Altsasuko inauteriak

Altsasuko inauteriak Nafarroa Garaiko mendebaldean dagoen Altsasu herriko inauteriak dira. 1916tik galduta egon ondoren, 1980ko hamarkadan berreskuratu ziren, 1982an hain zuzen ere.https://www.eusko-ikaskuntza.eus/PDFAnlt/docs/altsasukoinauteria.pdf

Ricardo Aldasorok inauteri hauei buruzko aipamen bat egin zion Jose Maria Satrustegiri Solsticio de Invierno liburuan. Juan Antonio Urbeltzek aipamen hori irakurri eta Galdakaoko Andra Mari dantza taldeari ikertzea proposatu zion. Hauek azterketari ekin zioten.

Ondorioz, 1977ko ekainaren 26an Sestaon aurkeztu zuten lehen aldiz berreskuratutako inauteria. Egun bereko arratsaldean Tolosako zezen-plazan egin zuten inauterien beste agerraldi bat. 1978an Altsasun erakutsi zuten lehen aldiz. 1982ko otsailaren 20an, berriz erakutsi zuten Altsasun.

Ondoren, urtero ospatzen hasi ziren.

 Deskribapena 
Pertsonaia nagusiak momotxorroak dira; ardi larruak bizkarrean eta adarrak buruan jantzirik, aurpegia estalirik eta odolez zikindutako amantalarekin, sardearekin, lepoko zintzarriarekin eta garrasi eginez, kalez kale biltzen dira, izua eraginez.

Eskea ere egiten dute kalez kale. Su baten inguruan momotxorro dantza egiten dute. Horiekin batera, sorginak izeneko pertsonaiak daude, zeinekin Akerra izeneko pertsonaia doan. Golda golde bati tiraka egiten dion idi parea da. Mascarita izenekoak parpailaz aurpegia estalitako pertsonaiak, jantzi koloretsuekin. Eta Juantramposo, Ziripoten antzeko pertsonaia, lastoz betetako zakuekin jantzirik.

Altsasuko inauteria hasi aurretik, haurrendakoa egiten da aurreko igandean. Astearte arratsaldea iristen denean, momotxorroak iristen dira herrira, historiaurreko erritual batetik etorritakoak ematen dutenak. Adarrak daramatzate eta aurpegiak oihal-zapiaren azpian dituzte; odolaz zikindutako izara zuria ardi-larruzko bizkarrekoak, praka urdinak, galtzerdi zuriak eta abarka beltzak jantzita dituztela agertzen dira. Herritik barrena doaz, marrua eginez eta topatzen dituzten guztiak probokatuz eta zirikatuz egurrezko sardearekin. Unanuko mamuxarroen antzeko rola jokatzen dute.
Mikel Zamalloa (1957-2022) musikari eta folklore ikertzaile galdakoztarra izan zen Altsasuko inauteriaren aztertzaileetako bat. Hainbat musika tresna jotzen trebea, Euskal Herrian folklore bilketan eta ikerketan lan handia egindakoa eta hango eta hemengo musikariekin jotzeko gaitasun handikoa izan zen.

 Argazki galeria 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Inauteriak Euskal Herrian

 Kanpo estekak 
 "Momotxorroak, kaos baten istorioa" dokumentala youtuben eta vimeon
  Altsasuko inauteriak. Enrike Zelaia
  Carnavales de Altsasu. Enrike Zelaia

Kategoria:Altsasuko inauteriak
Kategoria:Euskal Herriko inauteriak
Kategoria:Nafarroa Garaiko jaiak