Mullet

Mullet ilearen ebakera mota bat da, aurrealde eta alboetan motza, eta atzealdean luzea.

 Izena 
Oxford English Dictionary-ren arabera , orrazkera hau deskribatzeko mullet hitza (barbarin, euskaraz) erabili zuen lehena Beastie Boys musika talde estatubatuarra izan zen, 1994ko "Mullet Head" abestian hain zuzen ere.  "Mullet Head Lyrics" . Metro Lyrics. 2015eko maiatzaren 3ko berreskuratu.  Hori baino lehen, mullet head esaera ia beti intelijentzia gutxiko pertsonentzat erabiltzen zen; horren adibidea Cool Hand Luke filman ikus daiteke, non garaitutako lapurrei mullet heads deitzen zaien.

Bestalde, beste izen asko ere ematen zaizkio herrialdearen arabera: cambronne, mulette, coco,nuquette, Flémalle, nuque longue, nuque à l'allemande (Frantzian); skidoo, Longueuil, pad, trailer (Quebecen); mullet, Camaro Hair, Hockey Hair, Kentucky waterfall, Business up front, party in the back (Ameriketako EEBBak); tracas, greñas, playero (Puerto Rico); cubanita (Argentina); Chitãozinho & Xororó (Brasil); mota paisa, siete (Colombia); chocopanda (Chile); vilon (Israel); farru (Espainia); capelli alla tedesca (Italia); matje (Holanda); Vokuhila (Alemania); Bundesliga-hår (Danimarka); hockeysveis (Norvegia); hockeyfrilla (Suedia); czeski piłkarz (Polonia); jágr (Txekia); Bundesliga (Hungaria); zemunka (Serbia).


 Aintzinako lekukotasunak 
Arkeologiak erakutsi du ebakera hau aintzinako Mesopotamia, Siria eta Anatolian bazela. K.a. XVI mendeko gudari hititek ere horrelako ilea zeramaten, asiriarrek eta egiptoarrek bezala. K.a. VI mendeko estatua eta grabatu grekoetan ere antzerako ebakerak ikus daitezke. K.o. VI mendean, berriz, Procopius bizantziarrak idatzi zuen gizonezko gazte batzuek ilea atzean luzea zerabiltela, kopeta gainean labur mozturik; baina estilo hau ez erromatartzat hartzen zen, eta huniko izena ematen zitzaion. 

XVII gizaldian, Ameriketara joandako kolono ingelesek ezagututako lehen indigenak (Samoset, Abenaki tribukoa, 1621ean) horrelako ebakera bat zuen: "Gizon altua, ile beltzduna: luzea atzean, motza aurrean; aurpegian batere ilerik ez...".

XIX gizaldiaren erdi aldean Euskal Herriko gizonen artean erabiltzen zen: Espainia-Maroko Gerran, orrazkera hau soldadu euskaldunen bereizgarria zen; eta Eulalia Abaituak 1900 inguruan eginiko argazkietan, Arratiako agure batek oraindik mantentzen zuen gaztaroko moda.

 Mulleta herriz herri 
1970eko hamarkadatik 1990ekora ebakera honek hedapen handia izan zuen, zati handi batean pertsona famatuen eraginez: kirolariak (Franz Beckenbauer, Mickaël Madar, Tony Vairelles, Richard Dutruel, Roberto Baggio, Chris Waddle, Mihails Zemlinskis, Hulk Hogan...), musikariek (David Bowie, Rod Stewart, Roxy Music, Michael Bolton, Phil Collins, Paul McCartney, Bono, George Michael...) edo antzezleek (Richard Dean Anderson, Chuck Norris...).

Gaur egun ile hau batez ere 80ko hamarkadarekin lotzen da, eta askotan adarra jotzeko aitzakiatzat hartzen da: bai redneck jendearen artean duen hedapenaren kontura, baita nolabaiteko revival umoretsua eginez, hala nola Günther kantariak erabiltzen duen estetika. Halere, badirudi joera sortzaileek berriz modan jarri nahian dabiltzala.

 Ipar Amerika 
Ameriketako EEBB-etan, 1980ko hamarkadan, mulleta kultura lesbikoaren ezaugarri bihurtu zen. 1990eko hamarkadan Pittsburgh Penguins-eko zenbait hockey jokalarik berriz modan jarri zuten. 1992an DC Comics-ek Superman pertsonaia hiltzen den komikia argitaratu ostean, 1993an serieari jarraipena eman zitzaion "Reign of the Supermen" istorioarekin, non Superman mullet batekin itzultzen zen; orrazkera hori 1997 arte mantendu zuen, eta Mattelek 2009an kaleratutako panpina batek ere mulleta zeraman. "Superman Lives" filmaren proiektuan ere (azkenean egin ez zena) Superman mulletduna agertzen zen. Ameriketako EEBB-etan, azken urteetan mulletak gorakada bat izan du kirol munduan: 2017an Pittsburgh Penguins hockey taldekoen artean berriro ikusi zen, baita Oklahoma State futbol amerikarreko taldekideetan ere, arrakasta handiarekin. 2018an, Pittsburgh Steelers taldeko James Conner jokalari ospetsua mulleta erabiltzen hasi zen, Pennsylvaniako redneck jendearen estiloa aldarrikatuz.

Country musikari askok ere erabili izan dituzte mulletak, hala nola Billy Ray Cyrus edo Alan Jackson. Vandals punk rock taldeak country musikarien mulletei buruz abestu zuten "I've Got an Ape Drape" kantu satirikoan, EEBB-etako herri desberdinetan orrazkera hau izendatzeko erabiltzen diren hitzak zerrendatuz. Wesley Willis abeslariak ere "Cut the Mullet" kantua egin zuen 1998an. Mulleta eta bere bizitza estiloa pelikuletan ("Joe Dirt", 2001 eta "American Mullet", 2001) eta TB saioetan ("The Mullets", 2003-2004) ere isladatu da. Five Iron Frenzy ska banda kristauak "The Phantom Mullet" kantua egin zuen 2000 urtean, Billy Ray Cyrus aipatuz. 2003an, Legacy Recordings disketxeak Mullets Rock izeneko diska kaleratu zuen, 1970 eta 1980ko hamarkadetako mulletdun rock banda klasikoen bilduma. 

 Asia 
Iranen, 2010eko hamarkadan, mulleta debekatu zuten, "ez-islamiar Mendebaldeko orrazkera dekadenteen" zerrenda batean sartuz.

Hego Korean, mulleta 2015an hedatu zen hainbat K-pop talderen eskutik, adibidez BTS.

 Ozeania 
Australian, 2009 eta 2012 artean, Libanoar jatorriko populazioaren artean mulleta modan jarri zen. Baina ordurako estiloa redneck australiarren artean hedatua zegoen. 2018 urtean, baita ere, Australian Mullet Fest izenekoaren lehen edizioa ospatu zen: mullet ilearen festa, ebakera politenaren lehiaketa eta guzti.

 Euskal mulletak 
Euskaldunen artean, XIX mendeko lekukotasunaz gain, 80ko hamarkadan asko hedatu zen gazteen artean, eta gaur egunean ezker abertzalearekin identifikatzen da.
 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Orrazkerak