Mirandaola burdinola

Mirandaola burdinola Gipuzkoako hegoaldeko Legazpi udalerriko burdinola bat da, Telleriarte auzoan. Aizkorri-Arazko natura parkean jaiotzen den Urola ibaitik hartzen du ola martxan jartzeko behar duen ura. Mirandaola Burdinola Gipuzkoako ondare-elementu garrantzitsua da, martxan bisita daitekeen burdinola baita. XVI. mendean sortu zen makineria du, labeak behar duen indarra lortzeko ezinbestekoak diren bi hauspo handi eta labetik ateratzen den burdina totxoa lantzen duen gabi edo mailu hidraulikoa. 

Burdinolari itsatsita Santikutz baseliza dago. Burdinolan 1580an gertatutako miraria gogoratzeko eraikitako eliza da.

 Historia 
Mirandaola burdinolako idatzizko lehen aipamena 1401 urtekoa da. Urte horretan, Antso Martinez Agirre eta Maria Sanz senar-emazteek, burdinolaren erdia Martin Sanz Gorrotxategiri saldu ziotenL.U.A. 15. PAPER-SORTA. Garai hartan ohikoa zen, burdinolen jabegoa partekatzea eta Mirandaolaren kasuan horrela jarraitu zuen, 1674. urtean Plazaolatar familia boteretsuak, burdinolaren jabetza osoa lortu zuen arte. 1781ean, burdinolaren jabetza Joakin Agirre Porzel eta Maria Ana Joakina Bikuña Donemiliagako markesen eskura pasako daGPAH 1/2282(107-113). XV. mendean Legazpin zeuden zazpi burdinoletako bat da.

1822an sinatu zen agiri bati esker, badakigu urte horretan burdinola erreta zegoela eta ezin zela burdina landu. Badakigu ere, Mirandaola burdinola ez zela berreraiki, ordurako burdinolak krisi garaian murgilduta zeudelako, Ingalaterran dagoeneko lanean ziren labe garaien konpetentziari ezin eutsirik. Dena dela, Mirandaola burdinolak, Euskal Herriko beste burdinola asko bezala, 400 urteko ibilbide luze bat gordetzen du, non bertako olariek, mundu osoan hain preziatua zen burdina ekoiztu zuten.

1952. urtean, Patrizio Etxeberria, Bellota Herramientas enpresaren jabeak, burdinola berreraiki zuen, olarien omenez. Patrizio Etxeberria bera, errementari moduan hasi zen lanean lanabesak ekoiztuz eta pixkanaka bere enpresa 3.600 langile izatera iritsi zen.

 Mirariaren kondaira 
Elizaren aginduari jarraituz, olariek astelehenetik larunbatera egiten zuten lan. Elizak botere handia zuen garai hartan, eta igandeetan lan egitea debekatuta zegoela agintzen zuen, kaperako kupulan idatzitako aginduan islatzen den bezala: "SEI EGUNEAN LAN DAGIKEZU ZAZPIGARRERNEAN EZ BEKIZU LANIK EGIN". Baina 1580ko maiatzaren 3an, Maiatzeko Gurutzearen egunean, Mirandaolako olagizonak lanez gainezka zeuden, eta araua haustea eta ohi bezala lan egitea erabaki zuten.

Horrela egin zuten, labea piztu eta betiko karga bera sartu zuten; 100 kilo burdin mineral 50 kiloko burdin totxoa lortzeko. 6 orduz lanean egon ondoren, ikaraz ohartu ziren, labean 50 kiloko pieza egon beharrean 5 kilo besterik ez zuen pieza zutela. Gainera, guztien harridurarako, piezak gurutze forma zuen.

Olariak beldurtu egin ziren, bazekitelako gaizki jokatu zutela, eta horregatik saiatu ziren gurutzea Elorregi Jauregian ezkutatzen. Gurutzearen aurkikuntzaren kondaira laster zabaldu zen Legazpin eta 1633an, lekuko batzuek Iruñeko apezpikuaren aurrean gertatutakoa azaldu zuten eta horrek mirari kategoria eman zion. Gotzainak legazpiarrei Mirandaolako Gurutzea gurtu eta Maiatzeko Gurutzearen egunean prozesioan ateratzeko agindu zien. Segurtasun arrazoiengatik, gurutze hori Legazpiko parrokian gordetzen da gaur egun.

Legazpiko jaiak maiatzaren 3an ospatzen dira, Gurutze Santuaren egunean. Maiatzaren 3aren ondorengo igandean, Gurutzea prozesioan eramaten da Mirandaolara eta erromeria bat egiten da bertan.

 Bisitak 
Burdinolaren bisiten kudeaketa, Lenbur Fundazioak egiten du. Burdinola, martxotik azarora arte hamabost egunean behin jartzen da martxan igandeetan. Taldeentzat eta ikastetxeentzat, asteko edozein egunetan jarri daiteke martxan, aurretik hitzartuta. Bisiten datak, Lenbur Fundazioko agendan zehazten dira. Martxan jartzerakoan, olagizonek, XVI. mendean bezala atondurik bi hauspoekin sua berotzen dute, 1300 graduraino, ondoren burdina 400 kilotik gorako gabian forjatuz. 

Lehenik Euskal Burdinaren Museora bisita gidatua dago eta ondoren Burdinola bisitatzen da. Bertan, garai hartako makineria eta burdinolaren funtzionamendua ikus daiteke; modu berean, ikus-entzunezko baten bidez olagizonen bizimodua ikusiko dugu eta argi eta soinuekin osatutako irudiekin mende honetan burdina nola landu den erakusten da. Burdinolarekin batera, 1580ko maiatzaren 3an gertaturiko Mirandaolako Gurutzearen miraria oroitarazten duen Mirandaolako Kapera ere bisita daiteke.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Patrizio Etxeberria
 El Pobaleko burdinola

 Kanpo estekak 
 Webgune ofiziala  
 Mirandaolako burdinola. Urola Garaiko Turismo Bulegoa   

Kategoria:Euskal Herriko burdinolak
Kategoria:Gipuzkoako museoak
Kategoria:Euskal Herriko industria-museoak
Kategoria:Telleriarte
Kategoria:Legazpiko eraikinak
Kategoria:Legazpiko kultura