Nafarroako Museo Etnologikoa

Julio Caro Baroja Nafarroako Museo Etnologikoa Nafarroa Garaiko Lizarra udalerrian dagoen etnologia museo bat da. Nafarroako Museoa eta Karlismoaren Museoarekin batera, Nafarroako Foru Komunitateko administrazioaren titulartasuneko museoa da. Eta bertan ondare etnologiko eta inmateriala lantzen da. 

Gaur egun, museoa itxita dago jendearentzat. 17.000 pieza inguru dituen bilduma eta dokumentazio zentroa Lizarrako biltegi batean daude, behin betiko egoitza non jarri erabaki arte. Urteko zenbait egunetan bisitatu daitezke instalazioak, eta liburutegia jendearentzat zabalik dago.

 Historia 
XX. mendeko 60ko hamarkadan, Foru Aldundia interes etnografikoko objetuak biltzen hasi zen Julio Caro Barojaren bultzadari esker, eta Jose Maria Satrustegiren laguntzarekin, Bidasoa inguruko baserrietan zeuden nekazaritzako tresnen lehen bilduma osatu zen. Hasierako pieza horiek Atarrabiako Perituen Eskolan gorde ziren, eta handik Zangozako Vianako Printzearen Jauregira pasatu ziren, 1980ko abuztuan. Hurrengo bi hamarkadetan pieza berezi gehiago bereganatzen joan zen.

1994an, Nafarroako Gobernuak, Nafarroako Museo Etnologikoa Aiegiko Iratxeko monasterioan sortzea erabaki zuen. 1995an "Julio Caro Baroja" euskalherritar antropologoaren omenezko izena ipini zitzaion.

Museoaren proiektua 1997rako zehaztu zen, baina ez zen inoiz gauzatu; izan ere, 2005ean, Nafarroako Gobernuak, Paradore Nazional berri bat eraikitzeko, monasterioa Estatuari ematea erabaki zuen. Ordurako museoak 12.000 piezatik gora zituen, baita liburutegia eta dokumentazio-zentroa ere. 

2007. urtetik ordea, behin betiko kokalekua iritsi arte, museoa Lizarrako biltegi batean dago.

 Helburuak 
Nafarrokoa Museo Etnologikoaren helburu nagusiak honako hauek dira:

 Bere bildumak zaindu, dokumentatu eta zabaltzea.
 Nafarroako ondare etnologikoa aztertu eta dokumentatzea.
 Bere lan zientifikoaren berri gizarteari ematea. 

 Eraikina 
Lizarrako Merkatondoa industrialdean dagoen eraikin batean kokatzen da biltegia.Eraikinak, nafar guztien ondare diren ia 17.000 pieza gordetzen ditu  hiru solairu ezberdinetan banatzen diren 4 biltegi ezberdinetan:

 -1. solairua 
Tamaina handiena duten piezak gordetzen dira. Hauen artean bitxikeria ezberdinak daude, hala nola XIX. mendeko Erriberriko hil-gurdi bat, urdaiak gatzatzeko harraska bat edo Gobernadorearen orga.  

 0. solairua 
Tamaina ertaineko piezak gordetzen dira. Hauen artean daude era askotako kutxak, hilharriak, laratzak, nekazaritza munduko tresneria, zinema aretoetako altzari eta tresnak, e.a.    

 1. solairua 
Ia 6.000 alez eta dokumentalez osatutako liburutegi espezializatua, bulegoak eta pieza txikienak gordetzen diren bi biltegi daiude.   

Lehenengo biltegian, sentibera deitua, ehunak, jantziak, ikurrinak, margolanak edo eta liburuak gordetzen dira. Hauen artean aurki daitezke XIX. mendeko soineko batzuk, Erronkariko jantziak edo eta Lizarran bertan dagoen Karlismoaren Museoan kabitzen ez diren piezak. Eta baita oso bereziak diren objetuak, hala nola etxeko norbait moja joaterakoan hura gogoratzeko egiten ziren lekaimeen zeldak edo eta haurren ilearekin egindako oroigarriak.  

Bigarren biltegian, artxibo baten moduan bezala mugitzen diren armairuetan eta apaletan banatuta, gainontzeko pieza txikiak. Hauen artean daude nekazaritza tresnak, etxeko tresnak, zeramika bildumak, kaikuak, eta bere berezitasuna duen Jean Etchebarneren gerrako kaskoa,   

 Museoko bilduman pieza bat sartzeko prozesua 
Museoko bilduman sartu ahal izateko, hautapen-irizpide batzuk daude. Funtsean, esanahiagatik da onartua; sinesmen baten, praktika baten, ezagutza baten, teknika baten... pieza esanguratsua izan behar du, hau da, komunitate batek partekatu duena eta gaur egunera iritsi dena.

Gizarte edo gizatalde baten isla izan behar du. Gizatalde horrek balioan jarri izan dituelako, erabili izan dituelako edo eta bere apaindurak erantsi izan dizkiolako,  baina kultura baten identitate bezala zainduak eta gordeak izan dira.

Normalean, etxe partikularretan kontserbatu diren piezak dira, batzuetan nahiko leku prekarioetan, hau da, izurrite-arriskua izan dezaketen piezak sartzen dira, xilofagia pairatzen dutenak. Beraz, anoxia-tratamenduak dituen sarrera-protokolo bat dago izurriteen ugaritze hori saihesteko; eta, gero, piezarekin lanean jarraitzen da dokumentazio- eta sailkapen-prozesuetan eta biltegi barruko antolamendu-prozesuetan. Biltegian tenperatura eta hezetasuna kontrolatzeko sistemak daude instalatuta, uneoro  biltegi-aretoen barruko klima-baldintzak zein diren jakiteko, barruan dauden materialak hobeto kontserbatzeko neurri egokiak hartu ahal izateko.

 Museoko pieza batzuren iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Nafarroako Etnologia Museoaren webgunea  


Kategoria:Nafarroako museoak
Kategoria:Etnografia-museoak