Jatorri deitura babestua

Jatorri deitura babestua (JDB) Europar Batasuneko sor-marka bat da, nekazal produktuak eta elikagaien kalitatea nabarmendu eta bermatzeko adierazgarria, bai eta eremu geografiko zehatz batean bakarrik ekoiztu eta lantzen delakoa ere.

 Terminoa 

Termino ugari erabiltzen dira euskaraz kontzeptu hau izendatzeko: jatorri-deitura, jatorrizko deitura, jatorrizko izendapena, sor-marka bera. Baina hedatuena jatorri deitura da. Horrela agertzen da EuskaltermEuskalterm hiztegia eta Nola erran hiztegietan, jatorri deitura duten produktu batzuen webguneetanEuskal Sagardoa jatorri deituraIdiazabal gazta jatorri deitura, Euskolabel webgunean (azken gehigarrietan)Euskolabel webguneko Euskal Sagardoaren atala, Eusko Jaurlaritzaren Euskadi webguneanEuskadi.eus sor-markei buruzko atala. Bertan termino ugari eta era nahastuan agertzen dira, baina erabiltzen den akronimo bakarra JD da, hots, deitura. eta Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkariko adierazpen bateanEHAO, AGINDUA, 2017ko uztailaren 13koa, Ekonomiaren Garapeneko eta Lehiakortasuneko sail- buruarena, zeinaren bidez onartzen baita «Euskal Sagardoa/Sidra Natural del País Vasco» jatorri-deitura babestua, eta babes nazional iragankorra ematen.
 (2017ko abuztuaren 4a, 148-149 or)

 Ezaugarriak 

Sor-marka honen araudia jaki jakin batzuei dagokie bakarrik, zeinen ezaugarriek harreman estua duten beraien jatorri geografikoarekin: janari hauen artean daude ardoak, gaztak, urdaiazpikoak, hestebeteak, olibak, fruituak, barazkiak eta are ogi bereziak.

Horrela, jaki hauek, hala nola gorgonzola, feta, xanpaina, idiazabal gazta edo Lodosako piperra, sor-marka izateko eskualde jakin batetik etorri behar dute eta era jakin batean ekoitziak izan. Adibidez, Roquefort gazta izandatua ahal izateko, gazta esne gordinarekin egin behar da, ardi arraza batekoa (Lacaune) eta ondua Roquefort-sur-Soulzon herriko gaztategietan, non Penicillium roqueforti lizunaren esporekin ereingo den.

Sor-marka sistema honek Europar Batasuneko sor-marka guztiak federatzeko asmoa izan du. Hauek dira estatuetako sor-marka zaharrak (zerrenda ez da osoa):
 Jatorri deitura kontrolatua (Appellation d'origine contrôlée - AOC) Frantzian
 Jatorri deitura (Denominación de origen - DO) Espainian
 Protected Designation of Origin - PDO Erresuma Batuan
 Denominazione di origine controllata- DOC Italian
 Geschützte Ursprungsbezeichnung - g.U eta Qualitätswein bestimmter Anbaugebiete - QbA Alemanian
 Districtus Austriae Controllatus - DAC Austrian
 Denominação de Origem Controlada - DOC Portugalen

 Jakiak 
 Euskal Herrian 
Hauek dira Euskal Herrian dauden jatorri deiturak (EAE, Nafarroa GaraianNavarra.es eta Lapurdi-Baxenafarroa-Zuberoan):
 Arabako Txakolina
 Bizkaiko Txakolina
 Getariako Txakolina
 Cava
 Errioxako ardoa
 Idiazabalgo gazta
 Euskal sagardoa
 Nafarroako ardoa
 Erronkariko gazta
 Lodosako piperra
 Nafarroako oliba olioa
 Irulegiko arnoa
 Ezpeletako piperra
 Kintoa txerria

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Jatorri deitura (Espainia)
 Jatorri deitura kontrolatua (Frantzia)
 Euskal Herriko ardoak

 Kanpo estekak 

Kategoria:Jatorri deitura babestuak
Kategoria:Jabetza intelektual legedia