Soinuenea

Soinuenea (lehen Herri Musikaren Txokoa zena) Gipuzkoako Oiartzun udalerrian dagoen herri-musikari buruzko museo bat da. Herri Musikaren Txokoa 1995eko uztailean Oiartzungo Udala eta Juan Mari Beltran Argiñenaren artean egindako hitzarmenaren ondorioa da. 

Ergoien auzoan dago. 

 Historia 
Beltranek herri-musikaren inguruan egindako lan guztia erakutsi eta zabaltzeko sortu zen. Lan horretan laguntzaile asko izan zituen. 2002ko martxoaren 1ean Herri Musikaren Txokoak ateak publiko guztiarentzat ireki zituen. Geroztik zabalik ditu erakusketa zein dokumentazio zentroa bera. 

Proiektuak 10 urte bete zituenean, fundazio bezala, izaera, nortasun eta izen propioa hartu zituen. Honekin batera Herri musikaren txokoa, herri-musikaren etxea izatera pasa zen. Izaera-aldaketaren urrats hau ematearekin batera, etxeari erabat doakion izena eman zitzaion: Soinuenea. 2011ko abenduaren 22an aurkeztu eta sinatu zen notaritzan Soinuenea Fundazioaren sorrera eta 2012ko urtarrilaren 1etik aurrera izaera horrekin funtzionatzen ari da.

 Soinuenea Fundazioaren helburuak 

 Herri-Musika eta herri soinu-tresnak ezagutzeko, ikertzeko eta topatzeko dokumentazio zentro bat sortzea.
 Euskal Herriko kultura eta bereziki herri-musika era didaktiko, ulergarri eta entretenigarrian mota guztietako hartzaileen eskutan jartzea.
 Ikastetxeetako eta Musika Eskoletako ikasleei beraien musika ikasketak osatzeko musika klase teoriko, praktiko eta aktiboak eskaintzea.

 Edukia 
Soinuenea Herri-Musikari buruzko dokumentazio zentroa da, Juan Mari Beltranen bildumak osatzen duena. Proiektu zabala da, eta bere baitan hartzen ditu honako atalak:

 Musika-tresnen bilduma: erakusketa eta tresnak kontsultatzeko biltegia.
 Liburutegia: herri-musikako tresnei eta musikari buruz idatzizko materiala.
 Fonoteka: mota eta formatu desberdinetako musika-grabaketen bilduma.
 Argazki-artxibategia: argazkiak, filmak eta bideoa.
 Tailerra: musika-tresnak egiteko eta konpontzeko tailerra.

 Musika-tresnen erakusketa 
Erakusketan Euskal Herriko nahiz munduko kontinente guztietako 1700 tresnatik gora daude. Zaharrena 500 urte inguruko tronpa da.Tresna horiek ikusteaz gain, entzun eta jotzen ikus daitezke, audio-giaren bidez eta honela daude sailkatuta:
 Aerofonoak: txirulak, mihiak, tronpetak, aerofono libreak.
 Menbranofoak: kolpatuak, igurtziak, mirlintoiak.
 Idiofonoak: zuzenean eta zeharka kolpatuak, karrakatuak, igurtziak eta malguak.
 Kordofonoak: soka igurtzia, sakatua eta igurtzia.
 Musika taldeak euskal herri musikan: Txistulari taldeak, dultzaina taldeak.  
 Hots jostailuak.
 Eraikuntza eta konponketa tailerra: Jose Mari Bilbao eta Leon Bilbaoren Arteako alboken eraikuntza tailerretik ateratako materiala.

 Bildumak 
Juan Mari Beltran Argiñena Bilduma da fundazioaren lanaren ardatza; hura zaindu eta katalogatzeaz gain, publikoari erakutsi eta ikertu nahi duenari laguntzen dio. Besteak beste, garrantzitsua da Euskal Herriko txoko ezberdinetako dantzak eta musika ezagutzeko egindako landa-lanean bildutako ikus-entzunezko grabazioen atala. Bertan, ahozko tradizioa musika ezagutza transmititzeko era nagusia zen garaiko azken musikariei egindako elkarrizketak daude. Momentu honetan, Jose Mariano Barrenetxearen bilduma ere Soinuenean dago. Hura hil zenean, bere iloba baten esku geratu zen eta hura Soinuenearekin harremanetan jarri zen. XX. mendearen bigarren erdian euskal gaien inguruan, eta bereziki alboka eta panderoaren inguruan, egindako ikerketa saioengatik da ezaguna Barrenetxea. Bere bilduman dauden testu, partitura, argazki eta grabazioak inbentariatzen ari da Soinuenea. 

 Argitalpenak 
Dokumentazio-zentroa abiatu zenetik, herri-musika publiko zabalari helarazteko bere saiakeran era ezberdinetako lanak argitaratu ditu.

HM berriak aldizkaria argitaratu zuen 2020ko COVID pandemia iritsi zen arte. Urtaro bakoitzean antolatzen zuen kontzertua iragartzearekin batera, herri-musikaren bueltan gertatzen ziren berriak zabaltzen zituen; lehenengo paperean eta 2010etik aurrera PDF formatuan bakarrik. Postaz zabaltzen zen aldizkari hau.

Soinueneak bere sorreratik antolatu izan dituen Herri Musika Jardunaldien aktak eta herri-musikari buruzko lan monografikoak argitaratzeko helburuarekin Herri Musika Bilduma (HM bilduma) sortu zuen. Bilduma horretan hamar liburu eta zortzi disko-liburu argitaratu zituen 2004 eta 2020 artean. Herri Musika Bildumako liburuak paperean argitaratzeari utzi eta haren jarraipena izanik haren helburuak asetzen dituen Soinuberri aldizkaria 2018an argitaratu zen lehenengo aldiz eta Soinueneako web orrian eskura daiteke PDF formatuan. 

Argitalpenen alorrean, Soinu-tresnak euskal herri-musikan entziklopedia da 2020tik Soinuenearen indarrak bereganatzen dituen proiektua. Bere izenak dioen bezala, euskal herri-musikan presentzi berezia izan duten soinu-tresnei buruzko lan entziklopedikoa da. Paperean hiru liburuki argitaratu ditu momentuz; lehenengo liburukiek aerofonoei buruz eta azkenekoak menbranofono eta idiofonoei buruzko informazioa jasotzen dute. Entziklopedia osatzeko kordofonoei zuzendutako beste liburuki bat argitaratzea dago aurreikusita. 

 Iruditegia 

 Ikerketa zentroa 
Ikerlariek soinuenean ikerketak egiteko aukera dute. Soinuenean ze dokumentu dauden etxetik nahiz bertara joanda kontsulta daiteke, baita dokumentua eskuratu ere, aldez aurretik harremanetan jarri eta gero.

 Oiartzungo Herri Musika eskola 
Soinueneak bere sorreratik soinu-tresnak jotzen erakusteko eskola martxan jarri zuen, soinu-tresna jakin baterako aditua den irakasleren bitartez. Hala, txalaparta, biolina, txistua (danbolinarekin), alboka, dultzaina eta xirolarrua ikasteko aukera dago. Soinu-tresnez gain, musika lengoaia ere erakusten da eta soinu-tresna hauen taldeetan aritzeko aukera ere badago.

 Nazioarteko harremanak 
MIMO, Musical Instrument Museums Oline parte hartzen du Soinueneak, soinu-tresnen bilduma duten beste talde batzuekin batera. Bilduma publikoetan dauden soinu-tresnei buruzko informazioa lortzeko munduan dagoen sarbide libreko datu-baserik handiena da. Euskarazko bertsioa Soinuenearen ekarpena izan da.  

 Jardun nagusia Oiartzunen 
Nagusiki Soinueneako jarduna Oiartzungo herrian finkatzen da, bere baitan hainbat arlo hartuta. Besteak beste:

 Urtero munduko eta Euskal Herriko herri-musika kontzertuak egiten dira,  
 2002tik “HM Jardunaldiak” egiten dira. 
 Oiartzungo Herri-Musika Eskolako antolaketa eta kudeaketa,
 “HM Bildumaren”, audio eta ikus-entzunezko edukiekin diskoak eta erakusketa ibiltariak  
 Beste hainbat proiektu burutzen dituzte. 

 Erreferentziak 

 Erreferentziazko bibliografia osagarria 
“Herri Musikaren Txokoa Oiartzunen” (Mugarri 15, Oiartzungo Udala) Juan Mari Beltranek idatzitako liburua. 

 Kanpo estekak 

 Bisita Birtuala Soinuenea museoan
 Herri Musikaren Txokoaren webgunea
 Juan Mari Beltran Badok.eus atarian
 MIMO nazioarteko soinu-tresna bildumen sarea 

Kategoria:Gipuzkoako museoak
Kategoria:Musika museoak
Kategoria:Oiartzungo eraikinak
Kategoria:Euskal Herriko musika-museoak
Kategoria:Euskal Herriko etnografia-museoak