Txinatar urteberri-egun

Txinatar urteberri-eguna (农历新年; pinyin transkribapenaz, Nónglì Xīnnían, hots, "Nekazal egutegiko urte berria")' — ezagunago Udaberriko Festa  izenaz (春节, 春節, chūnjíe) Txinan edo Urte Berri ilargitar atzerrian— egutegi txinatarreko festa tradizional nagusia da. Asiako ekialdeko beste zenbait herrialdetan ere ospatzen da.

Ospakizuna Txinako ilargi-eguzki egutegi tradizionalean oinarritzen da: lehen ilargi-hilabetearen lehendabiziko egunean hasten dira (正月, zhēng yuè), neguko solstizioren ondorengo bigarren ilberrian da, hau da, urtarrilaren 21 eta otsailaren 21 artean, eta hamabosgarren egunean bukatzen dira; azken egun horretan "Farolen Jaialdia" ospatzen da (元宵节, 元宵節, yuánxiāojié). Egun horietan zehar, Lurreko giza migrazio handiena gertatzen da, "udaberriko mugimendua" (春运, 春運, chūnyùn): milioika pertsona haien jatorrizko herrietara itzultzen dira, bertan festak familiekin ospatzeko. 2014an, Txinatar egutegiaren 4712. urtea urtarrilaren 31n hasi zen.

Mendebaldean bezala, urte berriaren bezpera (Gabonzaharra) Txinan ere ospatzen da. Mandarineraz "chuxi" izena du (除夕, chúxī; chu, 'igaro', eta xi, 'bezpera').

 Data hurbilak 
 Animalia  Adarra  Data狗 Txakurra 戌 Xū  1994ko  otsailaren 6  2006ko urtarrilaren 29  2018ko otsailaren 16 豬 Zerria 亥 Hai  1995ko otsailaren 14  2007ko otsailaren 18  2019ko otsailaren 5 鼠 Arratoia 子 Zǐ  1996ko otsailaren 19  2008ko otsailaren 7  2020ko urtarrilaren 25牛 Idia 丑 Chǒu  1997 otsailaren 7  2009ko urtarrilaren 26  2021ko otsailaren 12虎 Tigrea 寅 Yín  1998 urtarrilaren 28  2010ko otsailaren 14  2022ko otsailaren 1兔 Untxia 卯 Mǎo  1999ko otsailaren 16   2011ko otsailaren 3   2023ko urtarrilaren 22龍 Dragoi txinatarra 辰 Chén  2000ko otsailaren 5  2012ko urtarrilaren 23   2024ko otsailaren 10蛇 Sugea 巳 Sì  2001ko urtarrilaren 24   2013ko otsailaren 10  馬 Zaldia 午 Wǔ  2002ko otsailaren 12   2014ko urtarrilaren 31  羊 Ahuntza 未 Wèi  2003ko otsailaren 1   2015ko otsailaren 19 猴 Tximua 申 Shēn  2004ko urtarrilaren 22   2016ko otsailaren 8  雞 Oilarra  酉 Yǒu  2005 otsailaren 9   2017ko urtarrilaren 28 

 Zenbait tradizio 
 "Gutun gorria" (红包): zorte ona eskaintzeko, haurrei eta gazteei barruan dirua daukan gutunazal gorri bat ematen zaie.

 Chun Lian 春联 (Udaberriko festaren koplak) kaligrafia artistikoa erabiliz oparotasunari, zoriontasunari nahiz maitasunari lotutako piktogramak margotzen dira. Ikur horiek urte osoan lagunduko diote familiari.


 Atarien zaindariak: atarietan etxearen defentsarako irudiak jartzen dira, batez ere Nianen aurkako defentsan.

 Janari tipikoak: ravioliak, 饺子 (jiaozi), bereziki Gabonzaharraren afarirako.

 Gauaren erdian txinatarrak ateratzen dira urte berriari agur egiteko. Ohikoa da, orduan, etxaferoak eta trakak erretzea. Halaber, arbasoei ohore egiteko gezurrezko dirua erretzen da.http://www.abc.es/sociedad/20140130/abci-curiosidades-ano-nuevo-chino-201401291441.html

 Biharamunean, tenpluak bisitatzen dituzte.

 Festa Euskal Herrian 
Komunitate txinatarrak ez du Euskal Herrian presentzia handirik: horren ondorioz, ez da ohikoa kalean festarik ikustea. Hori bai, elkarteetan eta eskola txinatarretan urtero ospatzen da. Salbuespena Bilbo eta Donostia dira; Bilbon, Zubia-Quiao Kultur Elkarteak, Euskadiko Txinatarren Elkartearekin batera, ospakizun publikoak antolatzen ditu.https://web.archive.org/web/20140223060427/http://www.deia.com/2014/01/30/bizkaia/los-chinos-de-bizkaia-celebran-su-nuevo-ano-con-una-gran-fiesta

Ikus, gainera
Argiontzi festa

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Zubia-Quiao elkartearen bloga.

Kategoria:Ospakizun-egunak
Kategoria:Txinako kultura
Kategoria:Egutegia
Kategoria:Gabonzahar
Kategoria:Urte Berriko ospakizunak
Kategoria:Ekialdeko Asia
Kategoria:Hego-ekialdeko Asia