Bilkari (idazkia)

Bilkaria edo paper-biribilkia papiro, pergamino edo paperez eginiko idazki bat da, zilindro baten eran bildua.

 Deskribapena 
Bilkaria, normalean, orri bat aldi berean erakusteko moduan zabalduko da, idazteko edo irakurtzeko, gainerako orriak kiribilduta eta ikusteko moduko orriaren ezkerrean eta eskuinean estibatuta. Testua lerrotan idatzita dago, orrialdearen goialdetik behealderaino. Hizkuntzaren arabera, letrak ezkerretik eskuinera, eskuinetik ezkerrera, edo txandaka bi norabideetan (boustrofedon) idatz daitezke.

Liburuaren forma nagusi gisa, kodexak ordezkatu zuen bilkaria Erdi Aroaren hasieran. Orrialdeak tolesturik, liburukiaren forman, horrek erraztu egin zuen dokumentuaren irakurketa eta erabilpena. Erromatarren garaian agertu zen teknika hau. Pergaminoak irakurtzeko deserosoak ziren irakurle batek dokumentuaren kontrako muturretan materiala kontsultatu nahi bazuen. Gainera, pergaminoak alde batean bakarrik idatzi ziren, eta kodexaren orrialdearen bi aldeak erabili ziren.

IV. mendetik aurrera, kodexa liburuen formatu estandarra bihurtu zen, eta pergamino bilkariak jada ez ziren erabiltzen testu luzeetarako. Murray, Stuart A.P. (2009) The Library: An Illustrated History. Chicago, IL. Skyhorse Publishing. (p.27) Hala ere, Erdi Aro osoan zehar Europan, foru erako dokumentuak, hiri-gutunak eta abar, bilkari forman ekoiztu eta gorde izan ziren.

 Herkulanoko bilkariak 
Teknologia modernoa gai izan daiteke antzinako bilkarien irakurketan laguntzeko. 2015an 2.000 urteko Herkulanoko idazkiak,  Vesuvio sumendiak erreta kontserbatuak, irakurtzen hasi dira. Fisikoki ireki ezin diren bilkarien eskaner zehatza eginez, eta emaitza horien prozesamendua gehituz adimen artifizialarekin, testu zati interesgarrian irakurketa ahalbidetu da.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

Ikus, gainera
Kakemono eta makimono

 Kanpo estekak 

Kategoria:Eskuizkribuak
Kategoria:Bilkariak