Ambrosio Bengoetxea

Ambrosio Bengoetxea (Alkiza, 1551 – Asteasu, 1625 aldean) gipuzkoar eskultorea izan zen, Joanes Antxetaren jarraitzaile hoberenetakoa. Gipuzkoan eta Nafarroa Garaian lan egin zuen. Erretaulagintzan nabarmendu zen, zenbait erretaula nagusi direlarik bere lanik ezagunenetakoak.Aranburu Ugartemendia (1997)

 Bizitza eta lanak 
Ambrosio Bengoetxea 1551n jaio zen Alkizako Bengoetxea baserrian, baina Asteasun bizi izan zen ezkondu ondoren. Joanes Antxeta azpeitiar eskultore handiaren ikaslea izan zen. 

 Erretaulak 
1583-1590 bitartean, Joanes Iriarterekin jardun zuen Donostiako San Bizente elizako erretaula nagusia egiten. 1593an, Gonzalez de San Pedro eta biak Cascanteko Jasokundeko Andre Maria elizako erretaula nagusia egiten hasi ziren. Neurri gaitzeko artelan hori gauzatzeko, zuhaitzak aukeratu eta oihanean bertan hasi ziren zura lantzen, alferrikako garraiorik ez egiteko. Erretaula eder hori 1936an erre zen.
ezkerrera|thumb|San Bizenteko erretaula nagusia (Donostia).
1598an, Iruñean kokatu zen, Nafarroako errege-erreginen jauregiaren ondoko etxe batean. 1600ean, Hiriberriko Done Salbatoreko erretaulako eskulturak egin zituen. Mikel goiangerua eta Jasokundea dira erretaula horretako irudirik aipagarrienak. Nafarroan egotzi zaio beste lan bat Olexoako elizako erretaula nagusia da. Nafarroan eginak dira halaber zenbait erretaula nagusi: Cascanteko elizakoa (1940an sute batean suntsitua) , Hiriberriko Aezkoako elizakoa , eta Hiriberri Artzibarko elizakoa zeina den partzialki salbatu zena Iruñeko San Frantzisko komentuko elizakoa (19. mendean desagertutako eraikina, eta erretaula 1857an eraman zuren Artzibarrera) .  

Gipuzkoara itzulirik, Hernaniko San Joan Bataiatzailea elizako sagrarioa eta San Joanen irudia egin zituen 1609-1611 urteetan. 

1612-1614 bitartean, berriz, Zarauzko Andre Maria Erregina parrokiako albo erretaula bat egin zuen, Andre Maria Arrosariokoarena. Erretaula liraina da, neurrizkoa, apaingarririk gabea. Bi gorputz eta hiru kalez osatua da, eta Gizakundearen erliebea da ikusgarriena; bigarren gorputzaren erdian dago,eta Ama Birjina eta aingeruaren topaketa adierazkortasun handiz erakusten du.

1615ean amaitu zuen Tolosako San Frantzisko elizako erretaula nagusi bikaina. Hiru gorputz eta bost kale ditu; San Frantziskoren bizitzako eszenez dago jantzia, estilo erromanistaz. Santu honena da beraz erdian dagoen eskultura nagusia, San Frantzisko estasian agertzen duena. Erretaula buruan Kalbarioa dago, alboetan bi sargune dituela, horrela erretaularen laugarren gorputz bat osatuz ia. Tolosako eliza honetako Pietatearen kaperarako beste erretaula bat ere egin omen zuen, baina zoritxarrez desagertua da.

Berastegiko eta Lezoko eta parrokietako erretaula nagusiak ere berak eginak dira.

 Sagrario edo tabernakuluak 
1610 inguruan Hernaniko San Joan Bataiatzailea elizako sagrario edo tabernakulua egin zuen. 1615ekoa da Errenteriako parrokiako sagrarioa, Migel Zabaletak, Errenteriako bikarioak, agindu ziona. Tabernakulu horretan, Azken Afariko eta Pasioko erliebeekin batera Apostoluen irudiak dira nagusi, estilo erromanista argikoak.

Jaioterrian ere utzi zuen bere lanaren arrastoa. 1594an Alkizako San Martin elizako sagrarioa egin zuen. 21. mendean Donostiako Elizbarrutiko Museoan dago hara errestaurazioa egitera eraman zelako 1980ko hamarkadaren hasieran. Hernaniko elizarako ere egin zuen tabernakulu bat, bertako erretaula nagusian integratua, 1610eko lana.  

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Aranburu Ugartemendia, Pedro Joxe, Bengoetxeako Anbrosio. 1552-1625, Uztaro 20, 1997, 17-36, ueu.eus

 Kanpo loturak 

Kategoria:Ambrosio Bengoetxea