Krimena eta zigorra

Krimena eta zigorraHalaxe ageri da EIMAren izen zerrendan. (, Prestuplenie i nakazanie) Fiodor Dostoievskiren eleberri ospetsuenetariko bat da. 1866an argitaratu zen, Errusiar mezularia aldizkarian, 12 ataletan; eta, hurrengo urtean, liburu gisa plazaratu zen. Egilearen etapa helduko lehen eleberri ona dela kontsideratzen da.

 Argumentua 

Krimena eta zigorra eleberriak Raskolnikov, gazte pobre baten istorioa kontatzen du. Egoera mingarria eta desesperatuan dago, eta, bere inguruko munduak eragindako tentsioen ondorioz, krimen bat egitea erabakitzen du. Raskolnikoven ustez, "gero eta handiagoa" den pertsona batek, adibidez, Napoleonek, giza ingurunea aldatzeko eskubidea du, eta horregatik pentsatzen du atso bat hiltzea munduari mesede egingo liokeela. Krimena egiteko ideologia horren bidez, errua eta justifikazioa aurkitzen ditu, baina azkenik, bere ekintzak aztertu eta bere burua poliziei entregatzea erabakitzen du.

Nobela honetan, Dostoievskik behin eta berriro aztertzen ditu egintza moralen eta emozionalen arteko borrokak. Raskolnikovek, egindako krimenaren ondorioz, barneko sufrimendua eta dilema moralak jasaten ditu, eta horrek, azkenean, bere salbazioa ekartzen du.

 Pertsonaiak 
Nobela honek hainbat pertsonaia nagusi ditu, eta bakoitzak giza psikologiaren alderdi desberdinak erakusten ditu. Hona hemen zenbait pertsonaiaren deskribapen labur bat:

 Rodion Romanovitx Raskolnikov: nobelako protagonista, gazte pobre eta ahaztuta dagoen ikasle bat. Bere ekintzek eta barneko borrokek liburuaren ardatza osatzen dute.
 Sofia Marmeladova: Raskolnikoven adiskidea eta salbazioa bilatzen duen emakumea, bere penitentzian eta fedean sendo mantentzen dena.
 Dmitri Razumikhin: Raskolnikoven adiskide hurbilena, eta egia eta justizia bilatzen dituena.
 Pulkheria Aleksandrovna: Raskolnikoven ama, bere semearekin harreman estua duen emakume bat.
 Porfiri Petrovitx: polizia ikerlaria, Raskolnikoven buruan zalantzak sortzen dituen pertsonaia misteriotsua.

+ Pertsonaien izenak Alfabeto zirilikoaneta gurera transliteratuta Izena, Ezizena  Patronimikoa  Abizena РодиóнRodion  РомáновичRomanovitx  РаскóльниковRaskolnikov Авдо́тья, Ду́няAvdotia, Dunia Рома́новнаRomanovna  Раско́льниковаRaskolnikova Пульхе́рияPulkheria  АлексáндровнаAleksandrovna СемёнSemion  Заха́ровичZakharovitx  Мармела́довMarmeladov Со́фья, Со́ня, Со́нечкаSofia, Sonia, Sonetxka  СемёновнаSemionovna  Мармела́доваMarmeladova Катери́наKaterina  Ива́новнаIvanovna Дми́трийDmitri  Проко́фьичProkofitx  Разуми́хинRazumikhin Праско́вьяPraskovia  Па́вловнаPavlovna  ЗарницынаZarnitsyna Арка́дийArkadi  Ива́новичIvanovitx  Свидрига́йловSvidrigailov Ма́рфаMarfa  Петро́внаPetrovna  Свидрига́йловаSvidrigailova ПётрPiotr  Петро́вичPetrovitx  Лу́жинLuzhin Андре́йAndrei  СемёновичSemionovitx  Лебезя́тниковLebeziatnikov ПорфирийPorfiri  ПетровичPetrovitx   Лизаве́таLizaveta  Ива́новнаIvanovna   АлёнаAliona  Azentuak silaba tonikoa markatzen du.

 Analisia 
Dostoievskik Krimena eta zigorra nobelan giza psikologia sakon aztertzen du. Raskolnikoven jarrera, egindako krimena eta ondoren jasaten dituen dilema moralak uneko mentalitate eta gizartearen kontraesanei buruzko hausnarketa egiten du. Ekintza hauen bidez, Dostoievskik pertsonaia baten barneko bizitza eta sinesmenak aztertzen ditu, eta giza pentsamenduaren sakontasuna bistaratzen du.

Krimena eta zigorra psikologiaren ikuspuntutik ere funtsezkoa da. Dostoievskik bere pertsonaiaren barneko kezkak, bizitzako galdera handiak eta justizia, errua eta salbazioa bezalako gaiak sakon lantzen ditu.

 Zinema 
 Krimena eta zigorra (1910eko filma): 1910ean Vasili Gontxarovek zuzendu eta Vladimir Krivtsov, Aleksandra Gontxarova eta Andrei Gromov aktoreek antzeztutako filma.
 Crime et châtiment (1935eko filma): 1935ean Pierre Chenalek zuzendu eta Harry Baur, Pierre Blanchar eta Madeleine Ozeray aktoreek antzeztutako filma.
 Crime and Punishment (1935eko filma): 1935ean Josef von Sternbergek zuzendu eta Peter Lorre, Edward Arnold eta Marian Marsh aktoreek antzeztutako filma.
 Krimena eta zigorra (1969ko filma): 1969an Lev Kulidzhanovek zuzendu eta Georgi Taratorkin, Innokenti Smoktunovski eta Tatiana Bedova aktoreek antzeztutako filma.
 Krimena eta zigorra (2007ko filma): 2007an Dmitri Svetozarovek zuzendu eta Vladimir Koxevoi, Polina Filonenko eta Andrei Panin aktoreek antzeztutako filma.

 Eragina eta ondarea 
Krimena eta zigorra literaturaren historiako obra ezinbesteko bihurtu da. Dostoievskik argi utzi zuen giza pentsamenduaren eta barneko borroken sakontasuna, eta gaur egun ere ikertzen eta lantzen da hainbat ikuspuntutatik, hala nola filosofia, psikoanalisi eta literatura. Obra honek, halaber, existentzian, askatasunean eta egintza moraletan buruzko galdera garrantzitsuenak plazaratzen ditu, eta honen inguruan liburu ugari, ikerlan eta azterlan sortu dira.

 Aipu interesgarriak 
 "Pobrezia ez da bizi, baina pobrezia muturrekoa denean, gizakia desesperazioan erabakiak hartzera behartuta dago."
 "Inork ez du eskubiderik munduaren epaile izateko."
 "Bizitzako garrantzitsuena, ez dagoela ondo edo gaizki egiterik. Garrantzitsua da zertarako egiten duzun."

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Fiodor Dostoievskiren eleberriak
Kategoria:1866ko liburuak
Kategoria:Zinemaratutako liburuak
Kategoria:Eleberri psikologikoak
Kategoria:Eleberri existentzialistak
Kategoria:XIX. mendean girotutako eleberriak
Kategoria:Tesi eleberriak