Esteibar-Arauna jauregia

Esteibar-Arauna jauregia Elorrion dago, Durangaldean (Bizkaia). 1750ean eraiki zen Urarka errebalean, Esteibar dorretxea zegoen lurretan, eta egin, rococo estiloan egin zen, barroko oparoan. 1653a arte dorretxe hartan egiten ziren kaparetasun-frogak Elorrion, harik eta urte hartatik aurrera elizaren koruko artxibategira eraman ziren arte. Gaur egun Maria Bitarteko ikastetxea dago Esteibar-Arauna jauregian, haur hezkuntzakoa, moja misiolariek kudeatuta.

Jauregi hau barroko estiloan egin zen, baina apaingarri gehiago ditu Elorrion mende haietan eraiki ziren jauregi gehienek baino, rococo estiloan eraiki zen-eta.

Esteibar eta Arauna leinuen jatorria Gazeta eta Arauna auzoetan dago, hantxe zituzten-eta euren oinetxeak. Eskoriatzan ere, Gipuzkoan, badago beste etxe bat Esteibar izenarekin.

 Historia 
Erdi Aroan beste hiribildu hesituen antzera, Elorrion ere, behin bando-gerrak amaituta, bakealdi bat iritsi zen. Egoera hartan, leinu nagusiek auzoetako dorretxeak utzi eta herrian kokatu ziren. Horixe egin zuen Esteibar familiak, zeina Gazeta auzotik etorri baitzen hiribildura.

XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.

Hori izan zen Esteibar-Arauna familiaren kasua. Berez bi familia ziren, Esteibar eta Arauna, Gazeta eta Arauna auzoetan jatorria zutenak, baina 1575ean bat egin zuten Tomas Arauna eta Maria Martinez Esteibar ezkondu zirenean. 1635eko testamentu batek jakinarazten digu Pedro Esteibar eta beronen emaztea, María de Ávila, berau Sevillakoa, hiri hartan bizi zirela merkatari gisa Ameriketarako komertzioan.

Esteibar-Arauna jauregia Urarka errebalean eraiki zen, rococo estiloan. Gaur egun Maria Bitarteko ikastetxea dago bertan, haur hezkuntzakoa.

 Ezaugarriak 
Esteibar-Arauna jauregia barroko estiloan egin zen, baina apaingarri gehiago ditu Elorrion mende haietan eraiki ziren jauregi gehienek baino, rococo estiloan eraiki zen-eta. Atzeko aldean, gainera, lorategi ederra dauka.

Jauregiak Esteibar familiaren bi armarri dauzka, bat fatxada nagusian, eta bestea atzeko horman, antzinako dorretik atera zena. Jauregiko ortuan zutabe bat dago, eta bertan armarri moduko bat atxikita, gaztelu batekin, hiru dorre dituena, gezileihoak eta ojiba-leiho bat. Guztiaren gainean, San Jose eta Jesus haurraren irudi bat.

 Iruditegia 

 Ikus, gainera 
Ondare zibila ikusgarria da Elorrion, batez ere arkitekturari dagokionez. Behin XV. mendean leinuen arteko gerrak atzean utzita, Elorrio aldatu egin zen: apurtu egin zen hiribilduaren harresia, eta herria errebaletara zabaldu zen, jarduera ekonomikoa bizkortu egin zen eta, ondorioz, “aberats berriak” agertu. XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia Sevillara joan eta buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan —burdin fabrikatuen salerosketan bereziki—, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.

Horrek markatzen du, dudarik gabe, Elorrioko arkitektura zibilaren urrezko aroa, zeinak hartzen baititu XVI, XVII eta XVIII. mendeak batez ere. Horra Elorrioko eraikin zibil nabarmenen zerrenda bat, mendeen arabera banatuta:

 XV. mendea 
 Kanpokaleko Atea. Elorrioren harresiak zituen sei ateetatik hauxe da geratzen diren bietarik bat.

 XVI. mendea 
 Aldapebeitiatxikia jauregia. Errenazentista.
 Arabio jauregia. Errenazentista. Fatxadan armarri ikusgarria du, marmol zuriz egina. Hegoaldeko fatxadan loggia bikoitza dauka.
 Ibarguen-Urkizu jauregia. Errenzentista.
 Iturbe jauregia. Errenazentista.
 Larreategi jauregia. Errenazentista. Karaktere gotikoz idatziriko harria du horma ertzean, 1542koa.
 San Fausto errebaleko etxea. San Fausto errebaleko zaharrena seguruenik.
 San Fausto errebaleko jauregia. Errenazentista.
 Suso errebaleko jauregitxoa. Errenazentista.

 XVII. mendea 
 Aldapebeitia jauregia. Barrokoa.
 Altzerreka-Mendiola jauregia. Barrokoa.
 Arespakotxaga-Andueza jauregia. Barrokoa. Txintxirri izenaz ere ezagutzen da.
 Arespakotxaga-Azkarraga jauregia. Barrokoa.
 Arespakotxaga-Mendibil jauregia. Barrokoa. Eredutzat hartu zen herriko beste jauregi batzuk egiteko.
 Arriola jauregia. Barrokoa.
 Elorrioko udaletxea. Barrokoa
 Iturri jauregia. Barrokoa.
 Lariz jauregia. Barrokoa.
 Lekerika-Otsa jauregia. Barrokoa.
 Urkizu etxea. Barrokoa.
 Urkizu-Iturbe jauregia. Barrokoa.
 Urkizu-Tola jauregia. Barrokoa. Oinplano karratua du eta lau ertzetan, pinakuluak.
 Zearsolo jauregia. Barrokoa. Casajara izenaz ere ezagutzen da. Loggia ederra dauka eta balkoietako burdinaren eta teilatu-hegaleko zuraren lanketak arreta berezia eskatzen du.

 XVIII. mendea 
 Otsa jauregia. Barrokoa.
 Urkizu jauregia. Barrokoa.

 XIX. mendea 
 Olazabal jauregia. Neoklasikoa. Modet izenarekin ere ezaguna.
 Berriozabaletako iturria. Neoklasikoa. Manuel Plazido Berriozabalbeitia epaile elorriarrak agindu zuen iturria egitea bere auzokideen bizi-egoera hobetzeko.

 XX. mendea 
 Urkizu Aldatsekua jauregia.

 Bibliografia 
 Agirre Kerexeta, I. Bizkaiko herrien monografiak: Elorrio. Bizkaiko Foru Aldundia. Bilbo, 1992.
 Barrio Loza, J. A. (Dir) Bizkaia. Arqueología, Urbanismo y Arquitectura histórica. 3 volúmenes. Bilbao. 1989-1991.
 Barrio Loza, J. A. (Dir) Monumentos nacionales de Euskadi. Tomo III: Vizcaya. Departamento de Cultura del Gobierno Vasco. Zamudio: Elexpuru, 1985.
 Basterretxea Kerexeta, I. Hierro y palacios. Elorrio-Sevilla. Mercaderes elorrianos en Sevilla durante los siglos XVI y XVII. (2004)
 Fernández Altuna, José Javier. Euskal Herriko Arkitektura. Bilbao: Ibaizabal, 2004.
 Kerexeta, J. Linajes y casas solariegas de Elorrio. Elorrioko Udala. Bilbo, 1990.
 Leis Álava, A. I. "Arquitectura residencial culta en la villa de Elorrio". Cuadernos de Artes Plásticas y Monumentales. Ondare 24. Donostia: Eusko Ikaskuntza, 2005.
 VV. AA. Guía del patrimonio histórico artístico y paisajístico. Editorial Etor.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Elorrioko Udalaren webgunea.
 Azaleratu zure alde erromantikoa. Elorrioko Udala.

Kategoria:Elorrioko Alde Zaharra
Kategoria:Elorrioko jauregiak
Kategoria:Bizkaiko Kultura Ondasunak
Kategoria:XVIII. mendean amaitutako eraikinak