Adolfo Eraso

Adolfo Eraso Romero (Lizarra, Nafarroa Garaia, 1934ko abuztuaren 8a - Plasencia, Cáceresko probintzia, Espainia, 2021ko maiatzaren 29a) kimikaria, geologian doktorea eta espeleologoa zen. Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan ad Honorem Irakaslea, 1994tik New Yorkeko Zientzien Akademiako kidea, eta 2002tik Errusiako Natur Zientzen Akademiako kidea. 2014ean Nafarroako Unibertsitate Publikoak Honoris Causa Doktore izendatu zuen. GLACKMA elkartean, glaziareak ikertu zituen berotze klimatiko globala monitorizatzeko.

 Hastapenak eta geologia 
Haurtzaroan Urbasako leizeekiko interesa piztu zitzaion. Etxean jasotako afizioari segika, lehen ikustaldi geologikoak Lizarrako diapiroan egin zituen, mineralak bilduz eta haitzuloak miatuz. 11 urterekin Gasteizera bidali zuten; han ikasi zituen mineralogia eta kimikaren oinarriak. Gero Madrilgo Complutense Unibertsitatera joan zen Kimika ikastera.

1952 inguruan Lizarrara itzuli zen, petrolio arloko Alemaniako enpresa batentzat lan egitera: diapiroaren inguruan prospekzioak egiten hasi zen. Herriko beste gazte batzuekin batera (Eugenio Roa, Serafin Arriaga, Jesus Elkano “Canico”...) espeleologian hasi zen; Itxitxoa eta Itxako leizeen esplorazioan nabarmendu zirenez, Lizarrako Mendizale Elkartearen barruan espeleologia saila osatu zuten (Lizarrako Espeleologia Taldea, LET), laster Iruñeko Vianako Printzea Erakundekoekin (IPV) bat egin zutenak. Sasoi beretsuan Urbasako leize batean gerrako afusilatuen gorpuak aurkitu zituzten; Erasok kranio tirokatuei argazkiak atera bazizkien ere, informazio hori ezin izan zuten zabaldu.Gorosabel O. Eugenio Roari elkarrizketa 121007.  Adolfo Erasori elkarrizketa 120310.

Petrolioaren arloan lanean 10 urte egingo zituen; orduantxe hasiko zen geologia arloan sakontzen. Ikasten hasi zen berriz, Geologia asignatura solteetan matrikulatuz eta perforazioen lana non tokatzen zitzaionaren arabera, Oviedoko edo Bartzelonako unibertsitateetan ikasiz. Lanak eta ikasketek utzitako denbora librean, LET eta IPV-ekoekin esplorazioan jarraitu zuen, Urbasa aldean gero eta leize sakonagoak jaitsiz.

1954an Erasok bere lehen espedizio espeleologiko handian parte hartu zuen: IPVkoek Larran antolatutakoa, Espainiako Armadaren laguntza logistikoarekin. Espedizio horretan, sakoneko ekipoa eskarmentu handiko espeleologoek osatu zuten (Pedro Etxaleku, Felix Ruiz de Arkaute, Jose Mari Saenz “El Tigre”, Juan San Martin, Miguel Bengoa, Isaac Santesteban...) eta leize handiak esploratu zituzten, hala nola Apeztegia, La Española eta Etxaleku; Eraso, oraindik esperientziarik gabea, lurrazaleko ekipoan aritu zen eta leize txikietara baino ez zen jaitsi.

 Espeleologiaren elitean 
1955ean, Sima del Roble esploratu zuen Arkaute eta “Tigrea”rekin. Honek leize handien esplorazioen teknika eta ezagupenak ikasteko aukera eman zion (Sima del Robleren topografia berak egin zuen).

1957an, petrolio lanen gorabeherek Araba aldera eraman zuten, eta Eraso Manuel Iradier Txangolari Elkartearen espeleologia sailean (GEMI) sartu zen. Bertan izan zituen lagun Elejalde, Llanos, Urrutia, Saenz de Ugarte, Madinabeitia, Valero, Agorreta, Perez, Fariña, Ortiz de Landaluze, Polidura, Lopez de Gereñu, Arbosa, Galvez... Sasoi horretan sartu zen Jesus Presa ere, ogibidez Errepide Injeniaria; bion eraginez GEMI-ren aktibitateak kutsu zientifikoagoa hartu zuen; orduantxe argitaratu zituen Erasok bere lehen idazlanak.Armando Llanos eta MªNieves Urrutiari elkarrizketa 140629 Urte haietan parte hartu zuen hainbat koba esploratzen, hala nola Portillo de Gesal, San Leon, Cueva del Castillo, Eratxeta, El Covachon, Entretorcas, Boquerón de Zaragua, Zambolinos, Kas, Lendia eta Los Goros,SAENZ DE UGARTE, José Luis. Memoriak (argitaratu gabea). Espeleologiari buruzko atala. Llanos-Urrutia argazki artxiboa. baina zalantzarik gabe garrantzitsuena Mairuelegorreta izan zen: ia astero eginiko espedizioetan espeleometria biderkatu zuten, hainbat galeria eta sektore berri aurkituz eta Espainiako bigarren kobarik luzeena bihurtuz.

Jardun honen ondorioz, Erasok laster lortu zituen esplorazio zailenetan parte hartzeko baldintza fisiko eta tekniko egokiak. Horretara, 1958ko Euskal Espeleologoen Elkargoaren III Euskal Espeleologia Jardunaldietan, Torca del Carlista esploratu zuen taldearen buruetako bat izan zen (bestea Felix Ruiz de Arkaute zela), eta leizearen lehen krokis topografikoa egin zuen.  Ojo Guareñan ere (Sotoscueva, Burgos; artean Espainiako koba luzeena) parte hartu zuen Aranzadi, BET, Edelweiss eta GEMI-ko lagunekin batera, nazioarteko kanpaina batean. Hortaz gain, bistan da, Arabako karsteko lanetan jarraitu zuen GEMI-koekin batera: Lazaldai,  Lezaun Urtxulo, Eratxeta, Solacueva de Jokano, Cueva Tuna/Molina  eta Mairuelegorreta haitzuloetako esplorazioetan eta espeleologo berrien formakuntzan, geomorfologia eta klimatika arloetan bereziki. Urte berean, Nafarroan ere IPV-ekoen udako kanpainan parte hartu zuen, Urbasan (Tximua, Sima A).

1959an -Mairuelegorretako “Pozo del Diablo” famatua gainditu zuen taldean parte hartu eta gero-, GEMI-koek IV Euskal Espeleologia Jardunaldiak antolatu zituzten bertan; Erasok esplorazio eta geomorfologia arloak koordinatu zituen. Gainera,urte honetan Ormazarretako topografia errebisatzen izan zen, IPV eta Aranzadikoekin batera, Torca del Carlistarekin zuen sakonera-lehiaren harira; Ormazarreta sakonagoa zela ebatzi zuten, zehazki Espainiako bigarren sakonena, Lepineux leizearen atzetik.
alt=Lepineux Gelako 1º kanpalekua. 1960ko V Euskal Espeleologia Jardunaldiak / EDF Espedizioa. Ezkerretik eskuinera: Georges Lepineux, Jose Bidegain, X, Adolfo Eraso, Isaac Santesteban.|thumb|420x420px|Lepineux Gelako 1º kanpalekua. 1960ko V Euskal Espeleologia Jardunaldiak / EDF Espedizioa. Ezkerretik eskuinera: Georges Lepineux, Jose Bidegain, X, Adolfo Eraso, Isaac Santesteban. Argazkia: Juan San Martin.
1960 urtean, hain zuzen ere, IPV-ekoek V Euskal Espeleologia Jardunaldiak antolatu zituzten Larran. Espedizioa oso handia izan zen, EDF enpresa hidroelektrikoaren babesarekin eta frantziar eta espainiar Armaden laguntzarekin, eta helburuetako bat Lepineux leizetik La Vernaraino topografia zehatza egitea izan zen (tunela egin ahal izateko); lan hau Saunier eta Casillas topografoek egin zuten, eta Eraso haiei laguntzen ibili zen, Juan San Martin eta Jose Txurio espeleologoekin batera. Gainera, uraren analisi kimikoak egin zituen eta jardunaldietan zehar klimatika, geomorfologia eta petrografia datuak bildu zituen. Urte berean, Arabako Foru Aldundia probintzian egindako espeleologia lanak babesten hasi zen; horrela sortu zen Arabako Espeleologia Taldea. Talde horren sortzaileen artean GEMI-ko hainbat kide zeuden; tartean Eraso.

Ordurako, Adolfo Eraso euskal espeleologiaren izen handietako bat bilakatua zen. Nazioarteko bileretan parte hartzen zuen (Austriako, Greziako, Alemaniako“La insaturación del agua en la zona freática del karst y sus fundamentos termodinámicos” hitzaldia emanaz (Nestor Goikoetxea espeleologoak -kongresu horretan ere parte hartu zuena- telefonoz kontatua 2014-II-10ean. kongresuak), eta esplorazio zailak zeuden lekutatik gonbidapenak jasotzen zituen, hala nola atzerrian (Pizzodetta leizea Italian) zein etxetik hurbilagotik ere (Torca de la Seguia, Txomin I, Otsabide,VI Euskal Espeleologia Jardunaldietan, Otsabideko sarrera Erasok berak ikusi zuen, Ernesto Nolterekin prospekzioan ari zela (Gorosabel O. Adolfo Erasori elkarrizketa 120310) Gesaltza-Arrikrutz, Ojo Guareña). Honekin batera, San Martin Harriko Sisteman (Larra) etengabe kolaboratu zuen, lehen orain bezala mundu osoko espeleologoak erakartzen zituzten udako kanpainetan. 1961-1974 artean Erasoren izena hainbat bider aurkitzen dugu San Martin Harriko Sistemaren esplorazioen kroniketan: bai La Vernatik hasita, Saint Vincent ibaian behera (Martine meandroa, Aziza, Josyane eta Parment putzuak...), baita ibaian gorako esplorazioetan ere (Larunbe erreka), eta noski, ARSIP erakundearen koordinazio bileretan.

Ibilbide honek ardurak ere harrarazi zizkion: Espainiako Mendi Federazioaren barruan, Eraso 1967an sortutako Espeleologia Komite Nazionalaren lehen presidentea izan zen.  Sasoi beretsuan Nazioarteko Espeleologia Elkargoan (NEE) ere partehartze gero eta garrantzitsuagoa izan zuen: Karstaren Fisika, Kimika eta Hidrogeologia Komisioa eta NEE-ren Departamentu Zientifikoa zuzenduko zituen, eta NEE beraren lehendakaria izateraino ere ailegatu zen (1980).

 Madrilen, teoria berrien garatzaile 
70. hamarkada hasieran, petrolioaren arloan ere gero eta ardura handiagoak hartuta, Adolfo Eraso Gironan zundaketa lanetan ziharduen. Une horretan, Madrileko eraikuntza enpresa handi batek (AGROMAN) kontratua eskaini zion; gutxiago irabaziko zuen arren, baietza eman zuen, honek bere geologia ikasketak behingoz bukatzeko aukera emango baitzion. Enpresa berrian bere lana Geologia Aplikatu, Reologia eta Geoteknia Departamentua sortzea eta zuzentzea izan zen.

Madrilen, ohi bezala, espeleologian jarraitzeko lagunak bilatu zituen: 1971ean, Standard Electrica enpresaren barruan espeleologia talde bat sortu zuten zen, eta Eraso ekarri zuten hitzaldi sorta bat ematera. Hurrengo urtean bera ere taldera sartu zen; Standarden kide izango zituen hainbat espeleologo, hala nola Felix Moreno Sorli, Hermenegildo Morell eta Carlos Puch.GE Standard. Memoria 1972. Introducción (Sorlik emailez transkribatutakoa 120524). - Gorosabel O. Fito Erasori elkarrizketa 120310. Esplorazioak Madrilen (Las Yeseras) zein kanpoan egin zituzten (Cueva de Agua, Granadan; Alcorlo urtegia, Guadalajara;Eraso A. El karst de la cerrada de la presa de embalse de Alcorlo en el río Bornova, Guadalajara. 1977. Txostena Confederación Hidrográfica del Tajo-n (argitara gabea). Palancares eta Cañada del Hoyo, Cuenca; Touseko urtegia, Valencia;Eraso A, Parra F, Navarro JV, Saint-Aubin J (Agroman – Asesoría de Geología Aplicada). Presa de Tous (Valencia). Análisis estructural del karst de la cerrada. Estudio de las fugas, previsión del comportamiento y recomendaciones de tratamiento. Inf. Interior Serv. Vigilancia de Presas del MOPU. Madrid 1979 Beninar, Almeria).

1973an, “IV Curso de Geomorfología e Hidrogeología Kárstica” burutu zen; han parte hartutako ikasle eta profesionalen artean karstologia lanetan sakontzeko taldea osatu zuten. Segovia inguruan ikertzen hasi ziren, Duraton ibaiaren potxeetan. Talde honetan zeuden, Erasorekin batera, Santiago Graíño, Francisco Alonso, Teresa Bullón, Román García, Victoria López-Acevedo, Vicente Santos, Trinidad Torres, Javier Pedraza, Hermenegildo Morell, Ricardo Castelló eta Josefina Mora, besteak beste. Horren ostean lan talde hau Real Sociedad Española de Historia Natural erakundean sartu zen, eta Grupo de Trabajo de Espeleología Científica izena hartu zuten.

Adolfo Eraso bi teoria hidrogeologikoren sortzailetzat hartzen da:
 1976ean “Formen Konbergentziaren Oinarria” formulatu zuen, urak zoruetan zehar egiten dituen bideak eta eraldaketak ulertzeko eredu teorikoa. Teoria hau oraindik indarrean dago, eta ikerketa hidrogeologikoetan aplikatu ohi da.
 1986ean “Karstean Uraren Drainatze Norabide Nagusiak Aurreikusteko Metodoa” formulatu zuen, munduko leku askotan erabilia dena eta zenbait unibertsitatetan ere irakasten dena.
Nazioarteko Espeleologia Elkargoaren lehendakari zela, kubatarren proposamenez Latinoamerika eta Karibeko Espeleologia Federazioa sortu zen, eta Erasoren etxea, Madrilen, Amerika eta ekialdeko Europa artean ibiltzen ziren espeleologoen ohizko geltokia bihurtu zen. Hain zuzen ere, harreman pertsonal horiek ahalbidetu zioten glaziologiarekin izandako lehen kontaktua: 1982an errusiarrek Antartidako espediziora gonbidatu baitzuten.Fito kom. pers. 2012-V-23.

 Glaziologia 
alt=Juan Carlos I Basea, 2011 urtean.|thumb|420x420px|Juan Carlos I Basea, 2011 urtean.
80. hamarkadan, Adolfo Eraso bere ohiko aktibitateekin jarraitu zuen: eraikuntzan, geologian eta espeleologian. Hamarkada honetan Bizkaian zenbait ibarren azterketa morfometriko egin zituen; Alcorlo (Guadalajara) eta Tous (Valencia) urtegi artifizialetako karsten arazoak ikertu zituen; urtegi natural endokarstikoetan azterketa estadistikoa entsegatu zuen; eta drainatzea aurreikusteko bere metodoa Larran eta Ojo Guareñan aplikatu zuen. Baina 1985ean, bere lehen espedizio handia egin zuen Artikora (Spitzberg), Marian Pulina irakasle poloniarrak gonbidatuta. Harrezkero, glaziologiak gero eta leku gehiago hartuko zuen bere aktibitateen artean.

1987an, “España en la Antartida” GKE-aren partaide zela, “Juan Carlos I” basea muntatzen jardun zuen; han glaziarren portaera aztertzen hasi zen, karstaren eredu teorikoak egokituz. Urte horretan Sattkraft enpresa publiko norvegiarrean lanean hasia zen, Svartisen glaziarraren ustiapen hidraulikorako aholkularitzat, baina handik gutxira Madrileko Unibertsitate Politeknikoko Meatze Injeniari Eskolan hidrogeologia irakasle lanpostua eskaini zioten. Soldata baxua izan arren, espedizio polarretarako behar zuen malgutasuna eskeintzen ziotenez, lana hartu zuen.

Glaziologiaren arloan sakontzeak, glaziarrek aldaketa klimatikoaren aurrean duten portaera aztertzeko aukera emango zion. Ingurune polarretan eten gabe eginiko ikerketez gain, horrek “etxean” egiten zituen lanetan ere eragina izan zuen; hala nola, 1991ean Nafarroan “Grupo de Trabajo sobre el Cambio Global” delakoa sortu zuen, Francisco Javier Elorzarekin batera. Honetaz gain, 90. hamarkadatik aurrera Erasok ez zuen espeleologia klasikoa guztiz utzi. Horren adibideak ditugu 1992an Sorbasen (Almeria) eginiko drainatze-norabideen azterketa; 1994ean Uraletan jeitsitako leizeak, errusiarrek gonbidatuta, lurpeko leherketa nuklearrek igorritako partikulak neurtzeko; 1997an Suitzako XII Nazioarteko Espeleologia Kongresuan eginiko aurkezpena; 1998an Budapesten sortutako “Glacier Caves and Karst in Polar Regions” Nazioarteko Komisioa; edo 2000 urtean Lizarrako Espeleologia Taldekoekin egindako Islandiarako espedizioa.

 GLACKMA 
2000 urtean, Antartidarako 45º Errusiar Espedizioan (King George uhartea, Hego Shetland) bi espainiar gonbidatu zituzten: Adolfo Eraso eta MªCarmen Dominguez matematikaria. Azken hau 1997tik ari zen glaziarretan, eta Erasoren hurrengo proiektuaren kide nagusia bihurtuko zen.

Izan ere, 2001eko udan, Erasok eta Dominguezek Svalbard uharteetara (Norvegia) eginiko espedizioaren ostean, GLACKMA elkartea (Glaciares, Criokarst y Medio Ambiente) sortzea erabaki zuten, azken urteetan pilatutako esperientzia baliatuz ikerketa lerroetan sakontzeko, eta gizartean aldaketa klimatikoaren gainean sentsibilizazioa sustatzeko.

Madrileko Unibertsitate Politeknikoan 17 urte egin ondoren, Erasok 2004ean erretiroa hartu zuen. Dozentzia ez zuen guztiz utzi halere: Politeknikoan ad honorem irakasle gisa jarraitu zuen, aukerako irakasgai bat emanez (“Karstaren eta Ingurune Anisotropikoen Hidrogeologia”).  Erretiroak glaziarren ikerketan buru-belarri aritzeko aukera eman zion: harrezkero elkarteak hainbat glaziarretan datuak jasotzeko estazioak instalatu ditu, eta urteroko monitorizazioaren bitartez datu-serieak biltzen aritu dira eten gabe; artikotik antartikora bidean, tartean hitzaldi zikloak eta ikastaroak ematen dituzte haien proiektua aurkezteko, eta berotze globalari buruzko sentsibilitatea gizarteratzeko. Erasok lan guzti hauetan ia hil arte parte hartu zuen.

2014 urtean, bere ibilbide zientifikoa zela eta, Adolfo Erasok honoris causa doktore izendapena jaso zuen Nafarroako Unibertsitate Publikoaren eskutik.

Azken urteetan Asegur herrian (Hurdes, Caceres) bizi izan zen. 2020ko apirilean iktus bat izan ostean Plasenciako egoitzan ingresatu zuten, eta han hil zen 2021eko maiatzaren 29an.

 Idazlanak 
Idazlanen zerrenda (bistaratzeko, sakatu «Erakutsi», hemen eskuinean)
 1957. ERASO, A. (GEMI moduan sinatua). Notas sobre la cueva de Mairuelegorreta. Munibe 9(4):197-225. Donostia.
 1957. ERASO, A. Cueva de los Goros (Hueto Arriba – Alava). Bol. Inst. Sancho el Sabio, I urtea, I tomoa, 1-2:65-72.
 1957. ERASO, A. Fenómenos superficiales aplicables a microclimas “en modificación”. Lizarra.
 1958. ERASO, A. Dos aspectos de un mismo mundo: Torca del Carlista y Ojo Guareña. Pyrenaica 3. Tolosa.
 1958. ERASO, A. Notas para una conferencia sobre climática. Cuad. de Espel. Dip. Prov. Valencia.
 1958. ERASO, A. Polje de Zaldive. Munibe 10(4): 247-279. Donostia.
 1958. ERASO, A. Salinidad en diapiros. CIEPSA-rako txostena. Gasteiz.
 1958. ERASO, A. Sobre el poder corrosivo del cauce subterráneo encontrado durante el sondeo de Treviño 3. CIEPSA-rako txostena. Gasteiz.
 1958. ERASO, A. LLANOS, A. Cuevas de San León (Peñacerrada-Alava). Boletín “Sancho el Sabio”, II tomoa, 2:327-341. Gasteiz.
 1958. ERASO, A. LLANOS, A. AGORRETA, J.A. FARIÑA, J. Contribución al estudio de la cueva de Obenkun y el karst de Bitigarra (San Vicente de Arana – Alava). Bol. Inst. Sancho el Sabio, II urtea, II tomoa, 2:311-326.
 1959. ERASO, A. Algo sobre la climática de Ojo Guareña. Burgoseko Aldundia.
 1959. ERASO, A. Ensayo sobre la climática de Mairuelegorreta. Bol. Inst. Sancho el Sabio, III urtea, III tomoa, 1-2:59-78.
 1959. ERASO, A. Ensayo sobre la climática de Mairulegorreta. Boletin de la Institucion “Sancho el Sabio”. III urtea, III tomoa, 1-2. Gasteiz.
 1959. ERASO, A. Geología de Ojo Guareña e Inmediaciones. 1958ko Nazioarteko Espedizioari buruzko monografia. Burgoseko Aldundia.
 1959. ERASO, A. Jornadas Espeleológicas Vasco-Navarras (Gorbea, 1959). Bol. Sancho el Sabio, III urtea, III tomoa. Gasteiz.
 1959. ERASO, A. Karst en yeso del diapiro de Estella. Munibe 11(4):201-230.
 1959. ERASO, A. La corrosión en el “fuso” de Maucci. Soc. Adri. Sc. Nat. Trieste, Italia.
 1959. ERASO, A. Notas para una conferencia sobre climática. Cuadernos de Espeleología. GEV y P de la Excma. Diputación de Valencia.
 1959. ERASO, A. Resultados de exploración y estudio morfológico de la caverna Torca del Carlista, de Carranza. Memoria de la Asamblea Regional de Espeleologia. Carranza (Vizcaya), 1958. Bizkaiko Foru Aldundia. Bilbo.
 1959. ERASO, A. LLANOS, A. AGORRETA, J.A. FARIÑA, J. Karst del Sudeste de Gorbea. Boletín de la Institución Sancho el Sabio. V Euskal Espeleologia Jardunaldiei buruzko monografikoa. III urtea, III tomoa, 1-2. Gasteiz.
 1960. ERASO, A. Consideraciones morfogenéticas sobre la Cueva de Lazalday. Notas y Comunicaciones del Instituto Geológico y Minero n. 59. Madrid.
 1961. ERASO, A. Sima de Ormazarreta (Aralar). Separata. Revista de la Institución “Príncipe de Viana” 84-85:241-258. Nafarroako Foru Aldundia. Iruñea.
 1961. ERASO, A. LLANOS, A. AGORRETA, J.A. FARIÑA, J. El karst subyacente de Apodaca y zonas proximas (Ondátegui-Guereña de Alava). Boletín de la Institución «Sancho el Sabio». V urtea, V tomoa, 1-2:69.126. Gasteiz.
 1961. MONTORIOL, J. ERASO, A. Étude de quelques cas d’alternance en profondeur des morphologies clastique et lithogénique. Symposium Internazionale di Speleologia, Varenna 1960. 2:101-114. Como, Italia
 1962. ERASO, A. El porque de las formas en estalactitas y estalagmitas. Rassegna Speleologica Italiana, Anno XIV, Fasc. 4. Como, Italia.
 1963. ERASO, A. Anotaciones sobre la fisico-quimica de las cavidades del complejo de Bussento. Rassegna Speleologica Italiana, Anno XV, Fasc. 1/1, 15 orr.
 1963. ERASO, A. Antecedentes sobre el Karst de la sierra Guillarte-Guibijo. Estudios del GEA (1962-1963):43-50. Arabako Foru Aldundia. Gasteiz.
 1963. ERASO, A. El porqué de las formas en estalactitas y estalagmitas. Estudios del GEA (1962-1963):15-20. Arabako Foru Aldundia. Gasteiz.
 1963. ERASO, A. Estudio del complejo de cavidades de Orratxeta (Monte Albertia-Alava). Estudios del GEA (1962-1963):51-70. Arabako Foru Aldundia. Gasteiz.
 1963. ERASO, A. Ideas sobre climática subterránea. Estudios del GEA (1962-1963):21-41. Arabako Foru Aldundia. Gasteiz.
 1963. ERASO, A. Sobre la influencia de los «iones» de valencia multiple en el cavernamiento. Notas y Comunicaciones del Instituto Geológico y Minero de España 71:63-86. Madrid.
 1963. ERASO, A. Sobre las relaciones morfoquímicas en la litogénesis. Aktem III Int. Kongr. für Speläol:53-62. Viena.
 1964. ERASO, A. Análisis químico de las muestras recogidas en la vertical de la sima de la Pierre Saint Martin. In: IPV. Larra, Sima de San Martin. p.163-165. Nafarroako Foru Aldundia. Vianako Printzea Erakundea. Iruñea.
 1964. ERASO, A. Anotaciones sobre la climática de Larra. Consideraciones sobre la formación de hielo en el karst. In: IPV. Larra, Sima de San Martin. p.149-162. Nafarroako Foru Aldundia. Vianako Printzea Erakundea. Iruñea.
 1964. ERASO, A. La sima de la Pierre Saint Martin. In: IPV. Larra, Sima de San Martin, p.167-204. Nafarroako Foru Aldundia. Vianako Printzea Erakundea. Iruñea.
 1964. ERASO, A. La sima de la Seguía (Carranza). Not. y Com. Inst. Geolog. y Min. de Esp. Madrid.
 1964. ERASO, A. Tentative Nomogram for Cave Climate Calculations. Problems of the speleological research. Proceedings of the Internat. Speleological Conference, p.175-185, Czechoslovak Academy of Sciences. Praga.
 1965. ERASO, A. Antecedentes sobre el karst de la sierra de Badaya. GEA. Estudios del Grupo Espeleologico Alaves (1963-1964), p.31-40. Arabako Foru Aldundia. Gasteiz.
 1965. ERASO, A. Introducción al karst de Ojo Guareña. Geo y Bio Karst 5-6:3-31. 1965. ERASO, A.
 1965. ERASO, A. Simas y cavernas españolas que se incluirán en el catálogo mundial. Geo y Bio Karst 7:12-13. 1965. ERASO, A.
 1965. ERASO, A. Tentative nomogram for cave climate calculations. Act. Sep. Problems of the speleological research. Praga.
 1966. ERASO, A. Comportamiento fisicoquímico del complejo Palomera-Dolencias (Ojo Guareña, Burgos). Geo y Bio Karst 9:28-32. 1965. ERASO, A.
 1967. ERASO, A. La sima de la Seguía, Carranza (Vizcaya). Geo y Bio Karst 11:26-34. Bartzelona.
 1967. ERASO, A. Mecanismo de la corrosión en la formación de cavidades fusoidales. Estudios del GEA, 1964-1965 eta 1965-1966 vol.III:9-17.. Arabako Foru Aldundia. Gasteiz.
 1976. ERASO, A. Nuevo método en la investigación del karst, los modelos naturales y la convergencia de formas. Speleon 22:35-42. Bartzelona.
 1977. ERASO, A. El karst de la cerrada de la presa de embalse de Alcorlo en el río Bornova, Guadalajara. Txostena “Confederación Hidrográfica del Tajo”rentzat.
 1979. ERASO, A. Predicción de los tipos de terreno y accidentes geológicos que atravesará el túnel de Beninar. Simp. sobre el Agua en Andalucía, 519-531. Granada.
 1979. ERASO, A. LOPEZ-ACEVEDO, V. LOPEZ MUÑOZ, M.A. NAVARRO, J.V. SUSO, J. SANTOS, V. Estudio de las torcas de Palancares y Cañada del Hoyo en el karst de la Serranía de Cuenca. Kobie 9. Bilbo.
 1979. ERASO, A. PARRA, F. NAVARRO, J.V. SAINT-AUBIN, J. (Agroman - Asesoría de Geología Aplicada). Presa de Tous (Valencia). Análisis estructural del karst de la cerrada. Estudio de las fugas, previsión del comportamiento y recomendaciones de tratamiento. Inf. Interior Serv. Vigilancia de Presas del MOPU. Madrid.
 1980. ERASO, A. GRAIÑO, S. ALONSO, F. BULLON, T. GARCIA, R. LOPEZ-ACEVEDO, V. SANTOS, V. TORRES, T. PEDRAZA, J. MORELL, H. CASTELLON, R. MORA, J. Estudio del karst del Cañón del Duratón (Segovia). Kobie 10, I tomoa.
 1981. ERASO, A. Banque de donnees geologiques. ARSIP Buletina 12-13-14-15:100-104. Santa Grazi.
 1982. ERASO, A. SAINT-AUBIN, J. CERRADA, J. (Agroman - Asesoría de Geología Aplicada). Proyecto presa de Tous 2ª fase: nivel máximo de embalse a la cota 133. MOPU-rentzako txosten geologikoa.
 1983. ERASO, A. Aplicación del método de predicción de las direcciones de drenaje kárstico a dos casos reales de obra civil. Mem. III Simposio de Hidrogeología y Recursos Hidráulicos VIII:3-15. Madrid.
 1983. ERASO, A. Estudio morfométrico de las cuencas de los ríos Butrón, Oca, Lea y Artibai (Bizkaia). Lurralde. Investigación y espacio. VI:35-80. Donostia.
 1983. ERASO, A. HERRERO, N. SAINT-AUBIN, J. Microtectonics analysis as a tool to predict karstic drainage directions (Results of the first campaign in the Larra region Pierre Saint Martin. Atti Convegno Int. sul carso di alta montagna, 1:324-334. Imperia.
 1983. HERRERO, N. SAINT-AUBIN, J. ERASO, A. El análisis estructural como herramienta para predecir direcciones de drenaje kárstico. Primeros resultados en Larra. Jornadas sobre planificación de expediciones espeleológicas en Larra. Karst – Larra 82:11-29. Iruñea.
 1984. ERASO, A. NAVARRO, J.V. PARRA, F. LOPEZ-ACEVEDO, V. VERCIER, P. VAL, J. ECHEGARAY, M. COCERO, A. DOMINGUEZ, S. ENRILE, A. Study of the karst at the Alcorlo Dam (Spain). Kras i Speleologia 5(XIV):44-52. Uniwersytet Slaski. Katowice.
 1984. ERASO, A. PARRA, F. SAINT-AUBIN, NAVARRO, J.V. CANO, P. VAL, J. BERMEJO, F. VALDES, C. RIVELLES, J. Problèmes posès par le carst dans le barrage de Tous (Espagne). Kras i Speleologia 5(XIV):44-52. Uniwersytet Slasky. Katowice.
 1985. ERASO, A. El karst de Larra como ensayo general del Método. Guía de Excursión del IX Congreso Internacional de Espeleología. Barcelona 1985.
 1985. ERASO, A. El karst del complejo de cavidades de Ojo Guareña (Burgos). Guía de Excursión del IX Congreso Internacional de Espeleología. Barcelona 1985.
 1985. ERASO, A. HERRERO, N. Consideraciones geológico-estructurales de la zona donde se ubica la cerrada de la presa de Tous. Análisis del karst que afecta a la cerrada y al vaso. MOPUr-rendako txostena.
 1985. KHORDK, K. ERASO, A. Interpretación de acuíferos kársticos mediante geoestadística. Jumar aldizkaria, 6:57-66. Madrid.
 1986. ERASO, A. Aplicación del método de predicción de las direcciones de drenaje al karst de Larra (Navarra-Francia) y el karst del Complejo de Ojo Guareña (Burgos). Jornadas sobre el Karst en Euskadi, Donostia. Vol. 2:229-254.
 1986. ERASO, A. Estimación del coste de impermeabilización en la fase de proyecto de presas en zonas kársticas. Jornadas sobre el Karst en Euskadi, Donostia. Vol. 2:181-196.
 1986. ERASO, A. Método de predicción de las direcciones principales de drenaje en el karst. Kobie (Natur Zientziak) XV:15-165. Bilbo.
 1986. ERASO, A. ANTIGUEDAD, I. GARROTE, A. FERNANDEZ, O. GARCIA DE CORTAZAR, A. Excursión acuíferos kársticos de Vizcaya. Guía de excursiones. Jornadas sobre el Karst en Euskadi, Donostia. Vol. 3:25-44.
 1986. ERASO, A. HERRERO, N. Propuesta de un nuevo método de deducción de las direcciones principales de drenaje en el karst. Jumar aldizkaria 7 (monografikoa). Madrid.
 1987. ERASO, A. Método de predicción del drenaje subglaciar, sus perspectivas en los glaciares subpolares de la Antártida. Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.173-183, Gredos.
 1987. ERASO, A. Método kárstico para predecir las direcciones principales de drenaje subglaciar. Resultados de la expedición a Spitsbergen, verano 1985. Bol. R. Soc. Esp. Hist. Nat. Sec. Geol. 83(1-4):47-56, Madrid.
 1987. ERASO, A. PULINA, M. El principio de la convergencia de formas y el karst en hielo. Propuesta de investigación para suministro de agua en la Antártida. Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.21-42. Madrid.
 1989. ANTIGUEDAD, I. ERASO, A. FERNANDEZ RUBIO, R. Correlación entre caudales drenados y parámetros hidroquímicos en el río de la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.322-326. Gredos.
 1989. ANTIGUEDAD, I. ERASO, A. FERNANDEZ RUBIO, R. Correlación entre caudales drenados y parámetros hidroquímicos en el río de la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Contribución a la campaña antártica 88/89. Primeros resultados p.24-31. ETSI Minas. Madrileko Unibertsitate Politeknikoa.
 1989. ANTIGUEDAD, I. ERASO, A. FERNANDEZ RUBIO, R. Diferentes tipologías de aguas encontradas en la proximidad de la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.317-321. Gredos.
 1989. ANTIGUEDAD, I. ERASO, A. FERNANDEZ RUBIO, R. Diferentes tipologías de aguas encontradas en la proximidad de la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Proyecto Español de Glaciología Antártica. Symposium de Estudios Antárticos, p.41-49. Madrileko Unibertsitate Politeknikoa.
 1989. ANTIGUEDAD, I. ERASO, A. MANGIN, A. FERNANDEZ RUBIO, R. Características del hidrograma en función de los datos meteorológicos y elaboración de la curva de gastos del río de la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.327-332. Gredos.
 1989. ANTIGUEDAD, I. ERASO, A. MANGIN, A. FERNANDEZ RUBIO, R. Características del hidrograma en función de los datos meteorológicos y elaboración de la curva de gastos del río de la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Contribución a la campaña antártica 88/89. Primeros resultados p.32-40. ETSI Minas. Madrileko Unibertsitate Politeknikoa.
 1989. ERASO, A. ANTIGUEDAD, I. GONFIANTINI, R. ARAGUAS, L. GOMEZ MARTOS, M. LOPEZ GETA, J. A. Distribución vertical de isótopos estables (Deuterio y Oxígeno-18) en el hielo del glaciar Cazadora junto a la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.303-307. Gredos.
 1989. ERASO, A. ANTIGUEDAD, I. HERRERO, P. ARISTEGUI, J. EGUILUZ, L. QUESADA, C. SANCHEZ, A. Análisis mineralógico y por microsonda de las cenizas volcánicas existentes junto a la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.312-316. Gredos.
 1989. ERASO, A. ANTIGUEDAD, I. ILARI, A. LOPEZ GETA, J. A. GOMEZ MARTOS, M. Distribución vertical de algunos oligoelementos presentes en el glaciar Cazadora junto a la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.308-311. Gredos.
 1989. ERASO, A. ANTIGUEDAD, I. TAYLOR, M. Análisis estructural del hielo del glaciar Cazadora, cuantificación direccional de la anisotropía y predicción del drenaje subglaciar. Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.297-302. Gredos.
 1989. ERASO, A. SANCHEZ DE TORO, A. FERNANDEZ-RUBIO, R. PRESA, J. Anteproyecto de construcción de un azud en la albufera fósil del sexto nivel de playa existente junto a la Base Antártica Española Juan Carlos I, Isla Livingston (Shetland del Sur). Actas del III Symposium Español de Estudios Antárticos, p.333-341. Gredos.
 1990. ANTIGUEDAD, I. ERASO, A. Ikerketa Glaziologikoa Livingston Uhartean (Hego Shetland, Antarktika). Ekaia 1:37-47. Euskal Herriko Unibertsitatea. Bilbo.
 1991. ERASO, A. Diagrama para el cálculo de la ablación glaciar y formación de hielo en las cavernas glaciares. Atti e Memorie della Commisione Grotte “E. Boegan” 30:25-40. Trieste.
 1991. ERASO, A. ANTIGUEDAD, I. MANGIN, A. Time series correlogramme and spectral analysis of the Cazadora Glacier and its relationship to meteorological parameters. 1st International Symposium, Glacier Caves and Karst in Polar Regions, p.69-91. Madrid.
 1991. ERASO, A. MARTINEZ, A. First result of the Greenland’90 expedition. Ilulissat and Alfred-Wegener Peninsula glaciers. 1st International Symposium, Glacier Caves and Karst in Polar Regions, p.171-184. Madrid.
 1991. ERASO, A. MARTINEZ, B. PEREZ, D. FERNANDEZ, J. Investigaciones en el Glaciar Grise Fiord, Polo Norte. Industria Minera, p.25-30. Madrid.
 1992. ERASO, A. Internal glacier melting and nale ice generated by air circulation. Proposal of an enthalpy-entropy diagram for quantitative calculations. 2nd Intern. Symp. Glacier Caves and Karst in Polar Regions, p.29-42. Silesian Univ. Katowice.
 1992. ANTIGUEDAD, I. ERASO, A. MANGIN, A. Características del drenaje de un lóbulo del glaciar Hurd, Isla Livingston (Shetland del Sur). Actas III Congreso Geológico de España y VIII Congreso Latinoamericano de Geología 3:325-336. Salamanca.
 1992. ERASO, A. MARTINEZ, B. PEREZ, T. FERNANDEZ, J. Investigaciones sobre el drenaje subglaciar (Glaciar Grise Fiord Glacier, Ellesmere, Artico Canadiense). Actas III Congreso Geológico de España y VIII Congreso Latinoamericano de Geología 2:271-278. Salamanca.
 1992. ERASO, A. MARTINEZ, B. PEREZ, T. FERNANDEZ, J. Investigation of the subglacial drainage (Grise Fiord Glacier, Ellesmere Island, Canadian Arctic). 2nd Intern. Symp. Glacier Caves and Karst in Polar Regions, p.29-42. Silesian Univ. Katowice.
 1992. PAREDES, C. ERASO, A. CHACON, E. Aplicación de una metodología de análisis, predicción y modelización de las direcciones principales de drenaje en el karst de Sorbas (Almería). Espeleotemas 3:3-16. Almeria..
 1993. ERASO, A. PULINA, M. Cuevas en hielo y ríos bajo los glaciares. Ed. McGraw-Hill.
 1993. ERASO, A. TRZHTSINSKIJ, Y. B. CASTRILLO, A. Sinkhole collapses and gypsum karst in cambrian platform of East Siberia. In memoriam Jan Rudnicki book. PAN Kras i Speleologia 16. Katowice.
 1996. ERASO, A. BADINO, G. MECCHIA, M. GAVILAN, C. J. BERNABEI, T. Results of the main directions subglacier drainage Prediction Method applied to Perito Moreno glacier. International glaciological expedition Hielo Patagónico 95. Proc. of 4º International Symposium of Glacier Caves and Karst in Polar Regions. Salzburger Geographische Materialen 28:35-47. Ed. Slupetzky. Salzburg.
 1997. ERASO, A. JONSSON, S. DOMINGUEZ, M. C. Investigations on the endorreic drainage of the south east part of Vatnajökull glacier, Iceland. Proc. of the 12th International Congress of Speleology 1:485-488. Ed. Janine. La Chaux de Fonts.
 2000. CALLE, O. DOMINGUEZ, M. C. ERASO, A. Correlative and spectral analysis of air temperature and discharge in Kviarjökull glacier (Iceland). Proc. of 5º International Symposium of Glacier Caves and Karst in Polar Regions. Ed. Badino. Courmayeur.
 2000. DOMINGUEZ, M. C. ERASO, A. BADINO, G. JONSSON, S. Directional quantifying of the anisotropy in the Vatnaljökull glacier (Iceland 97 and Iceland 99 expeditions). Proc. of 5º International Symposium of Glacier Caves and Karst in Polar Regions. Ed. Badino. Courmayeur.
 2000. DOMINGUEZ, M. C. ERASO, A. Distribution law of the directional anisotropy in the Kviarjökull ice tongue (Iceland). Proc. of 5º International Symposium of Glacier Caves and Karst in Polar Regions. Ed. Badino. Courmayeur.
 2000. ERASO, A. DOMINGUEZ, M. C. El calentamiento global visto desde los glaciares subpolares de la Antártida. Consideraciones sobre su repercusión. ITGE monografikoa. Riesgos naturales. Ed. Ayala Carcedo. Madrid.
 2000. ERASO, A. DOMINGUEZ, M. C. MOSKALEVSKY, M. First results of the internal run-off estimations in subpolar glaciers. Proc. of 5º International Symposium of Glacier Caves and Karst in Polar Regions. Ed. Badino. Courmayeur.
 2003. ERASO, A. Lizarrako Espeleologia Taldea. Glaciologica Islandia. Karaitza 10:16-25. Oñati.
 2011. DOMINGUEZ, M. C. ERASO, A. Diario polar. ¿Qué nos dicen los glaciares sobre el calentamiento global? Ed. Glackma.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 GLACKMA (Glaciares, Criokarst y Medio Ambiente)

Kategoria:Lizarratarrak
Kategoria:Euskal Herriko geologoak
Kategoria:Espeleologoak
Kategoria:Euskal Herriko kimikariak