Ordiziako Gazta Txapelketa

Ordiziako Ardi Latxa Gazta Txapelketa Gipuzkoako Goierri eskualdeko Ordizia udalerrian urtero Euskal Jaien barnean irailaren bigarren asteazkenean ospatzen den gazta txapelketa da. Urteen poderioz Euskal Herrian ospe handiena bereganatu duen gazta txapelketa da. Lehiaketara soilik ardi latxa esnez ekoiztutako gaztak aurkeztu daitezke. Antolatzaileak Ordiziako Udala eta Idiazabalgo Gaztaren Kofradia dira.

Lehiaketan parte hartzen duen gaztaren erdia epaimahaiko epaileek dastaketa unean jan ohi dute, gazta irabazlea suertatu den erdia enkantera ateratzen da.

 Historia 
Ordizian burututako lehenbiziko gazta txapelketaren erreferentzia 1904ko irailean udalerri honetan ospatutako Euskal Jaietakoa da, «Concurso de quesos de Ordizia», Afuegoleento.com, 2000-01-26. hartan irabazlea Zeraingo Frantzisko Maria Muñoz izan zen, eta 30 pezetako saria bereganatu zuen. Hona hemen lehen ekitaldi hartako sailkapena:
 Frantzisko Maria Muñoz, Zerain (Gipuzkoa). Eroslea: Ordiziako Udala. Saria: 30 pezeta.
 Martin Jose Irastorza, Zaldibia (Gipuzkoa). Eroslea: Ordiziako Udala. Saria: 20 pezeta
 Jose Antonio Elorza, Idiazabal (Gipuzkoa). Eroslea: Ordiziako Udala. Saria: 10 pezeta

1962ko irailaren 5etik aurrera Ordiziako Gazta Txapelketaren ospatzea urtero agiri ofizialetan erregistratu ohi da, honek ez du esan nahi aurreko garaietan lehiaketarik ospatu ez denik. Adibidez, 1950ean irabazlea Arabako Durrumako Santos Lopez artzaina izan zen, Ordiziako Udalak eskainitako 250 pezetako saria eta trofeoa irabazita, urte hartatik aurrera Gazta Txapelketa iraileko asteazkenean ospatu ohi da.

Halere, Ordiziako Gazta Txapelketaren gailentze eta ospearen gorakada 1973tik aurrera Ordiziako udaletxeko areto nagusian ospatzen hasi zenetik eman zen. Jada, 1974ean Txapelketaren Araudia idaztearekin batera behin-behineko bultzada izan zuen, data honetatik aurrera, lehiaketaren antolatzaileek Udalarekin adostuta artzainek artisau erara ekoitzitako Ordiziako Ardi Latx Gaztaren I. Txapelketa izen ofizialaz izendatzea erabaki zuten.

 Datuak 

 1980: Euskal Sukaldaritza Berria osatu zuten sukaldarietako batzuk epaimahaiko kide bilakatu ziren, tartean Juan Mari Arzak, Pedro Subijana, Karlos Arguiñano eta Jose Juan Castillo.
Urte honako berrikuntzen artean gazta irabazlearen enkantea (ordaindutako dirua Ordiziako Zaharren Egoitzako izan ohi da), denboraren poderioz txapelketari ospe handia eman dion ospakizuna. Lehenbiziko enkantean Juan Mari Arzakek gazta erdi irabazlearengatik 12.000 pezeta irabazi zituen.
 1981: aurreko urteko txapelketaren arrakasta izugarria ikusirik, txapelketaren egoitza Ordiziako udaletxetik gaur egungo Beti Alai pilotalekura lekualdatu zen.
 1984: Txapelketa nahiz Idiazabalgo gaztaren kalitatea hobetzeko asmoz, Ordizia Txapeldun lehiaketa sortu en, bertan urtetan zehar txapelketaren irabazleak izan zirenak bakarrik parte har zezaketen. Gaur egun, urtetan zehar irabazleak izan direnak parte hartzen dute, lehiaketa honek berezko araudia du.
 1985: 95 artzain lehiatu ziren. Gaur egun, 80-90 artzainek parte ohi dute, euren izen ematea araudi zorrotz baten bidez burutzen da.
 1990: Irailaren 4ean Ardi Latxa Gaztaren Txapelketa garatu, bultzatu eta hobetzeko helburuz Ordiziako Idiazabalgo Gaztaren Kofradia sortu zen.
 1992: Juan Mari Arzak Arratibel sukaldaria Epaimahaiburu izendatua izan zen.
 1995: Txapelketa informatizatu eta enkantea ordu arte erabat harrigarria zen 500.000 pezetako salneurrira iritsi zela berri eman zen.
 1998: XXV. ekitaldi honetan txapelketa internet bidez aireratu zen. Enkantean gazta erdia 580.000 pezeta ordaindu zen.

 Irabazleak 
Palmaresa Urtea Irabazlea Jatorria  1904   Frantzisko Maria Muñoz   Zerain (Gipuzkoa)   1904-1949   ?   ?   1950   Santos Lopez   Durruma (Araba)   1951-1979   ?   ?   1980   Jose Antonio Etxabe Barandiaran   Aralar-KonportaZaldibia (Gipuzkoa)   1981-1995   ?   ?   1996   Goiburu Gazta   Idiazabal (Gipuzkoa)   1997   Jesus Aranburu Urbieta   Idiazabal (Gipuzkoa)   1998   Jose Luis Perez de Albeniz   Egino (Araba)   1999   Juan Jose Aranguren eta Arantza Segurola OiartzabalGanadores de Ordizia. http://vinos.vinoseleccion.com/    Errizabal baserria, Legazpi (Gipuzkoa)   2000   Puerto de Munain, José Ramón Jauregi eta Maria Carmen Perez de Albeniz   Amondarain elkartea, Munain (Araba)   2001   Jose Ignacio Gonzalez de Heredia   Larrea (Araba)   2002   Mari Angeles Iñurrategi Arozena, Aranburu anaiak   Ondramuño baserria, Idiazabal (Gipuzkoa)   2003   Pascual Lopez de Uralde Ruiz de Azua   Larrea (Araba)   2004   Angel Errazti Oñaderra"...Esta cifra se ha quedado lejos del récord absoluto de la subasta que estableció en 2004 el Asador Patxi de Mutiloa, que pagó 12.100 euros, ...", Una pastelería paga 7.500 euros por la mitad del queso ganador en Ordizia. 2013ko irilaren 11. elmundo.es    Ardi Gazta Kooperatiba, Azpeitia (Gipuzkoa)   2005   Jesus Ansola Juaristi artzainaAnsola familia   Mausitxa baserria, Elgoibar (Gipuzkoa)   2006   J. Aranburu Elkartea, Aranburu anaiak   Ondramuño baserria, Idiazabal (Gipuzkoa)   2007   Jesus Ansola Juaristi artzainaAnsola familia   Mausitxa baserria, Elgoibar (Gipuzkoa)   2008   Ricardo Remiro artzaina   Eulate (Nafarroa)   2009   Jesus Ansola Juaristi artzainaAnsola familia   Mausitxa baserria, Elgoibar (Gipuzkoa)   2010   J. Aranburu Elkartea,Aranburu anaiakUn restaurante de Beasain paga 7.200 euros por el queso ganador en Ordizia. 2010eko irailaren 9a. elmundo.es    Ondramuño baserria, Idiazabal (Gipuzkoa)   2011   Ricardo Remiro artzaina.Un restaurante paga 7.300 euros por el queso ganador en Ordizia. El navarro Ricardo Remiro gana el primer premio en el XXXVIII Concurso de Queso de Ordizia. 2011ko irailaren7a. Eitb.com    Eulate (Nafarroa)   2012   Jon Etxeberria eta Puy Arrieta artzainakEl concurso de Queso Idiazabal de Ordizia, para un vizcaíno por primera vez. 2012ko irailaren a. Diariovasco.com    Zeanuri (Bizkaia)   2013   Ricardo Remiro artzainaRicardo Remiro eulatearraren gazta erdiagatik 7.500 euro ordaindu dituzte Ordizian. 2013ko irailaren 12a. Gara.net   Eulate (Nafarroa)   2014   Felix Goiburu eta Mari Karmen GarmendiaPagan 113.050 euros por el queso ganador de la Feria de Ordizia. 2014ko irailaren 11. Eitb.com.   Segura (Gipuzkoa)   2015   Jon Etxeberria eta Puy Arrieta artzainak   Zeanuri (Bizkaia)   2016   Joseba Intsausti MujikaJoseba Intsaustik irabazi du Ordiziako gazta lehiaketa. Goierri.hitza.eus .   Ordizia (Gipuzkoa)   2017   Jose Luis OdriozolaAiako Jose Luis Odriozolak irabazi du Ordiziako gazta lehiaketa. Urolakosta.hitza.eus .   Aia (Gipuzkoa)   2018   Kortaria gaztandegia.   Lekaroz (Nafarroa)   2019   Julen Arburua,Kortaria gaztandegiaEl queso de Julen Arburua, el mejor del año en Ordizia, 2019ko irailaren 11a, Diariovasco.com    Lekaroz (Nafarroa)   2020   Patxi Lopez de Uralde  Larrea (Araba)   2021   Eneko Goiburu  Segura (Gipuzkoa)   2022   La Leze gaztandegia   Ilarduia (Araba)   2023   Eneko Goiburu  Segura (Gipuzkoa)   2024   J. M. Jauregi eta Eli GorrotxategiLa Leze gaztandegia   Ilarduia (Araba)   2025   J. M. Jauregi eta Eli GorrotxategiLa Leze gaztandegia   Ilarduia (Araba) 

 Enkantea 
Enkantearen bilakaera urtez-urte Urtea Eroslea Salneurria  1904   Ordiziako Udala   30 pezeta   1950   Ordiziako Udala   250 pezeta   1980   Juan Mari Arzak (Arzak jatetxea)   12.000 pezeta   1981   Jose Juan Castillo (Casa Nicolasa jatetxea)   15.000 pezeta   1982   Errasti (Guria jatetxea)   28.000 pezeta   1983   Pedro Subijana (Akelarre jatetxea)   42.000 pezeta   1984   Evaristo García   65.000 pezeta   1985   Zacarías Puente   110.000 pezeta   1986   Sebastian Azpiri   115.000 pezeta   1987   Bilore   135.000 pezeta   1988   Quesos Aldanondo   190.000 pezeta   1989   Bartolo jatetxea   210.000 pezeta   1990   Egosari jatetxea   260.000 pezeta   1991   Egosari jatetxea   360.000 pezeta   1992   Patxi jatetxea   385.000 pezeta   1993   Super Amara merkatalgunea   390.000 pezeta   1994   Super Amara merkatalgunea   450.000 pezeta   1995   Eluxeta sagardotegia   500.000 pezeta   1996   La Barandilla merkatalgunea   550.000 pezeta   1997   Pryca Olaberria (Varela)   570.000 pezeta   1998   Pryca Olaberria (Varela)   580.000 pezeta   1999   Super Matia merkatalgune   600.000 pezeta   2000   Larzabal jatetxea   550.000 pezeta   2001   Rabelll jatetxea   610.000 pezeta   2002   Angel Uranga margolaria   4.100 €   2003   Pottoka eta Martínez jatetxeak   5.100 €   2004   Patxi erretegia (Liernia)   12.100 €   2005   Hotel (Olaberria)   6.000 €   2006   El Caserón jatetxea (Gasteiz)   6.200 €   2007   Divinius Catering (Donostia)   6.400 €   2008   Casa Eceiza (Tolosa)   6.700 €   2009   Super Amara merkatalgunea (Donostia)   12.000 €   2010   Dolarea hotel-jatetxea (Beasain)   7.200 €   2011   Porrue jatetxea (Bilbo)   7.300 €   2012   Catalana de Occidente (Bartzelona)   7.400 €   2013   Bolintxo okindegia (Bergara)   7.500 €   2014   Ampo kooperatiba (Idiazabal)   13.050 €**   2015   Catalana Occidente (Katalunia)   7.600 €   2016   Okeletxe (Gipuzkoa)   8.000 €   2017   Carrefour (Olaberria)   8.200 €   2018   San Sebastian Gastronomika (Donostia)   8.750 €   2019   Beti Jai Berri (Donostia)   9.000 €   2020   Tecnomoto (Donostia)   9.200 €   2021   Hotel El Cisne (Zaragoza)   9.400 €   2022   Bodegas Mitarte (Bastida)   9.600 €   2023   Super Amara (Donostia)   3.550 €   2024   Azkue Gourmet (Usurbil)   5.000 €   2025   Itxaropena Jatetxea (Donostia)   5.200 € 

Enkantean saldutako gazta erdi garestienaren errekorra**

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Ordiziako Ardi Latxa Gazta Txapelketa eta Euskal Jaien argibidea. Ordiziako Azokaren webgunea 

Kategoria:Euskal Herriko gazta lehiaketak
Kategoria:Ordiziako kultura
Kategoria:Nekazaritza eta abeltzaintzako azokak