Altruismo

Altruismoa besteak laguntzeko printzipioa eta praktika da, bestearen maitasun soilagatik eta trukean ezer jaso beharrik gabe, egoismo edo berekoikeriaren aurkakoa da eta enpatia eta eskuzabaltasunarekin parekatzen den bertutetzat jotzen da. Altruismoz jokatzen duten pertsonak nahiz altruismoz burututako ekintzak altruistak direla esaten da.

Gizakiok janaria eta bestelako ondasunak partekatzen ditugu. Altruistak dira, edo izan daitezke. Ohiko portaera bat da. Jokaera altruistak dakar taldeko beste kide batzuekiko lehiarako abantaila bati uko egitea, edo abantaila hori itzultzea ere. 

 Biologia ebolutiboaren ikuspuntua 
Enpatia tximinoen eta giza espeziearen berezko ezaugarria da, eta ez erlijioak irakatsitako zerbait. Erlijioak sortu aurretik, gure arbasoek bazuten sen morala (behartsuei laguntzen zieten, tratu txarrez kexatzen ziren…). Zenbaiten ustez, altruismoak ez du lekurik eboluzioan. Azalpen darwinista batzuen arabera, jokaera egoistak eragiten dituzten geneak hautatzen ditu eboluzioak. Kasu askotan, ordea, animaliek —intsektu eta hegaztiek, batez ere— elkarri laguntzen diote.https://www.berria.eus/iritzia/artikuluak/enpatia-eta-altruismoa_1041271_102.html

Biologia ebolutiboaren ikuspuntutik, Juan Ignacio Pérez Iglesiasen hitzetan, hiru arrazoi hartzen dira aintzakotzat altruista izateak merezi izateko.

 Ahaidetasunaren araberako hautaketa da. Horri jarraikiz, onuragarria da geneen zati bat partekatzen duten pertsonekin (ahaideekin) altruista izatea, horrela ondare genetikoaren zati batek irautea errazten baita.
 Baliteke ere jasaten (edo onartzen) dugun bizkarroikeria izatea, batez ere elikagaiak edo bestelako ondasunak partekatzeaz ari garenean. Hori gertatzen da janaria duenak janari hori monopolizatu ezin duenean, janaria ez dutenek ezartzen dizkioten kostu altuak direla eta. Azken hauek janaria partekatzera behartzen ez badute ere, ez partekatze hori oso garestia izan dadila lor dezakete.
 Hirugarrenik, elkarrekikotasuna dugu: gaur janaria edo beste ondasun baliotsu bat duenak, agian, iraganean, beste baten laguntza jaso du, edo agian etorkizunean beharko du laguntza hori. Hau da, abantailatsua izan liteke janaria partekatzea baldin eta jasotzen duenaren aldetiko elkarrekikotasuna onuragarria izan badaiteke etorkizunean partekatzen duenarentzat.

Aurreko hiru arrazoi hauei laugarren bat gehitu behar zaie; hots, eskuzabaltasuna eragin dezakeen mekanismoa. Altruismoa eta, oro har, jokabide prosoziala, talde kulturalaren barneko hautespenaren ondorioa izan daiteke ere. Lankidetza sustatzen duten arauak garatu eta transmititzen dituzten taldeak abantailarekin lehiatzen dira horrelako arau ahulagoak edo irismen txikiagokoak dituztenenekin.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Filantropia
 Elkartasun
 Tolerantzia
 Boluntariotza

 Kanpo estekak 
 Altruismoa Gizapedia webgunean.
 Jon Sudupe: "Enpatia eta altruismoa", Berria, 2014/07/20.

Kategoria:Etika
Kategoria:Psikologia morala
Kategoria:Altruismoa
Kategoria:Filantropia
Kategoria:Gizarte psikologia
Kategoria:Bertuteak
Kategoria:Gizalegea
Kategoria:Psikologia ebolutiboa
Kategoria:Pertsonen arteko harremanak
Kategoria:Defentsa-mekanismoak