Efedrina

Efedrina konposatu organiko aromatikoa da, C10H15NO formula duena feniletilamina ordezkatuen klasekoa. Pseudoefedrinaren diasteroisomeroa da. Solkido kristalino zuria da. Disolbagarria da etanoletan, dietil eterretan eta ohiko disolbatzaile organikoetan. Narritagarria da.

Efredinak, eta baita pseudoefedrinak ere, bina zentro kiral dituzte eta ondorioz bina enantiomero.
ezkerrera|thumb|314x314px|Bi enantiomero-bikote: efedrina goian eta pseudoefedrina barrenean
Efedrina eta pseudoefedrina produktu naturalak dira eta Efedra sinica landarean aurkitzen dira. Landare horren erauzkina Eklialdeko medikuntza tradizionalean baliatu da.

Efedrina ezaugarri sinpatikomimetikoak eta nerbio-sistema zentralaren estimulatzaileak botika gisa baliatzen da asma, arnas-aparatuaren kongestioa eta belar onduaren sukarra tratatzeko eta anestesia-prozesuetan odol-presio baxua prebenitzeko. Espainian eta Frantzian botika generiko gisa merkaturatzen da.  Ahoz (pilula gisa), edo injekzioz (zainetan, muskuluan edo larruazal azpian)   hartzen da.

 Ekoizpena 
Arestian esan bezala efedrina, pseudoefedrinarekin batera Efedra sinica landarean aurkitzen da besteak beste. Dena dela, merkataritza-erabilerarako ekoizten den efedrina gehiena bentzaldehidoaren presentzian eginiko destrosaren hartziduratik lortzen da. Prozesu horretan, legamia-andui espezializatuak (normalean Candida utilis edo Saccharomyces cerevisiae) gehitzen zaizkie ura, destrosa eta pirubato deskarboxilasa entzima duten upel handiei. Legamia destrosa hartzitzen hasi ondoren, bentzaldehidoa gehitzen zaie upelei, eta ingurune horretan legamiak levo-fenilazetilkarbinola ekoizten du zein metilaminakin kondentsatzen den eta aluminioz erreduzitzen. Honela efedrina lortzen da.

 Albo-ondorioak 
Efedrinaren albo-ondorioak hauek dira, besteak beste: insomnioa, bihotz-maiztasun handia, presio arterialaren igoera, ezinegona, zorabioak, gernu-erretentzioa eta antsietatea.

 Kontraindikazioak 
Efedrina kontraindikatuta dago tronbosi koronarioa, hipertentsioa eta tirotoxikosisa duten pazienteetan.

 Bestelako erabilerak 

 Kirolean 
Efedrina errendimendua hobetzeko droga gisa erabili da ariketa fisikoan eta kirolean, bere efektu sinpatikomimetiko eta estimulatzaileengatik. Munduko Dopingaren Aurkako Agentziaren debekatutako substantzien zerrenda dago.

 Drogen sintesian 
Efedrina anfetaminen klaseko berekoa denez, metanfetaminaren legez kanpoko sintesian usatzen da.

 Erreferentziak 

Kategoria:Sendagaiak
Kategoria:Alkaloideak
Kategoria:Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaiak
Kategoria:Estimulatzaileak
Kategoria:Euforizatzaileak