Eufemismo

Eufemismo (antzinako grezieratik, ευφημία, ongi esana) pentsamendu figura bat da. Baliabide hau honetan datza: hitz bat publikoki erabiltzeko egokia ez denean horren ordez hain gogorra ez den beste bat erabiltzen da. Esaterako, “mozkortuta” esan beharrean “edanda” esatea. Normalean eufemismo baten azpian tabu bat dago, hau da, publikoki aipatzea gaizki ikusita dagoen hitz bat. Horrelako hitz asko sexuarekin lotuta daude: zakilaren ordez "pilila", maitasuna egin "larrua jo" esan beharrean. Politikan eta hedabideen hizkuntzan ere oso arruntak dira: ijito esan beharrean "gutxiengo etnikoaren partaide", elbarrituaren ordez "gaigabetua". Eguneroko hizkuntzan ere askotan ematen dira: "pikolo" guardia zibilaren ordez, "festondo" mozkorraren ondorioak adierazteko, amorantea esateko "laguntxo" e.a. Ikusten denez eufemismoak askotan perifrasi baten forma hartzen du, perifrasi eufemistikoa alegia. Eufemismoaren kontrakoa disfemismoa da.

Zentsura garaietan edo pentsamendu politiko batzuk debekatuta daudenean, eufemismoak esan ezin diren gauzak aipatzeko modua izan daiteke. Hori Inazio Mari Atxukarro idazlearen lerro hauetan ikus daiteke. Gerra ondorengo garaiez ari zen eta poliziak edo guardia zibilak aipatu ezikik, horrela azaltzen zituen:

"Oztopoak" polizia-kontrolak izango lirateke eta "gizaiak" guardia zibilak.

 Adibideak 
Berria egunkariko estilo liburuak eufemismo batzuk saihesteko aholkua ematen du. Hona estilo liburuko adibideak:

 Kazetaritzan erabili izan den eufemismoa Berria egunkariko Estilo liburuak proposatzen duen ordaina albo ondorioak biktima zibilak baketze operazioa operazio militarra beltzarana beltza desfaboratuenak pobreak, txiroak hazkunde negatiboa (ekonomia) krisia, krisialdia, atzeraldia helduentzako filma, helduentzako aldizkaria... film pornografikoa, aldizkari pornografikoa... hirugarren adina zahartzaroa Hirugarren Mundua herrialde pobretuak hirugarren adina zahartzaroa koloreko gizona, emakumea gizon, emakume beltza langile taldea doitu langile taldea murriztu zehar kalteak biktima zibilak

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Euskaltzaindia: Literatura terminoen hiztegia. Bilbo: 2008. 322-323 or. Xabier Altzibarren artikulua.

 Ikus, gainera 
 Disfemismo

 Kanpo estekak 
 Euskaltzaindiaren literatura hiztegia.

Kategoria:Figura erretorikoak
Kategoria:Propaganda teknikak
Kategoria:Autozentsura
Kategoria:Eufemismoak