Eskoziako geografia

Eskoziak 81.610 km²-ko hedadura du. Iparraldetik hegoaldera 441 km luze da eta ekialdeko kostatik mendebaldekora 39 eta 248 km. arteko zabalera du. Bi zonalde geografikotan banaturik dago: Highlands-ak eta Lowlands-ak. Horrekin batera, Shetland, Orkney eta Hebrida uharteak ere Eskoziaren parte dira.

 Kokapen geografikoa 
Eskoziak Britainia Handiko uhartearen goikaldeko herena hartzen du, europar kontinentearen ipar-ekialdean. Denera, 78.772 km²-ko eremuan hedatzen da.Whitaker's Almanack (1991) London. J. Whitaker and Sons. Eskoziaren lur-muga bakarra hegoaldean Ingalaterrarekin lotzen duena da eta 96 km ingurutan hedatzen da, ekialdeko kostaldeko Tweed ibaitik mendebaldeko Solwayko fiordora. Ozeano Atlantikoak Eskozia iparraldetik mendebalderuntz ingurantzen du, Ipar Itsasoa berriz bere ekialdean kokatzen delarik. Irlanda Eskoziako Kintyre penintsulatik 30 km-tara dago, aldiz Norvegia Eskoziatik 400 km ipar-ekialderuntz dago, Feroe uharteak 310 km-tara eta Islandia berriz 798 km ipar-ekialderuntz. Eskoziako erdigune geografikoa, ohituraz, Badenochen dagoen Newtonmore herritik kilometro gutxitara dago, jendetsuenak diren eremuetatik iparraldera, halere honi buruzko iritzi ezberdinak daude, neurketak egiten diren eraren arabera, edota eskoziar uharteak kontuan hartzen diren ala ez.

 Historia 
Gaur egungo Eskoziako eremuaren hedadura 1237ko Eskozia eta Ingalaterraren arteko Yorkeko Akordioa eta "Uniting the Kingdoms?". Sarrera data: 2008ko apirilaren 25a. Argitaletxea: The National Archives. eta 1266ko Eskozia eta Norvegiaren arteko Pertheko Akordioaren berdintsua da.Mackie, J.D. (1969) A History of Scotland. London. Penguin. Salbuespen batzuk ere badaude: antzina eskoziar lurraldea zen Man uhartea, orain Britainiar Koroaren Menpekoa da; XV. mendean Orkadak eta Shetland uharteak Norvegiari erosiak izan ziren; aldiz Atlantikoan kokatzen den Rockall uhartetxo harritsua lehenik Erresuma Batuaren eskuetara igaro zen eta 1972ko Rockall Uharteko Akordioaren ostean Eskoziaren jabego bilakatu zen."On this day - 21 September".Loren Ganberako Agiriak. Sarrera data: 2008ko apirilaren 25a. Erresuma Batuko Legebiltzarra. Halere, Irlanda, Danimarka eta Islandiaren aldetik Eskoziaren bereganatze honen legalitatea eztabaidan jarri da, eta nazioarteko zuzenbideari dagokionez ziurrenik eraginik ez du izango.título Legebiltzarreko Estabaidak. Sarrera data: 2008ko apirilaren 25a.MacDonald, Fraser (2006) The last outpost of Empire: Rockall and the Cold War. Journal of Historical Geography 32. 627–647. orr. Available in pdf

 Uharteak 

Eskoziak 790 uharte baino gehiago ditu, lau talde nagusitan banatuta: Shetland, Orkney, Barruko Hebridak eta Kanpoko Hebridak.

Hauexek dira uharterik handienak:

 #  Uhartea  Eskoziako gaeleraz  Azalera (ha) Populazioa (biz)  Altuera (m)  Uhartedia / Eremua 1  Lewis eta Harris  Leòdhas agus na Hearadh 217.898 21.031 799  Kanpoko Hebridak 2  Skye  An t-Eilean Sgitheanach 165.625 10.008 993  Barruko Hebridak 3  Mainland (Shetlandak)  Mòr-thìr (Sealtainn) 96.879 18.765 450  Shetlandak 4  Mull  Muile 87.535 2.800 966  Barruko Hebridak 5  Islay  Ìle 61.956 3.228 491  Barruko Hebridak 6  Mainland (Orkadak)  Mòr-thìr (Arcaibh) 52.325 17.162 271  Orkadak  7  Arran  Eilean Arainn 43.201 4.629 874  Clydeko fiordoa 8  Jura  Diùra 36.692 196 785  Barruko Hebridak 9  Hegoaldeko Uist  Uibhist a Deas 32.026 1.754 620  Kanpoko Hebridak 10  Iparraldeko Uist  Uibhist a Tuath 30.305 1.254 347  Kanpoko Hebridak

 Mendiak 
Ben Nevis mendia, Eskozia eta Erresuma Batu osoko mendirik altuena da.

 #  Izena  Altuera  Irudia 1  Ben Nevis 1.344 m.  150px 2  Ben Macdhui 1.310 m.  150px 3  Braeriach 1.296 m.  150px 4  Cairn Toul 1.291 m.  150px 5  Sgor an Lochain Uaine 1.258 m.  150px 6  Cairn Gorm 1.244 m.  150px 7  Aonach Beag 1.234 m.  150px 8  Càrn Mòr Dearg 1.220 m.  150px 9  Aonach Mòr 1.218 m.  150px 10  Ben Lawers 1.214 m.  150px

 Aintzirak 
Lomond aintzira Britainia Handiko aintzirarik handiena da azaleraz eta Ness aintzira aldiz ur gehien daukana.

 #  Uhartea  Ingelesez, Eskoziako gaeleraz  Azalera  Irudia 1  Lomond aintzira  Loch Lomond, Loch Laomainn 71'1 m².  150px 2  Ness aintzira  Loch Ness, Loch Nis 56'4 m².  150px 3  Awe aintzira  Loch Awe, Loch Obha 38'5 m².  150px 4  Maree aintzira  Loch Maree, Loch Ma-ruibhe 28'6 m².  150px 5  Morar aintzira  Loch Morar, Loch Mhòrair 26'7 m².  150px 6  Tay aintzira  Loch Tay, Loch Tatha 26'4 m².  150px 7  Shin aintzira  Loch Shin, Loch Sìn 22'5 m².  150px 8  Shiel aintzira  Loch Shiel, Loch Seile 19'6 m².  150px 9  Rannoch aintzira  Loch Rannoch, Loch Loch Raineach 19'1 m².  150px 10  Ericht aintzira  Loch Ericht, Loch Eireachd 18'7 m².  150px

 Ibaiak 
Ibaiak nahiko laburrak dira, luzeena ez baita 200 km-tara iristen. Hona hemen luzeenak:

 #  Uhartea  Eskoziako gaeleraz  Luzera  Ibai ahoa  Irudia 1  Tay ibaia  Abhainn Tatha 193 km.  Tayko fiordoa, Ipar itsasoa  150px 2  Clyde ibaia  Abhainn Chluaidh 176 km.  Clydeko fiordoa, Ozeano Atlantikoa  150px 3  Tweed ibaia  Abhainn Thuaidh 156 km.   Berwick-upon-Tweed, Ipar itsasoa  150px 4  Dee ibaia  Uisge Dhè 140 km.  Aberdeen, Ipar itsasoa  150px 5  Don ibaia  Abhainn Dheathain 131 km.  Aberdeen, Ipar itsasoa  150px 6  Nith ibaia  Abhainn Nid 112 km.  Solwayko fiordoa, Irlandako itsasoa  150px 7  Spey ibaia  Uisge Spè 107 km.  Morayko fiordoa, Ipar itsasoa  150px

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Eskozia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Eskoziako geografia