2014 Ameriketako Estatu Batuetan

Jarraian, 2014k Ameriketako Estatu Batuetan eman duena kontatzen da.

 Gertaerak 
 Iraila 
Irailaren 6an zabaldu zenez, Barack Obama AEBetako presidenteak ez zituen immigrazio erreformari buruzko neurriak hartuko hauteskundeak egin arte. «Auzi honen muturreko politizazioa dela eta, kaltegarria litzateke erreformarentzat berarentzat hauteskundeak baino lehenago hartzea neurriak », azaldu zuen Etxe Zuriko bozeramaile batek«Obamak ez du immigrazio erreforma ukituko hauteskundeak egin arte», Berria, 2014-09-07.

Irailaren 25ean, Navajo herriaren lurren ustiaketagatik tribu indigenak eta AEBetako Gobernuak urteetan izan zituzten konponezinak amaitzeko, navajoei 432 milioi euro ordaintzea onartu zuen Washingtonek. Eric Holder AEBetako fiskal nagusiak eman zuen akordioaren berri. Segidan, dimisioa eman zuen Holderrek«432», Berria, 2014-09-25.

 Urria 
Urriaren 9an, zerbitzutik kanpo zaintza lanetan ari zen polizia zuri batek Vonderrit Myers 18 urteko gazte beltza hil zuen tiroz Sant Louisen (Missouri). Poliziak 17 tiro egin zizkion, eta, agintariek tiro aurrena gazteak egin zuela esan arren, armarik ez zeramala argudiatu zuten haren senideek«17», Berria, 2104-10-10.

Urriaren 22an, Blackwater mertzenario taldeko lau kide zigortu zituzten AEBetan, 2007an Iraken hildako 33 zibilen auzian. Epaimahaiak kargu batzuetarako soilik adostu zituen zigorrak. Kide bati lehen graduko hilketa leporatu zioten; beste hiruri, «nahita» eragindako hiruna homizidio«Lau blackwater errudun, Irakeko 33 hilketen auzian», Berria, 2014-10-23.

Urriaren 24an, bi gazte hil eta lau zauritu ziren AEBn izandako tiroketa batean. Zirudienez, hiltzailea institutuko ikaslea zen, eta, tiroketa egin ostean, bere buruaz beste egin zuen. Beste tiroketa batean, Kalifornian, bi polizia hil ziren«Bi gazte hil eta lau zauritu dira AEBn izandako tiroketa batean», EiTB, 2014-10-25.

Urriaren 27an, Bakearen Nobel Saria jaso zuten hamabi pertsonak gutun bat bidali zioten Barack Obama AEBko presidenteari, Inteligentzia Agentzia Zentralaren (CIA) galdetegietan torturekin amaitzeko eskatuz«CIAren galdetegietan torturekin amaitzeko eskatu diote Obamari», EiTB, 2014-10-27.

Urriaren 28an, eztanda egin zuen AEBetan espaziora jaurtitako suziri batek. Aireratu eta sei segundora lehertu zen. NASAk azpikontratatutako enpresa batena zen, eta Nazioarteko Estazio Espazialera zihoan, bidaiaririk gabe«Eztanda egin du AEBetan espaziora jaurtitako suziri batek», Berria, 2014-10-29.

Urriaren 29an, bonoak erosteko politika amaitutzat jo zuen AEBetako Erreserba Federalak. Langabezia %5,9ra jaitsi zela argudiatu zuen Fed-ek ezohiko politiken bukera iragartzekoIker Aranburu, «Bonoak erosteko politika amaitutzat jo du AEBetako Erreserba Federalak», Berria, 2014-10-29.

Urriaren 30ean jakin zenez, Bin Laden hil zuen soldaduaren nortasuna, dokumental batean azalduko zen. Navy Seals AEBko Itsas Armadako militar batek hil zuen Bil Laden, eta azaroan emitituko duten dokumental batean soldadu horren nortasuna zabalduko zuen FOXek«Bin Laden hil zuen soldaduaren nortasuna, dokumental batean», EiTB, 2014-10-30.

Urriaren 31ean, turistentzako espaziontzi batek istripua izan zuen, probetan ari zirela. Virgin Galacticen 'Space Ship Two' espaziontziak lurra jo zuen AEBetan, desertuan. Gutxienez lagun bat hil zen«Turistentzako espaziontzi batek istripua izan du, probetan ari zirela», Berria, 2014-10-31.

 Azaroa 
Azaroaren 3an jakin zenez, hil egin zen minbiziak jota bere buruaz beste egin behar zuen estatubatuarra. Emakumea azaroaren 1ean hil zen, eta aurretik mezu baikorrak argitaratu zituen sare sozialetan«Hil da minbiziak jota bere buruaz beste egin behar zuen estatubatuarra», EiTB, 2014-11-03.

Azaroaren 4an, AEBetako bi ganberetan gehiengoa lortzeko bidean ziren errepublikanoak. Ordezkarien Ganberako 435 kongresistak eta Senatuko 36 ordezkari berrituko zituzten. Georgian eta Kansasen demokraten aldekoa zen joeraXabin Makazaga, «AEBetako bi ganberetan gehiengoa lortzeko bidean dira errepublikanoak», Berria, 2014-11-04. Azkenik, AEBetako Kongresua kontrolatuko zuten errepublikanoek, bi ganberetan irabazita. Obama 2009. urtean Etxe Zurira iritsi zenetik, garaipen handiena eskuratu zuten errepublikanoek. Gobernatzaileen aukeraketan ere nagusitu ziren«AEBetako Kongresua kontrolatuko dute errepublikanoek, bi ganberetan irabazita», Berria, 2014-11-05.

Azaroaren 5ean, baikor agertu zen Barack Obama AEBetako presidentea, nahiz eta bere agintaldiko porrotik handiena jaso hauteskundeetan. Hauteskundeak haren agintaldiaren azterketa bat izan zirela onartu zuen presidenteak. Presidenteak ez zuen uste herritarrek haren agenda gaitzetsi zutenik. Epe laburrera begira ebola birusarentzat sendagaia aurkitzeko ikerketa zentroentzako diru laguntzak handituko zituen. Bestalde, EI Estatu Islamikoaren aurkako kanpaina militarrari eutsiko zion. Emigrazio sistema hobetzeko neurriak hartuko zituen Obamak, kongresuaren baimenik gabeAdrian Garcia, «Porrotak ez du bidetik aterako presidentea», Berria, 2014-11-06.

Azaroaren 6an, AEBetako Ordezkarien Ganberan eta Senatuan gehiengoa ziurtatuta, bi ganberetako buruek adierazi zuten kontra egingo ziotela Barack Obamaren osasun erreformari«Errepublikanoek aurka egingo diote osasun erreformari», Berria, 2014-11-07.

Azaroaren 7an, Barack Obama AEBetako presidenteak bi alderdietako kongresistekin lehen bilera egin zuen. Errepublikanoen ordezkari nagusiak ere egon ziren«16», Berria, 2014-11-08.

Azaroaren 12an, aldaketa klimatikoaren aurrean zerbait egitea adostu zuten AEBk eta Txinak. Lehenak, 2025erako % 26 eta 28 artean murriztuko zituen berotegi-efektua eragiten duten gasak. Txinak ez zuen esan zenbatean, baina bai 2030etik aurrera murrizten hasiko zela«Aldaketa klimatikoari aurre egitea adostu dute AEBk eta Txinak», EiTB, 2014-11-12. Gainera, Asian eta Pazifikoan merkataritza hitzarmenak bultzatzea adostu zuten Txinak eta AEBekIvan Santamaria, «Erraldoien artean dago jokoa», Berria, 2014-11-13.

Azaroaren 14an, migrazio legeen erreforma urte horretan egingo zuela adierazi zuen Obamak«Migrazio legeen erreforma aurten egingo du Obamak», Berria, 2014-11-15. Egun berean, armak eta egitura nuklearrak berriztatuko zituztela adierazi zuten AEBk«Armak eta egitura nuklearrak berriztatuko dituztela iragarri dute AEBk», EiTB, 2014-11-15.

Azaroaren 20an, immigrazioari buruzko neurriak azaldu zituen Obamak. Urte amaiera baino lehen jakinarazteko konpromisoa adierazi zuen«Immigrazioari buruzko neurrien berri emango du gaur Obamak», Berria, 2014-11-20. Esan zuenez, paperik gabekoen erdiak arautu nahi zituen«Paperik gabekoen erdiak arautu nahi ditu Obamak», Berria, 2014-11-21. Guztira, paperik gabeko 5 milioi lagunen egoera erregularizatu nahi zuen eta bere ustez, proposatutako neurriekin sistema "justuagoa" izango zen«Paperik gabeko 5 milioi lagunen egoera erregularizatu nahi du Barack Obamak», Berria, 2014-11-21. Obamaren proposamenak etorkin onak eta txarrak bereizten zituenSamara Velte, «Obamaren etorkin onak eta txarrak», Berria, 2014-11-22. Gainera, Obamak deportazioak moztea txalotu egin zuten etorkinek«Obamak deportazioak eteteko emandako agindua txalotu dute etorkinek», EiTB, 2014-11-22.

Azaroaren 21ean, proposamenagatik Obamaren aurkako salaketa jarri zuten errepublikanoek. “Behin eta berriro, herri estatubatuarraren borondateari entzungor egin dio presidenteak, eta Kongresuaren botorik gabe lege federala berriz idaztea erabaki du”, adierazi zuten errepublikanoek«Obamaren aurkako salaketa aurkeztu dute errepublikanoek», EiTB, 2014-11-21.

Azaroaren 22an, bi poliziak gezurrezko pistola bat zuen 12 urteko mutikoa hil zuten«Bi agentek gezurrezko pistola bat zeraman 12 urteko mutikoa hil dute», EiTB, 2014-11-23.

Azaroaren 25an zabaldu zenez, AEBetako droneek hamar urtean talde armatuetako 41 buruzagi hil zituzten Afganistanen, Yemenen, Pakistanen eta Somalian baina 1.147 zibil ere hil zituzten«28», Berria, 2014-11-26.

 Abendua 
Abenduaren 3an, 32 atxilotu egon ziren New Yorken, Garner hil zuen polizia aske geldituta«32 atxilotu New Yorken, Garner hil zuen polizia aske gelditu ondoren», EiTB, 2014-12-04.

Abenduaren 4an, istiluak egon ziren berriz New Yorken, beltz bat hil zuen beste polizia zuri bat ez zutelako zigortu«Istiluak New Yorken, beltz bat hil zuen beste polizia zuri bat ez dutelako akusatu», Berria, 2014-12-05. Egun berean, armarik gabeko gazte beltz bat hil zuen Poliziak auto batean droga saltzen ari zenean«Armarik ez zuen gazte beltz bat hil du Poliziak AEBetan», Berria, 2014-12-05.

Abenduaren 5ean, Ashton Carter AEBetako Defentsa idazkari berri izendatu zuten«Ashton Carter da AEBetako Defentsa idazkari berria», Berria, 2014-12-06. Bestalde, gazte beltz desarmatu bat hil zuelako polizia zuri batek Phoenixen, New Yorkeko protestetan, aldaketa sakona eskatu zuten Polizian eta Justizian. Gainera, «Zigorgabetasun patroi baten trazak» aipatu zituen NBEkXabin Makazaga, «Matxinada baterako arrazoiak», Berria, 2014-12-06.

Abenduaren 6an jakin zenez, AEBek presentzia handia izaten jarraituko zuen Afganistanen«AEBek presentzia handiari eutsiko diote Afganistanen», Berria, 2014-12-07.

Abenduaren 9an, CIAk tortura "latzak eta ez eraginkorrak" burutu zituela onartu zuen AEBetako Senatuak. 2001tik 2009ra bitartean irailaren 11ko atentatuengatik atxilotutakoei emandako tratua aztertu zuten eta Barack Obamaren ustez, torturek "kalte nabarmena" egin zioten AEBen irudiari, eta praktika hori kentzearen alde agertu zen«CIAk tortura "latzak eta ez eraginkorrak" egin zituela ebatzi du AEBetako Senatuak», Berria, 2014-12-09.

CIAren tortura programa uste zena baino zabalagoa eta gogorragoa izan zen baina praktikak argitaratu aurren, zaila zen auzibidea hasteaMikel Rodriguez, «Kontzientzia garbitzeko ariketa», Berria, 2014-12-10.

Abenduaren 10ean, Gobernu itzalaldia eragozteko akordioa lortu zen«Gobernu itzalaldia ekiditeko akordioa lortu dute AEBetan», Berria, 2014-12-11.

Abenduaren 11ean, I-11ren ondoren CIAk egindako lana defendatu zuen bere buruak. Terrorismoko susmagarriei aplikatutako galdeketa teknikak “legezkoak” zirela esan zuen baina horrelako gertakarien inguruan “ez zegoela erantzun errazik” esan zuen«I-11ren ostean CIAk egindako lana defendatu du John Brennanek», Berria, 2014-12-11.

Abenduaren 13an, beltzak hil zitzuten poliziak ez epaitzeak haserrea eragin zuen AEBetan eta polizia gehiegikeria amaitu eta justizia eskatzeko, Washingtonen eta beste hainbat hiritan protestak egin zituzten. 60ko hamarkadako eskubide zibilen aldeko mugimenduaren eredutzat hartu zutenAdrian Garcia, «Beste kanpaina baten hasiera», Berria, 2014-12-13. Milaka lagunek salatu zuten hilketa polizialen zigorgabetasuna«Milaka lagunek salatu dute hilketa polizialen zigorgabetasuna AEBetan», Berria, 2014-12-14.

Abenduaren 15ean, tirokatuta hil ziren bost pertsonen kasua aztertzen ari zen polizia Pensilvanian. Heriotza guztiak lotuta zeuden, eta ustezko hiltzailearen autoa ere aurkitu zuten. Zirudienez militarrak tirokatuta hil ziren«Tiroz hildako bost pertsonen kasua ikertzen ari dira Pensilvanian», EiTB, 2014-12-15.

Abenduaren 16an, hilda aurkitu zuten Pennsylvanian ustez sei pertsona hil zituen gizona«Hilik aurkitu dute Pennsylvanian ustez sei pertsona hil dituen gizona», EiTB, 2014-12-17.

Abenduaren 17an, aurrekontu legea sinatu zuen Barack Obamak, azken momentuan«Aurrekontu legea sinatu du Obamak, azken momentuan», Berria, 2014-12-18.

Egun berean, AEBek eta Kubak harremanak normaltzeko hitzarmena egin zuten eta horrela bost hamarkadako bahimendua kentzeko neurriak hartzeko asmoa adierazi zuen Barack ObamakMikel Rodriguez, «Historia, aldatzeko bidean», Berria, 2014-12-18. Obamak eta Castrok elkarrizketak hastea eta enbaxadak irekitzea agindu zuten«AEB eta Kuba, harreman diplomatikoak normalizatzeko bidean», EiTB, 2014-12-17.

AEBko presidenteak Kubari 53 urte lehenago jarritako blokeoa kentzea eskatu zion Kongresuari, izan ere, Obamaren hitzetan '50 urteko isolamenduak ez du funtzionatu'«Obama: '50 urteko isolamenduak ez du funtzionatu'», EiTB, 2014-12-17.

Abenduaren 20an, gizonezko batek New Yorkeko bi polizia hil eta bere buruaz beste egin zuen ondoren. Poliziak azken hilabeteetan hil zituen hiritar beltzengatik mendekua zela iragarri zuen erasotzaileak sare sozialetan«Gizonezko batek New Yorkeko bi polizia hil eta bere buruaz beste egin du», Berria, 2014-12-21.

Abenduaren 22an, AEBetako hainbat konpainia handik Kubari 7.000 milioi dolarreko kalte-ordaina eskatu zioten 1959ko iraultzako desjabetzeengatik«7.000», Berria, 2014-12-23. Bestalde, New Yorkeko alkateak arrazakeriaren aurkako protestak gelditzeko eskatu zuen«New Yorkeko alkateak arrazakeriaren aurkako protestak eteteko eskatu du», Berria, 2014-12-23.

Abenduaren 23an, poliziak gazte beltz bat hil zuen Missourin, gasolindegi batean«Poliziak gazte beltz bat hil du Missourin», Berria, 2014-12-24.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak