Burbina

Burbina, gurbina edo arrano-berrugeta (Argyrosomus regius; Asso, 1801) espezie pelagikoen multzoko itsasoko arraina da.
erdian|frameless|Argyrosomus regius, Pasaiako lonjan ateratako argazkitik editatua (E. Bachiller, 2022; www.arrainak.eus)]

 Euskal izendegia 
Burbina izendatzeko modu ezberdinak daude Euskal Herriko herri ezberdinetanhttps://arrainak.eus/arrainak/gurbina:
IzenaErabilera-eremua (udalerria)andejaPasaiako 'Kepa Deun' Arrantzaleen Kofradiako hiztegia (2019-2020).andexahttps://www.mapa.gob.es/app/jacumar/especies/Documentos/Corvina.pdfarrano-berrugetaberrugateAranzadi Unamuno, T. (1933) Nombres de peces en Euskera. Don Fernando de Buen; Boletín de la Sociedad Española de Historia Natural. Revista Internacional de los Estudios Vascos (24), 386-397.berrugetaLaredo, Castro, Portugalete, Algorta, BilboburbinaSanturtzi, Bermeo, Mundaka, Lekeitio, OndarroaburbiñieBermeo, MundakagurbiñaElantxobekurbinaLekeitioko “San Pedro” Arrantzaleen Kofradiako hiztegia.LekeitiolantesaOndarroako 'Kalare Deuna' Arrantzaleen Kofradiako hiztegia (2020).OndarroalantezaGetariako 'Elkano' Arrantzaleen Kofradiako hiztegia (2019-2020).GetariasarausleRay Jauna Bay in Aranzadi Unamuno, T. (1933) Nombres de peces en Euskera. Don Fernando de Buen; Boletín de la Sociedad Española de Historia Natural. Revista Internacional de los Estudios Vascos (24), 386-397.

 Ezaugarriak 

 Ezaugarri fisikoak 
250px|right|thumb|Burbina parea.
Burbina arrain pelagiko ertain-handia da, helduek tamaina handia har dezaketelarik, 100-140 zm-tik gora. Hala ere, arraindegietan egon ohi direnak nekez iristen dira 60-80 zm-tara. 

Burbinak zilar kolore bizia du, grisa, orban ilunekin. Gorputz fusiformea du, eta begiak nahiko txikiak gorputzarekin alderatuz gero. Lerro laterala oso markatua da. Zakatzen operkuluetan orban iluna dauka, albo banataraBauchot, M.-L., 1987. Poissons osseux. p. 891-1421. In W. Fischer, M.L. Bauchot and M. Schneider (eds.) Fiches FAO d'identification pour les besoins de la pêche. (rev. 1). Méditerranée et mer Noire. Zone de pêche 37. Vol. II. Commission des Communautés Européennes and FAO, Rome..Nahastu daitezken espezieak:

 Burriota edo gurbi (Umbrina cirrosa): Nahasmen hau batez ere izendapenetik eratorri daiteke, baina baita arrainaren itxuratik, batez ere indibiduo gazteak direnean. Burriotak puntu beltzak eta orban horixkak dituen bitartean, gurbinak gris uniformea du, ilunagoa alde dortsalean eta zilar kolorekoa alde bentralean.

 Nutrizio-ezaugarriak 
Burbinak duen gantz kantitate baxuagatik (zati jangarriaren %3), arrain zuria da. Haragia oso kalitate handikoa da, trinkoa eta argia.

 Kontsumo-garaia 
Urte osoan zehar harrapatzen bada ere, uda hasieran errute-garaia izaten da eta beraz, espezie honen kontsumoa mugatzen saiatu behar genuke Maiatzetik Abuztura bitarte.

 Ekologia 
250px|right|thumb|Burbina.
Burbina hainbat itsasotan aurki daiteke; batez ere Atlantiko ekialdean bizi da Afrikako mendebaldeko kostatik Norvegia hegoalderaino zabaltzen delarik. Honetaz gain, Mediterraneoan eta Itsaso Beltzean ere aurkitzen da, eta azken garaian Itsaso Gorrira ere migratu du. 

Normalean kosta hondartsuen inguruetan egon ohi dira. Estuarioetan barrena ere sartu daitezke, harrapakinen bila.

Jubenilak bentonikoak dira, krustazeo txiki eta oro har zooplanktonaz elikatzen direlarik; behin 30-40 zm dituztenean, pelagiko bihurtu eta bertako harrapakinen bila aritzen dira ur zutabean zehar, hala nola, arrain pelagiko txiki edota zefalopodoez elikatuz.

Burbin helduak kostara hurbiltzen dira apirila aldera, estuario eta kosta hondartsuetan sartu eta errunaldia burutzera. Ekaina-uztaila aldera estuario inguruak utzi eta kostaldera abiatzen dira, elikatzera. Udazkena arte kostatik gertu egon ohi dira, ondoren ur sakonagoetara migratuz negua igarotzera.

 Burbinaren arrantza Euskal Herrian 
Eguneko arrainaz ari bagara, artisau-arrantzaleek hondoko tretza erabiltzen dute gurbina arrantzatzeko, nahiz eta batzuetan sareekin dabiltzanek tresmaila eta mallabakarrarekin ere harrapatu ohi dituzten. Hala ere, arraindegietan ohiko arraina izanik, gurbin asko arraste-arrantzarekin harrapatutakoa izaten da.

Laket-arrantzan ere interes handia duen espeziea da, batez ere indibiduo handiei erreparatuz; hauek sarritan gauez hondartzan laket-arrantzan dabiltzan arrantzale esperientziadunek harrapatu ohi dituzte.

 Bitxikeriak 
Arrain honen haragia oso preziatua da gastronomian. Hau dela eta, azken bi hamarkadatan burbinak garrantzi berezia hartu du akuakulturarako. Izan ere, Espainia mailan Mediterraneoko haztegietako itsas-arrain garrantzitsuenen artean kokatzen da gaur egun. 

Urrunetik entzun daitezkeen soinu bereziak egiteko gai dira, maskuriaren bibrazioei esker sortzen dituztenak.

 Erreferentziak 

 Argitaratu gabeko erreferentziak 

 Euskal Herriko Arrainen Gida 

Kategoria:Sciaenidae
Kategoria:Euskal Herriko itsas arrainak
Kategoria:Mediterraneoko arrainak
Kategoria:Baltikoko arrainak
Kategoria:Itsaso Beltzeko arrainak
Kategoria:Ipar itsasoko arrainak