Dunetako krabelin

Dunetako krabelina (Dianthus hyssopifolius) Kariofilazeoen familiako eta urteko landarea da, hegoaldeko Europan (tartean Euskal Herrian) jatorria duena.

Dianthus hyssopifolius subsp. gallicus,  edo frantziar krabelina izendatua, aldaera nagusia eta ezagunena du.

Dianthus genero konplikatua da, taxon aldakorrak ditu eta hibridoak sortzeko gaitasun handia. Horregatik, zaila izan daiteke espezieak identifikatzea.

 Deskribapena 
Landare iraunkorra, laxoki soropildua. Zepa lodituz, maiz urrun samarra, ateratzeko zaila; horregatik oso gutxitan ikusten da herbarioetan. Zurtoin loredunak (5) 20-40 (125) cm, normalean finak, angelu-gabeak, adartsuak edo sinpleak.

(5)10-50(200) x 1-3 (4) mm-ko hostoak, luzeago edo laburrago zorroztuak edo, salbuespenez azpi-kamutsak, normalean ez zurrunak, lauak, glauko samarrak normalean.

Loreak 1-7 (14), usaintsu samarrak. Kalikuluaren brakteak oso aldakorrak, kalizarena baino luzeagoak izan daitezkeenak edo kalizaren ⅓era iritsi ezin direnak, uzkurtuta edo neurri handi batean ahulduta akumen belarkara batean.

Kaliza (17)20-25(30) mm, azpi-zilindrikoa; koskak, eskuarki, obatu-lantzeolatuak eta mukronatuak.

3 cm-ko diametroa duen korola. Petaloak bizardun samarrak, arrosa kolorekoak edo zuriak ere bai, gehienetan orban basal ilun batekin, gutxi-asko laziniatuak, azkazal exertoa.

Fruitua kapsula exertoan.

Ekainetik abuztura loratzen da.

 Habitata eta ekologia 
Belardi mesofiloetan, sastrakadietan, baso argietan eta harkaitzetako erlaitzetan bizi da. Ez du zerikusirik substratu geologikoarekin, itsas mailatik 2500 metroko altuerara.

 Banaketa 
Suitzako. Italiako, Jugoslavia ohiko, Albaniako, Frantziako, Andorrako, Portugalgo eta Espainiako alpino eremua. Iberiar penintsulan ohikoa da Pirinioetan eta Kantauriar mendietan. 

 Taxonomia 
Dianthus hyssopifolius Carl Linnaeus-ek deskribatu eta Centuria I. Plantarum ... 11. 1755ean argitaratu zuen. 

 Zitologia 
Dianthus hyssopifolius-aren kromosoma kopurua (Fam. Caryophyllaceae) eta  azpi-espezifikoen taxonak: 2n=60, 90. 

 Etimologia 
Dianthus: izen generikoa, grezierazko Jainkoa (“Zeus-ena) eta anthos (<<lorea>>) hitzetatik datorrena, eta Teofrasto botaniko grekoak aipatu zuena.

Hyssopifolius: latindar epitetoa, “Hyssopus hostoak bezala” esan nahi duena. 

 Sinonimia 

 Dianthus	acuminatus Tausch
 Dianthus	alpestris Sternb.
 Dianthus	ambiguus Salisb.
 Dianthus	condensatus Kil.
 Dianthus	controversus Gaudin
 Dianthus	eynensis Sennen
 Dianthus	monspeliacus L.
 Dianthus	monspessulanus L.
 Dianthus	monspessulanus var. jacetanusP.Monts.
 Dianthus	odoratissimus Vest ex Rchb.
 Dianthus	oreades Balb. ex Nyman
 Dianthus	plumosus DC. ex Spreng.
 Dianthus	saxatilis Pers.
 Dianthus	sprengelii G.Don
 Tunica	arenaria Scop.

subsp. gallicus (Pers.) M.Laínz & Muñoz Garm

 Dianthus	gallicus Pers.
 Dianthus	monspeliacus subsp. gallicus(Pers.)	M.Laínz & Muñoz Garm. 

 Herri-izenak 
Espainieran: Clavel silvestre, clavel de montaña, clavelina de Montpellier, clavelina de pluma, clavelinos, clavelitos, clavellina de pluma, clavellinas deshilachadas, plumaria. Galizieran: Craveliñas, curamil. Asturiarrean: Clavel del puertu, clavel montés, claveles, clavelinas, clavelinas monteses, clavelines, clavelinos. Katalanez: Clavell de pastor, clavell del pastor.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Dianthus
Kategoria:Landare apaingarriak
Kategoria:Euskal Herriko flora
Kategoria:1755. urtean deskribatutako landareak
Kategoria:Frantziako flora
Kategoria:Europako flora