Talde Lokala

Talde Lokala Esne Bidea eta bere inguruko galaxiek sortzen duten galaxia-taldearen izena da. Guztira 3 megaparsec (10 milioi argi-urte; 9×1019 kilometro) neurtzen ditu diametroan, bere masa 2×1012 eguzki masa ingurukoa da (4×1042 kg). Bi galaxia bildumaz osatuta dago, haltera baten formarekin. Alde batetik, Esne Bidea eta bere galaxia-sateliteak daude lobulu bat osatzen, eta Andromeda galaxia eta bere sateliteak beste lobuluan. Bi bilduma horiek 800 kiloparseceko distantziara daude elkarren artean (3×106 ly; 2×1019 km) eta bata besterantz ari dira mugitzen 123 km/s-ko abiaduran. Taldea beste talde handiago baten parte ere bada, Virgo superkumulua, ziurrenik Laniakea superkumuluaren parte dena. Talde lokalean dagoen galaxia kopuru osoa ezezaguna da, batzuk Esne Bidearen atzean geratzen baitira Lurreko behatzaile batentzat; hala ere, 80 kide ezagutzen dira, gehienak galaxia nanoak. 

Bi kiderik handienak, Andromeda eta Esne Bidea galaxiak, galaxia espiralak dira, biak 1012 eguzki-masa ingururekin. Galaxia bakoitzak galaxia-satelite sistema bat du:

 Andromeda galaxiaren satelite-sistemak Messier 32, Messier 110, NGC 147, NGC 185, Andromeda I, And II, And III, And V, And VI (edo Pegasoko galaxia nano esferoidala), And VI (edo Kasiopeako galaxia nanoa), And VIII, And IX, And X, And XI, And XIX, And XXI eta And XXII dira, eta beste hainbat galaxia nano oso ahul.
 Esne Bidearen taldeak Sagittarius Nano Eliptikoa, Magallaesen Hodei Handia, Magallaesen Hodei Txikia, Canis Major Galaxia Nanoa (eztabaidagarria, batzuek beste galaxia bat dela diote), Ursa Minor galaxia Nanoa, Draco Galaxia Nanoa, Carina Galaxia Nanoa, Sextans Galaxia Nanoa, Sculptor Galaxia Nanoa, Fornax Galaxia Nanoa, Leo I, Leo II, Ursa Major Galaxia Nanoa I eta Ursa Major Galaxia Nanoa II, eta beste hainbat galaxia nano oso ahul.

Triangeluko galaxia (M33) Talde Lokaleko hirugarren kiderik handiena da, gutxi gora behera 5×1010 M☉ masarekin (1×1041 kg), eta hirugarren galaxia espirala da taldean. Ez dago argi ea Triangeluko galaxia Andromeda galaxiaren kidea den edo ez. Bi galaxiak 750.000 argi-urteko distantziara daude, eta orain dela 2.000-4.000 milioi urteko tartean gertu igaro ziren bata bestearekiko, Andromedaren diskoan izarren sorrera bultzatuz. Pisces Nanoa Andromeda eta Triangelutik distantzia berdinera dago, beraz bietako baten satelitea izan liteke. 

NGC 3109 talde lokaleko kidea den edo ez ez dago argi. Sextans A eta Antlia Galaxia Nanoarekin batera mugitzen da, baina Talde Lokalarekiko duen distantzia hain handia izanik, neurketa zaila da. Talde Lokaleko beste kide batzuk, ziurrenik, bilduma handietako grabitatetik independenteak dira: IC 10, IC 1613, Fenix Galaxia Nanoa, Leo A, Tucana Galaxia Nanoa, Cetus Galaxia Nanoa, Pegasus Galaxia Nano Irregularra, Wolf–Lundmark–Melotte, Aquarius Galaxia Nanoa eta Sagittarius Galaxia Nano Irregularra.

 Behaketaren historia 
"Talde Lokala" terminoa Edwin Hubblek sortu zuen The Realm of the Nebulae 1936ko liburuaren VI. atalean. Bertan adierazi zuen bazela "nebulosen talde txiki tipiko bat eremu orokorretik isolatuta agertzen zena" eta zehaztu zuen, argitsuenetik hasita, bere kideak zirela Messier 31, Esne Bidea, Messier 33, Magallaesen Hodei Handia, Magallaesen Hodei Txikia, Messier 32, NGC 205, NGC 6822, NGC 185, IC 1613 eta NGC 147. Era berean, IC 10 taldeko kide posibletzat jo zuen.

 Mapa 


 Objektuen zerrenda 
+ Talde Lokaleko objektuen ezaugarriak Izena Mota Konstelazioa Oharrak Galaxia espiralak Andromeda galaxia (M31, NGC 224) SA(s)b AndromedaTaldeko galaxiarik handienaDiametroa (D25 isofoto): 152,000 argi urteMasa: Izar kopurua: ca. . Esne Bidea SBbc Sagittarius (zentrua)Taldeko bigarren galaxiarik handiena, eta izan liteke ere taldeko galaxiarik masiboena. Diametroa (D25 isofoto): 87,400 argi urteMasa:  Izar kopurua: . Triangeluko galaxia (M33, NGC 598) SA(s)cd Triangulum Hirugarren galaxiarik handiena, barrarik gabeko galaxia espiral bakarra eta Andromeda galaxiaren ustezko satelitea.Diametroa (D25 isofoto): 60,000 argi urteMasa: Izar kopurua: . Magallaesen galaxia espiralak Magallaesen Hodei Handia (LMC) Irr/SB(s)m Dorado Taldeko laugarren kiderik handiena, Esne Bidearen satelitea eta Magaalesen galaxia espiral bakarra talde lokaleanMasa: Diametroa (D25 isofoto): 32,200 argi urte NGC 3109 SB(s)m Hydra Antlia-Sextans Taldearen kidea Elliptical galaxies M32 (NGC 221) E2 Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea, zulo beltz supermasibo bat duela ematen du.  Galaxia irregularrak Wolf–Lundmark–Melotte (WLM, DDO 221) Ir+ Cetus Magallaesen Hodei Handiaren eta Magallaesen Hode Txikiaren arteko tamaina. IC 10 KBm edo Ir+ Cassiopeia Magallaesen Hodei Txikia (SMC, NGC 292) SB(s)m pec Tucana Esne Bidearen satelitea. 6. galaxiarik handiena Talde Lokalean.
Masa: 7 × 109 M☉ Pisces Nanoa (LGS3) Irr Pisces Triangeluko galaxiaren balizko satelitea IC 1613 (UGC 668) IAB(s)m V Cetus Phoenix Nanoa Irr Phoenix Leo A (Leo III) IBm V Leo Aquarius Nanoa (DDO 210) IB(s)m Aquarius Lurretik 3,2 milioi argi-urtera. Nahiko isolatua espazioan, baina 1999an Talde Lokaleko kidea zela ebatzi zen. SagDIG (Sagittarius Galaxia Irregular Nanoa) IB(s)m V Sagittarius Barizentroko koordenatuetatik urrunen dagoen objektua talde Lokalean. NGC 6822 (Barnarden galaxia) IB(s)m IV-V Sagittarius Pegasus Nanoa (Pegasus Irregular Nanoa, DDO 216) Irr PegasusUGC 4879 (VV124)IAmUrsa MajorTalde Lokaleko galaxiarik isolatuena, taldearen mugan. Sextans A (UGCA 205)Ir+VSextansAntlia-Sextans Taldearen kideaSextans B (UGC 5373)Ir+IV-VSextansAntlia-Sextans Taldearen kideaLeo PIrrLeoAntlia-Sextans Taldearen kidea, oso metaltasun txikia (Z = 0.03ZMW)AGC 198606Irr?LeoGalaxia nano oso ahula, gasetan aberatsaAGC 215417Irr?LeoGalaxia nano oso ahula, gasetan aberatsaAGC 219656Irr?LeoGalaxia nano oso ahula, gasetan aberatsaAGC 249525Irr?BoötesGalaxia nano oso ahula, gasetan aberatsa, Talde Lokalaren muganAGC 268069Irr?SerpensGalaxia nano oso ahula, gasetan aberatsa Galaxia eliptiko nanoak M110 (NGC 205) dE6p Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea eta 5. handiena, 9.300 eguzki masekin. NGC 147 (DDO 3) dE5 pec Cassiopeia Andromeda Galaxiaren satelitea Dwarf spheroidal galaxies Boötes I dSph Boötes Cetus Nanoa dSph/E4 Cetus Canes Venatici I Nanoa and Canes Venatici II Nanoa dSph Canes Venatici Esne Bidearen satelitea Andromeda III dE2 Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea NGC 185 dE3 pec Cassiopeia Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda I dE3 pec Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Sculptor Nanoa (E351-G30) dE3 Sculptor Esne Bidearen satelitea Andromeda V dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda II dE0 Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Fornax Nanoa (E356-G04) dSph/E2 Fornax Esne Bidearen satelitea Carina Nanoa (E206-G220) dE3 Carina Esne Bidearen satelitea Leo I (DDO 74) dE3 Leo Esne Bidearen satelitea Sextans Nanoa dE3 Sextans Esne Bidearen satelitea Leo II (Leo B) dE0 pec Leo Esne Bidearen satelitea Ursa Minor Nanoa dE4 Ursa Minor Esne Bidearen satelitea Draco Nanoa (DDO 208) dE0 pec Draco Esne Bidearen satelitea SagDSG (Sagittarius Nanoa Spheroidal Galaxy) dSph/E7 Sagittarius Esne Bidearen satelitea Tucana Nanoa dE5 Tucana Cassiopeia Nanoa (Andromeda VII) dSph Cassiopeia Andromeda Galaxiaren satelitea Pegasus Nanoa Spheroidal Galaxy (Andromeda VI) dSph Pegasus Andromeda Galaxiaren satelitea Ursa Major I Nanoa and Ursa Major II Nanoa dSph Ursa Major Esne Bidearen satelitea Leo IV dSph  Leo Esne Bidearen satelitea Leo V  dSph  Leo Esne Bidearen satelitea Leo T dSph/Irr Leo Esne Bidearen satelitea Boötes II dSph  Boötes Esne Bidearen satelitea Boötes III  dSph  Boötes Esne Bidearen satelitea Boötes IV dSph  Boötes Esne Bidearen satelitea Coma Berenices  dSph  Coma Berenices Esne Bidearen satelitea Segue 2  dSph  Aries Esne Bidearen satelitea Hercules  dSph  Hercules Esne Bidearen satelitea Pisces II  dSph  Pisces Esne Bidearen satelitea Reticulum II  dSph  Reticulum Esne Bidearen satelitea Reticulum III dSph  Reticulum Esne Bidearen satelitea Eridanus II  dSph  Eridanus Ustez, Esne Bidearen satelitea Grus I dSph  Grus Esne Bidearen satelitea Grus II dSph  Grus Esne Bidearen satelitea Tucana II dSph  Tucana (konstelazioa) Esne Bidearen satelitea Hydrus I dSph  Hydrus Esne Bidearen satelitea Draco II dSph  Draco Esne Bidearen satelitea Carina III dSph  Carina Esne Bidearen satelitea Triangulum II (Laevens 2) dSph  Triangulum Esne Bidearen satelitea Carina II dSph  Carina Esne Bidearen satelitea Pictor II dSph  Pictor Esne Bidearen satelitea Horologium II dSph  Horologium Esne Bidearen satelitea Virgo I  dSph  Virgo Esne Bidearen satelitea Aquarius II dSph  Aquarius Esne Bidearen satelitea Crater II  dSph  Crater Esne Bidearen satelitea Hydra II dSph  Hydra Esne Bidearen satelitea Antlia II  dSph  Antlia Esne Bidearen satelitea Pegasus III dSph  Pegasus Esne Bidearen satelitea Pegasus IV dSph  Pegasus Esne Bidearen sateliteaPegasus WdSphPegasusIzarren sorrera berriki hasi da, oraindik eraldatzen egon liteke Cetus III dSph  Cetus Esne Bidearen satelitea Tucana B dSph  Tucana  Perseus I Nanoa Galaxy (Andromeda XXXIII) dE Perseus Andromeda Galaxiaren satelitea Antlia Nanoa dE3/dSph/Irr? Antlia Antlia-Sextans Taldearen kidea Andromeda IX dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda X dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XI dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XII dSph Andromeda Possible Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XIII (Pisces III) dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XIV (Pisces IV) dSph Pisces Possible Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XV dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XVII dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XIX dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XX dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXI dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXII dSph Pisces Triangeluko Galaxiaren balizko satelitea Andromeda XXIII dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXIV dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXV dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXVI dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXVII dSph Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXIX dSph Pegasus Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXX (Cassiopeia II) dSph? Cassiopeia Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXXI (Lacerta I) dSph? Lacerta Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXXII (Cassiopeia III) dSph? Cassiopeia Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXXIV (Pegasus V) dSph Pegasus Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XVI (Pisces V) dSph Pisces Possible Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXVIII dSph? Pegasus Possible Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XXXIII (Perseus I) dSph? Perseus Possible Andromeda Galaxiaren satelitea Andromeda XVIII dSph Andromeda  Centaurus I dSph Centaurus Esne Bidearen sateliteaPisces VII (Triangulum III)dSph? Pisces Triangeluko Galaxiaren balizko satelite izateko hautagaia Identifikazio zailekoak Virgoko Izar Korrontea dSph (remnant)? Virgo Esne Bidearekin batzeko bidean Canis Major Nanoa Irr? Canis Major Baliteke galaxia nano bat izatea, Esne Bidearekin batzeko bidean Hydra 1  Hydra Baliteke galaxia nano bat izatea, Esne Bidearekin batzeko bidean Tucana III dSph edo klusterra? Tucana Esne Bidearen satelitea, grabitazionalki aldatzen Tucana IV dSph edo klusterra? Tucana Esne Bidearen satelitea Tucana V dSph edo klusterra? Tucana Agian ez da existitzen Columba I dSph edo klusterra? Columba Esne Bidearen satelitea Segue 1  dSph edo Globular klusterra Leo Esne Bidearen satelitea Cetus II  Cetus Sagitarioko grabitazio indarraren eragina izan liteke Willman 1 dSph edo Globular klusterra Ursa Major 147,000 argi urte away Horologium I dSph edo Globular klusterra Horologium Esne Bidearen satelitea. Horologium Superklusterrarekin ez nahastu. Pictoris dSph edo Globular klusterra  Pictor Esne Bidearen satelitea Phoenix II dSph edo Globular klusterra  Phoenix Esne Bidearen satelitea Indus I (Kim 2) dSph edo Globular klusterra  Indus Esne Bidearen satelitea Eridanus III dSph edo Globular klusterra Eridanus Esne Bidearen satelitea edo SMC Sagittarius II dSph edo Globular klusterra Sagittarius Esne Bidearen satelitea Andromeda VIII  dSph? Andromeda Andromeda Galaxiaren satelitea, grabitazioaren eraginpeanAntlia BAntliaAntlia-Sextans Taldearen kidea Kidetza eztabaidagarrikoak Andromeda IV Irr Andromeda M31ren bikotea zela uste zen. Bere distantzia 22 eta 24 milioi argi urtekoa dela dakigu orain, ez dago Andromedatik gertu. GR 8 (DDO 155) Im V Virgo 7,9 milioi argi urtera. IC 5152  IAB(s)m IV Indus 5,8 milioi argi urtera, izatekotan, oso kanpoan dagoen kidea NGC 300  SA(s)d Sculptor 6.07 milioi argi urtera NGC 55  SB(s)m Sculptor 6.5 milioi argi urtera NGC 404 E0 edo SA(s)0− Andromeda 10 milioi argi urtera NGC 1569 Irp+ III-IV Camelopardalis IC 342 galaxia taldekoa. 11 milioi argi urtera NGC 1560 (IC 2062) Sd Camelopardalis 8-12 milioi argi urtera Camelopardalis A Irr Camelopardalis 12 milioi argi urtera Argo Nanoa Irr Carina ESO 347-8 (2318–42) Irr Grus UKS 2323-326 (ESO 407-18) Irr Sculptor 7.2 million argi urtera UGC 9128 (DDO 187) Irp+ Boötes KKs 3 dSphHydrus Objects in the Local Group no longer recognised as galaxies Palomar 12 (Capricornus Nanoa) Capricornus Kluster globularra, lehenago galaxia esferoidal nano gisa sailkatua. Palomar 4 (Ursa Major Nanoa) Ursa Major Kluster globularra, lehenago galaxia esferoidal nano gisa sailkatua. Palomar 5 (Serpens Nanoa) Serpens Kluster globularra, lehenago galaxia esferoidal nano gisa sailkatua. Palomar 3 (Sextans C)  Sculptor Kluster globularra, lehenago galaxia esferoidal nano gisa sailkatua. Segue 3 Pegasus Kluster globularra, lehenago galaxia esferoidal nano gisa sailkatua. Laevens 1 (Crater Nanoa)  Crater Kluster globularra, lehenago galaxia esferoidal nano gisa sailkatua. DES J2038-4609 (Indus II)  Indus Ziurrneik izarren alineazio bat baino ez da

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 


Kategoria:Lurraren kokalekua unibertsoan