Nafarroako Erresumako Gortearen ofizioak

Nafarroako Erresumako Gortearen ofizioak erregearentzat lan egiten zuten zenbait ogibideak ziren. X. eta XI. mendeetan, normalean nobleziaren semeek eginak ziren, bertan bere heziketa osatzen zuten bitartean. Ofizial hauek askotan lanpostua txandakatzen zuten eta zaila da bere izendapen data zehatza jakitea. Bere izena ere askotan ezezaguna da, izan ere, orduko agirietan bere latinezko titulua baino ez da agertzen, askotan lekuko moduan. Hasieran behin heziketa osatuta bere jaurerrietara itzuli arren, XI. mendearen amaieran luzaroan egoten ziren bere ogibideetan, bizitza osorako titulua balitz.

Behean agertzen diren zerrendak ez dira osoak, izan ere, erabilitako iturrietan denbora-hutsune luzeak daude. Ogibide bakoitzak zuen latinezko izenak ere aldatu zuen denboran zehar.

1362an Karlos II.ak botiliario, ezkutari, txanbelan, kleriko, maiordomo, kapilau, sukaldari, forratzaile, ganberazain, diruzain, harakin, aitor-entzule, morroiak eta zaldizainak zituen. Gainera, Frantziako gortean sorturiko kondestable ere zuen

 Maiordomoa 
Maiordomoa (latinez maior domus) Gorteko ofizial nagusia izan zen, beste ofizialak zuzentzen zituena. Litekeena da ofizioa errotaziozkoa izatea, izenek askoz aldatzen dutelako. 1072ko agiri batean, Antso IV.a Nafarroakoaren garaikoa, Gartzia Fortunek maiordomo eta botiliarioa zen batera.

IzenaLehendabizikoaipamenaAzkenaipamenaTitulua Gomez Aureliez 952 959 Maior domus Gomez 992 992 Maior domus Gartzia Antso 996 996 Maior domus Lupo Antso 1011 1024 Maior domus Lope Lopez 1015 1015 Maior domus Gomez Antso 1018 1033 Maior domus Alvaro Fortun 1040 1042 Maior domus Galindo Eneko 1042 1042 Maior domus, Maior quoquorum Fortun Belasko 1047 1047 Maior domus Ximeno Mancionez 1054 1060 Maior domus Eneko Antso 1056 1066 Maior domus Gartzia Enerko 1063 1064 Maior domus Gartzia Fortun 1071 1073 Maior domus Lope Belasko 1072 1076 Maior domus, baita Botellarius ere Belasko Gartzia 1078 1087 Maior domus

 Koparia 
Koparia (latinez pincerna, architriclinus edo propinator) Gortea elikatzeko arduratzen zen ofiziala izan zen. Maiordomo bezala, litekeena da errotaziozkoa izatea.

IzenaLehendabizikoaipamenaAzkenaipamenaTitulua Fortun Ximeno 956 956 Pincerna Antso Fortun 997 997 Architriclinus Aurelio Antso 1018 1031 Architriclinus Gartzia Antso 1024 1024 Architriclinus Galindo Lopez  1040 1040 Pincerna Eneko Lopez  1042 1042 Architriclinus Fortun Eneko 1063 1066 Pincerna Lope Eneko 1063 1063 Pincerna Antso Aznar 1068 1072 Pincerna, Propinator (1072) Gartzia Fortun 1071 1071 Pincerna

 Botiliarioa 
Botiliarioa (latinez botellarius edo botecarius) upeltegiaz arduratzen zen ofiziala izan zen, egungo sommelier baten moduan. Ez du ematen errotaziozko ogibidea zenik baina zenbait botiliario kopariak ere izan ziren.

IzenaLehendabizikoaipamenaAzkenaipamenaTitulua Lope Eneko 1011 1020 Botellarius Aznar Fortun 1015 1015 Botellarius Antso Ximeno 1033 1033 Botellarius Ximeno Antso 1040 1040 Botellarius Belasko Gartzia 1056 1064 Botellarius Lope Muñoz 1066 1072 Botellarius Lope Belasko 1072 1072 Botellarius, Botecarius eta Maior domus Antso Santxez 1078 1087 Botellarius

 Ezkutaria 
Ezkutaria (latinez armiger edo armentarius) erregearen armategiz arduratzen zen, eta agian baita erregearen goardiaz ere. Armekiko bere lotura nabarmena da bere izenburueetan, denek latinezko fer- (burdin) aurrizkia dutenak: alferiz, fertorarius, inferartis edo offertor. Ofizio honek besteak baino errotazio gehiago jasan zituen eta bi titular zituen bakarra da: 1043ean Fortun Ximenok eta Orti Ortizek partitu zuten.

IzenaLehendabizikoaipamenaAzkenaipamenaTitulua Fortun Ximeno 959 959 Armiger Galindo Gomez 1030 1030 Armentarius Fortun Ximeno 1043 1043 Inferartis Orti Ortiz 1043 1043 Inferartis Galindo Lopez 1044 1044 Offertor Lope Gartzia 1058 1058 Alferiz Lope Gartzia 1060 1060 Armiger Ximeno Gartzia 1062 1064 Armiger Fortun Eneko 1063 1063 Fertorarius Lope Eneko 1063 1064 Fertorarius Fortun Eneko 1063 1063 Fertorarius Gartzia Fortun 1065 1071 Offertor, Fertorarius (1068), Tallator (1068–69) Petri Gartzia 1066 1072 Armiger Lope Eneko 1066 1066 Offertor Eneko Antso 1072 1072 Alferiz Fortun Eneko 1072 1087 Armiger Eneko Antso 1072 1076 Armiger Antso Gartzia 1072 1075 Offertor

 Mariskal 

Mariskala () erregearen zalditegiez arduratzen zen ofiziala izan zen. Nahiz eta ez du ematen errotaziozkoa zenik, bertan hiru urte baino gutxiago irauten zutela ematen du.

IzenaLehendabizikoaipamenaAzkenaipamenaTitulua Gartzia Aureliez 957 959 Stabularius Fortun Ximeno 992 992 Stabularius Lope Eneko 996 996 Stabularius Gartzia Antso 997 997 Stabularius Ximeno Fortun 1020 1020 Stabularius Antso Datiz 1042 1043 Stabularius Gartzia Gartzia 1058 1062 Stabularius Gartzia Antso 1063 1064 Stabularius Fortun Alvarez 1066 1066 Stabularius Lope Antso 1068 1070 Stabularius Lope Belatz 1071 1072 Stabularius Gartzia Fortun 1072 1072 Stabularius Lope Eneko 1072 1075 Stabularius Antso Gartzia 1087 1090 Stabularius

 Erreferentziak 

 Bibliografia 


 Kanpo estekak 

Kategoria:Nafarroako Erresumako erakundeak
Kategoria:Euskal Herriko zerrendak