La Constancia

La Constancia Donostian XIX. mendearen bukaeran hasi eta 1936ko uztailera arte argitaratu zen egunkaria izan zen.

 Historia 
La Constancia, Donostian argitaratu zen 1897ko abenduaren 30etikEl Fuerista, 2946 zenbakia, 1897.12.31 “Van y vienen” 1936ko uztailaren bigarren hamabostaldira arte.

Eskuineko Alderdi Integristaren Gipuzkoako organoa, gobernu eta alderdi liberalen eta alderdi abertzaleen aurkaria izan zen.

Bere ibilbide luzean etenaldiak ezagutu zituen, besteak beste, egoitzaren leku aldaketak zentsurak, gobernu aginduak eta grebak izango ziren arrazoi nagusiak. 1907ko irailaren 27tik 30era, lau eguneko etenaldia izan zuen egoitzaren lekua aldaketagatikLa Constancia, 3436 zenbakia, 1907.10.01. 1917ko otsailaren 8an egunkaria ez zen kaleratu inprentako argindarraren huts egite bategatikLa Constancia, 6319 zenbakia, 1917.02.09. Bestalde, 1931 eta 1932an gobernu aginduen ondorioz hilabeteko bi etenaldi izan zituen, La Constancia, 9947 zenbakia, 1931.09.22La Constancia, 10222 zenbakia, 1932.09.14. Azkenik, 1932ko langile grebak eragina izan zuen egunkarian eta 22 egunetan argitaratzeari utzi zitzaion.La Constancia, 10245 zenbakia, 1932.11.31 Otros 22 días de suspensión obligada 1. orrialdea
Argitaratzearen maiztasunari dagokionez hasierako urteetan egunero argitaratzen zen igandeak barne. 1904ko irailaren 10etik aurrera igandeetan ez zen argitaratzen jai eguna errespetatzekoLa Constancia, 2390 zenbakia, 1904.09.10. 1910etik aurrera, berriz, La Constanciak onartu zuen langileen igandeko jai eguna eta ondorioz astelehenetan ez zen gehiago argitaratuLa Constancia, 4355 zenbakia, 1910.09.24.

Egunkariaren egoitza nagusia, hau da, administrazioa eta erredakzioa, 1907 arte Hondarribia kaleko 22an egon zen eta 1907ko urriaren 1etik aurrera Principe kaleko 3an, partidu integristarekin bateraLa Constancia, 3436 zenbakia, 1907.10.01 . 1932an Errepublika garaian Principe kaleak izena aldatu zuen eta Pi y Margall kalea izendatua izan zen.

Egunkariaren orrialde kopuruari dagokionez, hasieran lau orrialde izaten zituen. 1924ko maiatzetik aurrera zortzi orrialde izan zituen eta 1934ko irailaren 20tik aurrera hamabi orrialdeko egunkaria izan zen.

La Constanciaren eguneko alea 5 zentimotan saltzen zen eta ale atzeratuak 10 zentimotan. 1920an Errege Agindu batek ale bakoitzaren prezioa 10 zentimotan finkatu zuenLa Constancia, 7357 zenbakia, 1920.06.16 eta 1935eko irailetik aurrera alearen prezioa 15 zentimokoa izan zen.

Juan Olazabal Ramery, Gipuzkoako partidu integristaren burua izan zen egunkariaren sortzailea, Francisco Pavia integrista ezagunaren laguntzarekin. Hasierako urteetan La Constancia egunkari xumea izan zen eta gerora hobekuntzak izan zituen, bai maila teknikoan eta baita edukietan ere. Dena den salmenta lekuak nahiko mugatuak ziren: Andoain, Billabona, Ordizia, Zumarraga, Iruñea, Gasteiz eta Miranda Ebro dira, egunkariaren orrialdeetan aipatzen direnak. Nahiz eta irakurle berriak lortzeko kanpainak eginLa Constancia, 8650 zenbakia, 1924.09.03 Nuestro periódico 1. orrialdea, La Constanciaren salmentek ez zuten gora egiten eta bereziki kaltegarria gertatu omen zitzaion El Díaren sorrera.

Zuzendarien artean Rudesindo Bornás dugu, 1878an Zangozan jaioa, Donostian abokatu eta kazetaritza lanetan ibili zen. La Constanciaren lehenengo zuzendaria izan zen eta ondoren El Pueblo VascoLa Constancia, 6533 zenbakia, 1917.10.18 Haciéndonos cargo 1. orrialdea eta La PrensanLa Constancia, 7436 zenbakia, 1920.09.17 ibili zen eta integrismoaren aurkako kritika zorrotzak egin zituen. 1912-1916 urteetan Antonio GoñiLa Constancia, 3424 zenbakia, 1912.09.18 Los periodistas se despiden. Almuerzo íntimo. izan zen zuzendari, eta ondoren Eustaquio Etxauri, aurretik El Siglo Futuro egunkariko erredaktore izandakoaLa Constancia, 6212 zenbakia, 1916.10.05 “Nuevo director” 1. orrialdea. Francisco Juaristi zuzendaria ere izan zen.

1919an Víctor Martín Jiménez izendatu zuten zuzendariLa Constancia, 6931 zenbakia, 1919.01.28. Errepublika garaian berriz, Juan Bartolomé OrtegaLa Constancia, 11867 zenbakia, 1931.08.22 6. orrialdea zuzendari eta José Goñi Aizpurua, donostiarra, erredaktore buru.

La Constanciaren kolaboratzaile taldean integristak ziren nagusi, besteak beste, Antonio Perez Ormazabal, Manuel Sanchez Asensio, Manuel Senante, Mirabal, Adrián Loiarte, Juan Jose Ibañez, Víctor Pradera, El Rancio, Vimón eta Luis Ortiz Estrada.

1934tik aurrera euskaraz idatzitako orrialde bat izan zuen Euskal Orria izenekoa, igandetan argitaratzen zen herrietako kronikekin.La Constancia, 10320 zenbakia, 1934.01.07 “Euskal Orria” Urte hartan zenbait artikulutan EAJren Iraultzarekin izandako « konplizitatea» salatu zuen.

1934-1935 epean egunkariaren egoitzan bi atentatu gertatu ziren eta makinariak kalte handiak izan zituen, ondorioz egun batzuetan La Cruz aldizkariaren inprentan argitaratua izan zenLa Constancia, 10837 zenbakia, 1934.09.20 Prosigue la campaña terrorista.

Zentsura kasuak eta etenaldiak behin eta berriro errepikatu ziren, bereziki, Errepublika garaian. Isun handiena 500 pezetakoa izan zen, gobernatzaileen aurkako kritika gogorra egiten zuen Los Nuevos Dioclecianos artikuluagatikLa Constancia, 9946 zenbakia, 1931.08.21 Nuestro periódico multado 1. orrialdea.. Salaketak eta zenbaki erretiratuak maiz gertatu izan zirenLa Constancia, 9960 zenbakia, 1931.10.07 Otra vez al juzgado 1. orrialdea. .

1936ko uztailean Gerra Zibilaren hasierarekin batera La Constancia eta garaiko donostiar egunkarien artean Frente Popular izeneko gerra egunkaria sortu zuten. Hasieran jeltzaleen eskuetan eta gero anarkisten eskuetan izan zen. Bere egoitza erre zuten eta kazetari gehienak La Voz de España egunkarira pasa ziren.

 Kanpo estekak 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
  Arantxa Arzamendi: «Catálogo de publicaciones periódicas donostiarras: 1800-1936». Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria, 38. urtea, XXV liburukia, 1. zenbakia, 1990eko urtarrila-ekaina.
  Biblioteca Municipal de Donostia-San Sebastián: catálogo de publicaciones periódicas; dirección Eulalia San Agustín; coordinación Arantxa Arzamendi ; realización Arantxa Arzamendi y Eki Servicios Bibliotecarios. - Donostia: Asociación de Bibliotecarios de Gipuzkoa, 1992.

 Kanpo loturak 
 La Constancia, Donostiako Liburutegi Digitalean.

Kategoria:Desagertutako Euskal Herriko egunkariak
Kategoria:Donostiako egunkariak
Kategoria:Euskal Herriko gaztelaniazko egunkariak
Kategoria:Egunkari karlistak