Moneda baserria

Moneda baserria Donostiako (Gipuzkoa) baserri bat da, XVI. mendean eraikia. Garai hartan Donostiako Oatarren leinuarena zen. Ulia mendiko hegoaldean kokatuta dago, gaur egungo Bidebieta auzoan, kiroldegitik oso gertu, hiri giro bete-betean sartua, orratz-etxez inguratua.

 Historia 
Mendeetan nekazaritza eta abeltzaintzarako erabilia, Lehenengo Karlistaldian (1833-1840) ospitaletzat jarri zuten.

Egungo baserriak ez du zerikusirik Oatarrek eraiki zutenarekin, Jose Goikoa arkitektoak XIX. mendearen bukaeran erabat zaharberritu baitzuen eraikina. Jose Goikoak berak, Donostiako udal arkitektoa zelarik, Ategorrieta-Ulia auzoan dagoen Buskando ur-biltegia ere eraiki zuen, eta Moneda baserriko lurretan zegoen iturburu oparoko urak Buskando eta Soroborda ur-biltegietara bideratu zituen tunel baten bitartez, ur horiek "Belle epoque" garai hartako Donostiako etxeetara bideratu ahal izateko. Iturburu eta tunel horren sarrerako aztarnak Bidebietako frontoitik aurrera dagoen bailaratxoan daude. Hiria uraz hornitzeko beharra beti egon da lotuta biztanleriaren hazkuntzarekin, Monedako urak bideratu zirenean 10.000 lagun bizi ziren Donostian. Donostiara ura eramateko historian zehar egin diren urratsak eta une horietako bakoitzean zein zen biztanleria ikus daitezke taula honetan: 
 Urtea  Uraren jatorri berria Donostiako biztanle kopurua Ur horiek Buskandora zihoazen? 1566 Olarain (ez zen lortu) 6.000  Ez 1609 Morlans 8.000  Ez 1850 Lapazandegi (Uliako hegoaldean) 10.000  Ez 1850 Moneda baserria (Uliako hegoaldean, Bidebieta) 10.000  Bai 1864 Errotazar (Uliako itsasaldean) 14.600  Bai 1879 Ingelesen iturria (Uliako itsasaldean) 19.232  Bai 1884 Txoritokieta 20.823 Bai 1893 Olarain (Antigua) 32.609  Ez 1899 Añarbe 32.600 Ez  1902 Artikutza 37.703 Ez 1960 Artikutza 135.000  Ez 1976 Añarbe 172.000  Ez

XX. mende erdialdean, Altza udalerria Donostiak bereganatu eta gero, oraindik baserria zen, Trintxerpear asko Monedara joaten ziren esnea erostera, eta bertako baserritarrak asto-gurdian baratzeko produktuak eramaten zituzten Trintxerpera.

1970eko hamarkadaren hasieran Bidebieta auzoa guztiz urbanizatzearekin batera, Donostiako Aurrezki Kutxak erosi eta erabat eraberritu zuen. Ion : «Caserio Moneda», Donostiando, 2012-05-09. Aurrezki kutxaren bulegotzat erabili izan zen, eta Kutxaren artxibo orokorra bertan egon zen zenbait urtez. Gaur egun gizarte laguntzarako gunea da.«Garai berria Monedarentzat», Irutxulo aldizkaria, 2003-11-14.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Moneda baserria altza.info webgunean (45 dokumentu)
 Boneda baserria altza.info webgunean (10 dokumentu)
 Uliako_ura_Donostian argazkiak.

Kategoria:Donostiako baserriak
Kategoria:Ulia
Kategoria:Ategorrieta-Uliako eraikinak
Kategoria:Donostiako iturriak
Kategoria:Donostiapedia
Kategoria:XVI. mendean amaitutako eraikinak