Nazioarteko erakusketa

Nazioarteko erakusketa herrialde batek antolatutako erakusketa publiko handia eta irabazteko asmorik gabekoa da, XIX. mendearen bigarren erdiaz geroztik mundu osoan zehar egin direnak. Erakusketen Nazioarteko Bulegoa (BIE, Bureau International des Expositions) da era horretako ekitaldiak antolatzen dituzten hiriak ofizialki izendatzeaz arduratzen den erakundea. BIEk lau erakusketa mota sailkatzen dituBIEren webgune ofiziala, ezagunenak bi direlarik: Erakusketa unibertsalak eta Nazioarteko erakusketa espezializatuak. Nazioartean expo goitizena erabiltzen da, frantseszko exposition (erakusketa) hitzaren laburdura.

Erakusketa horietan parte hartzen dutenak estatuak, gizarte zibileko taldeak eta enpresak dira.

Historikoki, Erakusketak zibilizazio burgesaren lorpenak eta sorkuntza teknikoak erakutsi eta zabaltzeko sortu ziren. Nazioarteko erakusketa handiak egiteko ohitura XIX. mendearen erdialdera sortu zen eta bertan, era baketsuan herrialde bakoitzak harrotasunez bere kokagune edo pabiloian, bere sorkuntzak edo berezitasunak erakusten ditu. Lehenengo erakusketa unibertsalak industrializatutako munduaren hiriburu nagusietan egin ziren eta hori bera nahiko adierazgarria da; Londres (1851), New York (1853) eta Parisen (1855).

 Historia 

Nazioarteko Erakusketak Frantziako erakusketa nazionalen tradizioan sortu ziren, eta Parisen 1844an egindako Frantziako industria-erakusketarekin iritsi zuen gorena. Honen ondoren Europa kontinentalean eginiko beste erakusketa nazional batzuek jarraitu zuten eta, azkenik, Erresuma Batuan.

Lehen Nazioarteko erakusketa 1851n egin zen, Londresko Hyde Parkeko The Crystal Palace delakoan, "Nazio guztien Industria-Lanen Erakusketa Handia" izenburupean (Great Exhibition of the Works of Industry of All Nations). Albert printzeak, Viktoria erreginaren senarrak, Parisko industria-erakusketa bisitatu zuenean sortu zen Erakusketa Handia, eta Henry Colek Londreserako bat egitearen garrantzia ikusarazi zionean. Nazioarteko izaera ematea erabaki zen eta, oro har, produktu manufakturatuen nazioarteko lehen erakusketatzat hartzen da.

1851n sortu zirenetik, nazioarteko erakusketen izaerak bilakaera handia izan du. Hiru garai bereiz daitezke: industrializazioaren aroa, kultura-trukearen aroa eta nazio-markaren aroa.

 Industrializazioaren aroa 

Aro honetan (1851tik 1933ra) nazioarteko erakusketak batez ere merkataritzan eta aurrerapen teknologikoen aurkezpenean oinarritzen ziren. Zientziaren eta teknologiaren egoera elkartu zuen plataforma izan ziren erakusketa horiek. Telefonoa bezalako asmakuntzak aurkeztu zituzten etapa honetan. Nazioarteko erakusketen irudiaren zati garrantzitsu bat garai horretatik dator.

Adibide nabarmenak: Londres 1851, Bartzelona 1888, Paris 1889, Chicago 1893, Paris 1900, Saint Louis 1904, San Frantzisko 1915.

 Kultura-trukearen aroa 

Aro honetan (1933tik 1988ra) nazioarteko erakusketak garrantzi kulturaleko gai zehatzetan jarri zuten arreta, gizadiarentzat etorkizun hobea aurreikusiz. Aurrerapen zientifiko eta teknologikoek garrantzitsuak izaten jarraitu zuten, baina ez erakusketen ardatz bezala. Etapa honetako erakusketek berrikuntza trukatzeko kulturarteko komunikazioa bultzatu zuten.

Adibide nabarmenak: Chicago 1933, New York 1939, Brusela 1958, New York 1964 (BIEren babesik gabe), Montreal 1967, Osaka 1970, Vancouver 1986.

 Nazio-markaren aroa 

Aro honetan (1988tik aurrera) herrialde parte-hartzaileek nazioarteko erakusketak erabiltzen dituzte beren irudi nazionalak hobetzeko plataforma gisa, pabiloien bidez. Irudi nazional indartsu bat giltzarri den mundu batean, pabiloiak beren nazio-marka sustatzeko publizitate-tresna bihurtu ziren. Arrazoi kultural eta sinbolikoez gain, herrialde antolatzaileek (eta expoak dituzten eskualde eta hiriek ere) erakusketak erabiltzen dituzte beren burua sustatzeko.

Adibide nabarmenak: Brisbane 1988, Sevilla 1992, Lisboa 1998, Hannover 2000, Aichi 2005, Shanghai 2010, Milan 2015.

 Motak 

Bi nazioarteko erakusketa mota handi daude: unibertsalak eta espezializatuak. Bi erakusketa osagarri mota ere badaude: baratzezaintza erakusketa eta Milango arte eta arkitektura Hirurtekoa.

 Erakusketa unibertsalak 

Erakusketa mota honetan, parte-hartzaileek, oro har, euren pabiloi propioak eraikitzen dituzte. 6 aste eta 6 hilabete arteko iraupena izan dezakete. 1995az geroztik, mota horretako 2 erakusketen arteko tartea gutxienez 5 urtekoa da.

 Nazioarteko erakusketa espezializatuak 

Erakusketa mota hau txikiagoa, merkeagoa eta laburragoa da (3 aste eta 3 hilabete bitartean irauten du). Guztizko eremuak ezin ditu 25 hektarea gainditu eta antolatzaileek kosturik gabeko pabilioiak hornitu behar dituzte parte-hartzaileentzat. Gainera, pabiloi bakoitzak ezin du 1.000 m2 baino gehiago izan. Horrelako erakusketa bakarra egin daiteke bi erakusketa unibertsalak en artean. Erakusketa-mota honek oso gai espezifikoak ditu.

 Erakusketen zerrenda 

Nazioarteko erakusketen zerrenda (unibertsalak eta espezializatuak) BIEren arabera

DataIzenaHerrialdeaHiriaKategoria Gaia04/1851 – 10/1851Erakusketa HandiaLondresUnibertsalaNazio guztien Industria05/1855 – 11/1855Erakusketa Unibertsala ParisUnibertsalaNekazaritza, Industria eta Artea05/1862 – 11/18621862ko Nazioarteko ErakusketaLondresUnibertsalaIndustria eta Arteak04/1867 – 11/1867Exposition UniverselleParisUnibertsalaNekazaritza, Industria eta Arteak05/1873 – 10/1873Weltausstellung 1873 WienVienaUnibertsalaKultura eta Hezkuntza05/1876 – 11/1876Centennial ExpositionPhiladelphiaUnibertsalaArteak, Manufaktura eta Lurreko eta Meatzeko produktuak05/1878 – 11/1878Exposition UniverselleParisUnibertsalsTeknologia berriak10/1880 – 04/1881Melbourne International ExhibitionMelbourneUnibertsalaNazio guztien Arteak, Manufaktura, Nekazaritza eta Priduktu industrialak04/1888 – 12/1888Exposición Universal de Barcelona (1888)BartzelonaUnibertsalaArte Eder eta Industrialak05/1889 – 10/1889Exposition UniverselleParisUnibertsalaFrantziako Iraultza05/1893 – 10/1893World's Columbian ExpositionChicagoUnibertsalaAmerikaren aurkikuntza05/1897 – 11/1897Brussels International ExpositionBruselaUnibertsalaBizitza modernoa04/1900 – 11/1900Erakusketa UnibertsalaParisUnibertsalaXIX. mendea: gainbegiratua04/1904 – 12/1904Louisiana Purchase ExpositionSaint LouisUnibertsalaLouisiana Purchase04/1905 – 11/1905Liège International (1905)LiègeUnibertsalaIndependentziaren 75. urteurrena04/1906 – 11/1906Milan InternationalMilanUnibertsalaGarraioa04/1910 – 11/1910Brussels International ExhibitionBruselaUnibertsalaNazio guztien Artelanak eta Produktu Industrial eta Nekazaritzakoak04/1913 – 11/1913Exposition universelle et internationalGanteUnibertsalaBakea, industria eta artea02/1915 – 12/1915Panama–Pacific International ExpositionSan FranciscoUnibertsalaPanamako kanalaren inaugurazioa05/1929 – 01/19301929 Bartzelonako Nazioarteko ErakusketaBartzelonaUnibertsalaArteak, Industria eta Kirola 05/1933 – 10/1934Century of Progress  ChicagoUnibertsalaIndependentzia inkerketa industrial eta zientifikoan04/1935 – 11/1935Brussels International ExpositionBruselaUnibertsalaGarraioak05/1936 – 06/1936ILIS 1936 StockholmEspezializatuaHegazkintza05/1937 – 11/1937Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie ModerneParisUnibertsalaArtea eta teknologia bizutez modernoan05/1938 – 05/1938Second International Aeronautic Exhibition HelsinkiEspezializatuaAirespazioa02/1939 – 09/1940Golden Gate International ExpositionSan FranciscoUnibertsalaOzeano Barearen ikuskizuna04/1939 – 10/1940New York World's FairNew YorkUnibertsalaEtorkizuneko Mundua eraikitzen05/1939 – 09/1939Exposition internationale de l'eau (1939)LiègeEspezializatuaUraren artea07/1947 – 08/1947International Exhibition on Urbanism and HousingParisEspezializatuaHirigintza eta etxebizitza07/1949 – 08/1949Universal Sport Exhibition (1949)StockholmEspezializatuaKirola eta kultura fisikoa09/1949 – 10/1949The International Exhibition of Rural HabitatLyonEspezializatuaLanda habitata12/1949 – 06/1950Exposition internationale du bicentenaire de Port-au-PrincePort-au-PrinceUnibertsalaBakearen jaialdia04/1951 – 05/1951The International Textile ExhibitionLilleEspezializatuaEhuna07/1953 – 10/1953EA 53ErromaEspezializatuaNekazaritza09/1953 – 10/1953Conquest of the Desert (exhibition)JerusalemEspezializatuaBasamortuaren konkista05/1954 – 10/1954The International Exhibition of Navigation (1954)NapolesEspezializatuaNabigazioa05/1955 – 06/1955The International Expo of Sport (1955)TurinEspezializatuaKirola06/1955 – 08/1955Helsingborg exhibition 1955HelsingborgEspezializatuaGizaki modernoa ingurumenean05/1956 – 06/1956Exhibition of citricultureBeit DaganEspazializatuaCitrus07/1957 – 09/1957InterbauBerlinEspezializatuaHansa barrutiaren berreraikuntza07/1958 – 09/1958Brussels World's FairBruselaUnibertsalaMundu ikuspegia: [[humanismo}} berria05/1961 – 10/1961Expo 61TurinEspezializatuaItaliar batasunaren mendeurrena04/1962 – 10/1962Century 21 ExpositionSeattleUnibertsalaGizakia Espazioaren Aroan04/1964 – 10/19651964 New York World's FairNew YorkUnibertsalaBakea Ulermenaren bidez06/1965 – 10/1965IVA 65MunichEspezializatuaGarraioa04/1967 – 10/1967Expo '67MontrealUnibertsalaGizakia eta bere mundua04/1968 – 10/1968HemisFair '68San AntonioEspezializatuaZibilizazioen konfluentzia Ameriketan03/1970 – 09/1970Expo '70OsakaUnibertsalaGizadiaren aurrerapena eta harmonia08/1971 – 09/1971 Expo 71BudapestEspezializatuaEhiza munduan zehar05/1974 – 11/1974Expo '74SpokaneEspezializatuaEtorkizuneko ingurumen berri ospatuz07/1975 – 01/1976Expo '75OkinawaEspezializatuaIkusi nahiko genukeen itsasoa06/1981 – 07/1981Expo 81PlovdivEspezializatuaEhiza05/1982 – 10/19821982 World's FairKnoxvilleEspezializatuaEnergia Mundua biraraziz05/1984 – 11/19841984 World's FairNew OrleansEspezializatuaIbaien mundua - ur geza biziaren iturri03/1985 – 09/19851985 World's FairTsukubaEspezializatuaEtxebizitha eta ingurua - Zientzia eta teknologia giza-etxearentzat11/1985 – 11/1985Expo 85 PlovdivEspezializatuaAsmakuntzak05/1986 – 10/1986Expo '86VancouverEspezializatuaGarraioa eta komunikazioa: Dabilen mundua04/1988 – 10/1988Expo '88BrisbaneEspezializatuaAisia teknologiaren aroan06/1991 – 07/1991Expo 91PlovdivEspezializatuaGazteen ekintzak Bake munduaren zerbitzura04/1992 – 10/1992Expo '92SevillaUnibertsalaAurkikuntzen aroa05/1992 – 08/1992Expo Colombo '92GenovaEspezializatuaKristobal Kolon, ontzia eta itsasoa08/1993 – 11/1993Expo '93DaejeonEspezializatuaGarapenaren bide berriaren erronka05/1998 – 09/1998Expo '98LisboaEspezializatuaOzeanoak: etorkizunerako oinordekotza06/2000 – 10/2000Expo 2000HannoverUnibertsalaGizakia, Natura, Teknologia03/2005 – 09/2005Expo 2005AichiUnibertsalaNaturaren jakinduria06/2008 – 09/2008Expo 2008ZaragozaEspezializatuaUra eta garapen iraunkorra05/2010 – 10/2010Expo 2010ShanghaiUnibertsalaHiri hobea, bizitza hobea05/2012 – 08/2012Expo 2012YeosuEspezializatuaOzeano eta kosta biziak05/2015 – 10/2015Expo 2015MilanUnibertsalaPlaneta elikatuz, Energia biziarentzat06/2017 – 09/2017Expo 2017Nur SultanEspezializatuaEtorkizuneko energia10/2020 – 04/2021Expo 2020DubaiUnibertsalaAdimenak lotzen, etorkizuna sortzen04/2025 – 10/2025Expo 2025OsakaUnibertsalaEtorkizuneko gizartea diseinatzen gure bizitzentzat05/2027 – 08/2025Expo 2027BelgradEspezializatuaAisialdia gizateriarentzat: kirolak eta musika guztiontzat10/2030 – 03/2031Expo 2030RiadUnibertsalaAldaketa garaia: elkarrekin goiz prebisore batez

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak