Melodifestivalen

Melodifestivalen ( ahoskatua, literalki, melodiaren jaialdia) Suedian Sveriges Television (SVT) eta Sveriges Radio (SR) komunikazio enpresa publikoek antolatzen duten kantu jaialdi bat da. Lehiaketa honetan Eurovision kantu jaialdian Suedia ordezkatuko duen kantua erabakitzen da, eta 1959tik urtero ospatu da, 1964, 1970 eta 1976an izan ezik. 2000tik, Suediako telebista saiorik ikusiena da, eta irrati eta Internet bidez ere ematen da. 2007an, finalerdien emankizunak 3,1 milioi pertsonako audientzia izan zuen, eta finalak 4 milioi baino gehiagokoa.

Hasieratik, Melodifestivalen jaialdiaren irabazlea epaile taldeek aukeratu dute. 1999tik aurrera epaimahaiak publikoaren telebozkarekin uztartu ziren, eta orain, biek eragin bera dute azken emaitzan. Lehiaketak eragin nabarmena du Suediako musika industrian eta salmenta zerrendetan. Melodifestivalen jaialdiaren berrogeita hamazazpi garaileetatik seik Eurovision irabaztea lortu zuten Suedia ordezkatuz.

2002an finalerdiak gehitu zirenean, ordura arteko hamabi parte-hartzaileak hogeita hamabira igo ziren. Lehiaketaren haurrentzako bertsio bat, Lilla Melodifestivalen izenekoa, urte horretan hasi zen. Lehiaketan, pop generoko kantu orkestratuak aurkezten ziren tradizionalki, schlager musika bezala ezagutzen direnak; horren ondorioz, suediar prentsak jaialdiari Schlagerfestivalen (Schlager jaialdia) izenarekin erreferentzia egiten dio askotan. Alabaina, ekitaldia hedatu denetik beste musika genero ugari agertu dira, reggaea, glam rocka eta rapa kasu, eta partaide gehienak, dance-pop musikara pasa dira. Final handia Estokolmon ospatzeak hiriko turismoa handitu du.

 Jatorria 
Zazpi herrialdek lehiatuz, Eurovision jaialdiaren lehen edizioa Suitzako Lugano hirian ospatu zen 1956ko maiatzean. Suediak jaialdi honen hirugarren edizioan debutatu zuen, 1958an. Aukeraketarik eman gabe, Sveriges Radiok Herbehereetako Hilversum hirian ospatu zen jaialdira Alice Babs bidaltzea erabaki zuen. Hautatutako kantua "Samma stjärna lyser för oss två" izan zen, ondoren "Lilla stjärna" bezala berrizendatua. Laugarren postuan amaitu zuen 1958ko edizioan.

Melodifestivalenaren lehen edizioa, Säg det med musik irratsaiora gehitua, 1959ko urtarrilak 29an ospatu zen Stockholmgo Cirkusen, zortzi kantuk parte hartuz. Stockholmen, Göteborgen, Malmön eta Luleån zeuden lau epaimahai adituk aukeratu zuten garailea. Lehiaketaren garailea Siw Malmkvist izan zen "Augustin" kantuarekin, baina SRk kantu irabazlea Eurovision jaialdian Brita Borgek kantatu behar zuela erabaki zuen, jatorrizko interpretea ez zen arren. Melodifestivalen jaialdian kantu bera kantatzen beste batzuk izanda, barnean Eurovision jaialdirako kantaria aukeratzeko politika hau 1961ean geldiarazi zen. Lehiaketa telebista saio bakar bihurtu zen 1960an, Eurovision schlagern, svensk final (Eurovisionschlagern, suediar finala) bezala ezagutua. Jaialdi honen lehen edizioetan, Norvegian eta Danimarkan ere eman zen Nordvision telebista katearen bidez. Jaialdiak, gaur egun duen Melodifestivalen izena 1967an hartu zuen.

Hasieratik, Melodifestivalen urtero ospatu da, hiru urtetan izan ezik: 1964an lehiaketa bertan behera utzia izan zen artisten greba baten ondorioz. Suediak ez zuen Eurovision jaialdira kanturik bidali urte horretan. Suedia, bigarren aldiz Eurovision jaialdian 1970ean falta izan zen bozketa sistemaren alde eskandinaviar boikot bat egon zenean, 1969an bozketa sistema horren bidez lau herrialde lehen postuan berdinduta egon baitziren. SRk 1975eko edizioa Stockholmen antolatu ondoren, ezkerreko taldeek Suediak berriz Eurovision irabazterik, eta, beraz, berriz jaialdi honen egoitza izaterik ez zuela lortuko argudiatu zuten. Honek, musika komertzialaren aurkako manifestazio handietara eta Alternativfestivalen izeneko lehiaketa antikomertzial baten antolakuntzara eraman zuen. Honen ondorioz, 1976an Suediak ezin izan zuen kanturik bidali 1976ko Eurovision Jaialdira.

Irabazleak
 Urtea Abestia Artista Emaitza Eurovisionen 1959 "Augustin" Siw Malmkvist  9 (Brita Borgek abestua) 1960 "Alla andra får varann" Östen Warnerbring / Inger Berggren 10 (Siw Malmkvistek abestua) 1961 "April, april" Siw Malmkvist / Gunnar Wiklund 14 (Lill-Babsek abestua) 1962 "Sol och vår" Inger Berggren / Lily Berglund 7 (Inger Berggrenek abestua) 1963 "En gång i Stockholm" Monica Zetterlund 13 1965 "Annorstädes vals" Ingvar Wixell 10 ("Absent Friends" ingelesezko bertsioarekin) 1966 "Nygammal vals" Lill Lindfors eta Svante Thuresson 2 1967 "Som en dröm" Östen Warnerbring 8 1968 "Det börjar verka kärlek, banne mej" Claes-Göran Hederström 5 1969 "Judy, min vän" Tommy Körberg 9 1971 "Vita vidder" Family Four 6 1972 "Härliga sommardag" Family Four 13 1973 "Sommaren som aldrig säger nej" Malta 5 ("You're Summer" ingeleseko bertsioarekin) 1974 "Waterloo" ABBA 1 1975 "Jennie, Jennie" Lasse Berghagen 8 1977 "Beatles" Forbes 18 1978 "Det blir alltid värre framåt natten" Björn Skifs 14 1979 "Satellit" Ted Gärdestad 17 1980 "Just nu!" Tomas Ledin 10 1981 "Fångad i en dröm" Björn Skifs 10 1982 "Dag efter dag" Chips 8 1983 "Främling" Carola Häggkvist 3 1984 "Diggi-Loo Diggi-Ley" Herreys 1 1985 "Bra vibrationer" Kikki Danielsson 3 1986 "E' de' det här du kallar kärlek?" Lasse Holm eta Monica Törnell 5 1987 "Fyra bugg och en Coca Cola" Lotta Engberg 12 ("Boogaloo" izenburupean) 1988 "Stad i ljus" Tommy Körberg 12 1989 "En dag" Tommy Nilsson 4 1990 "Som en vind" Edin-Ådahl 16 1991 "Fångad av en stormvind" Carola Häggkvist 1 1992 "I morgon är en annan dag" Christer Björkman 22 1993 "Eloise" Arvingarna 7 1994 "Stjärnorna" Roger Pontare eta Marie Bergman  13 1995 "Se på mej" Jan Johansen 3 1996 "Den vilda" One More Time 3 1997 "Bara hon älskar mej" Blond 14 1998 "Kärleken är" Jill Johnson 10 1999 "Tusen och en natt" Charlotte Nilsson 1 ("Take Me to Your Heaven" ingelesezko bertsioarekin) 2000 "När vindarna viskar mitt namn" Roger Pontare 7 ("When Spirits Are Calling My Name" ingelesezko bertsioarekin) 2001 "Lyssna till ditt hjärta" Friends 5 ("Listen To Your Heartbeat" ingelesezko bertsioarekin) 2002 "Never Let It Go" Afro-Dite 8 2003 "Give Me Your Love" Fame 5 2004 "Det gör ont" Lena Philipsson 5 ("It Hurts" ingelesezko bertsioarekin) 2005 "Las Vegas" Martin Stenmarck 19 2006 "Evighet" Carola 5 ("Invincible" ingelesezko bertsioarekin) 2007 "The Worrying Kind" The Ark 18 2008 "Hero" Charlotte Perrelli 18 2009 "La voix" Malena Ernman 21 2010 "This Is My Life" Anna Bergendahl Ez zen finalera sailkatu (11. finalerdian) 2011 "Popular" Eric Saade 3 2012 "Euphoria" Loreen  1 2013 "You" Robin Stjernberg 14 2014 "Undo" Sanna Nielsen 3 2015 "Heroes" Måns Zelmerlöw 1 2016 "If I Were Sorry" Frans 5 2017 "I Can't Go On" Robin Bengtsson 5 2018 "Dance You Off" Benjamin Ingrosso 7 2019 "Too Late For Love" John Lundvik 5 2020 "Move" The Mamas Ez zen ospatu COVID-19 pandemiaren eraginez 2021 "Voices" Tusse 14 2022 "Hold Me Closer" Cornelia Jakobs 4 2023 "Tattoo" Loreen 1

 Egoitzak 
UrteaFinalaFinalerdiakEgoitzaHiriaEgoitzaHiria1959CirkusStockholm colspan="2" 1960Ateak itxita1961 colspan="2" rowspan="8" 1962196319651966196719681969 1971 TV-huset TV-huset Stockholm1972Cirkus colspan="2" rowspan="4" 1973TV-huset19741975Radio- och TV-husetGöteborg1977CirkusStockholm colspan="2" rowspan="25" 197819791980TV-huset1981Cirkus1982LisebergshallenGöteborg1983PalladiumMalmö1984LisebergshallenGöteborg1985TV-husetMalmö1986CirkusStockholm1987LisebergshallenGöteborg1988Malmö OperaMalmö1989GlobenStockholm1990RondoGöteborg1991Malmö musikteaterMalmö1992CirkusStockholm1993LisebergshallenGöteborg1994TV-husetStockholm1995Malmö musikteaterMalmö1996VictoriahallenStockholm1997EriksbergshallenGöteborg1998Malmö musikteaterMalmö1999StockholmsmässanStockholm2000GöteborgsoperanGöteborg2001Malmö musikteaterMalmö2002Ericsson GlobeStockholmTipshallenVäxjöHimmelstallundshallenNorrköpingNordichallenSundsvallLugnetFalun Stockholm2003TipshallenJönköpingScandinaviumGöteborgArcushallenLuleåNordichallenSundsvallTV-husetStockholm2004Löfbergs LilaKarlstadScandinaviumGöteborgUmeå ArenaUmeåMalmömässanMalmöHotel RivalStockholm2005ScandinaviumGöteborgCloetta CenterLinköpingSkellefteå Kraft ArenaSkellefteåVäxjö TipshallVäxjöBernsStockholm2006Ejendals ArenaLeksandLöfbergs Lila ArenaKarlstadArena RosenholmKarlskronaScandinaviumGöteborgBernsStockholm2007Kinnarps arenaJönköpingScandinaviumGöteborgSwedbank ArenaÖrnsköldsvikLäkerol ArenaGäuleRosvalla EventcenterNyköping2008ScandinaviumGöteborgABB Arena SydVästeråsCloetta CenterLinköpingTelenor Arena KarlskronaKarlskronaArena ArcticaKiruna2009ScandinaviumGöteborgSkellfteå Kraft ArenaSkellefteåEjendals ArenaLeksandMalmö ArenaMalmöHimmelstalundshallenNorrköping2010Fjällräven CenterÖrnsköldsvikGöransson ArenaSandvikenScandinaviumGöteborgMalmö ArenaMalmöConventum ArenaÖrebro2011Coop Norrbotten ArenaLuleåScandinaviumGöteborgCloetta CenterLinköpingMalmö ArenaMalmöNordichallenSundsvall2012VIDA ArenaVäxjöScandinaviumGöteborgTegera ArenaLeksandMalmö ArenaMalmöRosvella Nyköping EventcenterNyköping2013Friends ArenaTelenor ArenaKarlskronaScandinaviumGöteborgSkellfteå Kraft ArenaSkellefteåMalmö ArenaMalmöLöfbergs Lila ArenaKarlstad2014Malmö ArenaMalmöCloetta CenterLinköpingScandinaviumGöteborgFjällräven CenterÖrnsköldsvikSparbanken Lidköping ArenaLidköping2015ScandinaviumGöteborgMalmö ArenaMalmöÖstersund ArenaÖstersundConventum ArenaÖrebroHelsingborg ArenaHelsingborg2016ScandinaviumGöteborgMalmö ArenaMalmöHimmelstalundshallenNorrköpingGavlerinken ArenaGävleHalmstad ArenaHalmstad2017ScandinaviumGöteborgMalmö ArenaMalmöVIDA ArenaVäxjöSkellfteå Kraft ArenaSkellefteåSAAB ArenaLinköping2018Löfbergs ArenaKarlstadScandinaviumGöteborgMalmö ArenaMalmöFjällräven CenterÖrnsköldsvikKristianstad ArenaKristianstad2019ScandinaviumGöteborgMalmö ArenaMalmöTegera ArenaLeksandSparbanken ArenaLidköpingNyköpings ArenaNyköping2020Saab ArenaLinköpingScandinaviumGöteborgCoop Norrbotten ArenaLuleåMalmö ArenaMalmöStiga Sports ArenaEskilstuna 2021 Annexet AnnexetStockholm2022Friends ArenaAvicii ArenaFriends Arena2023ScandinaviumGöteborgSaab ArenaLinköpingSparbanken Lidköping ArenaLidköpingMalmö ArenaMalmöHägglunds ArenaÖrnsköldsvik

 Aurkezleak
 Urtea Aurkezlea(k) 1959 Thore Ehrling 1960 Jeannette von Heidenstam 1961 Jeannette von Heidenstam 1962 Bengt Feldreich 1963 Sven Lindahl 1965 Birgitta Sandstedt 1966 Sven Lindahl 1967 Maud Husberg 1968 Magnus Banck 1969 Pekka Langer 1971 Lennart Hyland 1972 Gunilla Marcus 1973 Alicia Lundberg 1974 Johan Sandström 1975 Karin Falck 1977 Ulf Elfving 1978 Ulf Elfving 1979 Ulf Elfving 1980 Bengt Bedrup 1981 Janne Loffe Carlsson 1982 Fredrik Belfrage 1983 Bibi Johns 1984 Fredrik Belfrage 1985 Eva Andersson 1986 Lennart Swahn eta Tommy Engstrand 1987 Fredrik Belfrage 1988 Bengt Grafström 1989 Yvonne Ryding Bergqvist eta John Chrispinsson 1990 Carin Hjulström 1991 Harald Treutiger 1992 Adde Malmberg eta Claes Malmberg 1993 Triple & Touch 1994 Kattis Ahlström eta Sven Melander 1995 Pernilla Månsson Colt 1996 Pontus Gårdinger eta Siw Malmkvist 1997 Jan Jingryd 1998 Pernilla Månsson Colt eta Magnus Karlsson 1999 Anders Lundin eta Vendela Kirsebom Thommesen 2000 Carola HäggkvistLotta EngbergLena PhilipssonLoa FalkmanTommy KörbergElisabeth AndreassenArja SaijonmaaLasse BerghagenLasse HolmBjörn Skifs 2001 Josefine Sundström eta Henrik Olsson 2002 Kristin Kaspersen eta Claes Åkesson 2003 Mark Levengood eta Jonas Gardell 2004 Charlotte Perrelli, Ola Lindholm eta Peter Settman (finalerdiak eta finala)Liza Marklund, Elin "Grynet" Ek eta Henrik Johnsson (bigarren aukera erronda) 2005 Alexandra Pascalidou eta Shan Atçi (1. finalerdia)Henrik Schyffert eta Erik Haag (2. finalerdia)Johanna Westman eta Markoolio (3. finalerdia)Kayo eta Micke Leijnegard (4. finalerdia)Annika Jankell (bigarren aukera erronda)Jill Johnson eta Mark Levengood (finala) 2006 Lena Philipsson (finalerdiak eta finala)Carin Hjulström-Livh eta Henrik Johnson (bigarren aukera erronda) 2007 Kristian Luuk 2008 Kristian Luuk 2009 Petra Mede 2010 Måns Zelmerlöw, Christine Meltzer eta Dolph Lundgren 2011 Rickard Olsson eta Marie Serneholt 2012 Gina Dirawi, Sarah Dawn Finer eta Helena Bergström 2013 Gina Dirawi eta Danny Saucedo 2014 Nour El-Refai eta Anders Jansson 2015 Sanna Nielsen eta Robin Paulsson 2016 Gina Dirawi (saio guztiak)Petra Mede (1. finalerdia)Charlotte Perrelli (2. finalerdia)Henrik Schyffert (3. finalerdia)Sarah Dawn Finer (4. finalerdia)Ola Salo, Peter Jöback (bigarren aukera erronda)William Spetz (finala) 2017 Clara Henry, David Lindgren eta Hasse Andersson 2018 David Lindgren eta Fab Freddie 2019 Sarah Dawn Finer, Kodjo Akolor, Marika Carlsson eta Eric Saade 2020 Linnea Henriksson, Lina Hedlund eta David Sundin 2021 Christer Björkman (saio guztiak)Lena Philipsson (1. finalerdia)Oscar Zia, Anis Don Demina (2. finalerdia)Jason Diakité (3. finalerdia)Per Andersson, Pernilla Wahlgren (4. finalerdia)Shirley Clamp (bigarren aukera erronda)Måns Zelmerlöw, Shima Niavarani (finala) 2022 Oscar Zia eta Farah Abadi (saio guztiak)Eva Rydberg (2. finalerdia)Johanna Nordström (3. finalerdia) 2023 Farah Abadi eta Jesper Rönndahl

 Ikus gainera 
 Eurovision Abesti Lehiaketa
 Sanremoko kantu jaialdia

 Kanpo estekak 
 Webgune ofiziala (SVT)

Kategoria:Suediako musika
Kategoria:Musika jaialdiak
Kategoria:Martxoko gertakariak