Hesi

Hesia eremu bat ixten edo babesten duen egitura luzea da, norabaiteko igarobidea galarazten duena, batez ere landarez, laharrez edo oholez eginaHesi Euskaltzaindiaren Hiztegian (kontsulta: 2020-12-15). Hesi baten oinarrizko osagaiak hauek dira: hesola (lurrean finkatzen den egitura) eta tarteko itxitura (hesoletan finkatzen dena eta igarobidea eragozten duena).

Lursail edo lorategien inguruan ezartzen dira, bai landaguneetan bai hiriguneetan, eta bertan sartzea eragozteko edo/eta bertako biztanleen intimitatea babesteko. Animalia, pertsona eta ibilgailuen mugimendua eragotzi eta bideratzen dute. Hesi mugikorrak ere erabiltzen dira eremu batzuk aldi baterako ixteko, adibidez lanengatik edo gertakariengatik (manifestazioak, festak eta abar).

 Motak 
Hesia egiteko erabili den material nagusiaren arabera, hainbat motako hesiak daude:
 Zuresia, zurezkoa. Altzari bat ere izan daiteke Zuresia Euskaltzaindiaren Hiztegian (kontsulta: 2020-12-12)
 Oholesia edo hesola hesia, batez ere esparru bat kanpoko erasoetatik babesteko hesolaz egindakoaOholesi Euskaltzaindiaren Hiztegian (kontsulta: 2020-12-12)Hesola hesi azpisarrera Orotariko Euskal Hiztegian(kontsulta: 2020-12-12)
 Latesia, zurezko lata (ohol zakar) horizontalez eta hesolaz eginaLatesi Orotariko Euskal Hiztegian(kontsulta: 2020-12-12)
 Girondar hesia, burdin hariz lotutako zurkaitz txikiz osatua, batez ere hondartzak eta landare berriak aldi baterako babesteko erabilia
 Kanabera hesia, kanabera luzez eginaKanabera hesi azpisarreraOrotariko Euskal Hiztegian(kontsulta: 2020-12-12), uretan ezartzen dena arrantzatzeko
 Harresia, harriz egindakoa, batez ere gotorlekuak eta hiriak inguratzen dituenaHarresi Euskaltzaindiaren Hiztegian (kontsulta: 2020-12-12) kanpoko erasoetatik babesteko
 Burdin hesia, burdin barraz eginikoaBurdin hesi azpisarrera Euskaltzaindiaren Hiztegian (kontsulta: 2020-12-12)
 Alanbre hesia, alanbrez (burdin hariz) eginaAlanbre hesi azpisarrera Orotariko Euskal Hiztegian(kontsulta: 2020-12-12)
 Txarrantxa hesia, alanbreak txarrantxak baditu
 Landare hesia, hesibizia edo heskaia, landare biziz eginikoa. Euskal Herriko landaguneetan landare hauek erabili izan dira besteak beste: elorria edo elorri zuria, sahatsa, arantza, karraskila, ezpela, arkakaratsa, zuhandorra, arbustua eta sasia edo berroa.
 Larresia edo lahar hesiaLarresi azpisarrera Orotariko Euskal Hiztegian (kontsulta: 2020-12-12), batez ere sasi edo laharrez egina. Baina landarearen arabera, beste hainbat izen izan dezake420 mapa Euskararen Herri Hizkeren Atlasean (kontsulta: 2020-12-12): arantzaesi, arbolaesi, elorriesi, larresi, sasiesi etab.
 Lurresi, lur-hesi edo luhesiLurresi azpisarrera Orotariko Euskal Hiztegian(kontsulta: 2020-12-12), lurrez eta landarez eginikoa, batez ere erreka edo antzekoetan ura bideratzeko erabilia, dike baten antzera
 Ur-hesia, urez egindako muga-edoUr-hesi azpisarrera Orotariko Euskal Hiztegian(kontsulta: 2020-12-12), adibidez ibai edo erreten bat

Hesi mugikorrak espazio publikoan jartzen diren egiturak dira, aldi baterako gertaeretan espazioak mugatzeko, hala nola ikuskizunak eta manifestazioak. Eremu publikoetako lanak babesteko ere balio dute. Gehienetan metalezkoak dira, baina plastikozkoak edo hormigoizkoak ere izan daitezke. Mota ohikoena, barrualdean metalezko hagatxoak dituen marko batek osatzen dutena da, egonkortasuna ematen dioten bi oin zabalen gainean finkatua. Alboetan, lokailu bat dute, hainbat hesi beraien artean lotzeko aukera ematen duena, hesi luze eta jarraitua eratuz.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Harresi
 Heskai

 Kanpo estekak 

Kategoria:Eraikuntza
Kategoria:Abeltzaintza eta beste animalien hazkuntza