Txolarre

Txolarreak (Passeridae) txori familia bat da, passeriformes ordenakoak. Hainbat espezie hartzen ditu bere baitan, hala nola etxe-txolarrea eta harkaitz-txolarrea.

 Espezieak 

Familia honek genero eta espezie hauek ditu bere baitan:

 Hypocryptadius generoa
 Hypocryptadius cinnamomeus Hartert, 1903

 Plocepasser generoaA. Smith, 1836
 Plocepasser mahali A. Smith, 1836
 Plocepasser donaldsoni Sharpe, 1895
 Plocepasser superciliosus (Cretzschmar, 1827)
 Plocepasser rufoscapulatus Büttikofer, 1888

 Histurgops generoaReichenow, 1887
 Histurgops ruficauda Reichenow, 1887

 Pseudonigrita generoaReichenow, 1903
 Pseudonigrita arnaudi (Bonaparte, 1850)
 Pseudonigrita cabanisi (G.A.Fischer & Reichenow, 1884)

 Philetairus generoaA. Smith, 1837
 Philetairus socius (Latham, 1790)

 Passer generoaBrisson, 1760
 Passer ammodendri Gould, 1872
 Passer domesticus Linnaeus 1758 - etxe-txolarrea
 Passer hispaniolensis Temminck 1820 - txolarre iluna
 Passer pyrrhonotus Blyth, 1845
 Passer castanopterus Blyth, 1855
 Passer rutilans (Temminck, 1836)
 Passer flaveolus Blyth, 1845
 Passer moabiticus Tristram, 1864
 Passer iagoensis (Gould, 1838) - txolarre handia
 Passer motitensis (A.Smith, 1836)
 Passer insularis P.L.Sclater & Hartlaub, 1881
 Passer hemileucus Ogilvie-Grant & H.O.Forbes, 1899
 Passer rufocinctus Finsch & Reichenow, 1884
 Passer shelleyi Sharpe, 1891
 Passer cordofanicus Heuglin, 1871
 Passer melanurus (Statius Müller, 1776)
 Passer griseus (Vieillot, 1817)
 Passer swainsonii (Rüppell, 1840)
 Passer gongonensis (Oustalet, 1890)
 Passer suahelicus Reichenow, 1904
 Passer diffusus (A.Smith, 1836)
 Passer simplex  (Lichtenstein, 1823) - basamortuko txolarrea
 Passer montanus (Linnaeus, 1758) - landa-txolarrea
 Passer luteus (Lichtenstein, 1823) - urre-txolarrea
 Passer euchlorus (Bonaparte, 1850) - arabiar urre-txolarrea
 Passer eminibey  (Hartlaub, 1880)
 Passer italiae (Vieillot, 1817) - italiar txolarrea (aditu batzuen ustez, etxe-txolarrearen azpiespeziea da (Passer domesticus italiae)

 Carpospiza generoa von Muller, 1854
 Carpospiza brachydactyla Bonaparte, 1850 -

 Petronia generoa Kaup, 1829
 Petronia petronia (Linnaeus, 1766) - harkaitz-txolarrea

 Gymnoris generoa
 Gymnoris superciliaris Blyth, 1845
 Gymnoris dentata (Sundevall, 1850)
 Gymnoris pyrgita (Heuglin, 1862)
 Gymnoris xanthocollis (Burton, 1838)

 Montifringilla generoa
 Montifringilla nivalis (Linnaeus, 1766) - elur-txonta
 Montifringilla henrici (Oustalet, 1892)
 Montifringilla adamsi Adams, 1859

 Onychostruthus generoa
 Onychostruthus taczanowskii (Przewalski, 1876)

 Pyrgilauda generoa
 Pyrgilauda davidiana J.Verreaux, 1871
 Pyrgilauda ruficollis (Blanford, 1871)
 Pyrgilauda blanfordi (Hume, 1876)
 Pyrgilauda theresae (Meinertzhagen, 1937)

 Izen arruntak 
Euskaraz, erdaretan bezala, izen asko erabili dira honen arrunta dugun txori honentzat;Asier SARASUA ARANBERRI: «Txolarrea, hormatxoria, artatxoria,... Txori honen zenbait sinonimo eta euren hedadura», Eibartik bloga, 2013-03-24. hona hemen euskal izen batzuk:
 artatxori: bizkaieraren ia eremu guztian (Durangaldean, Mungialdean, Busturialdean, Legution...), Eibar ingururaino. Hedaduraz, hauxe da Hego Euskal Herriko usadioko euskal izenik zabalena segur aski, baina eskualderik gehienetan beste sinonimoren batekin batera darabilte.
 burgoi, burrigoi, burgoitxori: Beasain.
 elizatxori (eleitxori, eliztxori...): Arratian, Otxandion, Aretxabaletan, Getarian, Errezilen, Gizaburuaga-Ea-Aulesti inguruan, Lapurdin, Zuberoan.
 erretxori: Nafarroa Garaia.<ref name=PlazidoMuxika>Plazido MUXIKA: «gorrión» in Diccionario Castellano-Vasco</ref>
 errota-txori: Nafarroa Garaia.
 etxetxori: Nafarroa Garaiko eskualde askotan (Leitza, Baztan, Oitz, Imotz,...) eta Gipuzkoako mugako herri batzuetan (Berastegi, Ataun...).
 galartxori: Etxarri-Aranatz.
 galtxori: Gipuzkoa eta Nafarroa Garaia.
 garaitxori: Aezkoa.
 gorrilloi, gorrillota: Bergara-Antzuola.Gaztelaniazko gorrion izen arruntaren etimologia ez da ziurra. Teoria batek euskal gorri hitzarekin lotzen du (Zamora, Elena; Ruiz, Guadalupe; y Mejía, Teresa (1983): «Los nombres del 'gorrión común' y del 'campestre' en los atlas lingüísticos españoles», in Archivo de filología aragonesa, 32–33:325–366. ISSN 0210-5624).
 hormatxori: Ermua-Eibar-Elgeta-Soraluze... Urola kosta eta Urola erdia (Zumaia-Azpeitia-Errezil-Aia...)
 kaletxori: Aretxabaleta-Eskoriatza... Zerain.
 karatxori: Nafarroa Garaia.
 karrato: Nafarroa Garaia.
 kurloe, kurrilloe: Lea-Artibai (Munitibar, Berriatua, Markina,...), Durangaldea (Elorrio, Abadiño, Berriz, Mallabia...), eta Debagoiena (Arrasate, Oñati, Antzuola...), eta eskualde horien alboko zenbait herritan (Muxika, Mendata, Azkoitia...). Bizkaieraren eremu guztian.
 lapurtxori (txorilapur): Beasain, Olaberri... Errezil.
 larratxori: Mutriku.
 lastatxori: Bizkaia.
 mokomotz (txorimotz): Azpeitia, Beizama, Aia, Zestoa, Errezil, Beasain...
 metatxori: Zuberoa.
 murrutxori: Bizkaia.
 murruxori: Baigorri.
 ormatxori: Bizkaia.
 pardel: Ondarroa.
 paretatxori: Oiartzun, Errenteria, Hondarribia, Bera...
 pareta-xori: Lapurdi.
 parra-txori, parra-xori: Lapurdi.
 patxizar: Urola kosta (Zumaia, Aizarnazabal...), Urola Erdia (Zestoa...) eta Debabarrena (Deba...)
 teilatxori: Ubidea.
 torretxori, torrotxori, torrutxori: Mendexa, Amoroto, Ispaster, Ea, Lekeitio, Nabarniz... Zerain. Legutio.
 txau, ttau, txantxau...: Pasaia, Hondarribia.
 txo(l)arre: Urola kosta (Zarautz, Zumaia...) Arano.
 txorrotxori: Orio.
 txuerra:'' Elgoibar-Mendaro-Deba.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Passeridae