Yurta

Yurta (Turkiar hizkuntzetan) edo Ger (Гэр, mongolieraz) Asiako zenbait herri nomaden tradiziozko etxebizitza da, solairu bakarrekoa eta biribila. Erraz eraiki eta deseraiki daiteke eta larruz eta feltroz isolaturik dagoenez beroa, energia, oso modu eraginkorrean aprobetxatzen du. 

Erdialdeko Asiako estepatan milaka urtetan zehar erabili izan da, Mongolian bereziki. Gaur egun yurta finkoak ere badira, zurezko edo zementuzko oinarria dutenak. Etxebizitza eredu hau Asiatik Europara eta Amerikara ere esportatu da.

 Historia 
Erdialdeko Asian duela gutxienez 2.500 urtetatik erabili izan dira yurtak. Herodoto greziar historialariak egin zuen yurtaren aurreneko deskribapena, eszitiar jendeen etxebizitzak baitziren. Hauek zaldiak hazten zirtuzten herri nomada osatzen zuten, Itsaso Beltzetik iparraldera bizi izan zirenak K.a. 600 eta K.o. 300 urteen artean.

IV. eta VI. mendeen artean Erdialdeko Asiatik Europara iritsi ziren hunoen etxebizitza mota nagusia ere yurtak izan ziren.

XIII. mendean egin ziren ezagun Mongolen Inperioa Europa aldera eta Ekialde Hurbilera zabaldu zenean. 1246. urtean Güyük Khana aukeratzeko kurultai asanbladara Giovanni da Pian del Carpini frantziskotar apaiza bidali zuen Inozentzio IV.a aita santuak haren ordezkari izan zedin, eta Carpinek yurtak ikusi eta deskribatu egin zituen.  Marco Polo veneziar bidaiariak Kublai Khan enperadoeraren yurten erabilera deskribatu zuen.

XX. mendetik aurrera erakargarri bihurtu dira duten estetikarengatik eta praktikotasunarengatik.

Gaur egun Mongoliako etxebizitza ohikoena izaten jarraitzen dute. Ulan Bator hiriburuan bertan ere biztanleriaren erdia baio gehiago bizi da yurtatan.

 Eraikuntza 
Yurta mongoliar baten eraikuntzak bi ordu inguruko lana dauka. Sareta batek osatzen du horma zirkularra eta luzera bereko oholek teilatuaren egitura. Horrela eraikitzen da yurta bat:

UrratsakIrudiak Sareta batekin horma zirkularra osatzen da.Saretak atearentzako markoa badu.  180px Sabaia eraikitzen hasten da.Horretarako shangyrak koroa ezartzen da erdian.Zutabe batedo bi izaten ditu tente eusteko.  180px Sabaiko ohol guztiak ezartzen dira koroatik hormetara era erradialean.  180px Estalki fin batez estaltzen da sabaia.  180px Feltroarekin estaltzen da yurtaren egitura.  180px Kanpoaldeko estalkia ezartzen da.  180px Soka sendoekin yurta inguratzen da estalkia finkatzeko.  180px Amaierako emaitza.  180px

 Sinbolismoa 
Kirgizistango banderaren erdigunean yurta baten shangyrak koroa marrazturik dago.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Etxeak
Kategoria:Eraikinak motaren arabera
Kategoria:Herri arkitektura
Kategoria:Etxe motak