George Meredith

BIZITZA 
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Meredith High Streeteko 73. zenbakian jaio zen, Portsmouthen (Hampshire, Ingalaterra), Augustus Urmston Meredith eta bere emazte Jane Elizaren (née Macnamara) seme bakarra. Meredith abizena galestarra da, eta bere burua "erdi irlandar eta erdi galestar" bezala deskribatuko luke (amaren eta aitaren aldetik, hurrenez hurren). Harro zegoen bere galestar jatorriaz, eta harrotasun hori nabaria da bere eleberrietan. Lionel Stevenson biografoak azaltzen duenez, Meredithen aitona-amona Melchizedek batzuetan "harrotu egiten zen modu adierazgarrian bere arbaso printzesez", baina bere arbaso hurbilen eta zazpi mende lehenagoko printze galestar mitikoen artean, familiaren historia iluna da oraindik.

Augusto Meredith, Meltxizedek Meredith bera baino lehenago izan zen bezala, ontzi-armadorea zen , eta bere enplegatuen artean James Watson Gieve zegoen. Jane bere semeak bost urte zituela hil zen, eta negozioak porrot egin zuen. Augustok porrot egin zuen 1838ko azaroan. Londresera joan zen bizitzera eta 1839ko uztailean berriro ezkondu zen. Bere bigarren emaztea familiaren neskame ohia zen, Matilda Buckett.

George Meredith Southseaten hezi zen 1840ra arte, bere amaren arreba Annaren legatu batek Lowestofteko (Suffolk) barnetegi batera joatea ahalbidetu zionean. 1842ko abuztuan, Neuwied-eko Moraviako Eskolara bidali zuten, Coblenzetik gertu, eta han egon zen 1844ko udaberrira arte; Lionel Stevensonek dioenez, esperientziak honako hauek sorrarazi zizkion: "itxurakeriarekiko eta morrontzarekiko egonezina, harrokeriarekiko mesprezua, ausardiarekiko mirespena eta etorkizun zintzo eta arrazionalarekiko debozioa".

1845erako aurreikusita zegoen Richard Charnock, Paternoster Rowkoa, prokuradore izango zela, eta 1846ko otsailean artikulatu zuten, hamazortzi urte bete baino lehentxeago. Baina kazetaritzako eta poesiako legelariak utzi eta Pimlicon hartu zuen ostatu.

Giro literarioetara erakarrita, Meredithek Thomas Love Peacocken seme Edward Gryffydh Peacockekin kolaboratu zuen Monthly Observer aldizkari literario pribatu bat argitaratzen. Kolaboratzaileetako bat Edward Peacocken arreba Mary Ellen Nicolls izan zen. William Holman Hunt artistak honela deskribatu zuen: "Arreta handia erakarri zuen zaldizko mota beldurgarria", Mary itsas armadako ofizial baten alarguna zen, Edward Nicolls tenientea, 1844an bere agindupeko gizon bat erreskatatzen saiatzen ari zela itota hil zena.

1849ko abuztuan, Meredith Maryrekin ezkondu zen, St George 's-en, Hanover Square-n. Ezkondu zenean, Meredithek 21 urte zituen; 28 urte zituen, eta bost urteko alaba bat zuen, Nicolls tenientearena (hil ondoren jaioa). Augusto Meredith ez zen ezkontzan izan, urte hartako apirilean Hegoafrikara emigratu baitzuen.

 Lehen liburuak. 
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Meredithek bere lehen idazkiak bildu zituen, lehenengo aldiz aldizkarietan argitaratuak, 1851ko liburuki batean: Poemak. Thomas Love Peacock aitaginarrebari eskainia, "bere suhiaren mirespen sakon eta begirune amultsuaz", Tennysonen interesa piztu zuen, zeinak Meredithi gutun miresgarri bat idatzi baitzion, elkar ezagutzeko gogoa adieraziz, nahiz eta haien lehen topaketa deserosoa izan eta Meredith poeta zaharrenaren "harrokeriaz" konbentziturik utzi zuen. William Michael Rossettiren kritika batek Meredith "Keats mugatu moduko batekin", "emozioaren berotasuna" duen "poeta ikuskor edo sentsualarekin", atsegin zuen.

Mereditharren gorabeherak badaezpadakoak ziren, eta Maryk ezbehar bat baino gehiago izan zuen 1853an seme bat erditu baino lehen, Arthur Gryffydh. Garai hartan bikotea aitarekin bizi zen Halliford Beherean (gaur egun Sheppertonen zati bat). Jaio ondoren, Peakockek etxe bat alokatu zien, herriko berdegunea zeharkatuz.

Aitatasunak areagotu egin zuen Meredithen ustea, alegia, bere idazketa-ibilbidearekin aurrera jarraitu behar zuela, eta azkenean prosazko fikziozko bere lehen lan mamitsua izango zena, Shagpaten bizarra. Arabiar fantasia alegoriko bat, "ekialdeko kontalarien estiloa eta moldea" imitatuz idatzia izan zen, baina "ekialdeko iturririk gabe" sortu zen. Liburuak ez zuen ezer askorik esan 1856an argitaratu zenean, nahiz eta George Eliotek goraipatu zuen bere "jeinu poetikoagatik". Hurrengo urtean Farina argitaratu zuen, "A Legend of Cologne" azpitituluarekin, Atenasko kritikariak deskribatu zuen arte komiko-groteskoan egindako lan bat. George Eliotek, The Westminster Review egunkarian, "liburu originala eta entretenigarria" deitu zion, baina ezinbestean jasan behar izan zuen Madame Bovary eta Barchester Towers idazleekin batera berrikusi izana.

 Lehen ezkontzaren amaiera 
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Chattertonen heriotza, Henry Wallis (1830-1916) margolari aurreraphaelite ingelesaren margolan bikaina, Meredith eredu izan zuena, 1856an jarri zen ikusgai. 1857an haurdun geratu zen eta 1858ko apirilean seme bat erditu zuen, Harold, geroago Felix Wallis bezala ezagutua izan zena. Wallisekiko harremanak, hala ere, ez zuen iraun; 1858tik pixka bat berarekin Capri-n igaro ondoren, Ingalaterrara itzuli zen Haroldekin, eta handik aurrera sarritan joan zen bizitzera. Hiru urte geroago hil zen, giltzurrun-gutxiegitasun baten ondorioz, Grotto Cottage-ra (Oatlands Park, Weybridge) joan eta hilabete batzuetara. Meredith ordurako Chelsean bizi zen, non Hobury Streeteko gelak gordetzen baitzituen eta sarritan Arthur zaintzen baitzuen. Ez zen Maryren hiletara joaten, ezta Henry Wallis eta bere aita ere.

Meredithen lehen nobela garrantzitsua, Richard Feverelen Kalbarioa, bere ezkontzaren porrotaren esperientziatik sortu zen, eta irakurle asko hunkitu zituen bere zintzotasun sexualarekin. Maitasun modernoa (1862) izeneko berrogeita hamar sonetoko bildumak ere ezkontza baten gainbehera erakusten du, eta Dorothy Merminek deskribatu du "literatura victoriarraren bitxikeria" eta "poesia viktoriarraren eta nobela victoriarraren arteko elkargune bat" bezala; "zentzu guztiz nobelagile batean, bere errealismo eta subjektibotasun muturreko gisa".

1861ean Evan Harrington argitaratu zuen, klasea, ohiturak eta mimetismoa jorratzen dituen eleberria. Aita haserretu egin zen, Lurmutur Hirian bizi baitzen garai hartan, eta kexatu egin zen: Eleberriak, Richard Cronin kritikariaren arabera, "familiaren konfidentziak salatzen ditu ausarkeriaz" eta "bere familiaren historiaren burlesko traidorea" osatzen du, baina baita "bere familiari maitasun gutuna" ere.

 Bigarren ezkontza 
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
1863an, Meredithek Marie Vulkliny ezagutu zuen, anglo-frantses jatorriko neska gazte bat, zeinaren aita, Justin, Normandiako artilezko negozio baten jabe arrakastatsu eta berriki erretiratua baitzen. 36 urteko Meredith, 11 urteko semea zuen alarguna, ez zen ezkongai egokia 24 urteko alabarentzat, eta Meredithek pertsonaien erreferentziak eman behar izan zituen, horien artean Edward Peacock, Sir Alexander Duff-Gordon eta John Chapman.

Meredithen aurreko ezkontzaren nondik norakoak ulertzeko gogo berezia zuen Vulkliny jaunak, bai haren izaera eta bai zutik jartzekoa. Azkenean, bere ikerketek "ez zuten ezer desohoragarririk erakutsi, eta finantza ikuspegia argia ez bazen ere, ez zen hala izan, Marierekin finkatuko zuen 200 liberekin, erabat ilun. Eta eragozpen guztien gainetik, alaba Meredithez maiteminduta egotea besterik ez zen. Erantzun bakarra baiezkoa izan zen, eta eman egin zuen. Bikotea 1864ko irailean behar bezala ezkondu zen eta Surreyn jarri zen bizitzen, lehenik Norbitonen eta gero, 1867ko amaieran, Flint Cottage-n, Box Hill-etik gertu.

 Karrera literarioaren garapena 
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
George Meredithek poesia idazten jarraitu zuen, askotan natura inspirazio iturri hartuta, baina bere bigarren ezkontzaren ondoren egin zituen argitalpenik aipagarrienak eleberriak izan ziren.

Bere lehen lan garrantzitsuetako bat Emilia Ingalaterran izan zen, 1864an argitaratua. Komedia honek eskalatzaile sozial ingelesen bizimodua satirizatzen zuen. Urtebete geroago, 1865ean, Rhoda Fleming kaleratu zuen, askotan George Elioten eleberriekin alderatua izan den lana. Bertan, gizon deblauki batek liluratutako landa-neska baten istorioa kontatzen da.

Vittoria 1867an argitaratu zen eta Emilia Ingalaterran-en jarraipena izan zen, nahiz eta tonu komikoa galdu. Hala ere, eleberri hauek ez zuten arrakasta komertzial handirik lortu. Ondoren etorri ziren Harry Richmonden abenturak (1871) eta Beauchampen karrera (1876), biak eduki politiko nabarmenagoa zuten lanak.

Garai berean, Meredithek eleberri laburragoak ere idatzi zituen: The House on the Beach eta The Case of General Ople and Lady Camper biak 1877an argitaratu ziren, eta The Tale of Chloe 1879an.

Gainera, Sentimentalistak izeneko obra bat idazten hasi zen 1862an. Ez zuen inoiz amaitu, baina hil ondoren, J. M. Barriek zirriborro ezberdinak elkartu zituen antzezlan bakarreko komedia bat sortzeko. Antzezlan hori **Yorkeko Dukearen Antzokia**n taularatu zen 1910ean, Harley Granville-Barkerren ekimen baten barruan, Barrieren bi lan laburrekin batera.

 Komedia eta arrakasta kritikoa 
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Meredithen komediaren ulermen zorrotza bere Essay on Comedy (1877) lanean artikulatu zen. Hasiera batean Londresko Erakundean hitzaldi gisa aurkeztua izan zen, eta gaur egun ere komiki teoriaren historian erreferentziazko lantzat hartzen da. Saiakera honek eragina izan zuen Joseph Wood Krutch bezalako komedia analista modernoengan.

Essay on Comedy saiakerak Meredithek komediaren zibilizatzaile funtzioari buruz zituen ideiak garatzen ditu, eta The Egoist eleberrirako prestaketa gisa idatzia izan zen. The Egoist 1879an argitaratu zen, eta Meredithen teoriaren aplikazio gisa uler daiteke, bereziki komediaren ideia "zibilizatzaile gorena" bezala ulertuta.

Hurrengo lan garrantzitsua The Tragic Comedians izan zen, 1880an argitaratua. Lan hau azkar idatzi zuen eta ez zuen aurreko lanek zuten konbikzio sakona islatu.

Arrakasta ez zen erraza izan Meredithentzat, baina The Egoist inflexio-puntu bat izan zen bere ibilbidean. Lan honek onarpen kritiko zabala jaso zuen. W. E. Henleyk —Meredithen emakume pertsonaien tratamendua goraipatuz— eleberria "gutxienez lau aldiz eta agian zazpitan" berraztertu zuen, eta Meredith "Balzac eta Richardsonentzat bidelagun, Fielding eta Cervantesentzat intimo" bihurtu zela adierazi zuen.[25]

Quarterly Review-ko kritikari batek honako hau idatzi zuen: "Gorazarre handia egiten diogu Meredith jaunari esaten dugunean Komedia zer den ulertzeko gai dela irakurlea, hitzaren zentzurik onenean eta osoenean."[26]

Bere eleberririk ezagunena Diana of the Crossways izan zen, 1885ean argitaratua. Lan honek arreta piztu zuen, Caroline Norton eta Lord Melbourne artean izandako bizitza errealeko gertaera batzuekin zuen loturagatik. Margaret Harrisen arabera: "Meredithen eleberri askok bezala, Dianak fikzioaren helburu eta teknikei buruzko iruzkinak biltzen ditu, Dianak berak 'barnealdea irakurtzen eta kanpoaldea erakusten' lan egiten duen eleberrigilea izateagatik bereziki ahaltsu bihurtuz."[16]

Idazle George Gissingek bere anaiari honakoa gomendatu zion: "Kakoagatik edo gaizkileagatik, Bidegurutzeetako Diana eskuratu. Liburua loriatsua da. Shakespeare in modern English." William Cosmo Monkhouseek, berriz, Saturday Review-n idatzi zuen: "Bere balentria intelektual eta literario guztien artean, agian, Meredith jaunak ez du inoiz beste harrigarririk lortu."

 Eragina esparru literarioetan 
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
George Meredithek bere idazle-errenta osatu behar izan zuen, eta horretarako editore-irakurle gisa lan egin zuen Chapman & Hall argitaletxean. Enpresa horri emandako aholkuek literatur esparruan eragin handia eman zioten, eta astean hamar eskuizkribu irakurtzeko gai zen. Hala ere, bere irizpidea ez zen beti fidagarria izan: adibidez, Ellen Wooden East Lynne eleberria baztertzeko gomendatu zuen, baina Richard Bentleyk argitaratu zuenean, best-seller bihurtu zen.

Bere lagun literarioen artean hainbat izen nabarmentzen dira, garai ezberdinetan: William eta Dante Gabriel Rossetti, Algernon Charles Swinburne, Cotter Morison, Leslie Stephen, Robert Louis Stevenson, George Gissing, eta J. M. Barrie.

George Gissingek bere anaia Algernon Gissingi idatzitako gutun batean Meredithen eleberriak "espezie superlatiboki gogorrekoak" zirela esan zuen. Sir Arthur Conan Doylek ere omenaldia egin zion Meredithi "Boscombe Haraneko Misterioa" izeneko Sherlock Holmes kontakizunean, non Holmesek Watson doktoreari esaten dion: "Eta orain hitz egin dezagun George Meredithi buruz, mesedez, eta bihar arte utziko ditugu kontu txiki guztiak."

Oscar Wildek The Art of Novel-Writing lanean Meredith aipatu zuen: "Ah, Meredith! Nork defini dezake?... Idazle gisa dena menperatu du, hizkuntza izan ezik... Arraroegia ezaguna izateko, indibidualegia imitatzailerik izateko..."

1868an, Frederic Chapmanek Thomas Hardy Meredithi aurkeztu zion. Hardyk bere lehen eleberria, The Poor Man and the Lady, erakutsi zion, eta Meredithek liburua ez argitaratzeko aholkatu zion, kritikariek erasoko baitzioten eta nobelagile bihurtzeko itxaropenak suntsitzeko arriskua zegoelako. Meredithek esan zuen liburua satira mingotsua dela, aberatsei buruzkoa, eta Hardyri hura alde batera uztea eta "helburu artistiko hutsarekin" beste nobela bat idaztea gomendatu zion. Meredith esperientziaz mintzatu zen, bere lehen nobela handia, Richard Feverelen The Ordeal of Richard Feverel, hain txundigarria iruditu zitzaion, ezen Mudieren liburutegi ibiltariak 300 aleko enkargu bat baliogabetu baitzuen. Hala ere, Hardyk bere nobela argitaratzeko ahaleginak jarraitu zituen, Meredithen aholkua aintzat hartu zuen, baina ez zuen arrakastarik izan.

 Saiakerak 
 Essay on Comedy (1877)

 Eleberriak 
 Celt and Saxon (1910)
 The Amazing Marriage (1895)
 Lord Ormont and his Aminta (1894)
 One of our Conquerors (1891)
 Diana of the Crossways (1885)
 The Tragic Comedians (1880)
 The Egoist (1879)
 The Tale of Chloe (1879)
 The Case of General Ople and Lady Camper (1877)
 The House on the Beach (1877)
 Beauchamp's Career (1875)
 The Adventures of Harry Richmond (1871)
 Vittoria (1867)
 Rhoda Fleming (1865)
 Emilia in England (1864)
 Evan Harrington (1861)
 The Ordeal of Richard Feverel (1859)
 Farina (1857)
 The Shaving of Shagpat (1856)

 Poema liburuak 
 Last Poems (1909)
 A Reading of Life (1901)
 Odes in Contribution to the Song of French History (1898)
 The Empty Purse (1892)
 A Reading of Earth (1888)
 Ballads and Poems of Tragic Life (1887)
 A Faith on Trial (1885)
 The Woods of Westermain (1883)
 Poems and Lyrics of the Joy of Earth (1883)
 Modern Love (1862)
 Poems (1851)

 Erreferentziak 

Kategoria:Ingalaterrako saiakeragileak
Kategoria:Ingalaterrako eleberrigileak
Kategoria:Ingalaterrako poetak
Kategoria:Ingelesezko idazleak