Urduñako kontzentrazio-esparrua

Urduñako kontzentrazio-esparrua 1937ko uztailetik 1939ko irailera jardun zuen kontzentrazio-esparrua frankista izan zen, Espainiako Gerra Zibilean. Hasiera batean, bereziki preso hartutako Eusko Gudarosteko gudariak bildu bazituen ere, gerora Espainiako beste fronteetako gudariak ere jaso zituen. 

Ofizialki, esparruak 5.000 preso hartzeko gaitasuna zuen, baina Joseba Egigurenen arabera 50.000 preso izatera heldu zen. Eusko Jaurlaritzaren arabera, datu ofizialak erabilita, 3.981 pertsona bildu zituzten esparru honetan eta horietatik 2.035 Extremadurakoak ziren. Hiriaren erdi-erdian egon zen, Nuestra Señora de la Antigua izeneko jesuiten eskola zaharrean.
Presoek torturak eta bortxazko lanak pairatu zituzten, besteak beste, errepideak eraiki zituzten, baita herrian bertan dagoen Antiguako birginaren monumentua birgaitu ere. Eremuaren helburua ez zen presoen sarraskia, fronteetatik aldentzea eta ustezko delituen arabera klasifikatzea eta zigortzea baizik.

Urduñan hil ziren presoen kopuruarekin zalantzak daude, ofizialki, kontzentrazio-esparruan 24 hil ziren eta 201 espetxean. Horietatik 125 Badajozko probintziakoak ziren, Mérida, La Serena edota Don Benitokoak. Itxi ondoren, Urduñako kartzela eraiki zen frankismoaren errepresialiatuak hartzeko.

 Hildakoak bilatu eta identifikatzeko lanak 
2013an Aranzadiko zientzialariek hildakoen gorputzak bilatzen hasi ziren Urduñako hilerrian.  Lourdes Herrastik zuzendutako desobiratzean 71 gorputz aurkitu zituzten eta horietatik 8 identifikatu dituzte (2023ko abenduan):

 Aitortzak 

 2012an Urduñako Udalak gertatutakoa gaitzetsi zuen, barkamena eskatu zuen gatibuen kontura irabaziak izan zituelako, eta konpromisoa hartu zuen haien memoria birgaitzeko eta gure historiako gertakari izugarri eta ezezagun hori zabaltzeko.
 2022an kolunbario bat inauguratu zen, 60 pertsonen gorpuzkiak hartzeko gaitasunarekin. Iñigo Arregiren eskultura bat jarri zuten ere.
 2023an Gogora Institutuko eta Eusko Jaurlaritzako delegazio batek Castuerara egin zuen bidaia presoen senideei ADN frogak egiteko asmoarekin.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Joseba Egiguren (2011). Prisioneros en el Campo de Concentración de Orduña (1937-1939). Ttarttalo
 Ascensión Badiola Ariztimuño (2015). La represión franquista en el País Vasco. Cárceles, campos de concentración y batallones de trabajadores en el comienzo de la posguerra. UNED.
 Carlos Hernández de Miguel (2019). Los campos de concentración de Franco. Sometimiento, torturas y muerte tras las alambradas. Ediciones B

 Kanpo estekak 

 Bideoa: Urduñako kontzentrazio-esparruko eta espetxeko biktimen senideak bilatzea 1936-1941 (Gogora, 2023)
 Podcast: Orduña-Castuera, exhumando la verdad. La voz de la Ciencia. Aranzadi y BIOMICS (Memoria Eraikiz, 2014)

Kategoria:Urduña
Kategoria:Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian
Kategoria:Espainiako Gerra Zibileko kontzentrazio-esparruak