Amanita irintsu

Amanita irintsua edo lanperna irintsua (Amanita boudieri) Amanitaceae familiako perretxiko da. Jangarria da baina gutxi estimatua. Aurkitu daitekeen onddorik ederrenetako bat da

Sinonimoak: Agaricus moulinsii, Lepiota moulinsii, Amanita lusitanica, Amanita baccata var. boudieri, Amanita solitaria var. boudieri, Amanita pulverulenta, Lepidella boudieri, Aspidella pulverulenta, Aspidella boudieri, Amanita baccata.

 Deskribapena 
Kapela: 8 eta 15 cm. arteko diametrokoa. Lehenik ganbila, gero laua eta azkenean hondoratua erdian eta ertza makur eta soberakinarekin. Azala zurixka eta gero krema kolorekoa; errezel zuri batez estalita dago eta garatxo piramidal txikitan apurtzen da, diskoaren gainean ugariagoak dira eta atxikiak denbora lehorrean. Ez du ertz ildaskaturik.

Orriak: Libreak, estu, zuri-krema kolorekoak eta erreflexu arrosekin.

Orri libreak: Kirtenera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

Hanka: Batzuetan altuagoa eta beste batzuetan ez hainbeste, lurperatzen denaren arabera. Zuria da, felpa itxurakoa  eta erraboil arbi-formako okre kolorekoa du, goiko aldean hortz bereziak ditu.

Eraztuna itsatsita eta orri iheskor bat bezala, oinaren gainean zorro ildaskatu bat bezala geratzen dena.

Bolba zuria eta apurkorra da, oinaren oinarrian bi edo hiru burlet bigun eta iheskor dituena, zatitan apurtzen direnak eta ale zaharretan desagertu egiten direnak , erraboil okrea agerian utziz.

Haragia: Haragi zuria eta aldatzen ez dena espezie tipoan. Usain leun eta atsegina du, kobazuloko txanpiñoia gogorarazten duena, baina zaporegabe xamarra.

Etimologia: Amanita grekotik dator eta Zilizia eta Siria arteko mendiari egiten dio erreferentzia, han oso ugariak ziren eta. Grezieraz beste esanahi bat ere badu, perretxikoa kontzeptu orokor gisa. Solitaria berriz latinetik dator, solitarius = bakartia. Isolatuta hazten delako eta ez taldeka.

 Jangarritasuna 
Jangarria da, baina gutxi estimatua, eta, gainera, Amanita verna edo Amanita virosa pozoitsuekin nahas liteke.

 Nahasketa arriskua 
Amanita boudieri var. beillei barietateak arrosa kolore tonuko orriak eta haragia ditu, oina pikor askorekin eta erraboil apainduagoa. Batzuentzat, lehortasunak eta eguzkiak eragindako boudieri mota bat da, itsasotik hurbilago bizi dena. Beauseigneur mikologo frantsesak koniferoen azpian Landetan aurkitutako espezie arraroa da, haritzen azpian ere ateratzen da.
Amanita echinocephala-rekin nahas daiteke baina honek orri zuri-berdexkak ditu eta mintzezko eraztuna. Amanita ovoidea berriz, batez ere, bolba sendo eta mintzezkoagatik bereizten da.

 Sasoia eta lekua 
Udaberritik udazkenera, hariztietako eta artadietako lurzoru hareatsuetan agertzen da, baita itsas pinuetan eta bertako pista ertzetan. Espezie nahiko arraroa.

 Banaketa eremua 
Europan, Mediterraneoko eskualdetik Herbehereetaraino eta Ingalaterraraino hazten da, eta agian, iparralderago.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Amanita boudieri Mycobank-en

Kategoria:Amanita
Kategoria:Portugalgo onddoak
Kategoria:Espainiako onddoak
Kategoria:Frantziako onddoak
Kategoria:Herbehereetako onddoak
Kategoria:Italiako onddoak
Kategoria:Erresuma Batuko onddoak