Hiri global

Hiri globala, batzuetan munduko hiri, alpha hiri edo world center deitua, munduko sistema ekonomikoan nodo garrantzitsutzat hartzen den hiria da. Kontzeptuaren jatorria Loughborough-eko Unibertsitateko geografia departamentua aurkitzen daGlobalization and World Cities Study Group and Network (GaWC), Loughborough University. «The World According to GaWC 2008» . Saskia Sassen soziologoak sortu zuen terminoa 1991n argitaratu zuen The Global City liburuan. Globalizazioaren eta hazkuntzaren ondorioz sortu diren zenbait ezaugarri betetzen dituzten hiriekin erabiltzen da. Hiri globalak, mundu mailako gaietan eragin zuzena eta neurgarria duten hiriak dira, ez bakarrik maila sozio-ekonomikoak, baita maila kulturalean eta politikoan ere.

 Irizpideak 
 Hiriaren ezagutza nazioarte mailan.
 Nazioarteko ekitaldietan edo mundu mailako garrantzia duten gaietan eragina eta parte hartzea, adibidez, ekitaldi handietan parte hartzea hainbat alorretan: kiroletan (Olinpiar Jokoak, Futbol Mundu Kopa), ekitaldi politikoak edo sozialak; edo nazioarteko erakundeen egoitza izatea.
 Konurbazio handi baten erdigunea izatea eta metropolitar inguruan populazio tamaina handia izatea.
 Nazioarteko lotura bezala funtzionatzen duen aireportu bat izatea, hau da, airezko lotura kopuru handia izatea munduko hiri handiekin.
 Garraio sistema aurreratu bat izatea, bai hiri barnean bai beste hiri batzuekin.
 Telekomunikazioen mailan azpiegitura aurreratua izatea.
 Hiri kosmopolita izatea.
 Berezko giro kulturala izatea, zinemaldi, musika ekitaldi, erakustaldi eta abarren bitartez.
 Nazioarteko mailako hainbat enpresen egoitza izatea eta negozioetarako gune bezala definituko dituen hainbat jarduera izateak (feriak, burtsa...).

 Sailkapenak 

 GaWC ikerketa 

Jon Beaverstock-ek, Richard G. Smith-ek eta Peter J. Taylor-ek Globalization and World Cities Research Network (GaWC) sortu zuten. Sailkapen bat egin zuen haiek " lau zerbitzu ekoizle aurreratuen" araberako konexioetan oinarritua: kontabilitatea, publizitatea, bankuak/finantza, eta zuzenbidea. GaWC sailkapenak hiru maila ezartzen zituen eta haien barnean hainbat azpimaila sortzen zituen.

Hau da 2012ko sailkapena:
 Kate­goria Hiriak Al­fa++ 
  Londres
  New York Al­fa+ 
  Hong Kong
  Paris
  Singapur
  Shangai
  Tokio
  Pekin
  Sydney
  Dubai Al­fa 
  Chicago
  Mumbai
  Milan
  Mosku
  São Paulo
  Frankfurt
  Toronto
  Los Angeles
  Madril
  Mexiko Hiria
  Amsterdam
  Kuala Lumpur
  Brusela Al­fa− 
  Seul
  Johannesburgo
  Buenos Aires
  Viena
  San Francisco
  Istanbul
  Jakarta
  Zürich
  Varsovia
  Washington
  Melbourne
  New Delhi
  Miami
  Bartzelona
  Bangkok
  Boston
  Dublin
  Taipei
  Munich
  Stockholm
  Praga
  Atlanta
 Kate­goria Hiriak Beta+ 
  Bangalore
  Lisboa
  Kopenhage
  Santiago
  Guangzhou
  Erroma
  Kairo
  Dallas
  Hanburgo
  Düsseldorf
  Atenas
  Manila
  Montreal
  Filadelfia
  Tel Aviv
  Lima
  Budapest
  Berlin
  Lurmutur Hiria
  Luxenburgo
  Houston
  Kiev
  Bukarest
  Beirut Beta  Ho Chi Minh
  Bogota
  Auckland
  Montevideo
  Caracas
  Riad
  Vancouver
  Chennai
  Manchester
  Oslo
  Brisbane
  Helsinki
  Karatxi
  Doha
  Casablanca
  Stuttgart
  Rio de Janeiro
  Geneva Beta− 
  Guatemalako Hiria
  Lyon
  Monterrey
  Panama Hiria
  San José
  Bratislava
  Minneapolis
  Tunis
  Nairobi
  Cleveland
  Lagos
  Abu Dhabi
  Seattle
  Hanoi
  Sofia
  Riga
  Port Louis
  Detroit
  Calgary
  Denver
  Perth
  Kalkuta
  San Diego
  Amman
  Anberes
  Manama
  Birmingham
  Nikosia
  Quito
  Rotterdam
  Belgrad
  Almaty
  Shenzhen
  Kuwait
  Hyderabad
  Edinburgh
 Kate­goria Hiriak Gam­ma+ 
  Zagreb
  Lahore
  San Petersburgo
  Jidda
  Durban
  Santo Domingo
  Baltimore
  Islamabad
  Guayaquil
  St. Louis
  San Salvador
  Kolonia
  Phoenix
  Adelaide
  Bristol
  Charlotte
  George Town
  Osaka
  Tampa Gam­ma 
  Glasgow
  San Juan
  Marseilla
  Guadalajara
  Leeds
  Baku
  Vilnius
  Tallinn
  Raleigh
  Ankara
  Belfast
  San Jose
  Kolonbo
  Valentzia
  Cincinnati
  Milwaukee
  Maskat
  Ljubljana Gam­ma− 
  Nantes
  Tianjin
  Akkra
  Aljer
  Göteborg
  Porto
  Columbus
  Utrecht
  Orlando
  Ahmedabad
  Asuncion
  Kansas City
  Sevilla
  Torino
  Dar es Salaam
  Portland
  Krakovia
  Managua
  Pune
  Leipzig
  Malmö
  La Paz
 Kate­goria Hiriak Nahikotasun handia 
  Southampton
  Indianapolis
  Porto Alegre
  Estrasburgo
  Gaborone
  Chengdu
  Richmond
  Pittsburgh
  Tijuana
  Austin
  Qingdao
  Nassau
  Tegucigalpa
  Lille
  Curitiba
  Haga
  Hartford
  Wrocław
  Edmonton
  Lausana
  Dhaka
  Nurenberg
  Lusaka
  Kampala
  Bilbo
  Douala
  Abidjan
  Salt Lake City
  Hangzhou
  Poznań
  Wellington
  Ottawa
  Dakar
  Querétaro
  Dresden
  Newcastle
  Skopje
  Nanjing
  Tirana
  Chongqing
  Belo Horizonte
 Kate­goria Hiriak Nahikotasun 
  Florentzia
  Pretoria
  Tolosa
  Aarhus
  San Antonio
  Bremen
  Nashville
  Bologna
  Canberra
  Nagoya
  Sacramento
  Providence
  Luanda
  Dalian
  Liverpool
  Jacksonville
  Puebla
  Kaohsiung
  Minsk
  Linz
  Tbilisi
  Las Vegas
  Maputo
  Harare
  Cardiff
  Xiamen
  Birmingham
  León
  Port-of-Spain
  Penang
  Memphis
  Aberdeen
  Abuja
  Hannover
  Surabaya
  Bern
  Halifax
  Ciudad Juárez
  Alexandria
  Bordeaux
  Phnom Penh
  Winnipeg
  Cali
  Greensboro
  Genova
  Medellín
  Santa Cruz
  Montpellier
  Córdoba
  Wuhan
  Graz
 /Jerusalem
  New Orleans
  Rochester
  Niza
  Busan
  Windhoek
  Ad-Damman
  Christchurch
  Recife
  Taxkent
  Hamilton
  Reykjavik
  Napoli
  Tulsa
  Ludwigshafen
  Kingston
  Brasilia
  Johor Baharu
  Xi'an
  Macau
  Fukuoka
  Sheffield
  İzmir
  Nottingham
  Des Moines
  Campinas
  Chisinau
  Haifa
  Madison
  Erevan
  Cebu
  Labuan
  Salvador

 Global Cities indizea 

2008an American journal Foreign Policy-k, Chicagoko A.T. Kearney aholkulariarekin eta Chicago Council on Global Affairs - ekin batera, hiri globalean sailkapen bat egin zuten, Saskia Sassen-en, Witold Rybczynski-ren eta beste batzuen irizpideak jarraituz.Sailkapena 2010ean, 2012an eta 2014an eguneratzen joan da.2014 Global Cities Index and Emerging Cities Outlook .

2014 Sailk.Aldea<center>Hiria<center>Puntu1 New York61.72 Londres58.13 Paris52.34  Tokio47.25 Hong Kong41.36  Los Angeles38.07  Chicago36.88 6 Pekin35.19 2 Singapur34.310  Washington33.411 2 Brusela32.912 4 Seul32.613 3 Toronto32.414 2 Sydney32.315 3 Madril31.816 3 Viena30.317 2 Mosku29.518 3 Shanghai29.419 1 Berlin29.420 2 Buenos Aires28.921 6 Boston28.622 5 San Frantzisko27.223  Frankfurt26.724 Bartzelona26.725 7 Melbourne26.726 Amsterdam26.327 2 Dubai26.328 9 Istanbul26.029 7 Miami25.530 Montreal25.4
2014 Sailk.Aldea<center>Hiria<center>Puntu31 6 Zürich25.432 4 Roma24.133 6 Stockholm23.534 1 São Paulo23.435 1 Mexiko Hiria23.036 3 Atlanta22.737 6 Munich22.438 Houston22.339 4 Geneva21.740  Taipei21.341 4 Mumbai20.942 1 Bangkok20.743 1 Kopenhage20.644 3 Milan20.045 1 Dublin18.146NA Budapest17.547NA Praga17.548NA Vancouver17.549 1 Kairo17.550NA Dallas17.451 3 Jakarta17.252 3 Bogota16.453 4 Kuala Lumpur16.354 8 Tel Aviv15.955 8 Osaka15.856 3 Rio de Janeiro15.657 9 New Delhi15.258NA Santiago14.759 7 Johannesburg14.260NA Varsovia13.6
2014 Sailk.Aldea<center>Hiria<center>Puntu61NA Lima13.662NA Abu Dhabi13.363 12 Manila12.764NA Doha12.465NA Riyadh11.566 6 Guangzhou11.067 12 Caracas10.968 12 Nairobi10.569 11 Bangalore10.270 9 Ho Chi Minh Hiria8.971NA Lurmutur Hiria8.972NA Chennai7.673 8 Shenzhen7.274 15   Lagos7.275  12 Dhaka7.176  14 Karatxi6.977NA Manama6.878NA Casablanca6.379  15 Kalkuta6.080NA Addis Abeba5.781NA Tunis5.382NA Lahore4.883NA Kinshasa4.784  18 Chongqing3.8

 Iruditegia 
 Alfa++ 

 Alfa+ 

 Alfa 

 Alfa– 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Globalizazioa
Kategoria:Globalizazio ekonomikoa