Tebasko gaztelua

Tebasko gaztelua, baita ere Tibalt II.a Nafarroakoaren gaztelua, Nafarroako Tebas-Muru Artederreta udalerrian dauden antzinako gotiko estiloko gaztelu baten hondakinak dira. Tebasko herrigunea eta harrobiaren artean dago, AP-15 autobidearen alboan. 1995an gazteluaren aztarnak Nafarroako Kultura Ondasuna bezala izendatua izan zen. Sarrera libre du.
erdian|thumb|538x538px|Tebas herriko XIX. mendeko marrazkia Madrilen dagoen Artxibategi militarrean gordetzen dena. Dorre batzuk oraindik zutik zeuden.
erdian|thumb|Jauregiaren berregite proposamena. Gaztaluaren informazio panelean agertzen dena.

 Historia 
Ziurrenik XIII. mendean Tibalt II.a Nafarroakoaren aginduz eraikia izan zen, 1253-1270 artean Nafarroako Erresumako errege izana.

Eraikina hainbat Nafarroako errege-erreginen egoitza izan zen, bai Tibalt II.a berarena, nahiz Henrike I.a Nafarroakoa eta Karlos II.a Nafarroakoarena ere, gainera jauregia errege-erreginen egoitza izateaz gain, errege artxiboa eta ogasunaren egoitza, nahiz koroaren espetxea eta preso edo zigortuen exekuzio leku ere izan zenn.

1378an Gaztelako Erresumarekin izandako gerran zehar gaztelua suntsitua izan zen eta XV. mendearen erdirarte abandonatua egon zen, garai hartan Beaumont familiari dohaintzan emana izan ondoren, Joan Beaumontekoak berreraiki eta XIX. menderarte familia hori eta haien ondorengoak izan ziren Alba Etxeko senideen jabetzan egon zen.

 Deskribapena 
Nahiz eta gordetzen den Erdi Aroko dokumentazio guztia gaztelu bezala deskribatu, berez eraikuntza asmo erresidentzial batez eraiki zen. Horregatik, apaingarri asko zituen eta, bestetik, defentsarako elementu gutxi. Garaiko Nafarroako eraikin aberatsena izango litzateke. Gazteluak oinplano laukizuzen erakusten du, erdiko patio baten inguruan bi solairuekin. Eskema hau XIII. mendeko Frantzia iparreldeko gustukoa zen eta handik ekarri zituzten artesauak eta materialak. Lurrean koloretako lauzak zituen: gorriak, berdeak eta krema-kolorekoak. Teilatuan, bestetik, margotutako teilak zituen: berdeak, horiak eta marroiak. Barruko gelak handiak ziren, tximinia eta leiho handiez hornituta. Leihoetan trazeria gotiko estilokoa zen.

Harresiak harlanduez eginak zeuden.

Gaur egun bakarrik hormabularren zatiak, hagaburu batzuk eta sotoak non upel bobeda ikusten diren gordetzen dira.

 Babesa 
1949ko apirilaren 22aren dekretu batek eta Espainiako Ondare Historikoaren lege 16/1985 zenbakikoak babes orokorra eman zioten. 1995an gazteluaren aztarnak Nafarroako Kultura Ondasuna bezala izendatua izan zen.

 Irudiak 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Egile batzuk (1997) Castillos de España (III. liburuki). . Everest, S.A. Leon, 1.865 or.
 Juan José Martinena Ruiz (2021) EL CASTILLO DE TIEBAS. 13-67 or. Zangotzarra,  ISSN: 1138-7572, 25. urtea,  25 Zk., 13-67 or.

 Kanpo estekak 
  Asunción, Julio (1998) Castillo de Tiebas [Bideoa Youtuben].
 2025ko uztailak 31: “La UPNA inicia en el Castillo medieval de Tiebas su primer campo arqueológico universitario” Nafarroako Unibertsitate Publikoa, Albisteak
 Marin Gerriko, Idoia  (2025eko abuztuaren 23a) “Tebas, iraganera bueltan”, Berria
  Ramos Aguirre, Mikel (2001) “Excavaciones en el castillo de Tiebas (Navarra), primer informe provisional, 1998” Trabajos de arqueología Navarra,  0211-5174, 15. zk., 167-214
 Bañuelos, Xabier (2024)“ Iñaki Sagredo: Castillos que defendieron Navarra (8. Tiebas)”. Eitb Nahieran eta Pamiela etxea [Elkarrizketa entzungai]
 Vigor, iñaki (2009 ko abuzutuak 13) “Las ruinas del castillo de Tiebas todavía conservan  vestigios medievales” Gara

 Ikus gainera 
 Nafarroako kultura ondasunak

Kategoria:Nafarroa Garaiko gazteluak
Kategoria:Tebas-Muru Artederretako eraikinak
Kategoria:Nafarroa Garaiko kultura ondasunak