Lekuko muino

Muino lekuko edo lekuko muino, kono-enbor formako muinoa da, gune lau edo ia lau batean isolatutako muinoa. Higatutako goi-ordoki batetik geratzen dena da, hau da, higadurak zizelkatutako hondar-erliebea. Taula itxurako erliebea (erliebe horizontala) edo erliebe aldapatsu baten eboluzioaren eta atzerakadaren lekukoa da.

Plataforma batean, horizontalki dauden arroka gogor eta bigunen geruzak egon behar dute honelako erliebe bat sortzeko eta higadurak paisaia horizontalak zizelkatzeko. Higadura hori ibaiek egiten dute batez ere, eta ur korronteek geruza bigunetan eragindako higadura handitzean eta goi-lautadari higadurak alde guztietatik erasotzen badio, tontor lauak dituzten muinoak agertzen dira. gaur egun ikusten ditugun tontor lau edo duten mendi edo mendixka horiek beraz, duela milioika urte leku horretan egon zen plataforma zabalaren «lekukoak» dira. Muinoak, gainera, gutxi okertutako eta higaduraren mende dauden geruza sedimentarioz osatutako eskualde baten jatorrizko estratigrafia erakusten du.   

Gaineko haitz geruza gogorragoa izaten dute beheragoko mailetakoa baino. Gaztelako goi ordokian edo Iberiako Erdialdeko Mendialdean dauden depresioetan era honetako egitura asko daude hirugarren aroko haitzetan ebakita: Alcarria, Valladolid, Leongo mendi lauak, Palentzia, etab., askotan, «otero» izen ematen zaie.

 Izena 
Forma geomorfologiko hau deskriabtzen duen hitza bi modutan agertzen da euskaraz: "muino lekuko" eta "lekuko muino" bezala.

 Ezaugarriak 
Lekuko muinoak "mendi uharte" gisa katalogatu daitezke, eta higaduratik babestuta daude, inguruko gainerako materialak desegin baitira. Uharte-mendiak babestuta mantentzen dira, gailurrean agertzen den litologia gogorragoari esker (arroka gogorrak).    

Geologia-ikerketetarako oso baliagarriak dira, lehen eskualde bat estaltzen zuten eta higadura-agenteek desegin duten formazio geologiko bateko erlikia edo geratu den lekuko bakarra izaten direlako. Lukuko muinoa amiltza eman duen ezabatze-prozesuak,  materialak higatu, garraiatu eta beste nonbaiten sedimentatu ditu. Ezabatze prozesu hori kanpo-geodinamikek eragin dute (ura, haizea, tenperatura aldaketek..). 

Urez inguratuta egon izanak ere bereizten ditu, eta beraz, ozeanora irteten diren ibaietatik gertu egon ohi dira. Zenbait ikertzaileren arabera, erliebe horiek Miozeno sortu ziren.

 Adibideak munduan barrena 
Mota honetako formazio geologikoen adibide batzuk honako hauek dira: Pilot mendia, Ipar Carolinan; Dori goi-lautada, Burkina Fason; La Teta muinoa, La Guajira penintsulan; eta muinoak, Guayanan, Venezuelan. Garet el Djenoun Algerian 

 Europan 

Muino mota hauek nahiko arruntak dira Iberiar penintsulako Goi lautadetako arro sedimentarioetan, Ebroko sakonunean eta erliebe horizontaletan. Euskal Herritik kanpo ere, badago adibiderik. Iberiar penintsulako Erdialdeko Goi Ordokian eta Ebroko haraneko arro sedimentarioetan oso arruntak dira. Madrilgo Erkidegoan, hiru hauek azpimarra daitezke: Cerro Buenavista, Cerro de los Ángeles eta Marañosako muinoak. Andaluzian, berriz, Zújar herrian (Granada) dagoen Jabalcón eta Úbedako muino ospetsuak.

Frantzian, Aiguille mendia, plateau d'Avron, butte Montmartre, Valérien mendia, plateau de Romainville, Schlossberg (Forbach), buttes de Rosne, truc du Midi, La Motte de Vesoul, etab. Alemanian, Lemberg, Hohenzollern eta Königstein

 Euskal Herrian 
Euskal Herriko hainbat lekutan daude mota horretako egiturak. Ikusgarrienak Bardean daude. Arabako lautadan muino lekukoak herrixken kokaleku izan dira historian zehar, esaterako, Gasteizen bertan, Eztarroan edo Olarizun.

Ohikoak dira Bardeako geomorfologian, beste foram berezirekin batera:  karkaba, trokarte, sorgin-tximinia, eta beste.erdian|thumb|400x400px|Bardeako muino lekukoak

 Ikus, halaber 

 Inselberg

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 CERROS TESTIGO. ViendoBichos, con la Universidad Popular de Albacete

Kategoria:Higadurak sortutako forma geografikoak
Kategoria:Geomorfologia