Leodegundiaren eztei-kanta

Leodegundia Ordoñez printzesa asturiarra Iruñeko Erresumaren gortera ezkondu zen IX. mendean, eta ezteietarako epitalamio edo eztei-kanta bat konposatu zioten. Ale hau gorde da X. mendeko Rodako Kodexean kopiatu zelako, seguruenik Naiaran, orduan Nafarroako Erresumaren parte zelarik. Kodexa gordetzen da gaur egunean Espainiako Real Academia de la Historia delakoan, eta kodexaren amaieran dator, 232. folioaren bi aldeetan.

 Musika notazioa 
Agiria aztertu dutenek notazio musikalak ere aurkitu dituzte lehen ahapaldian. Honek lehen mailako dokumentu historikoa bihurtzen du Epitalamioa, notazioa dakarren Europako Mendebaldeko lehen lanetako bat. Gainerako ahapaldiek ez dute notaziorik, eta horrek adieraziko du seguruenik berdin kantatzekoak zirela guztiak.

 Testuaren ezaugarriak 
Hogeita bederatzi ahapaldiz osatuta dago, eta latinez dago idatzia.

Jose Luis Ansorena adituaren iritziz, kantuan birritan aipatzen den tibia forma, txistu formako txirula zahar baten adierazgarri izan daiteke.

Aipagarria da nola kantua era berean akrostiko bat den (ikus beherago). Ahapaldi bakoitzeko lehenengo letra hurrenez hurren jarriz gero, esaldi edo akrostiko hori osatzen da; honako esaldia hain zuzen: "Leodegundia pulcra Ordonii Filia", Leodegundia Ordoñoren alaba ederra.

Bertsoetan zein akrostikoan Leodegundiari loreak esaten zaizkion arren, ez dago senargaiaren izenaren aipu bakarra ere. Izatez, ez dakigu seguru nor izan zen Leodegundiaren senarra; Iruñeko errege, seguruenik, baina litekeena da Gartzia Eneko edo Ximeno Iruñekoa izatea.

 Epitalamioaren hitzak eta akrostikoa 


L   audes dulces fluant tibiali modo:    magnam Leodegundiam Ordonii filiam    exultantes conlaudemus manuque adpiaudamus.E   x genere claro semine regali    talis decet utique nasci proles optima    quae paternum genus ornat maternumque sublimat.O   rnata moribus, eloquiis clara,    crudita litteris sacrisque misteriis,    conlaudetur cantu suaui imniferis uocibus.D   um faties eius rutilat decore ,    moderata regula imperat familiis,    ornat domum ac disponit mirabile ordine.E   xultet persona cui extat nexu    coniugali tradita casta Leodegundia,    placens Deo et amicis absque ulla macula.G   audete. gaudete, simul personate.    cuncti eius tamuli, matronae substantiam    dulci uoce conlaudate proferentes canticum.V   t uigeat longo feliciter aeuo,    filiorum filios uideat incolumes    gaudeatque cum amicis, exorate dominum.N   erui repercussi manu citharistae    tetracordon tinniat, armoniam concitet,    ut resonent laudes dulces domne Leodegundie.D   um lira reclangit, tibia resonat,    Pampilonae ciuibus melos dantes suauiter,    recitantes in concentu laudent Leodegundiam.I   nnouetur semper memoria eius,    quae proximos diligit fideli propositu,    suos optans ac externos ut pariter diligat.A   udiant propinqui, cari et amici;    gratulantes digniter prorumpant in iubilum:    patris decus et doctrinam proles electa tenet.P   ulcerrima nimis, audi modulamen    tibiale dulciter quod electo canimus:    deprecantes deprecamur ut famulos audias,V   t ualeas felix et seruias Deo    gubernesque pauperes protegasque orfanos;    mundi quoque gratulentur te habentes dominam.L   umen uerum Dei te ubique tegat:    te tenebrae fugiant semperque resplendeas:    obseruando legem sanctam summo Deo placeas.C   oncentu parili resonate cuncti,    cantu dulce tibia personet ut condecet:    audiant et gratulentur qui te semper diligunt.R   egula canora resonat in aula    musicalis carminis, et regalis poculus    praeparatur ut regina potum suauem glutiat.A   d exhilarandam faciem decoram    praeparentur famuli, infundentes poculo    ambroseum sucum braci ut laetetur affatim.O   ptentur amici, ac sodales obtimi,    conuiuaeque regii resedeant pariter,    onerentur mensae omnes ex opimis ferculis.R   egalis dum cibus rite praeparatur .    signo Xristi omnia consecrata fercula;    inquirantur more pio cuncti semper pauperes.D   um pauper refectus cibis praeparatis    deprecatur dominum pro salute principum,    tunc redemptor aure pia inuocantes adiuuat.O   ccurrant cantores suaues melos dantes;    in conspectu omnium rite consedentium    conlaudetur nomen Dei, cuius iussu uiuimus.N   ullius scurronis hic resonent uerba,    absit omne barbarum garritule scandalum,    sed edentes ac potantes laudemus altissimum.I   ncipiat cantor percutiens liram    aut uerberans cimbalum in concentu cunctorum    conlaudare regem Deum rectoremque omnium.I   Ilius nunc promat laudes carmen nostrum.    cuius nutu omnibus datum extat uinculum    caritatis coniugalis clarae Leodegundiae.F   eliciter uiuas et Xristo placeas.    placatum possideas regnum tibi traditum:    nullus hostis ac aduersus contra te uictoriet.I   donea semper sis ad obseruandam    legem Dei melleam quae humiles indicet,    mansuetos ac modestos ad regnum perpetuum.L   imen domus Dei mansueta mente    alacrique animo frequentare piissime:    lacrimando et orando deprecare Dominum.I   bj dulces laudes ac praecepta uitae    aure mentis audies quae redemtor condidit    obseruarique praecepit his quj eum diligunt.A   ue, semper uale in domino Deo.    domna Leodegundia, et post longa tempora    regnum Xristj consequeris cum electis omnibus.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Leodegundiaren kantua gaztelerara itzulia.
 Roda Kodexa digitalki (ikus 232. orria Leodegundiaren kantua aurkitzeko).

Kategoria:Nafarroa Garaiko abestiak
Kategoria:Latinezko abestiak
Kategoria:Erdi Aroko musika
Kategoria:Nafarroako Erresumako historiako testuak