Elisabet Erreginaren uharteak

Elisabet Erreginaren uharteak (ingelesez: Queen Elisabeth Islands) Kanadako Artikoko uhartedia da, 74° 30’-ko latitudetik gora dauden uharteak hartzen dituena, lehenengo Parry eta Sverdrup uharte multzoak barne. Ellesmere, Melville, Devon eta Axel Heiberg dira uharte nagusiak. 419.061 km² hartzen dute guztira eta 325 lagun bizi dira bertan.

 Uharteak 

Hauek dira, mapan adierazita, uharte nagusiak artxipelagoan:


Uharteen artean, Melville uhartearen mendebaldea eta haren ipar-mendebaldera dauden beste batzuk Kanadako Ipar-Mendebaldeko Lurraldeen barruan daude administratiboki; baina ekialdeko lur gehienak Nunavut eskualdean daude, Inuit herriaren autogobernuko zonaldean.


Elisabet Erreginaren uharteak (100 km² baino gehiago)            Ranking        Munduan Kanadan Multzoan Izena Probintzia Azalera(km²) Perimetro(km) Biztanleria(2001) Punturik garainea Garaiera 010  CAN-03  01  Ellesmere uhartea  Nunavut     168  Barbeau mendia   027  CAN-06  02  Devon uhartea  Nunavut         Devon izotz-eremua   032  CAN-07  03  Axel Heiberg uhartea  Nunavut         Outlook Peak   033  CAN-08  04  Melville uhartea  Ipar-mendebaldeko Lurraldeak  Nunavut         Izengabeko lekua   054  CAN-13  05  Bathurst uhartea  Nunavut         Stokes mendiak   055  CAN-14  06  Patrick Printzearen uhartea  Ipar-mendebaldeko Lurraldeak        Izengabeko lekua   069  CAN-16  07  Ellef Ringnes uhartea  Nunavut        Isachsen Dome   096  CAN-21  08  Cornwallis uhartea  Nunavut     215  Izengabeko lekua    111  CAN-25  09  Amund Ringnes uhartea  Nunavut         Izengabeko lekua   115  CAN-26  10  Mackenzie King uhartea  Ipar-mendebaldeko Lurraldeak  Nunavut         Leffingwell Crags   171  CAN-30  11  Borden uhartea  Ipar-mendebaldeko Lurraldeak  Nunavut         Izengabeko lekua   185  CAN-33  12  Cornwall uhartea  Nunavut        McLeod Head   249  CAN-38  13 Eglinton uhartea  Ipar-mendebaldeko Lurraldeak        Izengabeko lekua   265  CAN-40  14  Graham uhartea(Nunavut)  Nunavut          273  CAN-43  15  Lougheed uhartea  Nunavut       Izengabeko lekua   294  CAN-44  16  Byam Martin uhartea  Nunavut       Izengabeko lekua   298  CAN-46  17  Vanier uhartea  Nunavut        Adam mendilerroa   311 CAN-48  18  Cameron uhartea  Nunavut        Wilmot mendia   336  CAN-52  19  Meighen uhartea  Nunavut        Meighen izotz-eremua   383  CAN-59  20  Brock uhartea  Ipar-mendebaldeko Lurraldeak        Izengabeko lekua    421  CAN-61  21  King Christian uhartea  Nunavut        King Christian mendiak   454  CAN-64  22  North Kent uhartea  Nunavut        Izengabeko lekua   467  CAN-65  23  Emerald uhartea  Nunavut        Izengabeko lekua    -  CAN-68  24  Alexander uhartea  Nunavut          -  CAN-73  25  Massey uhartea  Nunavut          -  CAN-78  26  Little Cornwallis uhartea  Nunavut        Izengabeko lekua   -  CAN-85  27  Coburg uhartea  Nunavut        Izengabeko lekua   -  CAN-87  28  Helena uhartea Nunavut           -  CAN-89  29  Stor uhartea  Nunavut        Izengabeko lekua   -  CAN-93  30  Baillie-Hamilton uhartea  Nunavut        Izengabeko lekua   -  CAN-112  31  Griffith uhartea  Nunavut            -  CAN-128  32  Hoved uhartea  Nunavut        Izengabeko lekua   -  CAN-136  33  Lowther uhartea  Nunavut          -  CAN-141  34  Buckingham uhartea  Nunavut        Monte Windsor 

 Lurraldea eta gizakiak 

Uharteetako ipar-mendebaldeko kostalde parte batzuk giza-okupazioarentzat gogorregiak suertatu zirela dirudi, baina gainerakoetan paleo-eskimo eta inuitak, herri artikoak, bizimodu nomadikoa egiteko gauza izan dira ingutune latz honetan.

Duela 4500 urte inguru iritsi ziren gizakiak lehen aldiz inguru honetara. Pre-Dorset izenarekin ezaguna den Paleo-Eskimo kultura anitz batek Bering itsasartetik mendebalderantz migratu zuen eta inguru honetaraino iritsi.  Ebidentziek iradokitzen dute Pre-Dorset kultura sasioaren araberako nomada zela, asentamenduen artean mugitzen zela baliabideak aprobetxatzeko. 

 Dorset kultura 
Pre-Dorset kulturari Dorset kulturak jarraitu zion duela 2800 urte inguru. Pre-Dorset eta Dorset kulturen arteko desberdintasunak teknologia litikoan, artean eta eraikuntza estiloetan daude, eta bata bestearen ondorengo zuzena dela pentsatu izan den arren, harremana ez dago argi. Dorset kulturan, arkua eta gezia ez ziren erabili, bai ordea aurreko zein ondorego kulturetan .

 Thule kultura eta inuitak 
Thule herria, inuit modernoaren arbasoak, Alaskatik Ipar-mendebaldeko Lurraldeetara eta Nunavutetara migratzen hasi ziren 1300. urterako.

Inuit herriak dira Thule kulturaren ondorengo zuzenak, eta uharte hauetan ere bizi ziren. Herri semi-nomadikoa ziren eta hortaz uhartea ondo ezagutu arren, ez zuten hemen edo beste toki batzuetan asentemandu jarraiturik egiten, bai ordea, neguko kanpamenduak 100 pertsona artekoak, eta udakoak aldiz, dozena bat edo gutxiagokoak.

20. mendearen 2. zatitik aurrera, inuiten bizitza nomadikoa aldatu egin da eta asentamendu finkoetan berrantolatu da kultura hau Kanada iparraldean, bereziki Nunavut esaten duten eskualdean. Herrietan finkatze hau behartua izan zen kasu batzuetan, eta hain zuzen ere egun artxipelago honetan dagoen Resolute / Qausuittuq herria (Ellesmere uhartean) hegoalderahotik ekarri zituzten Inuitekin sortu zen 1950eko hamarkadan. 

erdian|thumb|500x500px|center|Resolute edo Qausuittuq 2004. urtean.

Hala ere, urteen poderioz, eta azkenean auto-gobernu gaitasuna gauzatu delarik nolabait Nunavuten, azpiegitura sozial modernoak eta biziraupena ziurtatzeko, inuitek .ere bat egin dute asentamenduekin.

Resilutez gain, beste asentamendu bat dago uharteetan, Grise Fiord, hau ere Ellesmeren, bien artean 375 biztanle direlarik. Alert izeneko estazio meteorologiko bat ere bada, biztanlego ofizialik gabe, baina urte osoan zehar bertan zientzalari eta langileak dituena.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Elisabet Erreginaren uharteak