Felix Wankel

Felix Heinrich Wankel ( Lahr, Badengo Dukerri Handia (Alemaniar Inperioa), 1902ko abuztuaren 13a – Heidelberg, Baden-Württemberg (Mendebaldeko Alemania), 1988ko urriaren 9a) alemaniar ingeniari mekaniko eta asmatzailea izan zen, gero Wankel motoreari izena emango ziona.

 Biografia 
Felix Heinrich Wankel Lahren jaio zen, Badengo Dukerri Handian (Alemaniar Inperioa), 1902ko abuztuaren 13an. Aita Erresuma Batuan hil zen eta Wankelek ezin izan zuen ikasi, inprenta batean lanean aritu zelarikhttps://www.ecured.cu/F%C3%A9lix_Wankel. 1926ko krisiaren ondorioz, langabezian geratu zen, baina, amaren pentsioa erabiliz, bera eta bere lagunaren artean tailer mekaniko bat sortzea lortu zuten. Motor birakariaren ideian murgildurik, Mercedes eta BMW-rekin elkarlanean aritu zen.

1933an, ideia liberalak zituela-eta, kartzelan sartu zuten, baina BMWren zuzendariek askatzea lortu zuten. II. Mundu Gerraren ondoren, frantsesek makineria eta apunteak errekisatu zizkioten eta ez zituen 23 urte geroagora arte berreskuratu.

1936an, Wankel Emma "Mi" Kirin-ekin ezkondu zen, baina bikoteak ez zuen ondorengorik izan.

Ingeniari aleman hau Wankel izeneko motor errotatiboaren asmatzailea izan zen, zilindrorik gabeko barne-errekuntzako motor bat, aurreko diseinuekin alderatuta hobekuntza nabariak zituena, nahiz eta ez duen erabilera handirik izan automobilgintzan.

Autodidakta erabat, matematika ez zuen inoiz ondo menderatu; oso gazte izan zuen motor errotatiboaren ideia, barne-konbustioko motorra fabrikatzeko xedean, esperimentatzen aritu zen garaian. Nolabaiteko ospea eman zion bere asmakuntzak eta, 40. hamarkadan, Alemaniako itsas armadaren itsaspekoentzako balbulak eta atetilak diseñatzeko aukera izan zuen. Egindako lan honen ondorioz, Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, kartzelan sartu guten.

1957ra arte, NSU Motorenwerke AG-rentzat lanean ari zen arte, itxaron behar izan zuen bere izena eramango zuen motorraren lehenengo eredu funtzionala eraikitzeko. Patente zati bat eskuratu zuen urte horretan bertan; Curtiss-Wright enpresa estatubatuarrak hobekuntzak egin zizkion diseinuari eta, hurrengo urtean, Mazda enpresa japoniarrak hura erabiltzeko lizentzia eskuratu zuen. Mazda auto deportiboen RX seriea da, gaur egun, Wankel motorra erabiltzen duen bakarra, motorraren errendimenduarekin arrakasta nahikoa izaten. Bere asmakizunei esker, 1969an, Wankelek honoris causa doktoretza jaso zuen Municheko Teknologia Unibertsitatearen eskutik.

1970ean, Wankelek bere izena daraman fundazioa sortu zuen eta animalien eskubideen alde egin zuen.

Sekula ez zuen gidatzeko baimenik lortu, miopia handia baitzuen, baina Wankel motorra zuen NSU Ro 80 baten jabea zen eta gidatzen zuen, hala ereThe Rotary Club", Don Sherman, Automobile Magazine, February 2008, pp 76–79.

Heidelbergen hil zen 1988an, 86 urte zituenean.

Heriotzaren ondoren, Felix Wankel fundazioak bere jabego higiezina Volkswagen AG-ri saldu zion. Dokumentazioa Mannheim-go Technoseum-en dago artxibatuta eta, Altlußheim-en, AUTOVISION·Tradition&Forum erakusketa dago, 80 bat motor birakari eta Wankel motorra duten auto asko ikusgai daudelarik.

 Patenteak 
 Data  Konpainia  Herrialdea  Lizentzia1958ko urriaren 21  Curtiss-Wright Corp. AEB  Denak1960ko abenduaren 29  Fichtel & Sachs AG  Alemania  Motorra eta ontzia, 0.5–30 PS1961eko otsailaren 25  Yanmar Diesel Co. Ltd  Japonia  Gasolina eta Diesel motorrak, 1–100 PS, 1–300 PS1961eko otsailaren 27 Toyo Kogyo, Co. Ltd. Japonia  Gasolina 1–200 PS land vehicles1961eko urriaren 4 Klöckner-Humboldt-Deutz AG  Alemania  Diesel motorrak, denak1961eko urriaren 26 Daimler-Benz AG Alemania  Gasolina 50 PS1961eko urriaren 30 MAN AG  Alemania  Diesel motorrak, denak1961eko azaroaren 2 Friedrich Krupp AG  Alemania  Diesel motorrak, denak1964ko martxoaren 12 Daimler-Benz AG  Alemania  Diesel motorrak, denak1964ko apirilaren 15 S.p.A Alfa Romeo  Italia  Gasolina motorra 50–300 PS edo autoa1965eko otsailaren 17 Rolls-Royce Motors Ltd.  Erresuma Batua  Diesel eta motor hibridoak 100–850 Ps1965eko otsailaren 18 IFA VEB  AlemaniaDDR  Gasolina motorrak: 0.5–25 PS eta 50–150 PS1965eko martxoaren 2 Dr.Ing. h.c. Porsche KG  Alemania  Gasolina motorra: 50–1000 Ps1966ko martxoaren 1 Outboard Marine Corp.  AEB  Gasolina motorra: 50–400 Ps1967ko maiatzaren 11 Comotor S.A.  Luxenburgo  Gasolina eta Diesel motorra: 40–200 PS1967ko irailaren 12 Graupner  Alemania  0,1–3 PS motorra1969ko abuztuaren 28 Savkel Ltd.  Israel  Gasolina 0.5–30 PS industrial motorra1970eko urriaren 1 Nissan  Japonia  Gasolina motorra: 80–120 Ps1970eko azaroaren 10 General Motors  AEB  Denak, hegazkinak izan ezik1970eko azaroaren 24 Suzuki  Japonia  Gasolina motorra: 20–60 PS motozikletarentzat1971ko maiatzaren 25 Toyota  Japonia  Gasolina motorra: 75–150 PS1971ko azaroaren 29 Ford-Werke AG, Köln  Alemania  Gasolina motorra: 80–200 PS (1974 quit)1972ko uztailaren 25 BSA Ltd.  Erresuma Batua  Gasolina motorra: 35–60 PS motozikletarentzat1972ko irailaren 29 Yamaha  Japonia  Gasolina motorra: 20–80 PS motozikletarentzat1972ko urriaren 4 Kawasaki Heavy Industries Ltd.  Japonia  Gasolina motorra: 20–80 PS motozikletarentzat1973ko otsailaren 3 American Motors (AMC)  AEB  Gasolina motorra: 20–200 PS

 Kanpo-loturak 
 Motor birakari baten funtzionamendua Youtuben
 Motor birakariaren erabilera Mazdan

 Erreferentziak 

Kategoria:Baden-Württembergeko jendea
Kategoria:Alemaniako ingeniariak
Kategoria:Alemaniako asmatzaileak
Kategoria:Naziak