Lutezia

Lutezia (; ) erromatarren aurreko Galiako hiria izan zen. Merovingiarrek galo-erromatar hiria berreraiki zuten egungo Paris egiteko.

Parisii izeneko galiarren oppidum nagusia izan zen, jada K.a. III. mendean eskualdean bizi zirenak. Lutetia erromatarra Bièvre eta Sena ibaien lotunean zegoen, egungo Saint Genevieve muinoan, Latin auzoan.
erdian|thumb|520x520px|Paris erromatarren garian. Vidal Lablacheren oinplanoa

 Luteziatik Parisera 
Lutezia izena lehen aldiz aipatzen du Julio Zesarrek Galietako gerrari buruzko iruzkinak liburuan, K.a. 50. urtean. Parisiien oppidum-a dela idatzi zuen, hau da, parisii-tarren «hiri gotortua». Parisii-ak Parisko eskualdean K.a. III. mendetik aurrera finkatutako tribu zelta bat zen. Julio Zesarrek Senako uharte batean kokatu zuen galiarren Lutetia, eta horrek pentsarazi zie arkeologoei egungo Île de la Cité uhartean zegoela, Paris zaharraren erdiguenan. Hala ere, erromatarrek Luteziaz jabetzea erabaki zutenean, parisiarrek su eman zioten, eurrek sortatako hiriaren kokaleku zehatzaren arrastorik utzi gabe. Berriki egindako indusketa arkeologikoek Nanterre inguruan zegoela iradokitzen duten, Sena inguruko udalerria dena.

Sena ibaiaren ertzetatik La Défense Arkuraino garatzeko proiektu garrantzitsu baten bihotza izanik, Nanterre hirian erakusketa handi bat egin zen, bere lurraldean 10 urte baino gehiagotan egindako indusketa arkeologikoei eskainia. Etxebizitza-eremu zabala eta hogeita hamar bat hilobiko nekropolia aurkitu dira, K.a. III. eta K.a. I. mendeetakoak; hiri oso garrantzitsu baten hondakinak, aitzin-hiritarra zena (15 hektarea baino gehiago, Parisko Île de la Cité uhartearen bikoitza).  Nanterren hiri baten ezaugarriak aurkitzen dira, erran nahi baita bizileku dentsitate handia eta hiri egituraketa bereizgarri bat, garai hartan beste inon aurkitzen ez dena Sena ibaiaren ertzeko parisii-en lurraldeetan. Populazioaren zati bat oso animalia gazteez elikatzen da, eta horrek aberastasuna dakar. Nanterren eskulan anitzak eginak dira, horien artean txanponak jotzea. Parisii-en txanpona, beraz, Nanterren egiten zen.

Aztarna horiek agerian uzten dute Parisii-en lurraldean galiar aglomerazio handia egon zela, eta gaur egungo arkeologiako gai jakin batzuei buruzko eztabaida piztu dute, hala nola jatorrizko Lutetiaren (galiar oppiduma) kokapenari buruzkoa. Tradizioz, Parisen kokatzen zen, harresi barruko zorupean, baina oraindik ez da agertu garai hartako Budin Aroko aztarnen arrastorik. Nanterreko geografiak, ordea, defentsa hobea ahalbidetzen du oppidum batentzat, eta horrek kokapen horri sinesgarritasuna gehitzen dio.

Aldiz, arkeologoak ziur daude erromatarren konkistaren ondoren, K.o. I. mendean, eraiki zen Lutezia galorromatarraren kokapenaz.  Hiri berria Île de la Citén zegoen, eta hedatu zen batez ere, ezkerreko ertzean, Sainte-Geneviève menditik (Parisko 5. barrutian eta eta Latin auzoan) abiatuta. IV. mendearen hasieran, Luteziak Paris izena hartu zuen dokumentazioan eta, pixkanaka, antzinako hiriaren aztarnak ezabatuz joan ziren. XIX. mendearen bigarren erdira arte, Haussmannen obra handiekin, ez zen Lutezia aurkitu gutxi gorabehera ondo kontserbatutako hondakinen bidez.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 “Paris antique”. Musée d’Archéologie nationale.

Kategoria:Frantziako aztarnategi arkeologikoak
Kategoria:Parisko historia
Kategoria:Galiar hiriak
Kategoria:Antzinako Erromako hiriak