Altzateko jaun-en kontu zaharra (Pío Baroja)

Altzateko jaun-en kontu zaharra () Pío Barojak idatzitako eleberria da, aurrenekoz 1922an argitaratu zena. Donostiar idazlearen Eusko Lurra tetralogiko azken eleberria izan zen; lehenago Aitzgorriko etxea (1900), Labrazgo maiorazkoa (1903) eta Zalakain abenturazalea (1908) kaleratu ziren.

Eleberri dialogatua da, eta gaia historiko-mitologikoa. Liburu honetan Pio Barojak Euskal Herriari buruz zituen ideia asko azaldu zituen. Frankismoaren azken urteetan zabalkunde handia izan zuen, eta pertsonaia nagusiari Xabier Letek abesti bat eskaini zion, "Altzateko Jaun".

 Argumentua 
Prosaz idatzitako poema bezala definitua izan da. Liburu hau Barojaren krisialdi une batean idatzia dago: berrogeita hamar urte bete behar zituen garaian, gaixotasun larri bat gainditu ondoren eta iloba baten heriotza gertutik bizi izandakoan.https://web.archive.org/web/20180215163657/http://www.losbaroja.com/libros/Tierra-Vasca/La-Leyenda-de-Jaun-de-Alzate.asp

Liburuaren protagonista Altzateko Jauna da, Barojaren beraren alter ego, eta Erdi Aroan kokatzen da. Jauna familia onekoa eta borrokalaria da, Bidasoa inguruan bizi dena. Bere lagunekin batera ibaiaren inguruko paisaiak eta pertsonaiak, errealak zein mitikoak, jasotzen ditu eta, halaber, bere Euskal Herri ideala azaltzen du. Gure herriaren errealitatea, Altzateko Jaunaren arabera, neurri handi batean kristautasunaren eraginez, desegiten ari den pertsonalitate batena da. 

Historia osoa fantasian eta irrealitatean murgiltzen da, nahiz eta askotan iritzi ironikoak eta, batzuetan, sarkastikoak azaldu.

 Euskerazko itzulpenak 
Gutxienez bi bertsio plazaratu dira:
 Antonio Iturriotzek, Euzko-Gogoa aldizkarian, XV. atala argitaratu zuen, 1955an. http://andima.armiarma.eus/eugo/eugo27/eugo2744.htm
 Patxi Apalategi, 1986an.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Patxi Apalategiren bertsio osoa.
 Joseba Aurkenerena: Altzateko Jaun, hor zaude nonbait
 Juan Lopetegi: Altzateko Jaunak

Kategoria:Pío Barojaren eleberriak
Kategoria:1922ko liburuak
Kategoria:1986ko liburuak
Kategoria:Euskaratutako liburuak
Kategoria:Euskal Herrian girotutako eleberriak