Bostongo maratoia

Bostongo maratoia () 42,195 kilometroko maratoi bat da, urtero 1897tik Bostonen ospatzen dena. World Marathon Majorseko kide da, munduko sei maratoirik garrantzitsuenak biltzen dituena. Jarraian jokatu izan den munduko maratoi lasterketa zaharrena da eta Ipar Amerikan jokatzen den korrika-lasterketa zaharrena ere bai.

 Historia 
 Bilakaera 
Atenasen 1896ko Udako Olinpiar Jokoak izan zirenean maratoi probak lortu zuen ikusleengan arrakasta handiena. Hurrengo urteko apirilean Bostonen froga errepikatzea erabaki zuten. Lehenengo ekitalde hartan 15 korrikalarik hartu zuten parte, denak gizonak, eta irabazlea John J. McDermott izan zen 2:55:10 denborarekin. 39'4 km kilometrotako distantzia izan zuen. 1924 urtean hasiera puntua mugitu egin zuten dagoeneko estandarra bihurtu den 42'195 km distantzia lortuz. 1945 artean garaile guztiak estatubatuarrak edo kanadarrak izan ziren, salbuespenak Peter Trivoulides greziarra (1920) eta Paul de Bruyn alemaniarra (1932) izan ziren. Afrikarren lehen garaipenak gizonezkoetan 1988an eta emakumezkoetan 2000an izan ziren eta ordutik aurrera Kenya eta Etiopiarrak izan dira nagusi.

 Emakumezkoak eta gurpildun aulkiak 
Emakumezkoak 1966urtean hasi ziren parte hartzen baina antolatzailea zen Boston Athletic Association elkarteak ez zuen begi onez ikusten eta 1972an izan zuten aurreneko ekitaldi ofiziala emakumezkoek. 1975ean gurpildun aulkien maila eratu zen mundu mailan aurrenekoz, eta 1977an bitan banatu zen sexuaren araberako txapelketak ezarriz.

 Rosie Ruizen eskandalua 
1980an erabat ezezaguna zen Rosie Ruiz kubatarrak irabazi zuen lasterketa. Antolatzaileek ordea lasterketaren ibilbidean zehar zeuden kameratan ez zuten Rosie aurkitzen eta lasterketa bukatu baino 1'6 km lehenago multzoan sartu zela aurkitu zuten. Deskalifikatua izan zen eta Jacqueline Gareau kanadarrak jaso zuen garaikurra.

 2013 urteko atentatuak 

2013ko apirilaren 15ean bi leherketa izan ziren Bostongo maratoiaren helmugako inguruetan, korrikalariak helmugara nola heltzen ari ziren ikusten zuen jendea erasan zutenak. 3 pertsona hil eta 100etik gora zauritu ziren, horietatik batzuk anputazio larriekin.

 COVID-19 
COVID-19 pandemiaren erruz 2020ko ekitaldia bertan behera gelditu zen eta 2021ekoa ere apirilean jokatu beharrean atzeratzea erabaki da.

 Palmaresa 
 Korrikalariak 
 Urtea  Gizonezko irabazlea  Denbora  Emakumezko irabazlea  Denbora 1897   John J. McDermott  2:55:10      1898   Ronald J. MacDonald  2:42:00      1899   Lawrence Brignolia  2:54:38      1900   John "Jack" Caffery  2:39:44      1901   John "Jack" Caffery  2:29:23      1902   Sammy Mellor  2:43:12      1903   John Lorden  2:41:29      1904   Michael Spring  2:38:04      1905   Frederick Lorz  2:38:25      1906   Tim Ford  2:45:45      1907   Thomas Longboat  2:24:24      1908   Thomas Morrissey  2:25:43      1909   Henri Renaud  2:53:36      1910   Fred Cameron  2:28:52      1911   Clarence DeMar  2:21:39      1912   Michael J. Ryan  2:21:18      1913   Fritz Carlson  2:25:14      1914   James Duffy  2:25:14      1915   Édouard Fabre  2:31:41      1916   Arthur Roth  2:27:16      1917   Bill Kennedy  2:28:37      1918   Camp Devens¹  2:29:53      1919   Carl Linder  2:29:13      1920   Peter Trivoulides  2:29:31      1921   Frank Zuna  2:18:57      1922   Clarence DeMar   2:18:10      1923   Clarence DeMar   2:23:47      1924   Clarence DeMar   2:29:40      1925   Charles Mellor  2:33:00      1926   Johnny Miles  2:25:40      1927   Clarence DeMar   2:40:22      1928   Clarence DeMar   2:37:07      1929   Johnny Miles  2:33:08      1930   Clarence DeMar   2:34:48      1931   James Henigan  2:46:45      1932   Paul de Bruyn  2:33:36      1933   Leslie S. Pawson  2:31:01      1934   Dave Komonen  2:32:53      1935   John A. Kelley  2:32:07      1936   Ellison Brown  2:33:40      1937   Walter Young  2:33:20      1938   Leslie S. Pawson  2:35:34      1939   Ellison Brown  2:28:51      1940   Gérard Côté  2:28:28      1941   Leslie S. Pawson  2:30:38      1942   Joe Smith  2:26:51      1943   Gérard Côté  2:28:25      1944   Gérard Côté  2:31:50      1945   John A. Kelley  2:30:40      1946   Stylianos Kyriakides  2:29:27      1947   Suh Yun-bok  2:25:39      1948   Gérard Côté  2:31:02      1949   Gösta Leandersson  2:31:50      1950   Ham Kee-Yong  2:32:39      1951   Shigeki Tanaka  2:27:45      1952   Doroteo Flores  2:31:53      1953   Keizo Yamada  2:18:51      1954   Veikko Karvonen  2:20:39      1955   Hideo Hamamura  2:18:22      1956   Antti Viskari  2:14:14      1957   John J. Kelley  2:20:05      1958   Franjo Mihalić  2:25:54      1959   Eino Oksanen  2:22:42      1960   Paavo Kotila  2:20:54      1961   Eino Oksanen  2:23:39      1962   Eino Oksanen  2:23:48      1963   Aurèle Vandendriessche  2:18:58      1964   Aurèle Vandendriessche  2:19:59      1965   Morio Shigematsu  2:16:33      1966   Kenji Kimihara  2:17:11   Bobbi Gibb² 3:21:40 1967   Dave McKenzie  2:15:45   Bobbi Gibb² 3:27:17 1968   Amby Burfoot  2:22:17   Bobbi Gibb² 3:30:00 1969   Yoshiaki Unetani  2:13:49   Sara Mae Berman² 3:22:46 1970   Ron Hill  2:10:30   Sara Mae Berman² 3:05:07 1971   Álvaro Mejía  2:18:45   Sara Mae Berman² 3:08:30 1972   Olavi Suomalainen  2:15:39   Nina Kuscsik  3:10:26 1973   Jon Anderson  2:16:03   Jacqueline Hansen  3:05:59 1974   Neil Cusack  2:13:39   Miki Gorman  2:47:11 1975   Bill Rodgers  2:09:55   Liane Winter  2:42:24 1976   Jack Fultz  2:20:19   Kim Merritt  2:47:10 1977   Jerome Drayton  2:14:46   Miki Gorman  2:48:33 1978   Bill Rodgers  2:10:13   Gayle Barron  2:44:52 1979   Bill Rodgers  2:09:27   Joan Benoit  2:35:15 1980   Bill Rodgers  2:12:11   Jacqueline Gareau  2:34:28 1981   Toshihiko Seko  2:09:26   Allison Roe  2:26:46 1982   Alberto Salazar  2:08:52   Charlotte Teske  2:29:33 1983   Greg Meyer  2:09:00   Joan Benoit  2:22:43 1984   Geoff Smith  2:10:34   Lorraine Moller  2:29:28 1985   Geoff Smith  2:14:05   Lisa Larsen Weidenbach  2:34:06 1986   Robert de Castella  2:07:51   Ingrid Kristiansen  2:24:55 1987   Toshihiko Seko  2:11:50   Rosa Mota  2:25:21 1988   Ibrahim Hussein  2:08:43   Rosa Mota  2:24:30 1989   Abebe Mekonnen  2:09:06   Ingrid Kristiansen  2:24:33 1990   Gelindo Bordin  2:08:19   Rosa Mota  2:25:24 1991   Ibrahim Hussein  2:11:06   Wanda Panfil  2:24:18 1992   Ibrahim Hussein  2:08:14   Olga Markova  2:23:43 1993   Cosmas Ndeti  2:09:33   Olga Markova  2:25:27 1994   Cosmas Ndeti  2:07:15   Uta Pippig  2:21:45 1995   Cosmas Ndeti  2:09:22   Uta Pippig  2:25:11 1996   Moses Tanui  2:09:15   Uta Pippig  2:27:12 1997   Lameck Aguta  2:10:34   Fatuma Roba  2:26:23 1998   Moses Tanui  2:07:34   Fatuma Roba  2:23:21 1999   Joseph Chebet  2:09:52   Fatuma Roba  2:23:25 2000   Elijah Lagat  2:09:47   Catherine Ndereba  2:26:11 2001   Lee Bong-Ju  2:09:43   Catherine Ndereba  2:23:53 2002   Rodgers Rop  2:09:02   Margaret Okayo  2:20:43 2003   Robert Kipkoech Cheruiyot  2:10:11   Svetlana Zakharova  2:25:19 2004   Timothy Cherigat  2:10:37   Catherine Ndereba  2:24:27 2005   Hailu Negussie  2:11:44   Catherine Ndereba  2:25:12 2006   Robert Kipkoech Cheruiyot  2:07:14   Rita Jeptoo  2:23:38 2007   Robert Kipkoech Cheruiyot  2:14:13   Lidiya Grigoryeva  2:29:18 2008   Robert Kipkoech Cheruiyot  2:07:45   Dire Tune  2:25:25 2009   Deriba Merga  2:08:42   Salina Kosgei  2:32:16 2010   Robert Kiprono Cheruiyot  2:05:52   Teyba Erkesso  2:26:11 2011   Geoffrey Mutai  2:03:02   Caroline Kilel  2:22:36 2012   Wesley Korir  2:12:40   Sharon Cherop  2:31:50 2013   Lelisa Desisa Benti  2:10:22   Rita Jeptoo  2:26:25 2014   Meb Keflezighi  2:08:37   Bizunesh Deba³  2:19:59 2015   Lelisa Desisa Benti  2:09:17   Caroline Rotich  2:24:55 2016   Lemi Berhanu Hayle  2:12:45   Atsede Baysa  2:29:19 2017   Geoffrey Kirui  2:09:37   Edna Kiplagat  2:21:52 2018   Yuki Kawauchi  2:15:58   Desi Linden  2:39:54 2019   Lawrence Cherono  2:07:57   Worknesh Degefa  2:23:31 20204  Bertan behera     2021   Benson Kipruto 2:09:51   Diana Kipyogei  2:24:45 2022   Evans Chebet  2:06:51   Peres Jepchirchir  2:21:01 2023   Evans Chebet  2:05:54   Hellen Obiri  2:21:38 2024   Sisay Lemma  2:06:17   Hellen Obiri  2:22:27 2025   John Korir  2:04:45   Sharon Lokedi  2:17:22
 ¹ 1918an lasterketa berezia izan zen, 10 gizonetako talde militarrek hartu baitzuten parte erreleboka.
 ² Emakumezkoen lasterketak jokatzen 1966an hasi baziren ere lehen sei ekitaldiak ez ziren ofizialak izan.
 ³ 2014ko emakumezkoen lasterketa Rita Jeptook irabazi bazuien ere, beranduag deskalifikatu eta Bizunesh Deba etiopiarra izendatu zuten txapeldun.
 4 2020. urteko ekitaldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren eraginez.

 Gurpildun aulkiak 
 Urtea  Gizonezko irabazlea  Denbora  Emakumezko irabazlea  Denbora 1975   Robert Hall  2:58:00      1976  ez jokatua 1977   Robert Hall  2:40:10   Sharon Rahn  3:48:51 1978   George Murray  2:26:57   Susan Shapiro  3:52:35 1979   Ken Archer  2:38:59   Sheryl Bair  3:27:56 1980   Curt Brinkman  1:55:00    	Sharon Limpert   1981   Jim Martinson  2:00:41   Candace Cable-Brookes  2:38:41 1982   Jim Knaub  1:51:31   Candace Cable-Brookes  2:12:43 1983   Jim Knaub  1:47:10   Sherry Ramsey  2:56:51 1984   André Viger  2:05:20   Sherry Ramsey  2:27:07 1985   George Murray  1:45:34   Candace Cable-Brookes  2:05:26 1986   André Viger  1:43:25   Candace Cable-Brookes  2:09:28 1987   André Viger  1:55:42   Candace Cable-Brookes  2:19:55 1988   Mustapha Badid  1:43:19   Candace Cable-Brookes  2:10:44 1989   Philippe Couprie  1:36:04   Connie Hansen  1:50:06 1990   Mustapha Badid  1:29:53   Jean Driscoll  1:43:17 1991   Jim Knaub  1:30:44   Jean Driscoll  1:42:42 1992   Jim Knaub  1:26:28   Jean Driscoll  1:36:52 1993   Jim Knaub  1:22:17   Jean Driscoll  1:34:50 1994   Heinz Frei  1:21:23   Jean Driscoll  1:34:22 1995   Franz Nietlispach  1:25:59   Jean Driscoll  1:40:42 1996   Heinz Frei  1:30:14   Jean Driscoll  1:52:56 1997   Franz Nietlispach  1:28:14   Louise Sauvage  1:54:28 1998   Franz Nietlispach  1:21:52   Louise Sauvage  1:41:19 1999   Franz Nietlispach  1:21:36   Louise Sauvage  1:42:23 2000   Franz Nietlispach  1:33:32   Jean Driscoll  2:00:52 2001   Ernst van Dyk  1:25:12   Louise Sauvage  1:53:54 2002   Ernst van Dyk  1:23:19   Edith Hunkeler  1:45:57 2003   Ernst van Dyk  1:28:32   Christina Ripp  1:54:47 2004   Ernst van Dyk  1:18:27   Cheri Blauwet  1:39:53 2005   Ernst van Dyk  1:24:11   Cheri Blauwet  1:47:45 2006   Ernst van Dyk  1:25:29   Edith Hunkeler  1:43:42 2007   Masazumi Soejima  1:29:16   Wakako Tsuchida  1:53:30 2008   Ernst van Dyk  1:26:49   Wakako Tsuchida  1:48:32 2009   Ernst van Dyk  1:33:29   Wakako Tsuchida  1:54:37 2010   Ernst van Dyk  1:26:53   Wakako Tsuchida  1:43:32 2011   Masazumi Soejima  1:18:50   Wakako Tsuchida  1:34:06 2012   Joshua Cassidy  1:18:25   Shirley Reilly  1:37:36 2013   Hiroyuki Yamamoto  1:25:33   Tatyana McFadden  1:45:25 2014   Ernst van Dyk  1:20:36   Tatyana McFadden  1:35:06 2015   Marcel Hug  1:29:53   Tatyana McFadden  1:52:54 2016   Marcel Hug  1:24:01   Tatyana McFadden  1:42:16 2017   Marcel Hug  1:18:03   Manuela Schär  1:28:17 2018   Marcel Hug  1:46:26   Tatyana McFadden  2:04:39 2019   Daniel Romanchuk  1:21:36   Manuela Schär  1:34:19 2020  Bertan behera    2021   Marcel Hug  1:18:11   Manuela Schär  1:35:21 2022   Daniel Romanchuk  1:26:58   Manuela Schär  1:41:08 2023   Marcel Hug  1:17:06   Susannah Scaroni  1:41:45 2024   Marcel Hug  1:15:33   Eden Rainbow-Cooper  1:35:11 2025   Marcel Hug  1:21:34   Susannah Scaroni  1:35:20

 Garaipenak 
 Gizonezkoak 
 Lasterkaria  Garaipenak  Urteak  Clarence DeMar 7  1911, 1922, 1923, 1924, 1927, 1928, 1930  Gérard Côté 4  1940, 1943, 1944, 1948  Bill Rodgers 4  1975, 1978, 1979, 1980  Robert Kipkoech Cheruiyot 4  2003, 2006, 2007, 2008  Leslie S. Pawson 3  1933, 1938, 1941  Eino Oksanen 3  1959, 1961, 1962  Ibrahim Hussein 3  1988, 1991, 1992  Cosmas Ndeti 3  1993, 1994, 1995

 Emakumezkoak 
 Lasterkaria  Garaipenak  Urteak  Catherine Ndereba 4  2000, 2001, 2004, 2005  Bobbi Gibb 3  1966, 1967, 1968  Sara Mae Berman 3  1969, 1970, 1971  Rosa Mota 3  1987, 1988, 1990  Uta Pippig 3  1994, 1995, 1996  Fatuma Roba 3  1997, 1998, 1999

 Gurpildun aulkiak 
 Gizonezkoak
 Lasterkaria  Garaipenak  Urteak  Ernst van Dyk 10  2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2014  Marcel Hug 8  2015, 2016, 2017, 2018, 2021, 2023, 2024, 2025  Jim Knaub 5  1982, 1983, 1991, 1992, 1993  Franz Nietlispach 5  1995, 1997, 1998, 1999, 2000  André Viger 3  1984, 1986, 1987

 Emakumezkoak
 Lasterkaria  Garaipenak  Urteak  Jean Driscoll 8  1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 2000  Candace Cable-Brookes 6  1981, 1982, 1985, 1986, 1987, 1988  Wakako Tsuchida 5  2007, 2008, 2009, 2010, 2011  Tatyana McFadden 5  2013, 2014, 2015, 2016, 2018  Louise Sauvage 4  1997, 1998, 1999, 2001  Manuela Schär 4  2017, 2019, 2021, 2022

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Bostongo maratoiaren webgune ofiziala

Kategoria:Bostongo kirola
Kategoria:World Marathon Majors