Maria San Juan de Garonda

Maria San Juan de Garonda (Mungia, Bizkaia) bizkaitar emagina. 1508an Inkisizioak erre egin zuen sorginkeria leporatuta. Ingurukoen aitorpenetan oinarrituta, nahiz eta berak akusazioa ukatu, torturatu ondoren, Inkisizioak erruduntzat jo zuen emagin mungiarra, heretikotzat alegia, eta ondasunak kendu ondoren, bizirik erre zuten Mungiako Andra Mari elizako kanposantuan.

 Biografia 
Maria San Juan emagina izan zen, Juan de Sentucho Çuberoren emaztea eta Juan de Garondaren ama.

 Atxiloketa 
Sorginen aurka egin zen bilaketan atxilotu egin zuten, sorginkeria leporatuta,Henningsen, Gustav (2012) “El invento de la palabra aquelarre”  Revista internacional de estudios vascos (Riev), Cuadernos, 9, ISBN: 978-84-8419-238-1. 54-65 or. Bizkaiko jaurerriko korrejidorea zen Rodrigo Vela Núñez de Ávilaren aginduz. Haren aurka hogeita lau lekukok deklaratu zuten, gizon eta emakume, denak adinez nagusiak, esanez, Mariaren ama hogeita hamar urte lehenago (1478an) erre egin zutela sorginkeria leporatuta eta Maria erruztatuak ere sorgin eta azti fama zeukala. Bilboko kartzelan giltzapetuta zegoela, Juan Martínez de Frías, Durangoko inkisidoreak erreklamatu egin zuen eta Durango Hiriko Inkisizioaren espetxera eraman zuten.Eudaldo Aranda Fernández-Cañadas (2010) La quema de brujas de 1507. Notas en torno a un enigma histórico Huarte de San Juan. Geografía e Historia, 17 . ISSN: 1134-8259. 411-422 or.

 Prozesua 
Mariaren aurkako prozesuak 1508ko maiatzaren 29tik azaroaren 16ra arte iraun zuen. Bitartean, hainbat tormentu jasan zituen. Dokumentuetan jasota dagoenaren arabera, urriaren 5ean torturatu egin zuten eta emaginari  eman zitzaion. Tortura hau Inkisizioak erabili zuenetariko bat izan zen. Torturatuari soka bat lotzen zitzaion, esku batetik edo bietatik, eta ondoren soka hori garrutxa edo polea batetik pasatzen zen. Batzuetan, mina gehitzeko erruztatuaren oinetan harriak jartzen ziren. https://www.durango-udala.net/portalDurango/RecursosWeb/DOCUMENTOS/1/2_5145_6.pdf Durangoko Udala

 Urkamendia 
1508ko azaroaren 16an Mariaren epaia irakurri zen, urkamendia jaso zen Mungiako Andra Mari elizaren kanposantuan eta erre egin zuten. Bazan, Iñaki (Arg. 2011) Magia, superstición y brujería en la Edad Media Clío & Crímen: Revista del Centro de Historia del Crimen de Durango, ISSN 1698-4374, 8. 

Azkenik, aipatu eliza barnean sanbenitoaSanbenitoa, jatorrian, penitentziagile katolikoek beren bekatuengatik damu publikoa adierazteko erabiltzen zuten, eta, geroago, Inkisizio espainiarrak auzitegiak kondenatutakoak seinalatzeko, eta Inkisizioak ez bazuen kasua berrikusten eta kontrakoa erabakitzen, errudunak publikoki erakutsi behar zuen.       zintzilikatu zuten, gaztelaniaz idatzitako ondorengo mezuarekin: "Maria San Juan de Garonda, Juan de Sentucho Cuberoren emaztea, Mungiako elizapareko bizilaguna, hereje, apostata eta sorgin izateagatik zigortua. Mila bostehun eta zortzi urtea".“Inkisizioak Maria San Juan de Garonda emagina bizirik erre zuen Mungian” Efemerideen kanala, Argia hemendik:  Dueso, Jose. La Caza de Brujas en Euskal Herria, a través de sus principales procesos judiciales (Txertoa)

 Memoria 

 Mungian, emaginaren jaioterrian, "sorgiñ" proiektuaren barruan, Maria San Juan de Garonda film laburra egin dute. Torre, Josu (2018-11-13) “Sorgiñak” Columnistas, Deia trailerra ikusgai Iker Oleagagoitia (ikertron) (2018) Trailer Sorgin  [Youtuben]

 Gerediaga Elkarteak, 2016an, Maria San Juan de Garonda izena proposatu zuen Durangoko kaleren bati jartzeko. 2016-07-17: “Gerediaga propone 10 nombres de mujer para el callejero de Durango” Dotb Durangaldeko Telebista

 Oharrak 

 Erreferentziak 

Kategoria:Mungiarrak
Kategoria:Inkisizioaren biktimak
Kategoria:Sorginkeriagatik heriotza zigorrera kondenatuak
Kategoria:Emaginak
Kategoria:Exekutatutako euskal herritar emakumeak
Kategoria:Sorgin-ehiza