Tarahumara

Tarahumara (rarámuri tarahumareraz) Mexikoko iparraldeko izen bereko indiar herriko kidea da. Egungo Chihuahuako estatuaren mendebalean eta Durangoko estatuaren ipar-mendebalean bizi ziren, Mendebaldeko Sierra Madre mendien magalean. Espainiarrak iritsi zirenean, mendietara erretiratu ziren eta hantxe bizi dira gaur egun. Transhumantzia praktikatzen dute oraindik.

2006an kalkulatzen zen 50.000-70.000 pertsona direla.

Beste uto-aztekar tribuekin batera peiote landarea gurtzen dute.

 Atletismoa 

Rarámuri hitzak haien hizkuntzan "korrika azkar egiten dutenak" esan nahi du. Izan ere, tradizioz herri hori ezaguna da tarte luzeetan lasterka egiteko gaitasun handiagatik. Populazioa sakabanatuta dagoenez, ohitura egokia da euren arteko komunikazio eta garraiorako, baita ehizatzeko ere. Korrika oinutsik edo huarache sandalia moduko batzuk jantzita egiten dute.

Arnulfo Quimare eta Lorena Ramírez maratoilari ezagunak dira.

 Hizkuntza 
Tarahumarera bertako hizkuntza indigena da, uto-azteka multzokoa, Chihuahuako estatuan mintzatua nagusiki. Lehen Hezkuntzako eskoletan, erabiltzen da, bertako administrazio eta merkataritzan eta erlijio praktiketan. Alfabetatutako hiztunak bakarrik dira % 1 (% 20 gaztelaniaz). Guachochi udalerrian badago irrati emisora bat tarahumareraz.

 Bibliografia 
 Cynthia Gorney. 2008. Tarahumara People. National Geographic, November 2008.
 Kenneth Simon Hilton. Diccionario Tarahumara. Tucson, AZ: Instituto Lingüístico de Verano, 1993.
 Jose Luis Zamarrón eta Jane H. Hill. Avances y balances de lenguas yutoaztecas. Córdoba: Colección Científica, 2001.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Amerindiarrak

 Kanpo estekak 
 "Lorena, la de pies ligeros" dokumentala (2019).

Kategoria:Mexikoko jatorrizko herriak
Kategoria:Chihuahua
Kategoria:Durango (estatua)