Dülmen poni

Dülmen ponia, (), Dülmener edo Dülmen, Dülmen zaldia bezala ezaguna ere, Alemaniako bertako eta antzinako zaldi arraza bat da  Arrazari buruzko artikulua "The Equinest" entziklopedian. . Bere egungo zabalpen eremua Coesfeld barrutian dago Arrazari buruzko aipamena FAOn , nahiz eta seguruen, garai batean, bere hedapen eremua, edo bere arbasoa zen arraza batena, handiagoa izan zen.

Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik, ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Gaur egun abere hauek Wildpferdebahn,  (Zaldi basatien bidea), izeneko 350 hektaretako babeslekuan larratzen dira. Populazio hau hesituta dago.

Egun desagertutako Senner poni (aditu batzuen ustez arraza hau ez dago erabat desagertuta eta egun haren ezaugarriek Alemaniako hainbat zaldi arrazengan diraute) zein iraungitako Emscherbrücher poniekin batera, jatorrizko Alemaniako poni arraza bat da. Gaur egungo beste hainbat zaldi arrazek kanpotik ekarritako poniengan dute jatorria. Alemaniako shetland poni edo Alemaniar zela ponien kasu.

Edozein modutan, zenbait adituk egungo dülmen arrazaren jatorrizkotasuna zalantzan jartzen dute Arrazari buruzko artikulua.. 

 Etimologia 
Garai batean merfelderbrücher izenarekin zen ezaguna. 
Alemaniako basa zaldi arraza zaharrei buruzko artikulua. . Baita Dülmener Brücher ere. Dülmen izena larratzen diren alboko hiritik hartu dute ondoren.

Merfelder Bruch eremutik kanpo bizi diren poniei ez zaie "Dülmener Wildpfer", (Hau da, Dulmen basatiak)  izendapena ematen, basa ponitzat hartzen ez direlako. Kasu horretan Dülmener izendatzen dira soilik. Dülmener Brücher izan da arrazaren izendapen zabalduena. Horrela agertzen dira GHK-ko desagertzeko arriskuan dauden arrazen zerrenda gorrian.

 Arrazaren Historia 

Dülmen zaldia, zalantzarik gabe, gaur egun irauten den Alemaniako arraza antzinetakoena da.

Zaldi basatiak 1316. urteko agiri batean aipatzen dituzte aurreneko aldiz Arrazari buruzko WEB-a . Bertan  Johannes de Lette eta Hermann de Merfeld Jauntxoek Dülmen inguruko lurren gaineko ehiza zein arrantzako eskubideak eurentzat gordetzen dituzte, baina baita zaldi basatien gaineko eskubideak azpimarratu .

Onartua dago zaldi basatien populazioak askoz lehenago zeudela Merfelder Bruch-en, Westfaliako beste eskualde batzuetan bezala, bertako jendeak zaldiak libre uzten baitzituen urte osoan euren kabuz bizitzen hainbat lurretan, non nekazaritza eta artzaintza ezinezkoak ziren, bereziki  uren maila freatiko altua zela eta.

XX. mendearen hasieran libre larretzen ziren zaldiak geratzen ziren oraindik Alemaniako ipar-mendebaldeko leku apartatu eta helduezinetan. Haien izena alemanez Wildbahnen zen Alemaniako basa zaldi arraza zaharrei buruzko artikulua.  Zaldi Arrazen Entziklopedia . Bolumena 3 . Franckh-Kosmos Verlag, 1997, ISBN 3-440-07137-5 , or. 227–231 .. Lehen hango basazaldi asko bertatik kendu zituzten X. eta XII. menderen artean, jendeak ehizatzen zituztelako eta haien iraungitzea ekiditzeko.

Inperioko Ordezkaritzaren Azken Atsedenaldiaren ondoren, Croÿko Dukeek Merfelder Bruch eskuratu zuten 1813an. Bi urte geroago, Westfalia Prusiar bihurtu zen Vienako Batzarraren erabakiz. 1817an hasitako Prusiako Erreformen barruan, lur komunalak abolitu ziren eta lurren jabetza printzipio juridikoen arabera banatu ahal izan zen. Hain zuzen ere, horixe eskatu zuen Croÿko Dukeak 1840an lur komunaletarako, ordura arte 90 nekazari eta etxolatar inguruk erabiltzen baitzituzten. Markaren banaketan, 1850 ingurura arte iraun zuena, von Croÿ familiak 500 hektarea lur inguru jaso zituen, eta ondoren nekazariek ezin izan zuten bertan zaldiak bazkatu  Nissen: Zaldi Arrazen Entziklopedia. 3. bolumena 3. Franckh-Kosmos Verlag, 1997, ISBN 3-440-07137-5, or. 227–231.

1830. eta 1850. urteren artean eman zen "marken" (Mark) inguruko banaketa administratiboa leku basati askoren amaiera ekarri zuen Alemania osoan eta harekin batera bertan libre bizi ziren zaldienak. 

XIX. mendean, gutxi erabilitako eremuetan nekazaritzaren intentsifikazio progresiboak, adibidez, zingira eta uholde-lautadak lehortuz, gero eta gehiago mugatu zuen zaldi basatien habitata Arrazari buruzko artikulua . Seguruenik, Dülmengo zaldiak ez ziren bizirik iraungo Alfred von Croÿk 1847an hogei zaldi basati harrapatu izan ez balitu eta "Wildpferdebahn" (Zaldi Basatien Bidea) izeneko zaldi basatien haztegi bat ezarri izan ez balu Merfelder Bruch-eko 33 hektareako gunean, haien kontserbazioa bermatzeko. Horrez gain, Waltrop eta Bottrop artean, Emscher ibaiaren ondoko zaldi basatien bidea desegin ondoren harrapatu ziren 200 Emscherbruch zaldien populazio osoa Dülmenera eraman zuten  Spaziergang im Eichenwald...: Herrenhäuser im Emscherland, Herne: Gesellschaft für Heimatkunde Wanne-Eickel, 2001 . Zaldi-taldearen hazkunde azkarrak pixkanaka eremua zabaldu zuen, gaur egungo 360 hektarea inguruko tamainara iritsi arte. 
Dülmen arrazaren jatorrian Emscherbrücher poniak daude. Emscher ibaiaren ibarrean barrena aske bizi ziren azken Emscherbrücher zaldiak 1840. urtean harrapatu zituzten eta Alfred von Croÿ dukeari salduak izan ziren 1850. urtean.  Gero Dülmengo dukea izango zena. Zaldi hauek izan ziren egungo Dülmen ponien arbasoak. Hasierako taldean hogei abere besterik ez ziren, hogei "Merfelderbrucher", eta 53 hektareako itxitura batean zeuzkaten. Denborarekin itxidura handitzen joan zen egungo 350 hektarietara heldu arte.

Merfeld Natura Parkea sortu eta ondorengo lehen 100 urteetan, populazioa gizakiaren esku-hartzerik gabe garatu zen neurri handi batean Nissen: Zaldi Arrazen Entziklopedia . Bolumena 3 . Franckh-Kosmos Verlag, 1997, ISBN 3-440-07137-5 , 227–231.or. . Hori dela eta, Dülmen poniak ez ziren arrazaz hain uniformeak XX. mendearen lehen erdian eta kolore eta itxura desberdinetakoak zirenMargret Bunzel-Drüke, Carsten Böhm, Peter Finck, Gerd Kämmer, Rainer Luick, Edgar Reisinger, Uwe Riecken, Johannes Riedl, Matthias Scharf, Olaf Zimball: „Wilde Weiden“. Praxisleitfaden für Ganzjahresbeweidung in Naturschutz und Landschaftsentwicklung. 2. Auflage. Arbeitsgemeinschaft Biologischer Umweltschutz im Kreis Soest, Bad Sassendorf-Lohne 2009, ISBN 978-3-00-024385-1. . 

Hasieran oso populazio txiki honetan odoluste potentzialaren ondorioak ahalik eta txikienak izan zitezen eta arraza zaldi arraza txiki gisa hazkuntza helburuarekin bat etorriz mantentzeko asmoz, beste poni arraza batzuk sartzen hasi ziren Lehen Mundu Gerraren ondoren . Hasieran, 1939ra arte, A eta B sekzioetako Mendiko galestar poniak erabili ziren. Hala ere, emaitzak etsigarriak izan ziren, ondorengoak ez baitziren hain gogorrak eta sendoak jatorrizko poniekin alderatuz gero. Gainera, buruan eta gorputz-adarretan marka zuriak maizago agertzen ziren, eta hori ez zen bilatutako kolorea, ile zuriko marka hauek "zaldi basatientzat" egokiak ez zirela uste baitzen. 

1939. urtean azkeneko aldiz erabili ziren galestar poniak. Iturri batzuek kontrakoa esan arren, inoiz ez ziren erabili arabiar zaldirik gurutzaketa hauek egiteko.

 Dülmen arraza Bigarren Mundu Gerratik gaur egun arte  
Bigarren Mundu Gerra eta gero, etxekotzearen ondorio ziren zenbait kolore ezabatzeko, bakarrik poni arraza zaharretako zaldiak erabili ziren hazitarako. Mongoliar zaldiak, Hutsul poniak eta Exmoor poniakSilke Duderstadt et Ottmar Distl, « Genetic Diversity and Population Structure of Dülmen Wild, Liebenthal and Polish Konik Horses in Comparison with Przewalski, Sorraia, German Draught and Riding Horses », Animals, vol. 14,  15.,‎ 2024. urtea, 2221 or. (ISSN 2076-2615, DOI 10.3390/ani14152221),  . 

1956. urtetik aurrera bereziki konikak erabili ziren. Abere hauek Poloniako  Popielnon  tarpana berreskuratzeko programatik ateratako zaldiak ziren Martin Haller: Der neue Kosmos-Pferdeführer. Franckh-Kosmos Verlag, 2003, ISBN 3-440-09059-0, S. 213. . Haren ondorioz gaur egun nabarmenak dira koniken ezaugarriak Dülmen ponietan, bi arraza oso antzekoak bilakatu arte. Bunzel-Drüke, Finck, Kämmer, Luick, Reisinger, Riecken, Riedl, Scharf & Zimball: Wilde Weiden: Praxisleitfaden für Ganzjahresbeweidung in Naturschutz und Landschaftsentwicklung. Arbeitsgemeinschaft Biologischer Umweltschutz im Kreis Soest e. V. (ABU), Bad Sassendorf-Lohne, 2. Auflage, 2009. ISBN 978-3-00-024385-1..

1960ko hamarkadaren amaieran ponietan kolore desberdinak izatea ohikoa zen. Noizean behin orban zuriak ere agertzen ziren aberetanBundesarchiv Filmarchiv: Die Zeit unter der Lupe 1010/1969 , 03.06.1969, 3:58 - 5:25, abgerufen am 21. Juni 2017.. 1984az geroztik, dun koloreko koloreko zaldiak bakarrik erabili dira gurutzaketa egiteko, eta kolore hori nabarmen handitu da populazioan. Esan bezala, konik ponien kolorea.

Teutoburg basoko senner poni arraza galduz gero, hau da Alemanian aspaldiko jatorria daukan eta irauten duen bertako poni arraza bakarra. Naiz eta bere jatorria poni erdi basatiengan dagoen, ondo moldatzen da etxekotua izateko zein zela zaldi gisa erabiltzeko. Garai batean baserri lanetarako ere erabilia izan zen.

Poni hauek lehenago meatzaritzan erabiltzen ziren. Meategiko zaldiak izan ziren beraz eta une batzuetan erabilera honek arriskuan jarri zuen arrazaren iraupena, eskaera handia zela eta.

Dülmen poniaren zenbait ezaugarri Ingalaterrako New Forest poniaren oso antzekoa da, baina proba genetikoek baztertu dute bi arraza hauen arteko edozein ahaidetasun.

Arrazaren gune nagusia Ipar Renania-Westfaliako eskualdearen Dülmen hiritik gertu dago. Dülmen "poni basatien hiria" ezizenaz ere ezaguna da.  Dülmen arrazari buruzko artikulua. 

Egun 350 inguruko abere samalda mantentzen da  Merfelder Bruch izeneko lur jabetza handian, hesitutako 3,5 km2, Ipar Renania-Westfaliako Coesfeld distrituan FAOren arrazari buruzko aipamena. Eremu honetatik kanpo bizi diren poniei ez zaie "Dülmener Wildpfer" izendapena ematen, basa ponitzat hartzen ez direlako. Kasu horretan Dülmener izendatzen dira soilik.
Edozein moduan eta ikuspegi biologiko zehatz batetik, Dülmen poniak ezin dira erabateko basa zalditzat hartu gizakiaren hainbat eragin eta maneiu izaten dutelako.

 Ezaugarriak 
Dülmen zaldiak itxura primitiboa du, findu gabekoa Arrazari buruzko artikulua. . Tamaina ertaineko zaldi arraza bat da eta bere kanpoko itxura erakargarria da.Jasper Nissen: Die Enzyklopädie der Pferderassen. Band 3. Franckh-Kosmos Verlag, 1997, ISBN 3-440-07137-5, 227–231. orrialdeak Martin Haller: Der neue Kosmos-Pferdeführer. Franckh-Kosmos Verlag, 2003, ISBN 3-440-09059-0, 213. orrialdea..

Ikuspegi zoologiko batetik ezin da esan Dülmen poniak erabateko basazaldiak direnik. Basoko abereak mendetan zehar ihes egindako gerla zaldi zein  baserritarren zaldiekin gurutzatu direlako. Hau dela eta, Merfelder Brucheko zaldiek etxekotutako zaldien  hainbat ezaugarri dute .

Tamaina: Dülmen poniak zaldi txikiak dira. Ohiko altuera soin gurutzera 125-135 cm artean kokatzen da, 140 cm gehienez izanik Jasper Nissen: Die Enzyklopädie der Pferderassen. Band 3. Franckh-Kosmos Verlag, 1997, ISBN 3-440-07137-5, S. 227–231.or..

Burua: Proportzionatua. Poni-buru ertaina, nahiko delikatua eta tipikoa. 
Buruaren soslaia; zuzena edo subkonkaboa. Hau tipikoa da antzinako Europako poni arraza gehienetan. Sudurraren soslaia; zuzena edo sakonune txiki batekin.
Kopeta zabala. Begi ireki eta biziak. Belarri txiki, zorrotz eta mugikorrak ditu.

Lepoa: Lepo luzea eta zertxobait arkuduna, batzuetan ardi-lepo itxura arin batekin.

Bizkarra ondo moldatu eta zerbait inklinatuaetan, oro har ondo finkatuta dago. Gorputza forma laukizuzena du. Bizkar gihartsu eta elastikoa da. Oro har, atzeko aldeak gihartsuak eta ondo garatuak dira, nahiz eta noizean behin atzeko hankak behi-hanka itxura izan. 

Isatsa: Buztanaren kokapena nahiko behean izaten da. 

Hankak: Gorputz-adar lehor eta gogorrek artikulazio eta tendoi argiak dituzte. 16 eta 19 cm-ko zirkunferentzia duten kanoi-hezur sendoak. Apatxak txikiak , oso gogorrak eta biribilduak dira. 

Ilaia: Zurda eta isats-ilea oso nabarmenak dira. Neguan, poni hauek neguko beroki oso trinkoa eta lodia garatzen dute  

Kolorea: Urdin-beltzazka edo marroi kolorekoak dira. Urdin-beltzazka kolorea, antza, konik poniekin izandako gurutzaketen ondorioa da. Dun genak sortzen du kolore berezi hau. Zurda eta isatsa ilunagoak dira, dekolorazio gorrizka edo zurixkekin.

Dirudienez garai batean arraza koloretan Exmoor ponien oso antzekoa zen.
Gorri koloreko abereak uso urri dira.

Hazkundearen eta konik poniekin izandako gurutzaketen ondoirioz egun ugari dira "Dun" kolorekoak eta bizkarrean mando marra daukatenek. Bilatzen diren kolore eta ezaugarriak dira, baita zebra marrak hanketan. Denak  antzinako ekido arrazen ezaugarriak.

Orbain zuriak akats bat bezala hartzen dira. Burua zein hanketan agertu daitezke. Dun ez diren gainontzeko koloreak ez daude hazkuntza-helburuan sartuta. Muturra argiago daukaten abereak arraroak dira egun,, nahiz eta ematen duenez garai batean, ezaugarri hau ugariago izan Arrazari buruzko artikulua.  /. Hau dela eta, esan denez,  abere hauek Exmoor ponien antza handia zuten.

 Dülmen poniaren bizitza eta gobernua 
Dülmen poniak nahiko libre bizi dira urte osoan Merfelder Bruch-eko basoan, gizakien eraginatik ia erabat aparte. Negu gogorretan soilik, eremua nahiko handia izan arren, bazka nahikorik ematen ez duenean, belarra , lastoa zein batzuetan Siloko belarra ere ematen zaiearrazari buruzko artikulua. .

Samalda familia-taldeetan banatzen da, senideak direnb behorrez eta haien moxalez osatua. Talde bakoitza behor nagusi batek gidaturikArrazari buruzko artikulua. .

Dülmen poniak harrapariez (otsoak bereziki) babestuta bizi direnez, eta ehiztariek ere animalia zaharrak eta ahulak akabatzem ez dituztenez, heriotza-kausa ohikoena gosea da. Animali zaharrek nekez baliatu daitezke higatutako hortzez elikatzeko basoan. Beste aldetik negu hotz eta euritsuetan, moxalak eta behor gazteak ere hiltzen dira eguraldi zakarraren ondoriozUta Over: Nire zaldia zahartzen ari da. Müller Rüschlikon, Cham 1996, ISBN 3-275-01194-4 ..

Hazkuntza zorrotz araututa dago arraza ahalik eta aldaketarik eta egonkorren mantentzeko. Horrek barne hartzen du, 1.907az geroztik, urtebeteko zaldiak eskuz harrapatu eta enkantean saltzea, maiatzeko azken larunbatean urtero egiten den ekitaldi jendetsu batean. Ekitaldi hau ekitaldi turistiko garrantzitsua bilakatu da eta gainera arrazaren irudi eta ospea sustatzeko aukera Arrazari buruzko artikulua. .  Ekitaldi turistikoaren inguruko infoirmazioa. 

Horrela populazioaren kopurua kontrolatzen da (Lehen esan da abere hauek ez daukaten harrapari naturalik bertan) eta endogamia eta zaldi arren arteko lehiakortasuna saihesten da. Horrela ere hazteko baliotsuenak hartzen diren zaldiak lehenesten dira, hainbat zaldi gazte baztertuz. 
Esate baterako 2.024. urtean, 30 zaldi gazte inguru atera ziren samaldatik, 15.000 ikusle ingururen aurrean. Azken urtetan animalien eskubideen aldeko ekintzaileek zaldi basatien bilketa tradizionala kritikatzen dute, zaldiei estresa eragiten diela argudiatuz  Dülmen ponien harrapaketa tradizionala kritikatzen duen artikulua. .

Noizean behin, behorrak ere harrapatu, hautatu eta saltzen dira populazioa nahi diren kopuruaren barruan mantentzeko. Westfaliako poni hauen hazkuntza oinarri honetan oinarritzen da neurri handi batean. Gaur egun, Dülmen behorrak ez daude Westfalian bakarrik erregistraturik, baita Renanian eta Hessen ere. Hala ere, populazioa oraindik txikia mantentzen da. 

Ekitaldi honek zenbait antzekotasun dauka Europan barrena eta poni basati edo erdi basatien populazioen harrapaketaren inguruan ospatzen diren beste jaialdiekin. Esate baterako Galiziako Rapa das Bestas delako jaiarekin. Edo Asturiasko Asturkoiaren eguna.

Jaiotakoen artean horretarako aukeratuak, urtero bi zaldi uzten dira astebetez edo bi astez samaldarekin, umaketa garaia hobeto kontrolatzeko . Horrela, bataz besteko Urteroko 70-80 moxal inguru jaiotzen dira Merfelder Bruchen.  2025ean 60-70 arteko jaiotza eman zen bertan.

 Arrazaren izaera eta gogortasuna  

Animalia hauek oso sendo, gogor eta erresilienteak dira.  Dülmen poniak gaixotasunekiko immunitate naturala garatzen joan dira. Bazka gutxirekin moldatzen dira, larre eskasekin, beste zaldi arrazekin konparatuz eta eguraldi kaxkarraren aurrean aterperik gabe ondo moldatzen diraArrazari buruzko artikulua . Urte osoan zehar ukuilua zapaldu gabe bizi daitezke. Aldi berean, arraza honetako abereak ezagunak dira beren emankortasunagatik eta iraupen luzeagatik.

 Zaldiketarako ezaugarriak 
Dülmen poniak biziak baina izaera jatorra dute, borondate sendokoak zaldiketan fidagarria eta atseginak dira. Arreta egokiarekin, zaldi adimentsu eta azkar izaten ikasten dute  Zaldi Arrazen Entziklopedia . Bolumena 3 . Franckh-Kosmos Verlag, 1997, ISBN 3-440-07137-5, or. 227–231 ..  Martin Haller: Kosmos zaldi-gida berria. Franckh-Kosmos Verlag, 2003, ISBN 3-440-09059-0 ,or. 213. urtea .

Zaldi arraza hau lehen baserri txikietan lanerako zaldi gisa erabiltzen zen . Gaur egun, zaldi txiki polifazetiko gisa duen erabilerak honako hauek dira: Haurrak zaldiz ibiltzea, gidatzea , mendi-lasterketak eta erresistentzia-zaldiak. Gainera, zaldiz ibiltzeko ere egokia da.

Poni honek ukuilu ireki bat besterik ez du behar (haizetik babestuta) eta larre urriak behar ditu mantentzeko. Beraz mantenu merkeko aberea da. 

Dülmen ponia ez da hezitzen hasten gutxienez hiru urte izan arte eta ez da gainean ibiltzeko erabiltzen gutxienez laugarren urtea bete arte.

Oro har, Dülmen poniaren ibilera energetiko eta eraginkorra da. Bereziki aipagarria da lasterka eta jauzi egiteko duen gaitasun bikaina Jasper Nissen: Die Enzyklopädie der Pferderassen. Band 3. Franckh-Kosmos Verlag, 1997, ISBN 3-440-07137-5, S. 227–231. or.. Arreta egokiarekin, azkar ikasten dute eta hipikarako oso gai bilakatzen dira.

 Dülmen gaur egun Merfelder Bruchen 
Gaur egun, 350 eta 400 abelburu inguru bizi dira Merfelder Bruchen arrazari buruzko artikulua. . Alemania osoan barrena hainbat partikularrek mantentzen dituzten populazio isolatuak ere badaude Arrazari buruzko artikulua. .

 Dulmen zaldia basazaldia eta antzinako arraza bezala 
Ikuspegi zorrotz eta biologiko batetik Dülmen ponia ez da basazaldia, basaturiko arraza bat baizik, baina bere izenak bere bizimodu erdi-basatiari egiten dio erreferentzia. Nahiz eta populazioa itxidura handi batean bizi, eta gizakiaren gobernua izan, nahiko baldintza basatietan bizi izan delako mendetan barrena.

Dülmen poni erdi-basatia, Dülmener Wildpferd, Konik eta Przewalski zaldi bezalako jatorrizko arrazekin oso lotuta dago.

Edozein moduan, hainbat iritzien arabera, Dülmen arrazan egindako zenbait maneiu dela eta, arrazak bere jatorrizko hainbat ezaugarri galdu du  Arrazak jasotako eragin kaltegarrien inguruko artikuluak ez dira falta, Dülmengo "jatorrizko zaldi basatien" inguruko ahotsen aurrean . Benetan antzinako poni basatiak zer ziren eta gertatutako inguruko "akats dramatikoez" hitz egiten da. "Akats tragiko batek Kontinenteko azken zaldi basati taldea desagerrarazi zuen" iritzia hor dago ere.

Ikuspegi honek zera dio; hamarkada batzuk baino ez ziren behar zaldi basatien populazio paregabe batek bere jatorrizko ezaugarriak galtzeko, bere benetako forma beste zaldiekiko izandako gurutzaketen bidez ezabatzeko.

Arrazaren jatorrizko ezaugarrien galera atzetik dator. Dülmen poniaren lurrak von Croy familia aristokratikora igaro zirenean, jabeak konturatu ziren Alemanian bizirik irauten ziren azken zaldi basatien jabe zirela. Aldi berean, bazekiten etxeko zaldiek ere eragiten zietela basatiei, zeren eta, batez ere kolore beltzaraneko animaliez gain, noizbehinka gaztainak edo zaldi grisak ere izaten baitziren. Hala eta guztiz ere, populazio erabat berezia zen, gutxienez XIV. mendetik basatian bizi izan zena.

1.847an, Alfred von Croy-k bere lurretan zaldientzako erreserba bat sortzea erabaki zuen, arriskuan zeuden animaliak bizirauten laguntzeko. Ondorioz, Dülmengo zaldiek ez zuten Alemaniako beste artalde basatien patua jarraitu.

Urtebetetik gorako zaldi-taldeak urtero beren samaldak sortzen saiatzen zirenez, behorrak bilatzen zituzten eta haiekin parekatzeko aukera baten bila borrokatzen ziren, inguruko nekazariei kalteak eraginez eta egoera arriskutsuak sortuz. Horregatik, 1907an, maiatzeko azken larunbatean zaldi gazteak harrapatzeko urteroko tradizio berri bat ezarri zen.

Hala ere, erreskate ahaleginak egin arren, Dülmeneko zaldiek patu tristea izan zuten. Populazio txiki eta itxi batean endogamiaren beldurrez, XX. mendearen hasieran, beste arraza batzuetako zaldiak ere artaldean sartzen utzi ziren, besteak beste, galesdar poniak, mongoliar zaldiak eta hutsul poniak. Horrela, Dülmeneko zaldiek beren benetakotasuna galtzen hasi ziren etengabe.

XX. mendearen erdialdean jaso zuen kolpe hilgarria kontinenteko azken zaldi basatiek. Garai hartan, zientzialariek gris koloreko tarpana zaldi basatien arbasotzat hartzen zuten. Hori dela eta, 1.957tik aurrera, Poloniako Konik zaldiak bakarrik ugaldu ahal izan ziren bertako behorrekin. Poloniako zaldiak hazten ziren haien kolore grisa tarpanen itxuraren ideia nagusiarekin bat zetorren ziurtatzeko.

Dülmen ponien taldeak, jatorriz ile marroia eta zurda beltza zuten animaliak zirenak (Dartmoor poniaren oso antzekoak), kolore grisa lortu zuten hainbat urtez "erreskate" hazkuntza bideratuaren ondoren. Gaur egun, ia ezinezkoa da Poloniako Koniketatik bereiztea.

Neurri honen tragedia 2009an bakarrik argitara atera zen. Garai hartan, DNAren analisi genetiko arkaikoek erakutsi zuten Europako zaldi basatien jatorrizko kolorea gaztaina zela, hau da, ile marroia eta zurda eta isats beltzak zituzten animaliak. Ikerketa gehiagok erakutsi dute gris koloreko tarpana ziurrenik etxekotutako zaldi basati bat zela.

Dülmengo zaldiak, jatorrizko forma autentikoan, Exmoorko zaldiekin oso antzekoak zirela ikustea, 1930eko hamarkadan ateratako argazkiek erakusten dutenez.

Telebistako erreportajeek, dokumentalek eta aldizkari ezagunek oraindik ere Dülmen poniari buruz "kontinenteko azken zaldi basatia" deitzen duten arren, izena bakarrik iraun du. Poloniako Konikarekin gurutzatu zenez, bertako samalda benetako zaldi basatien zantzu guztiak galdu zituen.

 Zaldi basatiaren iruditeria Germaniar folklorean 
Nibelungoen kanta olerki germanikoan zera kontatzen da; nola Sigfridok "zaldi amorratu" bat akabatu zuen Wasgosko basoan izandako ehizaldi batean. Antza, zaldi hura basoko tarpan bat omen zen. Garai haietan basazaldi ugari zegoen oraindik Alemaniako basoetan.

Zaldi basati hauek, tarpanak edo bere ondorengo zuzenak, germaniar jatorrizko baso basatien ikurra izan dira betidanik. Heck zaldia jatorrizko  ikur hau berreskuratzeko ahalegin bat izan da. 

Heck anaiak hasi ziren tarpana birsortzeko saiakera honekin, joan den mendeko 20-30. hamarkadetan. Uroa bersortzeko saiakerarekin batera. Zoologian adituak ziren anai hauek uste zuten espezie bat ez dela erabat desagertzen bere ondare genetikoa beste arraza edo espezietan gordeta dagoen bitartean. Hautatutako gurutzaketen bidez posiblea dela desagertutako arrazak edo espezieak berreskuratzea. Hainbat abere arraza zaharren gurutzaketen haien ondorioa "Uro berriak" izan bazen eta baita Heck zaldia. Euren asmoa abere hauek ikutu gabe utzikom liratekeen basoetan askatzea zen. Germaniar basoaren "izpiritua" bererskuratzeko. Uroaren kasuan bezala, bereziki abereen itxuran jarri zuten beraien ahaleginak, basazaldien beste ezaugarriak gutxiago kontutan hartuz. Tarpanen antzinako itxura ezagutzeko labar-pinturak eta antzineko tarpanen argazki zein marrazkiak ikusi zituzten Europa guztian zehar.

Heck anaien lana oso kutsatua geratu zen euren ahaleginak nazien sostengu eta bultzada izan zutelako.

Aipatu denez, une batzuetan, "jatorrizko zaldi basatia" berreskuratzeko ahalegina egon da Dülmen poni arraza kudeatzeko orduan. Heck zaldiak sortzeko, beste hainbat arrazen artean, Dülmen poniak erabili zituzten.

 Arrazaren egungo egoera 

Alemaniako bertako etxabere arrazen kontserbazioan aritzen den Gesellschaft zur Erhaltung alter und gefährdeter Haustierrassen (Alemaniako Etxabere Arraza Zaharrak  eta Arriskuan Daudenak Zaintzeko Elkarteak), elkarteraen arabera arraza desagertzeko zorian dago Dülmener. . Gesellschaft zur Erhaltung alter und gefährdeter Haustierrassen. . Dulmen ponia Arriskuan Daudenen Arrazen Zerrenda Gorrian sartu zuten 1.994ko otsailean.

FAOk bere mehatxu-maila "arrisku larrian" jo zuen 2.007. urtean. Uppsalako Unibertsitateak egindako eta 2.010eko abuztuan FAOrentzat argitaratutako ikerketak, Dülmen Ponia ere arrisku larrian dagoen Europako bertako arraza gisa zerrendatzen du.

2.016an, DAD-ISen erregistratutako populazioa 36 banakokoa zen, eta datu-baseak arraza arraro gisa ere zerrendatu zuen (2010). Dülmener poniak, gainera, desagertzeko arriskuan dauden arrazak babesteko Alemanian ematen diren laguntza ekonomikoak jasotzeko eskubidea du.

2.024. urtean,  Merfelder Bruchen-tik kanpo, Zaldiketa Federazioak zortzi zaldi erregistratu zituen, horietatik hiru parada zaldiak belza erabiltzekogai. Haietaz aparte 41 behor erregistraturik zeuden.

GEH-ko zerrendan daesagertzeko arriskuan dagoen arraza bezala agertzen da, lehen kategorian. Dülmen zaldia "Urteko Arriskuan Dagoen 
Abere Arraza" izendatu zuten 2014an Alemaniako Etxabere Arraza Zaharrak  eta Arriskuan Daudenak Zaintzeko Elkarteak (GEH).

Arrazaren egoera ez da zuzpertu azken urtetan. Arrazari buruzko WEB-a .

 Dülmen ponia kulturan eta ikonografian
 Argazkilaritza 
Dülmen behor baten eta bere moxalaren argazkia, Peter Thomann argazkilariak 1.963an Wildpferdebahn-en (Zaldi Basatien Itxitura) ikasle garaian kasualitatez ateratakoa,  World Press Photo Award  argazki saria irabazi zuen 1.964. urtean (Ezaugarrien kategoria eta Jendearen Aukeraren Saria). Kolore argiko zaldi-kume bat erakusten du bere amaren ondoan, atzealdea ilun agertzen dena. Zuri-beltzeko argazkian, moxala zuzenean bere amaren gorputzean zizelkatuta balego bezala dirudi. Bien trosta ezin hobeto sinkronizatuta dagoela dirudi.

1996an, irudia Guinness Errekorren Liburuan sartu zen munduko argazkirik kopiatuena bezala/. 2001era arte, argazkia eredu gisa balio izan zuen bi zaldi estilizatu irudikatzeko, AEBetako Kentucky estatuko matrikuletan.

 Literaturan 

 Ursula Bruns: Die Wildpferde von Dülmen. 1 Jahr lang Beobachtungen in der Wildbahn. Mit Fotos von Karl-Heinz Klubescheidt. Hörnemann, Bielefeld 1990, ISBN 3-87384-157-6.
 Cordula Marx, Agnes Sternschulte (Hrsg.): „… so frei, so stark …“ Westfalens wilde Pferde (= Schriften des Westfälischen Freilichtmuseums Detmold – Landesmuseum für Volkskunde. Bd. 21). Klartext, Essen 2002, ISBN 3-89861-082-9.
 Erik Potthoff, Dietmar Rabich: Dülmen – gestern und heute. 1. Auflage. Laumann-Verlag, Dülmen 2013, ISBN 978-3-89960-397-2, Umland, Wildpferde, S. 246 f.

 Dülmengo urteroko zaldien harrapaketa festa 
Ohitura 1.907. urtean hasi zen, beti maiatzeko azken larunbatean.  
Egun horretan samalda pista batera eramaten dute urtebeteko poni arrak harrapatzeko. Horrela bereizten dituzte etorkizunean zaldien arteko borrokak saihesteko.

Urtebeteko zaldiak gizonek harrapatzen dituzte esku hutsez. Harrapatu ondoren, enkantean saltzen dituzte. Behorrak, berriz, nekez ateratzen dira erreserbatik Dülmen poniaren elkartearen WEB orrialdea. 

Dülmen hiria, zaldi basatien hiria bezala ezaguna da. Poni hauen irudia hiriko ikurra bilakatu da, eta urteko zaldien harrapaketa festa erreferente bat.  
Arrazari buruzko erreferentziak Dülmen hiriko web batean.  . Eskualdeko erreferente kultural indartsuak dira poniak eta jaialdia Arrazari buruzko artikulua.  .

Urtero zaldi basatiak harrapatzeko ekitaldia, beti maiatzeko azken larunbatean egiten da. Milaka bisitarik ikusten dituzte gizonezko batzuek eskuz eta soakz zaldi gazteak samaldatik bereizten. Hori beharrezkoa da endogamia eta zaldien arteko borrokak saihesteko. Harrapatutako arrak enkantean saltzen dira edo zozketan eskaintzen dira.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Bideoak 
 Dülmen ponia, samalda handiaren airetik ateratako irudiak.  

Kategoria:Poniak
Kategoria:Zaldi arraza garaikideak
Kategoria:Basazaldiak
Kategoria:Alemaniako bertako zaldi arrazak
Kategoria:Ipar Renania-Westfalia
Kategoria:Meategiko zaldiak