Errepidean

Errepidean (jatorrizko ingelesezko izenburua: On the Road) Jack Kerouac estatubatuar idazlearen eleberri mitikoa da, beat belaunaldiaren idazlan enblematikoa, 1951n idatzitakoa. Viking Press argitaletxeak plazaratu zuen lehen aldiz 1957an. 2018an, Pasazaite argitaletxeak Iñigo Roquek egindako euskarazko itzulpena kaleratu zuen. Jack Kerouacek eta haren lagunek 1948an eta 1949an Estatu Batuetatik eta Mexikotik egin zituzten bidaiak dira nobelaren oinarria. Jazz musika eta drogen erabilera garbi azaltzen dira testuan, non bizimodu nomada, erromantiko eta bohemioa erakusten den. Lan honi esker mitifikatu zen Route 66 ibilbide ospetsua.

 Sorkuntza 
Errepidean hiru astetan idatzia izan zen. Kerouac bere bigarren emaztearekin bizi zen, Jane Haverty, Manhattango apartamentu batean, mendebaldeko 20. kalean, 454. zenbakian. Idazteko paper bilkari luze batean; ertan mekanografiatu zuen testua paragrafoak bereizi gabe eta ertzak jarri gabe. Kondairak beste gauza esaten badu ere, idazteko prozesuan Kerouacek ez zituen, kafe aparte, drogarik hartu. Kondairak esaten ez duena, bestetik, bilkari hori idatzi baino lehen egileak urtetan oharrak biltzen ibili zela; beraz, hiru asteen kontua ez da erabat egia.

Jatorrizko bilkaria gaur egun Indianapolis Colts futbol amerikarraren taldeko jabe den James Isray da; Isray askotan uzten du testua erakusketetan eta museoetan erakusteko. Beste bitxikeria bat zera da: Kerouacen ama hizkuntza frantsesa zen eta hizkuntza horretan hasi zen liburua idazten, azkenik ingelesez egiteko.

 Argumentua 
Liburua Dean Moriarty-ren (Neal Cassadyren izengoitia) aurkezpenarekin hasten da. Cassady beatsen heroia izan zen, erotutako hipsterra; bera izan da abentura gehienen bultzatzailea. Narratzailea, bestetik, Sal Paradise, Kerouacen alter egoa izango da. Paradise eleberrian lagunekin, paisaiekin eta emakumeekin liluratuta agertuko da. Abenturaren hasiera New Yorken izango da. Hiri horretan, Moriarty agertu baino lehen, Paradise Carlo Marx ezagutu zuen, (Allen Ginsbergen izengoitia). Narratzailea Marxen eta Moriartyren historiak entzuten harritu egiten da. New Yorketik San Frantziskoko bidea hartuko dute eta liburuan Paradisek bidean gertatzen diren kontuak jasoko ditu.

 Garrantzia 
Eleberriak eragin handia izan zuen eta Estatu Batuetako literaturaren gailur bat bezala estimatuta dago, XX. mendeko eleberri handia bezala. Oraindik gaur berrargitaratzen da, 100.000 kopia urtero, eta itzulpen berriak plazaratzen dira, kultuzko liburua izanik. Time aldizkariak aldizkaria sortu zen urtetik, 1923tik alegia, ingelesez idatzitako ehun eleberri onenen artean kokatu zuen. Eleberria barruko bakarrizketa, memoriak eta bidaldi liburuaren nahasketa da.

 Bidaiak 
250px|thumb|On the road liburuan azaltzen diren bidaiak. Gorriz: 1947; Urdinez: 1949; Berdez: 1950.

1947

New York → Chicago,
→ Newton, Iowa
→ Stuart, Iowa
→ Cheyenne, Wyoming → Denver, Colorado
→ Salt Lake City, Utah → San Frantzisko, Kalifornia → Marin City
→ Hollywood, Kalifornia
→ Los Angeles, Kalifornia
→ Selma, Kalifornia
→ Dalhart, Texas
→ Indianapolis, Indiana
→ Harrisburg, Pensilvania
→ New York.

1949

Rocky Mount, Ipar Carolina → New Orleans, Luisiana → San Frantzisko, Denver, Colorado
→ New York.

1950

New York, → Terre Haute, Indiana → Saint Louis, Misuri → Denver → Amarillo, Texas → Terre Haute, Indiana → San Antonio, Texas → Laredo, Texas → Nuevo Laredo, Tamaulipas → Hidalgo, Nuevo León → Ciudad Victoria → Llera de Canales → Mexiko Hiria

 Protagonistak 
 Benetako izena Pertsonaia eleberrian Jack Kerouac  Sal Paradise Gabrielle Kerouac (Jack Kerouac's mother) Sal Paradise's Aunt Joan Kerouac (born Haverty) Laura Alan Ansen Rollo Greb William S. Burroughs Old Bull Lee Joan Vollmer Adams Burroughs Jane Lee William S. Burroughs, Jr. Ray Lee Julie Burroughs Dodie Lee Lucien Carr Damion Neal Cassady Dean Moriarty Neal Cassady, Sr. Old Dean Moriarty Neal Cassady's cousin Sam Brady Carolyn Cassady Camille Jamie Cassady Joanie Moriarty Catherine Cassady Amy Moriarty Bea Franco (Beatrice Kozera) Terry Allen Ginsberg Carlo Marx John Clellon Holmes Ian MacArthur Herbert Huncke Elmer Hassel William Holmes “Big Slim” Hubbard William Holmes “Big Slim” Hazard Ruth Gullion Rita Bettencourt Helen Gullion Mary Bettencourt Diana Hansen Inez Beverly Burford Babe Rawlins Bob Burford Ray Rawlins Dianne Orin Lee Ann Henri Cru Remi Boncœur Paul Blake (Jack Kerouac’s brother-in-law) Rocco Al Hinkle Ed Dunkel Helen Hinkle Galatea Dunkel Bill Tomson Roy Johnson Helen Tomson (Bill Tomson's wife) Dorothy Johnson Jim Holmes Tommy Snark Gregorio Victor Frank Jeffries Stan Shepard Gene Pippin Gene Dexter Jinny Baker Lehrman Jinny Jones Victor Tejeira Victor Villanueva Walter Adams Walter Evans Jose García Villa Angel Luz García Ed Uhl Ed Wall Justin W. Brierly Denver D. Doll Ed White Tim Gray Joanie White (Ed White's sister) Betty Gray LuAnne Henderson Marylou Pauline Lucille Vicki Russell Dorie, “Tall redhead” Rhoda Mona Ed Stringham Tom Saybrook Kells Elvins Dale Lorraine Marie Alan Harrington Hal Hingham Ginger Chase Peaches Haldon "Hal"  Chase Chad King Allan Temko Roland Major Gregory La Cava "The famous director" Mr. Snow

 Filma 
On the Road izenburupean, 2012an Walter Salles zuzendariak eleberria zinemaratu zuen. Ekoizlea Francis Ford Coppola izan zen, liburuaren eskumenen jabea.

 Euskarazko bertsioa 

 Errepidean (On the Road). Pasazaite 2018. Itzultzailea: Iñigo Roque.

 Ikus, baita ere 

 Mendeko 100 liburuak (Le Monderen zerrenda)

 Erreferentziak 

 Kanpo loturak 
 :Filmearen traillerra.
 :The Guardian egunkariaren artikulua.

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako eleberriak
Kategoria:Beat belaunaldia
Kategoria:Jack Kerouacen eleberriak
Kategoria:1950eko hamarkadako eleberriak
Kategoria:Ingelesezko eleberriak
Kategoria:1957ko liburuak
Kategoria:Zinemaratutako liburuak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetan girotutako eleberriak
Kategoria:Euskaratutako liburuak