Leireko kutxatila

Leireko kutxatila elefante boliz egindako kutxa txikia da. Omeiatar Kaliferriaren garaian egina, Penintsula osoko islamiar artearen maisulan nagusienetariko bat da. Leireko kutxatila deitzen zaio, monasterioan izan baitzuten Nunilo eta Alodia santuen erlikiontzi gisa.

 Egiletza 
Farai izeneko artistak eta bere ikasleek egin zuten 1004. urtean. Bere letra kufikoz egindako inskripzioaren arabera, Abd al-Malik al-Muzafarrek, Hisham II.aren hayib izandakoak, jaso zuen oparia izan zen.

Ezkerreko aldea Rasid izeneko ikasleak egin zuen, aurrealdea Jairrek, eskuma Sa Abadak eta atzealdea Misbahk.

 Irudiak eta testuak 
Bere hemeretzi bolizko plaketan hainbat apaindura ditu. Ataurikez handiagoturiko eta modelaturiko zizelkatzeak ditu, gorteko pertsonaiak, Allah eta ehizako eszena bat (gazelak, arranoak, lehoiak, adarbakar bat eta antilopeak) irudikatzen dituztenak.

Tapak piramide trunkatu itxura du, bost plakekin eta hamahiru medailoirekin. Inguruan inskripzio kufiko bat du:

Gorputzak laukizuzen forma du, zortzi lobulurekin bere aurreko aldean. Eskuman bi zerbitzarik lehoiez inguratutako pertsona bat laguntzen dute. Ezkerrean antzeko egoeran dauden bi pertsonaia daude. Erdian, sarrailaren azpiko eremuan, hiru emakumek txirula bikoitz bat, laute bat eta alboka bat jotzen dute. Atzeko aldean zaldi lehia bat agertzen da elefanteen gainean, eta erdian ehiztari bat lehoiak ehizatzen.

 Historia 
Medina Azaharan egin zen, Hejiraen osteko 395. urtean. Nolabait Leireko monasteriora iritsi zen, akaso agintarien arteko opari gisa edo akaso bien arteko bakea luzatzeko pariak ordainduta, eta Alodia eta Nuniloren erlikiak gorde zituen. 1836an, Mendizabalen Desamortizazioan, Zangozako Santa Maria Erreginaren elizara eraman zuten eta 1862an, santuen erlikiak Adahuesca jaioterrira eraman zituzten eta kutxatila Zangozan gelditu zen. 1865an, Iruñeko katedralaren altxorren artean gorde zuten.

1935eko abuztuaren 10ean, kutxatila lapurtu zuten, baina hilabete baino lehenago, irailaren 8an, Iruñerriako Berriobeiti udalerrian agertu zen. 

1947an, Vianako Printzea Erakundeak Iruñeko katedraleko zenbait objekturen tasazioa egin zuen, horien artean Leireko Kutxatilarena eta, urte bereko azaroaren 21ean, akordioa egin zuten Nafarroako Foru Aldundiak eta Iruñeko gotzaindegiak. Akordio horretan, Foru Aldundiak Iruñeko Katedraleko kabildoarenak diren ondasun artistiko batzuen jabetza onartu zuen 1.100.000 pezeta ordainduz, borondatezko dohaintza gisa.

1966tik aurrera kutxatila Nafarroako Museoan dago.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Al-Andalusko artea
Kategoria:Euskal Herriko eskulturak
Kategoria:XI. mendeko artea
Kategoria:Leireko monasterioa
Kategoria:Nafarroako museoaren bildumak