Jose Migel Sagastibeltza

Jose Migel Sagastibeltza Barberia (Leitza, 1789 – Donostia, Gipuzkoa, 1836ko maiatzaren 5a) Nafarroa Garaiko militar karlista izan zen.

 Bizitza 
Jose Migel Sagastibeltza Leitzako Pastain zaharrean (gaur egun Martintxikine deitua) jaio zen 1789an; aita Blas eta aitona Agustin ere hango etxenagusi izan ziren.Perurena, Patziku: Leitzako errege erreginak (ahoz belarrirako urre altxorretan). Bilbo: Euskaltzaindia, 1996. 329. orria I. Gerra Karlista hasi aurretik Iturengo botikario izan zen zenbait urtez. Antza denez, ijito jatorrikoa zen.Perurena, Patziku: Leitzako errege erreginak (ahoz belarrirako urre altxorretan). Bilbo: Euskaltzaindia, 1996. 329. orria.

Nafarroako hirugarren batailoia antolatu eta gidatu zuen, eta 1833an Karlos V.a erregegaia errege ezagutu zuen lehenengoetako bat izan zen. Urtebete geroago, koronel egin zuten eta Larraintzarko garaipenenaren ondoren, brigadier. Azkenik, Gipuzkoako komandante bilakatu zen. Lacy Evans buru zuten ingelesen aurka garaipena lortuko zuela ematen zuenean hil zuten Donostian, Lugarizko guduan, 1836ko maiatzaren 6an. Biharamunean enterratu zuten Leitzako elizan.Pirala, Antonio: Historia de la Guerra Civil, y de los partidos liberal y carlista, segunda edición, refundida, y aumentada con la historia de la regencia de Espartero por don Antonio Pirala. Tomo II. Madril: Imprenta del Crédito Comercial, 1868. 470. orria. Interneten eskuragarri.Perurena, Patziku: Leitzako errege erreginak (ahoz belarrirako urre altxorretan). Bilbo: Euskaltzaindia, 1996. 329. orria. Bertan Sagastibeltzaren heriotz agiriaren faximila agertzen da.

 Sagastibeltza literaturan 
Honelaxe deskribatu zuen Agosti Xahok buruzagi leitzarra Voyage en Navarre pendant l'insurrection des basques liburuan (1836):Chaho, Joseph Augustin: Voyage en Navarre pendant l'insurrection des basques (1830-1835). Baiona: P. Lespès, Éditeur, 1865 [2. edizioa]. 192-193. orriak. Interneten eskuragarri

1837an, Victor Hugo idazle frantziarrak Sagastibeltzaren abizena hartu zuen poema baterako, hori bai, apur bat itxuraldaturik:"Sagastibelza tuvo fama en el país durante mucho tiempo y, si no sus hazañas, su nombre un poco transformado debió de servir a Víctor Hugo para la canción popular en su tiempo, "Gastibelza o el hombre de la carabina". (Baroja, Pío: La familia de Errotacho. Madril: Caro Raggio, 1974. 24. orria). Garate, Justo: «Las citas vascas de Víctor Hugo y el vasco-celtismo» (633-639. orriak). In: Revista Internacional de Estudios Vascos, 26, 4. Paris: Eusko Ikaskuntza, 1935. 634. orria. Interneten eskuragarriZiur aski, Xahoren liburu horren bitartez izango zuen Victor Hugok Sagastibeltzaren berri. (Zabaltza, Xabier: Agosti Xaho. Aitzindari bakartia (1811-1858). Donostia: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. Bidegileak, 2011. 4. orria. Internet-en eskuragarri).

Poema honek ez zuen zerikusi zuzenik Sagastibeltzarekin, Euskal Herriarekin edo Lehen Gerra Karlistarekin, maitasun ixtorio bat kontatzen zuelarik.http://dbarf.blogspot.com.es/2010/12/gastibelza-lhomme-la-carabine-victor.htmlhttp://recursos.march.es/culturales/documentos/conciertos/cc488.pdf 23. orria. Edozein kasutan, dexenteko arrakasta izan zuen: Franz Liszt konpositore hungariarrak 1844ean musika jarri zion eta 1847an, soilik pianorako beste bertsio bat egin zuen.http://recursos.march.es/culturales/documentos/conciertos/cc488.pdf 22-23 eta 31-35 orriak. 1955ean berriz Georges Brassens kantautore frantziarrak beste bertsio bat egin zuen.http://www.analysebrassens.com/?page=texte&id=32&%23

Pio Barojak berak honelaxe aipatu zuen Leitzako buruzagia La nave de los locos eleberrian (1925):Baroja, Pio: La nave de los locos. Madril: Caro Raggio / Cátedra, 1999. 76. orria. Interneten eskuragarri.

Ikusten denez, buruzagi karlista nongoa zen esateko garaian behintzat hanka sartu zuen Barojak.

Euskal herri literaturari dagokionez, bertso honek ere aipatzen du Leitzako buruzagi karlista:

 Erreferentziak 

 Kanpo loturak 

 Franz Liszt-ek egin zuen "Gastibelza" poemaren bertsioa tenore edo soprano eta pianoarentzat
 Franz Liszt-ek egin zuen "Gastibelza" poemaren bertsioa pianoarentzat soilik
 Georges Brassens-ek egin zuen "Gastibelza" poemaren bertsioa

Kategoria:Nafarroako militarrak
Kategoria:Lehen Karlistaldiko militarrak
Kategoria:Euskal Herriko karlistak
Kategoria:Leitzarrak
Kategoria:Donostian hildakoak