Ignazia Zabalo

Ignazia Zabalo Ballarin, izengoitiz Nor-Nai (Donostia, Gipuzkoa, 1905 – Bartzelona, Katalunia, 1939), ilustratzailea eta marrazkilaria izan zen. Euskal Herrian XX. mendean lanbidez marrazkilari izandako lehen emakumea, seguruenik.

Zabaloren bizitzak eta lanak zailtasun asko izan zituzten. Eremu guztietan aitzindariak izan ziren bere komiki-lanak ahaide gizonen itzalpean hazi ziren, gizarteak horientzat gordetzen baitzuen prestakuntza eta ogibide liberaletarako bidea; emakumeen aldetik, ordea, apaltasuna eta sakrifizioa espero ziren. Hala eta guztiz ere, Ignazia Zabalok nortasunez eta modernotasunez betetako ikusizko obra sortu zuen. Tamalez guda zibilean zapuztu zen ibilbidea, gazte-gazte hil baitzen.

Jon Zabalo Txiki bere neba zen. Biak aitzindariak izan ziren, prentsako ilustratzaile lehenengoetarikoak izan ziren. Agere aldizkarian eta [[Argia (aldizkaria)|Argiaren]] egutegian argitaratu zituzten beren marrazkiak. 1973an, Matxin Labaienek Nor-Nai-ren eta haren neba Txikiren marrazkiak bildu eta «Txiki» marrazkilari eta umoredun izenburupean argitaratu zituen.

 Bizialdia 
Zortzi anai-arreben artean gazteena zelarik, bi anaia zaharrenak margolariak zituen. 1925eko [[Argia (aldizkaria)|Argiaren]] egutegian agertu zen lehen aldiz Nor-Nai sinadura marrazki batean. Gainetik begiratuta, Txikirenak ziruditen. Aipatu 1973ko liburuan, bien marrazkiak bereizi gabe nahasian agertzen ziren bilduta.

Agiriano, Mur, Unsain eta beste batzuk XX. mendeko lehen erdiko arte grafikoa aztertzen hasi zirenean, ordea, garbi geratu zen Nor-Nai izengoitiaren atzean Ignazia Zabalo zegoela, eta ez haren anaia Juan. 1925etik 1931ra, arreba-anaiak batera aritu ziren lanean. Argiaren egutegikoaz gain, Irungo Jaietako liburuxkako akuarelak bereak dira eta lanik azpimarragarriena neska gazteentzat Eliza katolikoak argitaratzen zuen Agere aldizkarian egin zituen: aldizkari hartako marrazki, txiste, komiki eta apaingarriak Ignazia Zabalok eginak ziren.Crespo, Cira; Ciordia, Elena.- Baginen: Euskal Herriko Historia emakumeen bitartez. Tafalla: Txalaparta, 2020. . Orr. 90.

Ignaziaren marrazkiak anaiaren ildokoak ziren; baina, ongi begiratuta, arabeskorako eta jolaserako joera handiagoa du Nor-Naik, elementu dekoratibo gehigarri bat dute haren marrazkiek. Joxean Muñozek zioen eleganteagoak zirela. Hala ere, Ignaziak ezin izan zuen bere obra biribildu. 1931n, Txiki enpresa utzi eta Bartzelonara joan zen, bakarkako marrazkilari bideari jarraitzeko. 1939an, 33 edo 34 urte zituela, bonba batek hil zuen, Bartzelonako bere etxeko atarian.

 Ilustrazioak 
Hona hemen Ignazia Zabalok egindako ilustrazio batzuk:

 Errekonozimenduak 
2018: Ignazia Zabaloren omenez, Josune Muñoz filologoak hitzaldi bat eman zuen Bizkaiko Foru-liburutegian, Bilbon: Ignacia de Zabalo: XX. mendearen hasieran euskal kulturari emakumeen ekarpena hitzaldia, Klasikoak eta Modernoak hitzaldi-zikloan. Aurkezlea Laura Freixas izan zen.
2022: Ignazia Zabaloren omenez, erakusketa bat eta hitzaldi bat antolatu zuten Donostiako Intxaurrondo auzoko kultur etxean, martxoan. 2003: Ignazia Zabaloren omenez, Nor-Nai plaza izendatu zuten Donostiako Bidebieta eta Trintxerpe auzoen arteko plaza bat. Trintxerpeko biribilgune horren erdian, Rikardo Ugarte eskultorearen Aingura eskultura dago.

 2025: Ignazia Zabaloren historia biltzen duen erakusketa bat sortu zuten Euskal Irudigileak elkarteak eta Donostia Kulturak, Donostiako Aiete kultur etxean: Ignacia Zabalo (1905-1939), Nor-Nai.
 2025: lehenengo aldiz ospatu zen Euskal Ilustrazioaren Eguna, azaroaren 12an, eta Ignazia Zabalo izan zen omendua, marrazki propioak sinatzeko eskubidea aldarrikatzeagatik eta feminismoaren alde egindako lanagatik.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Zabalotarrak, ezkontza batean. Kutxatekan gordetako argazkia.

Kategoria:Gipuzkoako marrazkilariak
Kategoria:Donostiarrak
Kategoria:Euskal Herriko ilustratzaileak
Kategoria:Emakume artistak
Kategoria:Emakume ilustratzaileak
Kategoria:Bartzelonan hildakoak