BRICS

BRICS nazioarteko erakunde bat da, eta gorantz datozen merkatuetatik hamar dira haren kideak: Brasil, Errusia, India, Txina, Hegoafrika (jatorrizko bost kideak, ingelesezko inizialekin BRICS akronimoa osatzen dutenak), Egipto, Etiopia, Indonesia, Iran eta Arabiar Emirerri Batuak. Hasieran, lehen lau herrialdeak BRIC izenarekin bildu ziren, eta 2010ean Hegoafrika batu zen, eta izena BRICS bihurtu zen. BRICSeko bost herrialdeak industrializazio berriko herrialde nagusien artean daude, eta G20ko kideak ere badira.

 Historia 
BRICS terminoa hasieran atzerriko inbertsio-estrategien testuinguruan erabili zen. 2001ean argitaratutako Building Better Global Economic BRICs lanean agertu zen, Goldman Sachs Asset Management enpresako orduko zuzendari Jim O'Neill-ek proposatuta.

2006ko irailean, hasierako lau BRIC estatuetako (Brasil, Errusia, India eta Txina) atzerri ministroak New York hirian elkartu ziren, Nazio Batuen Batzar Nagusiko eztabaidaren esparruan, goi-mailako bilera sorta bati hasiera emanez. 2009ko ekainaren 16an, Errusiako Yekaterinburg hirian, diplomazia osoa biltzen zuen bilera egin zen.

BRICS taldearen lehenengo goi-bilera ofiziala, Yekaterinburg hirian egin zena, 2009ko ekainaren 16an hasi zen, eta Brasil, Errusia, India eta Txinako buruzagiak —Luiz Inácio Lula da Silva, Dmitry Medvedev, Manmohan Singh eta Hu Jintao— bertan izan ziren. Goi-bilerak egoera ekonomiko globala hobetzea eta finantza-erakundeak eraldatzea izan zituen ardatz, eta lau herrialdeen arteko etorkizuneko lankidetza hobetzeko moduak aztertu ziren. Halaber, BRIC kideen 3/4ak bezala garapen-bidean dauden herrialdeak nazioarteko gaietan gehiago sartzeko moduak ere aztertu ziren.

2009ko Yekaterinburg-eko goi-bileraren ostean, BRICS herrialdeek dibertsifikatua, egonkorra eta aurreikusgarria izango zen erreserba-moneta global berri baten beharra adierazi zuten. Adierazpenak ez zuen zuzenean kritikatu AEBetako dolarraren "nagusitasun" hautemana —Errusiak lehenago kritikatu zuena— baina dolarraren balioak beherakada izan zuen beste moneta nagusien aurrean.

 2010eko hedapena 

2010ean, Hegoafrikak BRIC taldean sartzeko urratsak hasi zituen, eta haren onarpen prozesua urte horretako abuztuan hasi zen. Hegoafrika kide nazio bihurtu zen ofizialki 2010eko abenduaren 24an, Txinak gonbidatu ondoren eta beste BRIC herrialdeek onartu ondoren. Taldeak BRICS izena hartu zuen, "S" letrak Hegoafrika ordezkatzen duelarik, kide berria islatzeko. 2011ko apirilean, Hegoafrikako presidente Jacob Zumak BRICSen goi-bileran parte hartu zuen, Sanyan, Txinan, kide osorik.

 Garapenerako banku berria 

2012ko ekainean, BRICS herrialdeek 75.000 milioi dolar bideratzea hitzeman zuten Nazioarteko Diru Funtsaren (IMF) mailegu-ahalmena areagotzeko. Hala ere, mailegu hori IMFren bozketa-erreformen baldintzapean zegoen. 2013ko martxoan, Durbanen egindako bosgarren BRICS goi-bileran, kide diren herrialdeek nazioarteko finantza-erakunde bat sortzea adostu zuten, Mendebaldeak nagusitutako FMI eta Munduko Bankuarekin lankidetzan jarduteko. Garapenerako Banku Berri hau 2014rako sortzea aurreikusi zuten.

BRICS buruzagien 2013ko irailaren bileran, San Petersburgon, Txinak 41.000 milioi dolar bideratzea adostu zuen, eta Brasil, India eta Errusiak 18.000 milioi bakoitzak, Hegoafrikak 5.000 milioi. Txinak, munduko atzerriko erreserba handienak zituenak eta funtsera ekarpen handiena egin zuenak, lidergo-paper handiagoa izan nahi zuen. 2013ko urrian, Errusiako finantza-ministro Anton Siluanovek adierazi zuen 100.000 milioi dolarreko funts bat sortzea aurreikusita zegoela 2014ko hasieran. Brasilgo finantza-ministro Guido Mantegak berretsi zuen funts hori 2014ko martxorako sortuko zela. Hala ere, 2014ko apirilerako, oraindik erreserba funtsa eta garapenerako bankua ez ziren ezarri, eta data 2015era atzeratu zuten.

2014ko uztailean, Fortaleza hirian egin zen seigarren BRICS goi-bileran, 100.000 milioi dolarreko Garapenerako Banku Berria sortzeko dokumentua sinatu zuten BRICS kideek (lehen "BRICS Garapenerako Bankua" bezala ezagutua), eta beste 100.000 milioi dolarreko erreserba funts bat ere ezarri zuten. Fortaleza goi-bileraren ostean, BRICSen bilera bat egin zen UNASUReko presidenteekin Brasilian.

 Beste ekimen batzuk 

2011z geroztik, BRICS herrialdeetako Estatistika Institutu Nazionalek (IBGE, Rosstat, Txinako Estatistika Bulegoa, Indiak Estatistika Zentrala eta Estatistika Hegoafrika) urteroko argitalpen estatistiko bateratua argitaratzen dute, estatistiken ekoizpena perspektiban jartzeko eta metodologiak eta emaitza estatistikoak alderatzeko. Argitalpen honek datu plataforma bakar bat eskaintzen die parte hartzen duten herrialdeei.

2012az geroztik, BRICS taldeak itsaspeko komunikazio-zuntz optikoko sistema bat ezartzea planifikatu du, BRICS herrialdeen arteko telekomunikazioak bermatzeko, BRICS Kablea izenarekin. Proiektua, partzialki, AEBetako Segurtasun Agentzia Nazionalak AEBetako lurraldean sartutako eta ateratako telekomunikazioak espiatzen ari zelako jarri zen martxan. 2023rako, kable-sarearen eraikuntza ez zen hasi.

2019ko abuztuan, BRICS herrialdeetako komunikazio-ministroek asmo gutun bat sinatu zuten Informazio eta Komunikazio Teknologiaren sektorean lankidetzan aritzeko, Brasilian, BRICS taldeko komunikazio-ministroen bosgarren bileran.

Garapenerako Banku Berriak 15.000 milioi dolar ematea aurreikusi zuen kide diren estatuei ekonomia ahulenei laguntzeko. Kide diren herrialdeak COVID-19 aurreko merkataritza-egoerara itzultzea espero zuten. 2020ko BRICS goi-bilera birtualki egin zen San Petersburgon, Errusian, eta COVID-19 pandemiari aurre egiteko moduak eta sistema multilateralaren erreformak eztabaidatu ziren. 2021eko hamahirugarren BRICS goi-bileran, Indiako lehen ministro Narendra Modik COVID-19 jatorria argitzeko ikerketa gardena eskatu zuen Munduko Osasun Erakundearen bidez, "herrialde guztien" lankidetzarekin; jarraian, Txinako buruzagi Xi Jinping-ek BRICS herrialdeei "politizazioari aurka egiteko" eskatu zien.

2023ko maiatzean, Hegoafrikak Vladimir Putin eta Errusiako beste funtzionario batzuei inmunitate diplomatikoa ematea iragarri zuen, ICCren atxilotze-agindua egon arren BRICSen 15. goi-bileran parte har zezaten. 2023ko uztailean, Errusiako presidenteak iragarri zuen ez zela pertsonalki parte hartuko 2023ko abuztuaren 22tik 24ra Johannnesburgen egingo zen BRICS goi-bileran; hala ere, BRICS buruzagien saioetan eta Foroan urrunetik parte hartuko zuela esan zuen.

 2024ko hedapena 

2023ko abuztuan, BRICSen 15. goi-bileran, Cyril Ramaphosa Hegoafrikako presidenteak jakinarazi zuen sei herrialde berri gonbidatu zituztela taldera: Argentina, Egipto, Etiopia, Iran, Saudi Arabia eta Arabiar Emirerri Batuak. Kide izate osoa 2024ko urtarrilaren 1ean hasi behar zen. Hala ere, 2023ko azaroan Argentinako hauteskundeak Javier Milei presidente izendatzean, herrialdearen kide izateko eskaera erretiratzea erabaki zuen. 2023ko azaroaren 30ean, Argentinako Atzerri ministro berri Diana Mondinok berretsi zuen Argentina ez zela BRICSen kide izango. 2023ko abenduaren 29an, Argentinako Gobernuak gutun bat bidali zien BRICS buruzagiei eskaera-prozesutik erretiratzeko asmo ofiziala jakinarazteko.

Saudi Arabiak ez zuen BRICSen parte hartu 2024aren hasieran aurreikusita zegoen bezala, eta 2024ko urtarrilaren erdialdean oraindik hausnartzen ari zirela jakinarazi zuten. 2024ko apirilerako, gaia aztertzen ari ziren oraindik. Hedapena Hegoalde Globaleko herrialdeekin Mendebaldeak nagusitutako mundu ordenari aurre egiteko plan gisa aurkeztu zuten antolatzaileek. China Daily-k adierazi zuen BRICS gehiago garapen-bidean dauden herrialdeak sartzeko interesa erakutsi zuela.

 Goi bilerak 
Urtero, 2009tik aurrera, kideek goi bilerak egin dituzte:
  Data(k)  Antolatzailea  Buruzagia  Egoitza  1.a  2009-06-16    Dmitri Medvedev  Jekaterinburg (Sevastianov Etxea)  2.a  2010-04-15    Luiz Inácio Lula da Silva  Brasilia 3.a  2011-04-14    Hu Jintao  Sanya (Sheraton Sanya Resort) 4.a  2012-03-29    Manmohan Singh  New Delhi (Taj Mahal Hotel) 5.a  2013-03-26 / 27    Jacob Zuma  Durban (Durban ICC) 6.a  2014-07-14 / 16    Dilma Rousseff  Fortaleza (Centro de Eventos do Ceará) 7.a  2015-07-08 / 09     Vladimir Putin  Ufa  8.a  2016-11-15 / 16    Narendra Modi  Benaulim (Taj Exotica) 9.a  2017-09-03 / 05    Hu Jintao  Xiamen (Xiamen Nazioarteko Biltzar Zentroa) 10.a  2018-03-26 / 27    Cyril Ramaphosa  Johannesburg (Sandton Convention Centre) 11.a  2019-11-13 / 14    Jair Bolsonaro  Brasilia (Itamaraty jauregia) 12.a  2020-11-17 (jatorriz uztailean zen egitekoa, baina COVID-19 pandemiaren eraginez atzeratu zen     Vladimir Putin  San Petersburgo (bideokonferentziaz) 13.a  2021-09-09    Narendra Modi  New Delhi (bideokonferentziaz) 14.a  2022-06-23    Xi Jinping  Pekin (bideokonferentziaz) 15.a  2023-08-22 / 24    Cyril Ramaphosa  Johannesburg (Sandton Convention Centre)16.a 2024-10-22/23/24Vladimir PutinKazan

 Kideak 

 Ikurra  Herrialdea  Hiriburua  Tamaina  Populazioa  BPG Nominala(USD million)PPP BPG
(Int$ million)  BPG Nominala
per capita ($)PPP BPG
per capita (Int$) GGIMoneta Hizkuntza Buruak  Sarrera 30px|border Brasil Brasília  8,515,767  210,306,415  2,331,391 4,273,668 11,352 20,809  Real Brasileirol
(R$) (BRL) Portugesa Luiz Inácio Lula da Silva  2006ko Iraila 30px|border Errusia Mosku  17,075,400  145,579,899  2,056,844 5,472,880 14,391 38,292  Errublo Errusiarra
(₽) (RUB) Errusiera  Vladimir Putin 2006ko Iraila30px|borderIndia New Delhi 3,287,240  1,425,423,212  3,937,011 14,594,4602,731 10,123Indian rupee (₹) (INR) Hindi Narendra Modi 2006ko Iraila 30px|border Txina  Beijing 9,640,011 1,425,179,569 18,532,633  35,291,015 13,136 25,015  Renminbi (Chinese yuan, ¥)(CNY)  Standard Chinese  Xi Jinping 2006ko Iraila 30px|border Hego Afrika Pretoria (exekutiboa)Lurmutur Hiria (legegilea)Bloemfontein (judiziala)  1,221,037  62,378,410  373,233 1,025,930 5,975 16,424  South African rand (R) (ZAR)  12 Hizkuntza Cyril Ramaphosa  2010ko Abendua 30px|border Egipto  Cairo1,010,408  112,618,250  347,594  1,898,538 3,225 17,614  Egyptian pound (LE)(EGP)ArabiarraAbdel Fattah el-Sisi 2024ko Urtarrila 30px|border Ethiopia  Addis Ababa1,104,300  125,384,287  205,130  431,688 1,910 4,019  Ethiopian birr (BR)(ETB)AfarAmharicOromoSomaliTigrinyaSahle-Work Zewde 2024ko Urtarrila 30px|border Iran  Tehran1,648,195  89,524,246 464,181  1,854,845 5,310 21,219  Iranian rial (Rl) (IRR)PersieraMasoud Pezeshkian 2024ko Urtarrila 30px|border Indonesia  Jakarta                     

Hedapen Prozesua

BRICS taldean sartzeko prozesu formalik ez dago, baina taldean sartzeko asmoa duen gobernu batek member estatuek guztiek bat etorri behar dute gonbidapena jasotzeko. 2020. hamarkadaren hasieran, estatuek taldera sartzeko aukera aztertzen hasi ziren. Parte hartzaileek lider eta diplomatikok eztabaidatzen hasi ziren, antolakundera kide berri gehiago gehitzeko aukera.

2023ko abuztuan, 15. BRICS Goren Bilkuran, Hegoafrika presidente Cyril Ramaphosa-k Argentina, Egipto, Etiopia, Iran, Arabia Saudita eta Emirerri Batuei antolakundera sartzeko gonbidapena egin ziela iragarri zuen 2024ko urtarrilaren 1ean.

2023ko abenduaren 30ean, Argentina gobernu berriaren aldeko erabakiak, Alberto Fernández gobernuaren agintaldian 2022an BRICSeko kide izateko eskaera formal egin zuen, gonbidapena uko egin zion gobernu berriaren kanpo-politika desberdina zela eta.

2024ko urtarrilaren 1ean, Egipto, Emirerri Batuak, Etiopia eta Iran ofizialki taldera batu ziren.

2024ko irailaren 2an, Turkiak ofizialki BRICS taldean sartzeko eskaera egin zuen. Aldi berean, Turkiak 1952ko otsailaren 18tik NATOko kide izan da eta Europar Batasuneko hautagaiko herrialdea ere bada. Turkiaren Europar Batasuneko kide izateko prozesua 2005eko urriaren 3an hasi zen, baina 2019ko martxoaren 13an gelditu egin zen. 2022ko irailan, Turkiako presidente Recep Tayyip Erdoğan-ek iragarri zuen bere herrialdeak Shangai Kooperazio Erakundean kide izateko eskaera egingo zuela. 2024ko uztailaren 11n, Recep Tayyip Erdoğan presidentearen adierazpen batean, AEBetako Newsweek aldizkarira, ez zuten NATOko kide izatea Shangai Kooperazio Erakundea eta BRICSentzat alternatiba gisa kontsideratzen.

Aljeriak 2023an kide izateko eskaera egin zuen, baina 2024ko irailaren 10ean, eskaera atzera bota zuen, Argentina ondoren kide izateko eskaera uko egin eta gelditu zuen bigarren herrialdea izanik.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 G7
 G8

 Kanpo estekak 


Kategoria:Txinaren kanpo harremanak
Kategoria:Errusiaren alde anitzeko harremanak
Kategoria:Brasilen kanpo harremanak