Begizko

Begizkoa edo begizkonesa munduan oso zabaldua dagoen herri sineskeria da. Horren arabera, pertsona batzuek bestei begiradaz kalte egiteko boterea dute. Sinesmen horren arabera pertsona batzuen begiradak edo nolabaiteko jarrerak edo sentimendu ezkor batek kaltea eragin diezaioke beste norbaiti. Begizkoa antzina-antzinatik datorren sinestea da eta ia mundu guztian zehar zabalduta dago; gainera, kultura guztietan antzeko ezaugarriak ditu. Ekintza bera "begizko egitea" da.

Sineskeria hau antzinakoa da: Babilonian, antzinako Sirian eta Sumerren kontzeptua ezaguna zen eta haien testuetan horrela dago jasota; Bibliaren Itun Zaharrean ere aipatzen da. Munduan zehar, bestetik ere, oso zabalduta dago, baita Euskal Herrian ere. 

Normalean pertsona bereziak dira botere hori dutenak: sorginak, aztiak, orokorrean deabruaren menpe dauden pertsonak. Begiradaz kalteak sor ditzakete (gaixotasunak, zorte txarra, minak...) eta baita hil ere.

Kultura desberdinetan horren aurrean, defentsa moduan, kutunak sortu dira. Oso ezagunak dira, esaterako, Turkiako begiak, nazarrak, edo Mediterraneo osoan itsasontzien branketan margotzen diren begitzarrak begizkoen eta zorte txarraren aurka.

Biktima edozein izan daiteke baina bereziki haurrak. Kasu horretan begizkoaren aurka Euskal Herrian umeari azkonarraren erpea ipini egiten zen, kaltetua ez izateko. Ur bedeinkatua ere askotan erabiltzen zen begizkoak jota zegoen pertsonari madarikazioa kentzeko, bai eta ezkilak, zintzarriak eta enparauek pertsonak eta abereak zaintzeko.

Euskaraz, begizkoa edo begizko esaten zaioa, eta zenbait aldaerak daude, hala nola begisantar Bizkaiko zenbait herritan, eta begi gaizto Nafarroan, begigolpe eta begiguna Iparraldean.

 Ikus, gainera 

 Apotropaiko

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Okultismoa
Kategoria:Antropologia
Kategoria:Sineskeriak
Kategoria:Madarikazioak