Maratoia Udako Olinpiar Jokoetan

Maratoia Olinpiar jokoetan korrika Olinpiar Jokoetako atletismoan egiten den kirol proba bat da. Gizonen maratoia 1896an hasi zen eta emakumeena, 1984an.

 Aurrekariak 
K. a. 490. urtean, Grezian, Maratongo Guduan greziarrek persiarrak mendean hartu zituzten. Herodotok, Plutarkok eta Luzianok jaso zuten garaipenaren berri eta, bertsioak bertsio, kondairak dio Filipidesek Maratonetik Atenaserako bidea korrika egin zuela albistea jakinarazteko, eta misioa bete ondoren hil zela. Horixe da maratoi modernoaren oinarria eta askok uste dute probaren 42,175 kilometro horiek Maraton eta Atenasen arteko distantzia direla. Baina bi puntuen artean 200dik gora kilometro daude.

 Historia 
Lehen Olinpiar Joko modernoetan (Atenas, 1896) 40 kilometroko lasterketa prestatu zuten. Handik lau urtera, Parisko jokoetan ere neurri bera aukeratu zuten, oso zehatzak izan ez baziren ere: helmugara iritsi ziren maratoilariek 40,260 kilometro egin zituzten.

1908ko Londresko jokoetan Windsorretik Londreserako 40 kilometro inguruko ibilbidea prestatu nahi izan zuten, errege familia Windsorren bizi zela aprobetxatuz. Lasterketa errege jauregitik bertatik abiatuta, bertan bizi zirenek etxetik irteteko beharrik ere ez zuten izango probaren hasiera erosotasun osoz ikusteko. Eta, hala, maratoia errege-erreginen leihopean hasi zen. White City estadioko errege-palkora iristeko 42,175 metro egin behar zituzten.

Bada, joko haietan distantzia gehituak emaitzan eragina izan zuen. Dorando Pietri italiarrak 39. kilometroan hartu zuen lasterketa burua eta 40.ean erraz ari zen. Baina estadiora iristean pott egin zuen eta behin eta berriro erori zen. Ingurukoek –besteak beste, Arthur Conan Doyle idazleak– aldiro altxatzen lagundu zioten eta, helmugara iristen lehena izan arren, laguntza horren erruz deskalifikatu zuten.

Stockholmen (1908) 40,200 kilometro egin zituzten eta hurrengo joketan, Anberesen, inoizko maratoi olinpikorik luzeena egin zen: 42,750 kilometro. Azkenean, 1921ean distantzia behin betiko finkatzea erabaki zuten, 42,175 kilometrotan hain zuzen ere.

 Dominak 
 Gizonezkoak 
1896 Atenas2:58:503:06:033:06:351900 ParisSometimes listed as representing Luxembourg.2:59:453:04:173:37:141904 St. Louis3:28:53Dokumenturik gabe iritsi ondoren, Frantziako migratzailea zen Albert Corey talde mistoan lehiatu zela agertu ohi da, beste lau estatubatuarrekin, lau miliako lasterketan, baina AEBko kirolari gisa maratoian. Gaur egun, Batzorde Olinpikoak Frantziari esleitzen dio domina hau eta taldekoa talde misto bati.3:34:523:47:331908 Londres2:55:18.42:56:06.02:57:10.41912 Estokolmo2:36:54.82:37:52.02:38:42.41920 Anberes2:32:35.82:32:48.62:36:32.81924 Paris2:41:22.62:47:19.62:48:14.01928 Amsterdam2:32:572:33:232:35:021932 Los Angeles2:31:362:31:552:32:121936 BerlinSohn Kee-chung eta Nam Sung-yong korearrak ziren. Batzorde Olinpikoak Korearen inbasio japoniarraren ondorioz Japoniari esleitzen dizkio euren dominak. Koreako ordezkari guztiek japoniar izenak erabili behar zituzten eta Japoniaren banderapean lehiatu. Hala ere, iturri batzuetan korear gisa agertzen da.2:29:19.22:31:23.22:31:42.01948 Londres2:34:51.62:35:07.62:35:33.61952 Helsinki2:23:03.22:25:35.02:26:07.01956 Melbourne2:25:002:26:322:27:471960 Erroma2:15:16.22:15:41.62:17:18.21964 Toki2:12:11.22:16:19.22:16:22.81968 Mexiko Hiria2:20:262:23:312:23:451972 Munich2:12:192:14:312:15:081976 Montreal2:09:552:10:452:11:12}1980 Mosku2:11:032:11:202:11:351984 Los Angeles2:09:212:09:562:09:581988 Seul2:10:322:10:472:10:591992 Bartzelona2:13:232:13:452:14:001996 Atlanta2:12:362:12:392:12:442000 Sydney2:10:112:10:312:11:102004 Atenas2:10:552:11:292:12:112008 Beijing2:06:322:07:162:10:002012 Londres2:08:012:08:272:09:372016 Rio de Janeiro2:08:442:09:542:10:052020 Tokio2:08:382:09:582:10:002024 Paris2:06:262:06:472:07:00

 Herrialdearen arabera 

 Emakumezkoak 
1984 Los Angeles2:24:522:26:182:26:571988 Seul2:25:402:25:532:26:211992 Bartzelona2:32:412:32:492:33:591996 Atlanta2:26:052:28:052:28:392000 Sydney2:23:142:23:222:24:452004 Atenas2:26:202:26:322:27:202008 Beijing2:26:442:27:062:27:072012 Londres 2:23:07 2:23:12 2:23:292016 Rio de Janeiro 2:24:04 2:24:13 2:24:302020 Tokio 2:27:20 2:27:36 2:27:462024 Paris 2:22:55 2:22:58 2:23:10

 Dominak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probak
Kategoria:Maratoiak