Otatza

Otatza (gaztelaniaz Otaza) Arabako herri hustu bat da. 1979ko azaroan eraitsi zuten, Gasteiz-Foronda aireportua eraikitzeko. Gaur egun, Otatzako lursailak Aztegietako kontzejuaren mugen barruan daude.

Otatzatarrak londrestar () ezizenez ezagunak ziren Araban.

 Izena 
Otatza da herriaren euskal izen hobetsia.

1025. urteko Donemiliagako goldea agirian, Otazaha izena ageri da, hamarrenak ordaintzen zituen Arabako herri bat izendatzeko. Euskal jatorriko toponimo honen sorburua ote landarea eta ugaritasuna adierazten duen euskara zaharreko -tzaha atzizkia (-zaha antzinako agirietan), zeina hasperenketa galtzean gaur egungo -tza atzizkiaren baliokide dena.

Agiri historikoek toponimoaren aldaerak jaso dituzte denboran zehar:
 Otazaha (1025)
 Otaça (1257)
 Otaça (1294)
 Hotaça (1551)
 Otaça (1580)
 Ottaça (1610)
 Otaça (1646)
 Otaça (1692)

 Geografia 
 Mugak 
Otatzak herri hauek zituen mugakide: iparraldean Gereña eta Andetxa, hegoaldean Aztegieta, ekialdean Lopida eta Gobeu, eta mendebaldean Eztarroa.

 Hidrologia 
Otatzan urmael bat zegoen. Bi begiko zubi batek urmaela zeharkatzen zuen. Gaur egun, Otatzako urmaela Euskal Autonomia Erkidegoko hezeguneen inbentarioan agertzen da III. multzoko hezegune gisa sailkatuta. Hau da, ez du ez antolatzeko tresnarik, ezta arautzeko tresnarik ere.

 Historia 
Herri honen lehen aipamena 1025 urtekoa da, Otazaha izenaz agertzen baita Donemiliaga Kukulako Kartularioan.

Otatza Foronda udalerri zaharreko herria izan zen 1974ra arte, Gasteizko udalerrira batu zenean.

Herrigunea 1979ko azaroan eraitsi zuten, Gasteiz-Foronda aireportua eraikitzeko. Aireportuko pistaren hegoaldeko burutik gertuegi zegoenez, 250 bat metrora, herria osorik lurrera bota zuten aireko nabigazioaren segurtasuna bermatzeko. Aireportua 1980ko otsailaren 16an inauguratu zuten. Gaur egun, garai bateko Otatza herriko labore-lurrak baino ez dira geratzen.

1980ko apirilean familia batek Otatzako altxorra deritzon aurkikuntza egin zuen herriko hondarretatik paseatzen ari zenean. Hauek antzinako txanponez betetako lurrontzi hautsi bat aurkitu zuten eta Arabako Foru Aldundiari jakinarazi zioten. Ondoren, arkeologoek tokian egin zituzten indusketetan orubean sakabanaturik zeuden zilar-kobre aleaziozko 5.000 txanpon bildu zituzten. Txanponak Erdi Arokoak dira, XII. mende amaiera edo XIII. mende hasierakoak. Txanponen aurkian Gaztelako erregearen aurpegia agertzen da eta aurkian, berriz, Gaztelako Erresumako ikur den gaztelua. Gaur egun, Otatzako altxorra Gasteizko Bibateko Arabako Arkeologia Museoan dago erakusgai.

1980ko azaroaren 30ean Arabako Batzar Nagusien bileran adostu zen Otatzako kontzejua eta administrazio batzarra deuseztatzea, herria jada desagertu zelako.

 Demografia 
 Bilakaera demografikoa 

 Ekonomia 
Otatza landa eremuko herria izanik, lurrari lotutako lehen sektoreko jarduerak ziren nagusi: abeltzaintza eta nekazaritza. 1978an, gutxienez esnetegi eta txerritegi bana zeuden herrixkan.

 Kultura 
 Jaiak 
Otatzako jaiak, Emeterio eta Zeledonio martiri santuen omenezkoak, abuztuaren 31n ospatzen ziren. 1978koak izan ziren ospatu ziren azkenak.

 Ondasun nabarmenak 
 Galdutako ondarea 
 Emeterio eta Zeledonio Martiri Santuen parrokia
 Otatzako hilerria
 Otatzako zubia

 Galeria 

 Ikus, gainera 
 Otatzako altxorra
 Otatzako urmaela
 Otatza (Ganboa)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Arabako herri hustuak
Kategoria:Gasteizko herriak
Kategoria:Aztegieta
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak
Kategoria:1979an desagertutako herriak