Kantoien matxinada

Kantoien matxinada (edo Kantoien iraultza) matxinada bat izan zen Espainiako Lehen Errepublikan, 1873ko uztailetik 1874ko urtarrilera bitartean. Haren buruzagiak, kasu askotan, errepublikano federal «zorrotzak» izan ziren (), Errepublika Federala behetik gora berehala ezarri nahi zutenak, Gorte Konstituziogileek Konstituzio Federal berria egin eta onartu arte itxaron gabe; jarrera horrek Alderdi Errepublikano Federalaren «zentrista» eta «moderatua» sektoreak aldezten zituen (oro har «borondate onekoa» deitzen zitzaien, «zorrotzekin» alderatuak). Matxinadak «erregimen errepublikanoan jarritako herri-itxaropenei» ere erantzun zien.

Matxinada 1873ko uztailaren 12an hasi zen Cartagenan —nahiz eta hiru egun lehenago lehertu zen Alcoiko Petrolioaren Iraultza, Langileen Nazioarteko Elkartearen (AIT) Espainiako Atalaren ekimenez—, eta Valentzia, Murtzia eta Andaluziako eskualdeetan hedatu zen uztailaren 19tik aurrera, Francesc Pi i Margallen gobernu «zentristaren» dimisioa ezagutu ondoren eta Nicolás Salmerónen gobernu «zentristaren» osaketaren ondotik. Azken horrek, Pi i Margallek pertsuasioa eta errepresioa konbinatzeko garatutako politikaren aurrean, ez zuen zalantzarik izan armada erabiltzen matxinada itotzeko eta Arsenio Martínez Campos eta Manuel Pavía jeneralak Errepublika Federalaren aurka izendatzeko, Emilio Castelarren hurrengo gobernuak indartu zituen operazio militarrak. Azken honek Cartagenaren setioa hasi zuen bertan ezarritako kantoiaren aurka. Setioa 1874ko urtarrilaren 12ra arte iraun zuen, Paviaren estatu-kolpea eta aste bat beranduago, Errepublika Federalaren amaiera eta Serranoren diktadura ekarri zuena. 

Emilio Castelarren gobernuak mugimendu «separatistatzat» hartu zuen kantoi-matxinada —klase ertain eta altuek partekatutako pertzepzioa—, baina gaur egungo historiografiak dio matxinadak Estatuaren egitura aldatzea besterik ez zuela helburu, Espainiaren batasuna hautsi nahi izan gabe

 Erreferentziak 

 Bibliografia 









 Kanpo estekak 

Kategoria:1873ko gatazkak
Kategoria:1874ko gatazkak
Kategoria:Federalismoa
Kategoria:Espainiak parte hartutako gerrak
Kategoria:Sozialismo libertarioa
Kategoria:XIX. mendeko iraultzak