Berberetxo arrunt

Berberetxo arrunta edo margola arruntaMargola Hiztegi gastronomikoa, Gastronomiazko Euskal Anaiartea (noiz kontsultatua: 2025-04-05)Itsasoa garbitzen Zientzia kaiera, Juan Ignacio Pérez eta Miren Bego Urrutia (noiz kontsultatua: 2025-04-05)Margol OEH Euskaltzaindia (noiz kontsultatua: 2025-04-05) (Cerastoderma edule) Cardiidae familiaren ur gaziko bibalbio espeziea da. Ekialdeko Ozeano Atlantikoaren kostaldeetan, Norvegiatik mendebaldeko Afrikaraino, oso ugaria da. Jateko ona, egosita edo gordinik jan daiteke. 

 Deskribapena 
Maskor biribila duen bibalbioa da, triangelu itxura hartzen duena. Txikiak izan ohi dira, 3'5-5 cm artekoak, baina badira 6 cm-ko tamaina hartzen dutenak ere. Maskorra zuri-horixka izan ohi da eta lerro ilunak azaltzen ditu. 22-28 sahiets erradial ditu eta lerro arantzatsu kontzentrikoek gurutzatzen dituzte sahiets horiek.

 Bizimodua 
Bibalbio guztiak bezala berberetxoa ere itsasoko ura iragaziz elikatzen da. Sifoi batekin hartzen du ura, bertan dauden partikulak harrapatzen ditu eta beste sifoi batetatik kanporatzen du.

Larba pelagikoak sortuz ugaltzen da. Bibalboen artean nahiko berezia da sexu bakarreko aleak izaten baitira berberetxoak. Urtean bi ugalketa sasoi izaten ditu, udaberrian eta udazkenean.

Sei urte bizitzera iritsi daiteke.

 Harraparitza 
Gizakia du harrapari nagusia baina ez bakarra. karramarroek, hainbat arrain zapalek eta hegazti limikolek ere jaten dute berberetxoa. Karramarro berdeak (Carcinus maenas) esate baterako 40 berberetxo jaten ditu batazbeste egunero. Berberetxo txikienak jaten dituenez haien populazioan eragin handia du.

Ihes egiteko mekanismo berezia du, salto egiteko gai baita. Oinarekin palanka eginez metro erdiko jauziak egiten ditu.

 Banaketa eta habitata 
230px|thumb|Berberetxoak sarean, Norvegian.
Banaketa oso zabala du izan ere espezie eurioaikoa da tenperatura eta gazitasun maila desberdinak ondo jasaten dituena. Ozeano Atlantikoan aurkitzen da, Barents itsasoan, Baltikoan, Mediterraneoan (nahiko urri) eta Afikako kostaldean Mauritaniaraino jeisten da. Graba, lokatz eta hareatan hondoratuta bizi da.

Ipar itsasoan berberetxo berdearekin (Cerastoderma glaucum) elkarbanatzen du habitata baina ez da hibridaziorik aurkitu, ziurrenik gametoak ez dira osagarriak izango.

 Erabilera 
Aurrehistoriako ehiztari-biltzaile komunitateentzat elikagai garrantzitsua izan zela erakusten dute leizeetan aurkituriko maskorrek eta hormetako irudiek. Neolito garaiko zeramikari ere  zeramika kardial esaten zaio, berberetxoen (Cardiidae familia) oskolekin egiten baitzitzaizkon apainketak.

Gaur egun ere asko harrapatzen da jateko eta akuikultura industria garrantzitsua sortu da berberetxoen inguruan.

Berberetxoaren maskorrarekin karea lortzeko industria ere aipatzekoa da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Cardiidae
Kategoria:Itsaskiak
Kategoria:Euskal Herriko itsas moluskuak
Kategoria:Lineok deskribatutako taxonak