederatzi bokal ditu. Jejuerak arae-a (ɒ) bokala dauka, koreera estandarrak ez bezala.

Historian zehar izan dituen aldaketak:

 Erdi Koreera *kj > Jejun [t͡ɕ] (adibidez, *kjər > [t͡ɕər] 'uhin')
 Erdi Koreera *əːj > Jejun [i] (adibidez, *kəːj > [ki], [kiŋi]tik 'karramarro')

i ㅣɨ ㅡu ㅜe ㅔ
ɛ ㅐə ㅓo ㅗa ㅏɒ ㆍ

 Aldeak 
Jeju eta Koreerak dituen dialektoen arteko desberdintasuna agureekiko formaltasuna eta aipagarritasuna da. Adibidez, Seulgo dialektoaz agure bati 안녕하세요 Annyeonghaseyo ("Kaixo") esaten zaio, baina jejueraz, 반갑수다 Ban-gapsuda "Zer moduz?". Koreako gune kontinentalean gaizki egongo litzateke ume batek heldu bati horrela hitz egitea, baina Jeju hizkuntzaz, ordea, onartuta dago.

 Hiztegia 
Jejuerak hitz arkaiko asko kontserbatzen ditu, korear penintsulan galduak, hain zuzen ere. Beste hitz askok ordea, ez dute zerikusitik beste hizkuntzekin, eta Tamna erreinutik iritsi zirela esan ohi da.
AdibideakJejuerazEsanahiaHangulErromanizazioa[?]저옵서예hɒnjeo opseoye«ongi etorri»아방abang«aita»어멍eomeong«ama»하르방hareubang«aitona; agurea»할망halmang«amona; atsoa»아즈방ajeubang«osaba»아즈망ajeumang«izeba»삼춘Samchun«gaztea»오라방orabang«neba nagusia»[?]ttɒl«alaba»가시아방gasiabang«aitaginarreba» [?]아이sɒnai«gizona»지집빠이jijib-bbai«emakumea»비바리bibari«mirabea»가물어gamureo«ezberdina»야개기yagaegi«lepoa»낭nang«zuhaitza, enborra»굴묵낭gulmungnang«zelkova zuhaitza»태역taeyeok«bazka»송키songki«barazkia»지실jisil«aita»강생이gangsaeng-i«kumea»고냉이gonaeng-i«katua»노리nori«siberiar orkatza»도치dochi«aizkora»오름oreum«mendia»고고리gogori«galburua»그디geudi«han»이디idi«hemen»깅이ging-i«karramarroa»생이saeng-i«txoria»놈삐 or 무수nomppi or musu«errefaua»대비daebi«galtzerdia»도새기dosaegi«txerria»돗괴기dotgoegi«txerrikia»독새기doksaegi«oiloaren arrautza»부루buru«uraza»주리juri«aldaketa»절jeol«olatua»어욱eouk«eulia»인칙inchik«goiza»개역gaeyeok«hauts errea»모물, 모몰, 모믈momul, momol, momeul«garia»몬독mondok«hautsa»빙애기bing-aegi«txita»가사gasa«euritakoa»몽댕이mongdaeng-i«makulua»몬딱monttak«dena»정지jeongji«sukaldea»하영hayeong«asko»호꼼, 호끔hokkom, hogkkeum«gutxi»테우리teuri«baserritarra»잘도 아깝다jaldo aggapda«oso polita / oso ederra»

 Gramatika 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Koreako hizkuntzak
Kategoria:Hizkuntza eranskariak