Curnonium

Curnonium egungo Los Arcosen eratutako erromatar hiria izan zen. Hiria antzinako baskoi herrixka batean sortu zuten eta Calagurrisetik gertu zegoen.

Klaudio Ptolomeok aipatu zuen. Hiriak Erdi Arora arte iraun zuen, Curnonio izena zuela.

 Kokapenaren inguruko ikerketak 
Kokapen desberdinak esleitu zaizkio hiri baskoiari. Hasieran, Cornago (Errioxa) proposatu zen. Aita Moretek nahastuta, "Oya de Cornaba" izeneko leku batean egon zitekeela idatzi zuen. Historialari nafarrak Los Arcosen kokatzen zuen gune hori, baina, berez, Vianako lurretan zegoen. 1966. urtean, German De Pamplonak beste kokapen bat iradoki zuen. 1120an, Mendabia eta Villamezquina arteko mugak zehaztu zirenean, dokumentazioan Mendabiako lursail edo leku jakin bat aipatzen du eta esaten du, "Almuza", "Curnonio" eta "Lazagurria" (euskarazko Elizagorria) lekuekin mugakidea zela. Hori dela eta, Lekarozeko irakasleak, egungo Mendabiatik gertu egon zitekeela proposatu zuen, baina zehaztasunik eman gabe. 1990ko hamarkadan, erromatar garaiko bide sareari eta aurkikuntza arkeologikoei erreparatuta, Curnonium Tafallan egon zitekeela iradoki zuten.

Kokapena gaur egungo Los Arcosen zegoela pentsarazten duten Erdi Aroko bi dokumentu ezagutzen dira: Alfontso I.aren diploma bat, 1113. urtean “Cornonia de illos Arcos” izenaz aipatzen den herrian eman zuen, eta, geroago, Antso VIak 1176an  Los Arcosko “kastroko” bizilagunei forua eman zien. Horregatik, uste da Los Arcosen aurreko izena "Cornonia de illos Arcos" izan zela, eta hortik urrats bat atzera joanez, Curnonio bakarrik topatuko genuko, 1120ko dokumentuan aipatzen zen Curnonio hura, hain zuzen. Javier Armendariz Martija arkeologo nafarrak azken herri horretako kokapena babesten du, eta, zehazki, herrigunearen  ipar-ekialdean dagoen El Castillo muinoan.

 Aipamenak jatorrizko iturrietan 
K.o.II. mendera arte ez da hiri honen izena inon aipatzen, eta une horretan, egiptoar jatorriko greziar geografoa izan zen Ptolomeoren hiri baskoien zerrendan agertu zen.

Ptolomeoren aipu horretaz gain, hiriaren izena Bordelen (Frantzia) aurkitutako hilobi-inskripzio erromatar batean agertu zen. Pirinioetatik hurbil dagoen pieza epigrafiko horrek Akitanian lekualdatutako “kurnoniar” baten berri ematen digu, Pirinioetako mendebaldeko pasabideei esker, Akitania eta Penintsulako iparraldearen artean harreman komertzial eta kultural nabaria izan zen, eta inskripzio hori erlazio horren testigantza bat da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Baskoien hiriak
Kategoria:Euskal Herriko erromatar hiriak
Kategoria:Los Arcos
Kategoria:Euskal Herriko aztarnategi arkeologikoak