Hadrumetum

Hadrumetum iparraldeko Afrikako feniziar kolonia izan zen, Kartago baino lehen sortua. Ondoren, Afrika erromatarreko hiririk garrantzitsuenetako bat bihurtu zen, konkistatzaile bandaloek, bizantziarrek eta omeiatarrek suntsituta utzi aurretik. Aro Modernoaz geroztik Hammeim herria zen, gaur egun Susa (Tunisia) udalerriaren zati dena.

 Toponimia 
Fenizierazko izena edo punikoa honako hau izan zen:   (𐤃𐤓𐤌𐤕), Hegoa' edo  (𐤀𐤃𐤓𐤌𐤕) 'Hegoaldea'. Antzeko egitura bat agertzen da Espainiako Cádiz zaharraren feniziar izenean, Gadir ('Gotorleku') edo Agadir ('Gotorlekua') bezala agertzen dena.

Izenaren transkripzio zaharrek aldaketa handiak erakusten dituzte. Hainbat geografo grekok helenizatu zuten izena, hala nola, Adrýmē (Ἀδρύμη),New Class. Dict.|1860|loc=s.v. "Hadrūmētum"}}. Adrýmēs (Ἀδρύμης), Adrýmēton (Ἀδρύμητον), Adrýmētos (Ἀδρύμητος), Adramýtēs (Ἀδραμύτης) edo Adrámētós (Ἀδράμητος).Harry Thurston Peck, Harpers Dictionary of Classical Antiquities (1898), Hadrumētum Inskripzioek eta txanpon erromatarrek Hadrumetum latinizazioa estandarizatu zuten, baina beste iturri batzuetan ere agertzen da, hala Adrumetum, Adrumetus, Adrimetum edo Hadrymetum. deitua. Erromatar kolonia bezala birsortu ondoren, bere izen formala Kolonia Konkordia Ulpia Trajana Angusto Frugifera Hadrumetina izan zen, bere babesle inperiala zen Trajano ohoratzeko.

Honoriopolis izena eman zion Honorio enperadoreak V. mendearen hasieran, Hunericopolis Huneriko errege bandaloakO. Maenchen-Helfen, The World of the Huns. IX. pie de página 113. eta Justinianopolis Justiniano I.a bizantziar enperadoreak.

 Geografia 
Hadrumetum, Kartagotik 160 km hegoaldera, portu-hiria izan zen,  Hammameteko golkoan  () ibai txiki baten bokalea kontrolatzen zuena. Tunisiako kostalde mediterraneorako irteera bat izan zen.

 Arkeologia 
Hadrumetumgo hondakinak Hammeim herrixkan altxatzen ziren, Susa modernotik 10 kilometrora. Susa hazi egin zen inguruan sartzeko.John William Norie, New Piloting Directions for the Mediterranean Sea, the Adriatic, Or Gulf of Venice, 1831, p. 348}}.

Frantziar agintearen mende, A. Daux ingeniari frantziarrak erromatar hiriko merkataritza-portu zaharreko ontziraleku eta kai-muturrak eta bere portu militarraren lerroa berraurkitu zituen. Gehienak artifizialak izan ziren eta antzinatik lohi azpian geratu ziren. Louis Cartonek eta Leynaud abadeak kristau-katakonba zaharrak berraurkitu zituzten 1904an. Katakonba horien tunelak hainbat kilometrotan hedatzen dira, sarkofagoez eta erromatar eta bizantziar inskripzioz betetako lurpeko galeria txikien bidez.

Harresi punikoez, portu erromatarrez eta katakonba bizantziarrez gain, akropoliaren, basilika bizantziarraren, erromatar zirkuaren, zisternen, erromatar antzokiaren eta nekropoli puniko baten hondakinak ikus daitezke.

 Kristautasuna 
Erromatar hiri handi bezala, Hadrumetumek hainbat martiri eta santu kristau sortu zituen: Mavilo Karakalaren erregealdiaren jazarpenetan eta Felix Hadrumetumgoa eta Biktoriano apezpikua bandaloetan, bere menpekoak arianismora indarrez bihurtu nahi zutenak. 255etik 551ra, hiria gotzaindegi kristau baten egoitza izan zen. Egoitza XVII. mendean jarri zen berriro martxan, Eliza katolikoaren tituludun elizbarruti gisa.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 



 .


 Kanpo estekak 

Kategoria:Tunisiako aztarnategi arkeologikoak
Kategoria:Antzinako Erromako hiriak
Kategoria:Ipar Afrika aurreislamiarra
Kategoria:Feniziar koloniak