Euromaidan

Euromaidan (, Jevromaidan) manifestazio eta istilu olde bat izan zen, izaera europazale eta nazionalistakoa, 2013ko azarotik 2014ko otsailera bitartean Ukrainan gertatu zena. 2013ko azaroaren 21ean hasi ziren oposizioaren protestak, Gobernuak Europar Batasunarekiko elkartze akordioa bertan behera utzi ondoren, eta  2014ko otsailaren 23an amaitu, Ukrainako Parlamentuak Viktor Janukovitx presidentea kargugabetu zuelarik.

2013ko azaroan Ukrainako gizartea zatiturik zegoen: herritarren % 38 Errusiarekiko loturari eustearen aldekoak ziren, eta % 37,8 Europar Batasunera eta, oro har, Mendebaldera hurbiltzearen aldekoak. Lehenbiziko hautuaren aldekoak nagusi ziren herrialdearen ekialdean eta hegoaldean, eta europazaleak, berriz, mendebaldean eta Kieven. Euromaidanek eragin zuzena izan zuen 2014an Ukrainan gertatutako beste gatazketan, hala nola, Krimeako krisian eta errusiazaleen protestetan.

 Historia 
2013ko azaroaren 21ean Viktor Janukovitxen gobernuak bertan behera utzi zuen Ukraina Europar Batasunarekin sinatzekotan zegoen elkartze akordioa eta merkataritza askeko ituna. Erabaki horren gibelean Vladimir Putin Errusiako presidentearen mehatxua zegoen, Europar Batasunarekin akordioa egitekotan, Moskuk ere bere merkataritza harremanak berraztertuko dituela ohartarazi baitzuen. Errusia Ukrainaren sostengu nagusia zen, eta Kievek hango gasarekiko menpekotasun handia zuen.

Atzera egite horren ostean, Janukovitxen eta haren gobernuaren aurkako protestak ugaritu ziren. Azaroaren 30ean, 150.000tik gora pertsona irten ziren Kieveko kaleetara, eta istilu ugari izan ziren. Manifestari batzuek udaletxeari eta Ukrainako presidentearen egoitzari eraso egin zioten, indarrez eta negar gasak eta kezko granadak erabilita, besteak beste. Polizia gogor oldartu zitzaien eta 300 pertsona inguru artatu behar izan zituzten. 

Unibertsitate ikasleek abiarazi zituzten protestaldiak, baina, egunak igaro ahala, oposizioko talde politikoak bildu zitzaizkien: Svoboda ("Askatasuna") eta Pravy Sektor ("Eskuin Sektorea") eskuin muturreko nazionalistak, Batikvstxina ("Aberria"), espetxeraturik zegoen Julia Tymoxenko lehen ministro ohiaren alderdia eta UDAR Erreformarako Aliantza Demokratiko Ukrainarra. Ukrainako Eliza Ortodoxoak ere bat egin zuen protestekin, eta Mendebaldeko hainbat gobernu eta erakundek esplizituki babestu zituzten. Besteak beste, Catherine Ashton Europar Batasuneko diplomaziaburua eta Guido Westerwelle, orduan Alemaniako Atzerri ministro zena, joan ziren Kieveko Independentzia plazara, manifestariei babesa adieraztera.

Abenduaren hasieran, Europar Batasunarekin berriz ere negoziatzen hasi zen Ukrainako Gobernua, baina oposizioak bertze exigentzia batzuk egin zizkion: gobernuak dimisioa ematea, manifestarien aurkako indarkeriaren erantzuleak epaitzea, eta atxilotutako manifestariak eta Julia Tymoxenko lehen ministro ohia askatzea. Manifestazioek ez zuten etenik izan abenduan, eta 2004ko Iraultza Laranjatik herrialdean izandako jendetsuenak izan ziren.

2014ko urtarrilaren erdialdean manifestazioei eragiten zien lege sorta polemiko bat onartu zuen Ukrainako Gobernuak. Besteak beste, eraikin publikoak blokeatzea edo okupatzea, bost ibilgailutik gorako konboiak osatzea eta "muturreko [ideologietako] materiala" banatzea zigortzen zuten lege horiek. Handik hara, Janukovitx presidentearen kontrako protestak gogortu ziren. Hilaren 19an, ehun mila lagun inguru elkartu zituen oposizioak Kieveko Independentzia plazan, eta liskar gogorrak izan ziren protestarien eta Poliziaren artean. Ondorengo egunetan, manifestariek Hruxevski kalea hartu zuten, parlamentuko egoitzatik gertu, eta barrikadak eraiki zituzten. Poliziak, berriz, gomazko balak eta negar gasa erabili zituen haien aurka. Gutxienez bi manifestari tiroz hil zituzten (bost oposizioaren arabera). Hilaren 28an, dimisioa eman zuen Mikola Azarov lehen ministroak, eta manifestazio-eskubidea mugatzen zuten legeak indargabetu zituen Parlamentuak. 

Hilabete bateko barealdia eta gero, otsailaren 18an liskarrak larritu ziren. Ukrainako Parlamentua inguratzen zuen polizia hesia apurtzea lortu zuten Gobernuaren kontrako manifestariek, eta poliziek gas negar-eragilerekin, granada zorabiagarriekin eta gomazko pilotekin erantzun zuten. Dozenaka kaputxadun, berriz, Janukovitxen alderdiaren egoitzan sartu ziren, makilak eskuan, eta su eman zioten eraikineko barruko hainbat gailuri. Horrez gainera, Kieveko udaletxean sartzen saiatu ziren.
Iluntzean, Poliziaren istiluen aurkako Berkut unitate bereziak sartu ziren Kieveko Independentzia plazan; polizien eta oposizioko jarraitzaileen arteko borroketan 26 pertsona hil eta ehunka zauritu ziren. Otsailaren 20an gertatu ziren istilurik bortitzenak Kieven, eta gutxienez 67 lagun hil ziren.

Otsailaren 21ean, Janukovitxek eta oposizioko buruek trantsiziorako oinarrizko bide-orri bat adostu zuten; besteak beste, 2004ko konstituzioa berrezartzea eta hauteskundeak egin bitartean batasun nazionaleko gobernu bat osatzea hitzartu zuten. Kalean kontrola hartua zuten talde armatu ultraeskuindarrek, ordea, ez zuten onartu, eta kargua uzteko ultimatuma eman zioten presidenteari. Otsailaren 22an, Viktor Janukovitxek Kievetik Kharkiv hirira jo zuen goizaldean, Ukrainako ekialdera, han baizuen indargune nagusia bere Eskualdeen Alderdiak. Horiek horrela, Ukrainako Parlamentuak aho batez onartu zuen Janukovitx kargutik kentzea "funtzio konstituzionalak betetzeari utzi ziolako", eta hauteskundeetarako data ipini zuen: maiatzaren 25a.

 Biktimak 
Amnistia Internazionalaren arabera, 100 pertsona baino gehiago hil ziren eta 2.500 zauritu Poliziarekin izandako liskarretan; horietako batzuk frankotiratzaileek hil zituzten. EuroMaidan SOS erakundearen arabera, berriz, 123 izan ziren eroritakoak. Horiez gain, Poliziako 13 ofizial ere hil ziren liskarretan.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:2013ko gatazkak
Kategoria:Ukrainako politika
Kategoria:2014ko gatazkak
Kategoria:Errusia-Ukraina harremanak
Kategoria:Ukrainako historia politikoa
Kategoria:XXI. mendeko iraultzak