Mantxuera

Mantxuera () desagertzear dagoen hizkuntza tungusiko bat da, Txinako ipar-ekialdean mintzatzen zena.

Gaur egun, mantxu gehienak txineraz mintzo badira ere, mantxuen berezko hizkuntza da. Mantxu etniakoak 10 milioi inguru dira, baina mantxueradunak 20 inguru baino ez dira. Mantxuera desagertutzat jo badaiteke ere, gaur egun Xinjiang eskualdean, Txinako mendebaldean, badira xibe hizkuntzaz mintzo diren 40.000 pertsona inguru, eta xibe hizkuntza eta mantxuera ia-ia berdinak dira, hiztunak ofizialki etnia desberdinekotzat jotzen badira ere.
Frogatuta dago jurtxeneratik, jurtxen herriaren hizkuntzatik, eratorri dela mantxuera, nahiz eta mongolieraren eta txineraren mailegu asko dituen.

Mantxuera hizkuntza eranskaria da, eta bokal-harmonia du. Bere alfabetoa du, mongolieraren alfabetotik eratorria, eta goitik behera idazten da. Latindar alfabetora aldatzeko, Paul Georg von Möllendorf-en mantxueraren gramatikari buruzko liburuan agertzen den transkripzio-sistema erabili ohi da. Txineraren karaktereak ere erabil daitezke mantxuera idazteko.

Mantxueraz, perpausaren barneko oinarrizko ordena subjektua-objektua-aditza da.

 Mantxueraren garrantzi historikoa 

Jurtxen herriak (gerora, mantxu herria izango zenak) Txina gobernatu zuten bi dinastia eman zituen: Jin dinastia, XII. eta XIII. mendeetan, eta Qing dinastia, Txinako azken dinastia. Mantxuek txinera hartu bazuten ere gobernu-hizkuntzatzat, mantxuerak garrantzia izan zuen, eta eragina izan zuen hala mongolieran nola txineran.

Qing dinastiaren garaian, mantxuera hizkuntza ofiziala izan zen, txinerarekin batera, eta, beraz, Txinako administrazio-hizkuntza ere bihurtu zen. 1911n Txina inperiala galdu zen arte, dokumentu ofizialak txineraz eta mantxueraz idazten ziren.

 Kanpo estekak 
 Mantxuerari buruzko informazioa ethnologue.com webgunean
 mantxueraren idazkeraen sortzailea (latindar alfabetora transliteratutako mantxuera mantxueraren alfabetora aldatzen du)
 Mantxuerari buruzko bloga
 Mantxuerari buruzko webgunea
 Entry for Manchu at Rosetta Project
 Unicode Manchu/Sibe/Daur Fonts and Keyboards - English
 Unicode Manchu/Sibe/Daur Fonts and Keyboards - Chinese
 Manchu language Gospel of Mark
 Manchu alphabet and language
 Manchu Test Page
 Manchu-Chinese-English Lexicon
 Manchu Wikibook
 A Dying Language
 Contrast In Manchu Vowel Systems
 Lament for a dying language
 Manchu Word Of The Day, Open Source Manchu-English dictionary

Kategoria:Txinako hizkuntzak
Kategoria:Tungus hizkuntzak
Kategoria:Hizkuntza eranskariak
Kategoria:Mantxuria