Parisii (Britainia)

Parisiiak Britainiako ipar-ekialdeko herri zelta bat zen, gaur egungo Yorkshiren konderrian kokatua. Brigantes eta Koritaniarrekin (Coritani) muga zuten.

 Historia 
Bere hiriburua Petuaria (Parisiorum) zen, gaur egungo Brough, Humber ibai ertzean. Petuario izena zelta hizkuntzatik dator eta "laugarrena" esan nahi du. Historialari batzuentzat, parisiien herri-nazioa lau tribuez osatuta egongo zen eta Petuario  eskualdea laugarrena izango zen.

Galiako Sena ibaiko Parisiiekin zituzten harremanei buruz, izenaz gain, bi herrien kultura ere oso antzekoa da eta ehorzketa erritoak ere berdinak omen zituzten, baina oso ezberdinak garai hartako gainontzeko Bretainia Handiko beste herriekiko. Haien ehorzketak oso bereizgarriak ziren, aurreratu den bezala: Alde batetik, hilerri handietan egiten ziren, eta bestetik, ezpatak ez ezik, gudu-gurdi osoak ere sartzen zituzten hildakoaren eskaintza gisa (pertsonai garrantzitsuen kasuan). Era berean, tumulu gisako lur-zabalgune angeluzuzenak izaten zituzten. Desberdintasun horietatik haratago, etxeak, apaingarriak eta zeramika, oro har, estilo britainiar tradizionalekoak ziren.      

Erromatarrak joan eta gero, Parisiiak erresuma txiki bat antolatu zuten, Deira izenekoa, Yr Hen Ogledden hegoaldera, Coel Hen kondairetako erregeak sortu zuena. Dena den, angloen erresumetatik gertu zeuden, eta azkenik, 559an Aella buruzagi angliarrak konkistatu zuen.

Parisiien lurraldea Bernicia erresuma anglo-saxoarekin elkartu zen Northumbria erresuma osatzeko

 Iturri historikoak eta arkeologia 
Ptolomeoren Geografia idazlaneko deskripzio geografiko bati esker, badakigu Opportunum Sinus ( Portu ona) izeneko leku batean zeudela eta uste da leku hori egungo Bridlingtongo badia izan zitekeela, baina ez da ziurra.Frank Elgee (1930), Early man in north-east Yorkshire,  201 or. 

Richerd Circencesterekoak (XIV mendea) idatzitako De situ brittaniae faltsifikazioan  ere agertzen da. Parisiien hiriak Petuariaz gain, Portus Felix ere izan zen, baina biak ala biak kokapen ezezaguna dute gaur gaurkoz.

 Kontinentearekin loturak 
Erromatarren aurreko Burdin Aroko East Yorkshireko ehorzketak Arras kulturatik (Yorkshire ekialdeko burdin Aroko kultura) bereizten dira [6] eta inguruko eremuekiko desberdintasunak erakusten ditu, normalean ez dute hilobiratze-ostilamendu izaten ehorzketa gehienetan, baina batzuetan gurdiak eta ezpatak ehortzi zituzten hildakoarekin batera. Gurdien ehorzketak Europa mendebaldeko eta erdialdeko La Tène kulturari esleitutakoen antzekoak direlarik, Galian parisii-ak antzeko izena duen herriarekin lotura posiblea emanez. Hala ere, ez da bi tribuen arteko loturarik aurkitu. XIX. mendearen bigarren erdiko idazleek Ipar itsasoaren pareko itsasertzean zeuden frisiarrekin lotzen saiatu ziren, espekulazio etimologikoetan oinarrituta, baina iradokizun horiek berehala jarri zen zalantzan.
 Mapak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Sadurní, J. M.  ( 2025ko ekainaren 18a)  “Los parisii, el misterioso pueblo celta que habitó Britania”. National Geographic. Historia
 Álvarez, Jorge (2022ko urriaren 24a) “El misterio del origen de los Parisii, el pueblo celta que habitó el este de Britania procedente de la Galia” La Brújula Verde. 

Kategoria:Britaniako herriak
Kategoria:Zelta herriak