Israel-Palestina gatazka

Israel-Palestina gatazka Israelek eta Palestinako Estatuak XX. mendearen erdialdeaz geroztik elkarren aurka duten gatazka da. «A History of Conflict: Introduction», A History of Conflict, BBC News.

 Aurrekariak 
 XIX. mendearen bukaera – 1917: Otomandar Inperioaren nagusitasuna, Siriako Aiatolaren arabiarrak inperioaren menpe zeuden arabiarren multzoaren barruan ikusiak ziren, bereizi gabe. Aldi horretan, ezberdintasunak erlijiozkoak ziren, eta ez naziotasunezkoak.

 1917 – 1948: Palestinako britainiar agintearen garaian, hala Palestinako arabiarrak nola juduak britainiar agintearen menpe zeuden. Garai hartan, etorkin juduak Europatik hara joan ziren eta desoreka demografikoa sortu zen. Liskarra Palestinako arabiar-judu gatazka izenaz zen ezaguna arabiarren eta britainiarren artean, eta Eretz Israelgo judu-arabiar gatazka izenaz juduen artean.

 Historia 
Israel-Palestina gatazkak aldi nagusi hauek izan ditu:
 1948 – 1967: Israelgo estatua eta Sei eguneko gerra arteko aldia izan zen. Gero, 1948ko Arabiar-israeldar Gerraren ondoren, hiru aldeak hiru entitate politikootan bizi ziren: Israelgo estatua, Gazako zerrenda –Egiptok kontrolatuta– eta Mendebaldeko Erribera, Jordaniara batu zena.

 1967: Sei Eguneko Gerra: Siria, Egipto, Jordania, Irak eta Israelen arteko gatazka.
 Lehen eguna: Israelek goizaldean alde guztietatik egindako aire erasoek arabiarrek zituzten hegazkinen bi heren suntsitu zituzten.
 Bigarren eguna: paraxutisten brigadaren Komando Nagusiak Scopus mendia (Jerusalem) berreskuratu zuen.
 Hirugarren eguna: Jerusalemgo Hiri Zaharra eskuratzea, Zisjordaniaren menpe Israelgo gobernu militarrak jarrita.
 Laugarren eguna: Israel Suezko kanala eremuraino iritsi zen.
 Bosgarren eguna: borrokek batez ere iparraldean segitzen zuten.
 Seigarren eguna: su-etena aldarrikatu zen, Israelek Golan okupatu zuen eta Jerusalem desmilitarizatu zuen.

 1967 – 1993: Sei Eguneko Gerratik Osloko itunak arteko aldia. Gatazkaren partaideek Palestinaren banaketaz hitz egin zuten; artean Israelen menpe zegoen.

 1993 – 2000: Osloko itunen eta bigarren Intifada arteko aldia. Israel eta Palestinako Aginte Nazionala –ia burujabea zen–entitate politikoak zeuden.

 2000 – 2005: Bigarren Intifadaren eta Gazako zerrendatik Israelen aldebakarreko atzera-egitearen arteko aldia.

 2005 – 2023: Gazako zerrendatik Israelen aldebakarreko atzera-egitearen ondorengo aldia. Atzera-egitearen ondoren, Hamasek bere aurkari politiko Fatahri Gazako zerrendako agintea kendu zion.
 2014 Israel-Palestina Gatazkan
 2015 Israel-Palestina Gatazkan

 2023 - : 2023ko Israel-Palestina gerra, Gazako genozidioa, Israelen kontra Hamasek zuzendutako erasoaren ondoren.

 Bake mugimenduak 
 Gush Shalom
 Breaking the Silence
 Women Wage Peace

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Israel-Palestina gatazka
Kategoria:Islamari buruzko eztabaidak
Kategoria:Proxy gerrak
Kategoria:antisionismoa
Kategoria:Gatazka irekiak
Kategoria:Nazionalismo judua