Panamerikar Jokoak

Panamerikar Jokoak 4 urtetik behin ospatzen den ospakizun kirolanitz bat da. Bertan, Amerikar kontinenteko herrialde guztiek parte hartzen dute, eta Panamerikar Kirol Erakundeak antolatzen ditu. Azkenengo edizioa Mexikoko Guadalajara hirian ospatu zen 2011n.

 Historia 

Panamerikar Joko batzuk ospatzeko ideia 1920ko hamarkadatik ospatzen diren Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Jokoetatik dator. 1932an lehen proposamen bat egin zen. Lehen edizioa 1942an ospatu behar zen Buenos Airesen, baina Bigarren Mundu Gerraren ondorioz bertan behera utzi behar zen, 1951raino atzeratuz eta egoitza mantenduz. Ordutik etenik gabe ospatu dira lau urtetik behin, kontinenteko alde guztietako hirietatik pasatuz.

Edizio bakoitzean, Panamerikar Jokoak tamainaz eta garrantziz handitzen joan ziren. Mende erdi baino gutxiagoan herrialde, kirolari eta modalitate kopurua bikoiztu zen, munduko kirol egutegiko lehiaketa nagusienetako bat bihurtu den arte, bere azken edizioan 42 herrialdek eta 5000 kirolarik parte hartzera iritsiz.

Zenbait erakundek Panamerikar Jokoak lacrossea edo ulama edo mesoamerikar pilota jokoa bezalako antzinako amerikar kirolak ez gehitzeagatik kritikatu dituzte. Hala, kontinenteko lehen biztanleak izan ziren Amerikako indigenen tradizioa baztertzen da.

 Jokoak 
UrteaEdizioaEgoitzaIraupenaHerrialdeakKirolakKirolariak1951I. Panamerikar JokoakBuenos Airesotsailak 25-martxoak 921182.5131955II. Panamerikar JokoakMexiko Hiriamartxoak 12-martxoak 2622172.5831959III. Panamerikar JokoakChicagoabuztuak 27-irailak 725152.2631963IV. Panamerikar JokoakSão Pauloapirilak 20-maiatzak 522191.6651967V. Panamerikar JokoakWinnipeguztailak 23-abuztuak 629192.3611971VI. Panamerikar JokoakCaliuztailak 30-abuztuak 1332172.9351975VII. Panamerikar JokoakMexiko Hiriaurriak 12-urriak 2633193.1461979VIII. Panamerikar JokoakSan Juanuztailak 1-uztailak 1534213.7001983IX. Panamerikar JokoakCaracasabuztuak 14-abuztuak 2236223.4261987X. Panamerikar JokoakIndianapolisabuztuak 8-abuztuak 2338274.4531991XI. Panamerikar JokoakHabanaabuztuak 2-abuztuak 1839284.5191995XII. Panamerikar JokoakMar del Platamartxoak 12-martxoak 2642345.1441999XIII. Panamerikar JokoakWinnipeguztailak 23-abuztuak 842335.2752003Panamerikar JokoakSanto Domingoabuztuak 1-abuztuak 1742345.5002007XV. Panamerikar JokoakRio de Janeirouztailak 12-uztailak 2942335.6622011XVI. Panamerikar JokoakGuadalajaraurriak 14-urriak 3042365.996Guadalajara recibirá a 5.996 deportistas2015XVII. Panamerikar JokoakTorontouztailak 10-uztailak 2641366.1322019XVIII. Panamerikar JokoakLimauztailak 26-abuztuak 1141396.6682023XIX. Panamerikar JokoakSantiagourriak 6-urriak 222027XX. Panamerikar JokoakBarranquilla

 Domina taula 

Jarraian ikus daitekeena Panamerikar Jokoetako domina taula historikoa da. Dominak Olinpiar Batzorde Nazionalen arabera sailkatuak daude, eta gehiengotik gutxienekora sailkatzen dira lortutako urrezko dominen arabera. Berdinketa balego, berdin ordenatzen da zilarrezko domina kopuruaren arabera, eta, kasu honetan ere berdinketa balego, beste horrenbeste egingo litzateke brontzezko dominekin. Azkenik, bi herrialde edo gehiagoren artean urrezko, zilarrezko eta brontzezko dominen kopuruan berdinketa balego, herrialde guzti horiek postu berean zerrendaratuko lirateke eta alfabetikoki sailkatuko lirateke.

1 Ameriketako Estatu Batuak 1.8611.3799334.1732  Kuba8395665271.9323  Kanada3775867331.6964  Brasil2873194601.0665  Argentina2793054079916  Mexiko1992594599177  Venezuela841832575248  Kolonbia82134195411 9  Txile 398513325710  Puerto Rico277912122711  Dominikar Errepublika265210518312  Jamaika22425812213  Ekuador2121468814  Guatemala14143765 15  Uruguai1124437816  Trinidad eta Tobago820275517  Bahamak713113118  Peru530599419  Holandarren Antillak59173120  Costa Rica5681921  Panama323315722  Surinam 3251023  Guyana24121824  El Salvador17122025  Bermuda143826  Kaiman uharteak 141627  Antigua eta Barbuda 103428  Nikaragua 0471129  Birjina uharte amerikarrak 0461030  Barbados 0391231  Haiti 025732  Saint Kitts eta Nevis 020233  Paraguai 016734  Bolivia 014534  Honduras 014536  Dominika 012337  Grenada 012338  Belize 0022    Santa Luzia 002240  Saint Vincent eta Grenadinak 0011 Guztira 4.2084.0804.74913.037

 Neguko Panamerikar Jokoak 
Neguko Panamerikar Jokoen edizio bakarra 1990eko irailak 16 eta 22 artean ospatu zen Argentinako Mendoza probintziako Las Leñas hirian. Jatorrian 1989rako programatua zegoen, baina elur eskasiak ospakizunaren data aldatzera behartu zuen. Alabaina, baldintza klimatikoengatik eta elur urriagatik, soilik neguko 4 kirol praktikatu ziren (Jaitsiera, Slaloma, Super Erraldoia eta Eslalom Erraldoia). 8 herrialdek eta 97 kirolarik parte hartu zuten.

Santiago Txilekoa aukeratu zen Neguko Panamerikar Jokoen II. edizioaren egoitza izateko, 1993an ospatu beharrekoak. Arazo administratibo batzuk eta AEBen ezezkoak neguko kirol guztiak egon ezean, bere ospakizuna atzeratu zuten. Ordutik ez dira data edo egoitza gehiago izendatu.

 Kirol ospakizun batzuk 
 Atletismoa Panamerikar Jokoetan
 Saskibaloia Panamerikar Jokoetan
 Eskubaloia Panamerikar Jokoetan
 Beisbola Panamerikar Jokoetan
 Eskrima Panamerikar Jokoetan
 Futbola Panamerikar Jokoetan
 Futbol sala Panamerikar Jokoetan
 Gimnasia artistikoa Panamerikar Jokoetan
 Belar hockeya Panamerikar Jokoetan
 Judoa Panamerikar Jokoetan
 Karatea Panamerikar Jokoetan
 Igeriketa Panamerikar Jokoetan
 Taekwondoa Panamerikar Jokoetan
 Errugbia Panamerikar Jokoetan
 Tenisa Panamerikar Jokoetan
 Mahai-tenisa Panamerikar Jokoetan

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Olinpiar Jokoak
 Hego Amerikako Jokoak
 Bolibartar Jokoak
 Frankofoniako Jokoak
 Iberoamerikako Jokoak
 Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Jokoak
 Erdialdeko Amerikako Jokoak

 Kanpo estekak