Glifosato

Glifosatoa konposatu organikoa da C3H8NO5P formula duena, organofosforoen familiakoa. Azido karboxilikoa ere bada. Solido zuri usaingabea da.

Herbizida gisa usatzen da.

 Sintesia 
Bi molde nagusi daude industrian glifosatoa sintetizatzeko. Lehenengoan azido iminodiazetikoa eta formaldehidoa azido fosforikoarekin erreakzionarazten dira. Azido iminodiazetikoa in situ prestatzen da.

Glyphosate synthesis from iminodiacetic acid

Bigarren moldean glizina baliatzen da azido imidodiazetikoaren ordez.

Glyphosate synthesis from dimethyl phosphite

 Erabilera 
Herbizida sistemiko ez selektiboa da. Hosto, zurtoin eta sustraietan aplika daiteke, eta landarearentzat ezinbestekoak diren aminoazidoen sintesia eragozten du. 1950eko hamarkadan sintetizatu zen lehengo aldiz Suitzan, baina 1970ekora arte ez zuen herbizida modura merkaturatu Monsanto etxeak, Roundup izen komertzialarekin. 2000n agortu zitzaion patentea Monsantori, eta geroztik konpainia askok erabiltzen dute konposatua beren herbiziden osagai nagusi modura

Nekazaritzan erruz erabiltzen da glifosatoa, batez ere Monsantok Roundup Ready izeneko labore transgenikoak komertzializatu zituenetik. Labore horiek, artoa, soja eta kotoia batez ere, glifosatoa erresistitzeko diseinaturik daude, eta harekin batera saltzen dira, “nekazaritzarako pakete teknologiko” modura. Era horretan, landatutako eremuetan bota daiteke glifosatoa belar txarrak akabatzeko, laboreak kaltetu gabe.

 Eztabaida ondorioez 
Azken urteetan eztabaida handia izan da glifosatoaren toxikotasunaz. Osasunaren Mundu Erakundearen menpeko IARC organismoak segur aski kantzerigenoen artean sailkatu zuen, baina Europako hainbat agentziak esan dute ez dagoela ebidentziarik hala denik pentsatzeko. Monsantok, berriz, urte askoan ezkutatu ditu substantziaren toxikotasuna frogatzen duten barne-agiriak. 2017an, 1.300.000 sinadura aurkeztu ziren Europako Batzordean glifosatoa debekatzeko eskatuz, baina Europako Batzordeak 2023. urtearen amaierara arte luzatu zuen herbizidaren baimena.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Glifosatoaren debekua, argia.eus
 Lasa Etura, Iñaki, Anfibioen hiltzaile isila, berria.eus

Kategoria:Antifungikoak
Kategoria:Herbizidak
Kategoria:Kartzinogenoak