Sopron

Sopron (hungarieraz:  ahoskatua; ; ; ) mendebaldeko Hungariako hiria da, Győr-Moson-Sopron konderrian dagoena. Austriako mugatik gertu dago, Vienatik 60 kmra, eta Budapestetik 220 kmra, eskualde menditsu batean. 2015ean 61.780 biztanle zituen.

Hiriko klima oso onuragarria da ardogintzarako; mahats mota nagusia kékfrankos da.

 Historia 
Antzinako Erromaren garaian Scarabantia () izena eman zitzaion. Barbaroen inbasioetan hiria suntsitu zuten, eta ez zen magyarren konkista arte (XI. mendean) berreraiki, Suprun izenarekin. 1153. urtean komertzio-gune garrantzitsu gisa aipatzen da. 1273an, Otakar II.a Bohemiakoak gaztelua hartu zuen. Hiria hungariarrei itzuli zitzaien Ladislao IV.ari esker, eta honek hiri aske izendatu zuen.

XVI. mendean, otomandarrek Hungariaren zati handi bat hartu zuten, baina Sopron ez zen inoiz turkiarren eskuetan erori. Hori dela eta, hiria handitu zen, Hungariako beste herrietako jende askok bertara ihes egin zuelako. 1676an, sute batek hiria suntsitu zuen. Hurrengo urteetan hiria berreraiki zuten, eta arte barrokoaren gune bihurtu zen.

Lehen Mundu Gerra amaituta, Saint-Germaingo Itunaren ondorioz, mendebaldeko Hungariako lau lurralde Austriari eman zitzaizkion: Pressburg (Pózsony, gaur egungo Bratislava), Eisenburg (Vas), Ödenburg (Sopron) eta Wieselburg (Moson). 1921ean, herri-matxinada baten ondoren, Soprongo biztanleek Hungariaren barnean gelditzearen alde bozkatu zuten.

Bigarren Mundu Gerran, Sopronek bonbardaketa ugari jasan zituen; 1946an sobietarrek hiria hartu zuten. 1989an, europeismo eta antikomunismoaren eredu gisa ikusia izan zen, ekialdeko biztanleei Austriako muga gurutzatzen uzteagatik.

 Biztanleria 
2011n Sopronen 59.459 lagun bizi ziren; etniari dagokionez, %85 hungariarrak ziren, %5,7 alemaniarrak eta %0,7 ijitoak.

Soprongo bilakaera demografikoa (1850-2015)

 Biztanle famatuak 
 Franz Liszt (konpositorea)
 Franz von Suppé (konpositorea)
 Georg Trakl (poeta)
 Roger de Apulia (idazlea)
 Mihály Tóth (futbol jokalaria)
 Géza Ankerl (soziologoa)

 Hiri senidetuak 
 Seinäjoki, , 1986tik
 Kempten, , 1987tik
 Bad Wimpfen, , 1990etik
 Bolzano, , 1990etik
 Rorschach, , 1991tik
 Mediaş, , 1994tik
 Eisenstadt, , 2002tik
 Kazuno, 
 Eilat, 
 Esparta, 
 Banská Štiavnica, 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 ,  Hiriaren webgune ofiziala, sopron.hu
 ,  Soprongo unibertsitatea, nyme.hu

Kategoria:Hungariako udalerriak