Pilar Bardem

María del Pilar Bardem Muñoz (Sevilla,  - Madril, ) aktore espainiarra izan zen. Goya saria eta Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina jaso zituen. 2002tik 2018ra, Artista interpretatzaileak, Jabetza Intelektualaren Eskubideak Kudeatzeko Erakundea eta haren fundazioaren lehendakaria izan zen.

 Biografia 
1939ko martxoaren 14an jaio zen Sevillan. Jatorri judua duten artisten saga luze eta itzaltsu bateko kidea da bi adarretan: Rafael Bardem eta Matilde Muñoz Sampedroren alaba, Juan Antonio Bardem Muñozen arreba, Mercedes eta Guadalupe Muñoz Sampedroren iloba, eta Carmen Lozano Muñoz aktoreen lehengusina.

1961ean, José Carlos Encinas Doussinaguerekin ezkondu zen eta berarekin lau seme-alaben izan zituen: Carlos, Mónica, Javier (Oscar sariaren irabazlea) eta jaioberritan hildako bat. Senarra gizon gatazkatsua zen eta dibo aktorearengandik dibortziatu ahal izan zuen guztia zaildu zuena, eta tiro egitera ere iritsi zen. 1995ean hil zen eta ondoren Pilar Bardemek harremanak izan zituen beste aktore batzuekin, bereziki Agustín Gonzálezekin.

Pilar erretzaile porrokatua izateak sortu zion biriketako minbizia izan zuen baita kolonekoa ere. Bi ebakuntza egin behar izan zizkioten baina biak arrakastaz gainditu zituen. Aktiboki hartu zuen parte mugimendu sindikalean esate baterako ohikoak ziren eguneroko bi antzerki saioak bakar batera murriztea lortu zuen.

Pilar Bardem Izquierda Unida alderdiko militantea izan da eta bereziki emakumeen eskubideen alde aritu da. 2003an, beste eragile batzuekin batera Madrilgo Diputatuen Kongresuan José María Aznarren gobernuak lagundutako Irakeko Gerraren aurkako manifestazioan parte hartu zuen. 2. Izquierda Unidak kontratatu zuen5.

 Ibilbide profesionala 
Pilar Bardem gazte hasi zen zineman, 1960ko hamarkadaren erdialdean. Garai hartan egindako lanen artean aipatu daitezke, Fernando Fernán Gómezen "El mundo sigue" (1965) Luis César Amadoriren "Buenos días, condesita" (1967), Luis Luciaren "La novicia rebelde" (1971) eta Pedro Masóren "Las Ibéricas F.C." (1971) filmetan egin zituen rolak.

Antzerkiko aktorea izan arren, 1970eko hamarkadan telebistako produkzioetan paperak lortu zituen. Bere karrera zinematografikoari paper txikiak interpretatuz ekin zion hainbat komediatan agertuz: hala nola Pedro Masóren "Las colocadas" (1972), Rafael Gilen "La duda" (1972) edota Pedro Lazagaren "Yo soy Fulana de Tal" (1975). Urte horretan bertan parte hartu zuen Espainiako aktoreen lehen greban, honen helburu nagusia antzerkietako saio bikoitzekin amaitu eta bakar batean uztea zen. Telebistan, "Cuentos y leyendas" seriean eta Estudio 1 saioan emandako muntaia dramatikoetan parte hartu zuen.

1980ko hamarkadan, Bardemek hainbat lan egin zituen telebistan: "Los gozos y las sombras", "Tristeza de amor", "Lorca, muerte de un poeta" edota "Cómicos". "La huella del crimen" telesailean ere parte hartzen du, "El crimen de la calle Fuencarral" kapituluan.

1990eko hamarkadan bigarren mailako hainbat rol gorpuztu zituen Bigas Luna zuzendutako "Las edades de Lulú" filmean prostituta baten rola egin zuen, Enrique Urbizuren "Todo por la pasta" eta "Cachito" filmetan, Julio Médemek zuzendu zuen Behiak ezagunean, "Siete mil días juntos", Fernando Fernán Gómezen zuzendaritzapean besteak beste. 1996an, Agustin DíazYanesek  paper bat eskaini zion "Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto" filmean, Victoria Abril eta Federico Luppi aktoreekin batera. Hurrengo urtean emakume aktore onenaren saria jaso zuen Goya sarietan. Gau horretan bertan, Miguel Bardem ilobak fikziozko film labur onenaren saria jaso zuen eta ekitaldiaren amaieran, Javier Bardem aktore protagonistaren sarirako izendatu zuten. Horren ondorioz hainbat lan eskeini zizkioten: "Airbag", Juanma Bajo Ulloarekin, "Carne trémula", Pedro Almodóvarrekin edota "Pantaleón y las visitadoras" Francisco Lombardirekin. Aldi berean hainbat telesailetan parte hartu zuen: "Hermanas", "Ketty no para", "El Inquilino" edota "Abierto 24 horas". 1998an, Fernanda Montenegro bikoiztu zuen "Central do Brasil" filmeko Dora rolean, eta aktore onenaren Oscar sarirako izendatu zuten.

2003ko Goya sarien banaketa ekitaldian, Jose Maria Aznar presidentea bertan zegoela, aktore talde bat Espainiako Gobernuak Irakeko gerran izan zuen esku hartzearen aurka agertu zen. Handik aste gutxira, María Barranco, Amparo Larrañaga, Ana Belén, Juan Echanove, Jordi Dauder, Juan Luis Galiardo eta Pilar Bardem bera gonbidatu zituzten Diputatuen Kongresuko saio batera. Aktoreak "Gerrari ez" eslogana argi eta garbi erakusten zuten kamisetak jantzita agertu ziren eta oihuka hasi zireneanhemiziklotik kanporatu zituzten. Hogeita lau ordu geroago, Pilar Bardem "Kultura Gerraren Aurka" Plataformaren buru bezala agertu zen zen. Orduz geroztik, hainbat ekitaldi eta adierazpenetan parte hartu zuen beste artista batzuekin, besteak beste genero indarkeriaren aurkako borrokan.

Mende berria iristearekin batera, Pilarrek biriketako minbiziagatik ebakuntza bat jasan eta gainditu zuen. Bizitasun izugarria zuen, eta aktore handia izateaz gain, emakume borrokalari eta independentearen sinboloa izan zen. Bere bizitzako azken hamarkadan hainbat osasun arazo izan zituen, tartean oso katarro gogorrak. Horrek biriketako eritasuna ekarri zion, eta ohikoa izan zen azken agerpen publikoetan oxigeno-maskararekin ikusitea. 

Bere bizitzako azken egunak Madrilgo Ruber Klinikan eman zituen eta bertan hil zen 2021eko uztailaren 17an, 82 urte zituela. Bere gorpua Madrilgo San Lorenzo de El Escorial herrian erraustu zuten. 2021eko abenduaren 19an, Fronte Polisarioak Espainian duen ordezkaria den Abdulah Arabik, jakinarazi zuen Saharako Errepublikak hil osteko nazionalitate sahararra emango ziola Pilar Bardemi. Carlos eta Javier semeek jaso zuten titulua FiSahararen bigarren edizioan, Madrideko Arte Ederren Zirkuluan.

 Egindako lanak 
ezkerrera|thumb|280x280px|Pilar Bardem Donostiako Zinemaldianthumb|280x280px|Pilar Bardem Sahararen aldeko manifestazioan|ezkerrera
ezkerrera|thumb|280x280px|Pilar Bardem 74. Zinemako Idazleen Zirkuluaren Dominen banaketa

 Filmak 
{{Zutabe-zerrenda|* El mundo sigue Fernando Fernán Gómez - 1963
 Buenos días con sita  Luis César Amadori - 1967
 La novicia rebelde  Luis Lucia -1971
 La primera entrega Angelino Fons -1971
 Las Ibéricas F.C. Pedro Masó - 1971
 Las melancólicas  Rafael Moreno Alba -1971
 Varietés  Juan Antonio Bardem -1971
 La duda  Rafael Gil - 1972
 Las colocadas Pedro Masó -1972
 Celos  amor y Mercado Común  Alfonso Paso -1973
 La  descarriada  Mariano Ozores - 1973
 La venganza de la momia  Carlos Aured -1973
 Los ojos azules de la muñeca rota Carlos Aured -1973
 El chulo Pedro Lazaga -1974
 El reprimido Mariano Ozores -1974
 La Regenta Gonzalo Suárez -1974
 El libro del buen amor -Tomás Aznar y Julián Marcos -1975
 El poder del deseo  Juan Antonio Bardem -1975
 La joven casada Mario Camus - 1975
 Yo soy Fulana de Tal Pedro Lazaga -1975
 Volvoreta José Antonio Nieves Conde - 1976
 Caperucita y Roja - Aitor Goirocelaya eta Luis Revenga -1977
 El puente Juan Antonio Bardem - 1977
 Ellas los prefieren... locas Mariano Ozores -1977
 Los claros motivos del deseo Miguel Picazo - 1977
 Carne apaleada Javier Aguirre -1978
 El hombre que supo amar Miguel Picazo - 1978
 Soldados Alfonso Ungría - 1978
 Cinco tenedores Fernando Fernán Gómez - 1979
 El día del presidente Pedro Ruiz-1979
 Mi adúltero esposo  'In Situ''' Joaquín Coll Espona - 1979
 El poderoso influjo de  la luna Antonio  l Real -1980
 Vivir mañana Nino Quevedo - 1983
 Al este del oeste Mariano Ozores - 1984
 La Lola nos lleva al huerto Mariano Ozores - 1984
 Cuatro mujeres y un lío Mariano Ozores -1985
 El orden cómico Álvaro Forqué -1986
 Oficio de muchachos - Carlos Romero Marchent - 1986
 Bueno y tierno como un ángel José María Blanco - 1989
 Contra el viento Francisco Periñán - 1990
 Las edades de Lulú - Bigas Luna - 1990
 Pepo  el del olvido Daniel Múgica - 1991
 Todo por la pasta -Enrique Urbizu - 1991
 Behiak Julio Médem - 1992
 El beso del sueño Rafael Moreno Alba -1992
 Amor e dedinhos de Pé Luís Filipe Rocha - 1993
 Cómo ser infeliz y disfrutarlo Enrique Urbizu - 1994
 Siete mil días juntos Fernando Fernán Gómez - 1994
 Boca a boca Manuel Gómez Pereira -1995
 Cuernos de mujer Enrique Urbizu - 1995
 Entre rojas Azucena Rodríguez - 1995
 Hermana  pero ¿qué has hecho? - Pedro Masó-1995
 La madre Miguel Bardem - 1995
 Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto Agustín Díaz Yanes -1995
 Sálvate si puedes Joaquín Trincado-1995
 Cachito Enrique Urbizu -1996
 Gran Slalom Jaime Chávarri - 1996
 Mirada líquida Rafael Moleón - 1996
 A mi moda Nacho Pérez de la Paz -1997
 Airbag Juanma Bajo Ulloa - 1997
 Carne trémula Pedro Almodóvar-1997
 Planeta extraño Pedro Pérez Jiménez - 1997
 Un día bajo el sol Bent Hamer - 1998
 ¡Mamá preséntame a papá! Charlotte de Turckheim - 1999
 Gitano Manuel Palacios - 2000
 Lo básico José García Hernández - 2000
 Pantaleón y las visitadoras Francisco Lombardi - 2000
 Sexo por compasión Laura Mañá - 2000
 Sin noticias de Dios Agustín Díaz Yanes - 2001
 Cosa de brujas José Miguel Juárez - 2003
 ¡Hay motivo! Vicente Aranda y Álvaro del Amo - 2004
 María querida José Luis García Sánchez - 2004
 20 centímetros Ramón Salazar - 2005
 Alatriste Agustín Díaz Yanes - 2006
 La bicicleta - Sigfrid Monleón - 2006
 Nana mía Verónica Cerdán Molia - 2006
 La vida en rojo Andrés Linares - 2008
 Kika Superbruja y el libro de los hechizos Stefan Ruzowitzky - 2009
 La vida empieza hoy - Laura Mañá - 2010
 Kika Superbruja: El viaje a Mandolán - Harald Sicheritz-2011
 Rey Gitano Juanma Bajo Ulloa - 2015|kopurua=2}}

 Telesailak 

 Antzerkia 

 Sariak eta hautagaitzak 
 Goya sariak 
+URTEAKATEGORIAFILMAEMAITZA1996Bigarren mailako emakume aktore onenaren Goya sariaNadie hablará de nosotras cuando hayamos muertoIrabazle2004Emakume aktore protagonista onenaren Goya sariaMaría queridaHautagai

 Aktoreen Batasunaren sariak 
+URTEAKATEGORIAFILMAEMAITZA1995Zine interpretazio onena bigarren mailako aktore gisaNadie hablará de nosotras cuando hayamos muertoIrabazle1997Interpretazio onena bigarren mailako aktore gisaCarne trémulaIrabazle2004Emakume aktore protagonista onenaren sariaMaría queridaHautagai

 Zinemako Idazleen Zirkuluaren sariak 
URTEAKATEGORIAFILMAEMAITZA2004Emakume aktore oneraren sariaMaría queridaHautagai2018Ohorezko domina

 Zilarrezko FOTOGRAMAS sariak 
URTEAKATEGORIAFILMAEMAITZA1995Zinemako emakume aktore onenaren sariaCuernos de mujer

Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto

Hermana, ¿pero qué has hecho?

Sálvate si puedes

Siete mil días juntosFinalista1997Antzerkiko emakume aktore onenaren sariaPelo de tormentaFinalista2002Antzerkiko emakume aktore onenaren saria5mujeres.comHautagaia2004Zinemako emakume aktore onenaren sariaMaría queridaHautagaia

 Max sariak 
URTEAKATEGORIAFILMAEMAITZA1998Emakume aktore onenaren sariaPelo de tormentaHautagai2003Bigarren mailako emakume aktore onenaren5mujeres.comHautagai

 SEMINCI - Valladolid 
URTEAKATEGORIAFILMAEMAITZA2004Zilarrezko Galburua emakume aktore onenariMaria queridaIrabazle

 CINESPAÑA Toulouse 
URTEAKATEGORIAFILMAEMAITZA2010Emakume aktore onenari Urrezko Bioleta sariaLa vida empieza hoyIrabazle
 Beste sari eta aintzestapen batzuk: 

 1996: Guardoko Izquierda Unida alderdiaren Tokiko Batzarrak Koherentzia Saria eman zion bere mentalitate aurrerakoiagatik, konpromiso sozialagatik eta duintasun profesionalagatik. 
 2006: Cáceresko XIII. Zinemaldi Solidarioko San Pankrazio saria, interpretazioan egindako ibilbide arrakastatsuagatik.
 2007: Donostiako Giza Eskubideen V. Zinemaldiko Ohorezko Saria.
 2009: Merituaren Urrezko Domina Arte Ederretan.
 2011: CC.OO. sindikatuaren Madrilgo Konfederazioaren saria Emakume Langilearen Nazioarteko Egunaren mendeurrenean, "emakumeen eskubideen alde egindako lan nabarmenagatik".
 2012: Sevillako Saharar Herriarekiko Adiskidetasunaren Elkarteak "Juan Antonio González Caraballo" Elkartasun Saria eman zion Bardem familiari, Saharako Herriaren auzia defendatzeagatik.
 2023: Correos-ek oroitzapenezko zigilua jaulki zuen.

Pilarrek egindako ibilbide artistikoaren omenez, bere jaioterria den Sevillako Udalak kale bat eskaini zion 2009ko apirilean, Memoria Historikoaren Legea aplikatuz. 2011n, Juan Ignacio Zoido alkate zela, udalak Pilar Bardem kalea Nuestra Señora de las Mercedes hiribide gisa errotulatzea erabaki zuen. Egoera horren aurrean, aktoreak hau adierazi zuen: "Alkateak eta sevillanoek hala nahi badute, ken dezatela". Kuriositate moduan google.maps gunean bi izenekin aurki daiteke kale berbera.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Internet Movie Data Baseko Pilar Bardem-en orria  
 FilmAffinity guneko Pilar Bardem-en orria
 Pilar Bardem: vida de una cómica comprometida'' RNE-ko "Memoria de delfín" irratsaioak aktorearen omenez egindako saioa
 Sensacine weguneko Pilar Bardem-en orria

Kategoria:Espainiako emakume aktoreak
Kategoria:Sevillarrak
Kategoria:Goya Sariaren irabazleak
Kategoria:Emakume aktibistak