Jokalaria

Jokalaria (, Igrok) Fiodor Dostoievski errusiar idazlearen eleberria da, 1866an idatzia eta 1867an publikatua. Nobelak general errusiar erretiratu baten haurren tutore gaztearen (Alekxei Ivanovich) istorioa kontatzen du. Nobelak Wiesbadenen egon zen bitartean Dostoievskik jasan zuen jokozalekeria edo ludopatia erakusten du, eta baita autoreak Europan zegoela Apollinaria Prokófievna Súslova-rekin izandako maitemintzea. Azken hau Pollina pertsonaian islatzen da.

 Lanaren testuingurua 
Dostoievski 1863an hasi zen jokoan, Wiesbadenen, eta urte hartatik 1871ra Baden-Badenen, Homburg-en eta Saxon-les-Bains-en jokatu zuen. 1866an, diru asko galdu zuen erruletan jokoan, eta ikaragarri zorpetu. Maileguan hartutako dirua ere jokoan galdu zuen, eta Dostoievski erreka jotzear eta hartzekodunak atzetik zituela aurkitu zen.

Egoera honetatik ateratzen saiatzeko, Dostoievskik kontratu bat sinatu zuen F. T. Stellovski editorearekin: akordiaren arabera, Dostoievskik Azaroaren 1erako nobela berri bat idazten bazuen, 3.000 errublo jasoko zituen ordainetan. Ez bazuen garaiz idazten, berriz, Stellovskik idazlearen lan guztien gaineko argitalpen eskubideak jasoko zituen 9 urtetarako. Hilabete eskasekin nobela idazteko, fisikoki ahulduta eta paraleloki Krimena eta zigorra liburua idazten ziharduelarik, Dostoievskik ataka larrian jarri zuen bere burua. Halere, kontratatu zuen takigrafialari baten laguntzaz, epea amaitzera zihoan egunerako eleberria bukatzea lortu zuen. Baina Stellovski egun horretan ez zegoen bere bulegoan, Dostoievskik ez zezan aukerarik izan lana garaiz entregatzeko. Dostoievski, ordea, auzoko komisaldegira joan zen eta poliziaburuak liburua garaiz entregatu izanaren ziurtagiri bat egin zezan lortu zuen.

 Bilbea 

Alexei Ivanovitxen lehen pertsonako narrazioan oinarritzen da istorioa, Alemaniako hotel batean bizi den errusiar familia bateko tutore baten ikuspegitik. Jenerala, familia horretako buru, Grieux-ren frantsesari zor dion diruaz kargaturik dago, eta bere errenta handia lortzeko, ahaide aberats baten heriotzaren berri izango du zain, eta diru hori berak legatuko du zorra ordaintzeko.

Alexei Paulina hartzen duen neska, jeneralaren alaba, maiteminduta dago. Polinak kasinoan apustu egitea eskatzen dio, eta Alexi arrakastaz irabazten dio erruletetan. Diru hori Polinari ematen dio, baina Polinak ez dio azaltzen diru hori zehazki behar duela. Alexeik, Astley izeneko bere lagunaren bitartez, jeneralaren eta Polinaren egoera ekonomikoaren benetako xehetasunen berri ematen du.

Egun batean, Polina eta Alexei Schlangenberg mendian paseatzen ari diren bitartean, Alexeik zerbitzuko aisia eta heriotzaren aurreko bizitzaren antolamendua berresten ditu. Polinak aristokraziaren inguruan barrea eta erronka jarri ondoren, Alexei eta Paulina gertaera bortitzaren bultzatzaile bihurtzen dira, eta horrek agerian uzten du Polinaren eta jeneralaren arteko interesen jatorria.

Polinaren aitona-amonak iristen badira, Alexei Paulina eta Astleyren arteko harreman sekretuaren berri izango du. Polinak, gainera, diru guztia oparitzen dio Alexeiri, eta honek Polinari gehiago eskaintzeko, baina honek ihes egiten du berriro.

 Pertsonaiak 

 Alexei Ivanovitx. Istorioaren protagonista nagusia da. Lehen pertsonako perspektibak bere pentsamendu sakonenak ezagutzeko aukera ematen digu, batez ere jolasarekiko obsesioa eta Polinari ez dagokion maitasuna. Bere eboluzio psikologikoa funtsezkoa da eleberrian zehar.

 Polina Alexandrovna. Alexeik maite duen emakumea da, eta funtsezko papera du bere bizitza emozionalean eta bilbean. Hasiera batean berarekin axolagabe eta krudela dirudien arren, Alexeirekin duen harremana eta egoera ekonomikoa funtsezkoak dira bi pertsonaien motibazioak ulertzeko.

 Orokorra. Polinaren aita eta funtsezko pertsonaia; izan ere, haren finantza-egoerak, zorrek eta herentzia baten itxaropenak markatuta, zuzenean eragiten die eleberriko gertaerei. Diruarekin eta jokoarekin duten harremanak ere eragina du gainerako pertsonaien jokabideetan.

 Mr. Astley. Gaztea ingelesez eta Alexeiren lagun handia. Gizon isila, Polinarekin maitasun-harremana izan nahi duena eta istorioan Alexeiri maitasunaren eta konplizitatearen ikuspegi alternatiboa eskaintzen diona.

 Blanche de Cominges andereñoa. Paulinaren lehiakidea eta Jeneralaren maitasun-interesa duen emakumea. Haien presentziaren eta interesaren helburua etorkizuneko ondasunak lortzea da, eta historiaren amaieran agerian uzten du Generalitatearekin ezkontzeko asmoa duela.

 Aitona. Pertsonaia zaharra familia honetako kide da eta Alexeiri dirua sartzen laguntzen dio. Bere pertsonaia mendekotasunaren eta jolasarekiko obsesioaren ikono bihurtzen da; gainera, istorioaren amaieran bere heriotza ere ezagutuko da.

 Kanpo estekak 
 Jokalaria Euskerara itzulia, Armiarma Webgunean

Kategoria:Fiodor Dostoievskiren eleberriak
Kategoria:Eleberri existentzialistak
Kategoria:Euskaratutako liburuak
Kategoria:1866ko liburuak
Kategoria:Errusian girotutako eleberriak