Vera Hernáez

Vera Hernaez Sañudo (Ortuella, 1938ko maiatzaren 31), XX. mendearen bukaerako Portugaleteko moda diseinatzaile ospetsua da. Hernaezek begirada jarrita zeukan modaren aurrerapenean. Izan ere, gaur egungo proposamen estetikoekin oso parekatuak dauden diseinuak sortu zituen. Modu honetan, moda garaikidearen aitzindaritzat har dezakegu Hernaez, nahiz eta, emakumea izanda, Diseinuaren Historiak askotan alde batera utzi duen.

 Biografia 
 Lehen urteak 
Vera Hernaez, 1938ko maiatzaren 31an jaio zen. Gerra zibilaren alaba; ezkondu gabeko guraso errepublikanoen alaba da. Bizkaiko meategi batean erditu zuen bere amak, bere aita, tropa frankistengandik ihes zihoan bitartean.

Ortuellan bizi izan zen guda bukatu arte, eta, Portugaletera bueltatu ziren; bere amaren herria zena. Han, aita ezagutu zuen lehen aldiz.

Bere bizitzaren lehen urteak, nahiko gogorrak izan ziren inguruan zuen egoera politikoagatik. Txikitan baserri batean bizi zen animaliaz inguratuta eta Naturarekin harremanetan. Hauenganako maitasuna pintura eta joskintza erabiliz islatzen saiatu zen.

1949an, bere gurasoek barnetegi batera bidali behar izan zuten egoera politikoak behartuta. Hernaezentzako oso urte gogorrak izan ziren bakardadean, bere familiatik aldenduta pasa zituen bi urteak. Bere aita hil zenean barnetegitik atera eta baserrira itzuli zen. Barnetegian bizi izan zituen egoera latzak sorturiko amorrua pinturaren bidez adierazten zuen bere margoetan kolore indartsuak eta marra zurrunak erabiliz .

Esperientzia traumatiko hori alde batera utzi nahian, barnetegitik bueltatu zenean pintura errealista, narratiboa eta deskriptiboa egitetik, natura abstraituz joan zen gutxika-gutxika. Naturak eragiten zizkion sentsazioetan eta forma organikoetan oinarritu zen. Aldi berean, bere amak irakatsita, bete-betean sartu zen joskintzan. Teknikoki asko trebatu zen baina lan bezala hartzen zuen, pintura bere benetako pasioa baitzen, nahiz eta joskintzan teknika paregabea izan.

 Gaztaroa eta ikerketa garaia 
Gaztaroan, bere egoera ekonomikoa hobetu nahian kunikultura ikasketak egin zituen bere inguruan arlo horretan lana lortzea erraza zela pentsatuz,  bere bizitza sorkuntzara bideratzea benetako desioa izan arren. Joskintzan zuen teknika hain ona zen, auzokideei josketa-klaseak ematen zizkiela.
1956an, Madrilera joan zen, kunikultore titulua lortzeko azterketak egitera. Han zegoen bitartean arte museo eta galeriak bisitatu zituen eta bertan artea ikasteko aukera on bat topatu zuen. Arte eskola batera joateko ez zuen baliabide ekonomikorik, baina, arte museoak bisitatuz eta artea ikusiz ikasi ahal zuela uste zuen. Gauzak horrela, Madrilen geratzea erabaki zuen eta garbitzaile lanpostua lortu zuen bertako Galerías Preciados izeneko saltoki handian. Modu honetan bizitzeko dirua lortzen zuen bitartean ikusten zuenagandik ikasten zuen eta, aldi berean, bere modarekiko gustua garatuz joan zen.

Urte bat geroago, saltzaile lanpostua lortu zuen lanpostua saltoki berean. Lanpostu berri honek ekarri zuen soldata igoerari esker, estudio txiki bat alokatu ahal izan zuen eta bere pinturak sortzeari ekin zion. Pinturan espezializatzen zen heinean, moda eta pinturarekiko harreman handia ikusten joan zen Sonia Delaunay margolariaren ideiak hartuz, esaterako, pertsonak bere diseinuekin artelan biziak eta mugimenduan direla. Bere artelanak, jantzi bihurtzen zituen, William Morrisen Gesamtkunstwerk (arte osoa) ideia mantenduz eta artearen desagerpenaren ideia abangoardista oinarritzat hartuz: artea bizitza izango da.

Euskal Herriko natura eta koloreak oso presente zituen jantziak sortzerako orduan. Plastikoki, esperimentazioa zuen oinarri, estanpatu oso ezberdinak konbinatzen zituen, kolore argiak eta biziak erabiltzen zituen… bizitasuna eta arriskatzeko nahia nabaritzen zen bere diseinuetan.

Hernaezen lana ezagutuz eta lan paregabea ikusiz, 1961an, Madrilgo joskintza tailer baten arduradunak jostun lanpostu bat eskaini zion. Bertan, bere teknika perfekzionatu zuen eta nahiko ezaguna egin zen tailerraren bezeroen artean. Lanpostu ezin hobea zen, tailerrean teknikoki behar zuen guztia ikasten ondoren bere diseinuetan aplikatu ahal izateko. Baina, urte gutxi batzuen buruan etxera bueltatzeko beharra sentitu zuen. Bere ama depresioan eroria zen eta 1963an Portugaletera itzuli zen.

 Diseinatzaile gisa sendotua 
ezkerrera|thumb|243x243px|Tuta, Thayaht-ek diseinatutako jantzi unibertsala,
Portugaletera bueltatu zenean, Santurtziko eraikuntzaren inguruko enpresaria zen Mariano Blanco ezagutu zuen eta 1964ko maiatzean ezkondu ziren. Denbora tarte batez, diseinua alde batera utzi zuen eta Blancorekin lan egin zuen enpresaren administrazioan. Baina berehala administrari lana utzi eta estudio txiki bat alokatu zuen bere diseinuak sortzeko asmotan. Diseinatzaile gisa lortzen zituen diru-sarrerak tailerra mantentzeko nahikoak ez zirenez, enkarguzko lanak ere egiten zituen. Urte horietan, mugimendua eta kolorea ikertzen eta emakumeen gorputza beste era batera janzten ahalegindu zen. Horretarako, Thayath diseinatzaile italiarrak sortu eta 1920an La Nazione egunkariaren bidez kaleratu zuen "tuta" izeneko gizon eta emakumeentzako jantzi unibertsalean oinarritu zen.

Portugaleteko hotelean “Txokolatearen inguruko batzarrak” sortu zituen. Hilabetean behin egiten ziren eta bertan, moda eta artearen inguruan hitz egiten zuten. Honi esker, bezero asko lortu zituen eta bere diseinuek ospea hartu zuten. Publikoaren onarpena ikusita eta bere jarduera profesionalaren gorakada baliatu 1967an Galería Ángeles ireki zuen Portugaleten baita Vera Hernáez marka komertziala sortu ere. Bere diseinuak garrantzi handia hartu zuten, batez ere, emakumezkoaren arropan espezializatu zen. Emakume autonomo bat, emakumeentzat arropa egiten. Aldi berean, emakumearen gorputza askatzeko nahia antzematen zen eta indarra eskaintzeko gogoa. Ez zuen goi-mailako joskintza egin nahi, eguneroko emakumea jantzi nahi zuen eta prêt-à-porter-an sinesten zuen. Bestalde, modu batean, estilo aldaketa sakona nabaritu daiteke garai honetan. Kolore apalagoak eta ilunagoak erabiltzen zituen eta estanpatu gabeko edo estanpatu gutxiko oihalak. Arroparen funtzionaltasunean oinarritu zen gehienbat; apaingarriak funtzioaren menpe egongo ziren. Gainera, teknikari garrantzi askoz handiagoa ematen zion. Izan ere, bere teknika ezin hobea zela eta, “Perfección en Textil” saria irabazi zuen.

1970an, bere semea jaio zen eta Verak osasun arazoak izan zituen.Horren ondorioz,  hiru urte lehenago ireki zuen denda saldu eta diseinua alde batera uztea erabaki zuen. 

1989an dibortziatu zen eta  bere semea Londresko University College-era ikastera joan zen. Verak moda munduan bete-betean murgiltzeko momentu egokia zela erabaki eta bere hastapenetara bueltatu zen: kolore biziak, natura inspirazio iturri gisa, zurruntasuna…Bere diseinuek ez zuten lehengo arrakasta izan baina ez zuen publikoaren eskakizunei erantzuteko beharri, jantziak ez zituen eguneroko bizitzarentzat pentsatzen. Ikerketa plastiko eta estetikoan oinarritzen zuen bere lana.  Teknikari ez zion garrantzirik ematen baina bere enkarguzko lanak modu oso sotilean eta garbian egiten zituen, perfekzio teknikoa bilatuz.

 Azken urteak 
1999an, utzi zion josteari. Bere azken diseinuek ez zuten arrakasta handirik izan baina proposamen estetiko oso interesgarriak egin zituen eta modaren historiari zenbait ekarpen interesgarriak egiten dizkio. Diseinatzeari utzi zionean, bere estudioan gazteentzako batzarrak antolatzen zituen. Bertan, modari buruzko eztabaidak sortzen zituen. Alde batetik, josteko teknikak irakasten zituen eta bestalde, sorkuntza bultzatu nahi zuen bere tailerrera inguratzen ziren diseinatzaile gazteei sortzeko erremintak eskainiz. Oso emakume popularra egin zen eta herriko gazteek, amama Vera deitzen zioten.

2014an Alzheimer gaitzak jota bere osasuna okerrera egin zuen eta betiko utzi zuen diseinua, joskintza eta estudioko batzarrak. Gaur egun, Barrikako zahar-egoitzan bizi da.

 Bibliografia 

 DE FUSCO, R.: Historia del Diseño. Bartzelona, Santa&Cole,	2005
 Mario De Micheli (2002): Las vanguardias artísticas del siglo xx.

 Erreferentziak 

Kategoria:Ortuellarrak
Kategoria:Portugaletetarrak
Kategoria:Euskal Herriko moda diseinatzaileak