Konrad Adenauer

Konrad Hermann Joseph Adenauer (Kolonia, Alemania,  - Bad Honnef, Alemania, Blume, Dorlis; Zündorf, Irmgard (4 de agosto de 2016). «Konrad Adenauer». En Stiftung Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland (Fundación Casa de la Historia de la República Federal de Alemania), ed. Lebendiges Museum Online (en alemán). Archivado desde el original el 9 de julio de 2021. Consultado el 9 de julio de 2021.) alemaniar politikari eta legegizona izan zen. Mendebaldeko Alemaniaren lehen kantzilerraMüller, Helmut M. (2007). «13.4 Konrad Adenauer». Schlaglichter der deutschen Geschichte (en alemán). Bonn: Bundeszentrale für politische Bildung. pp. 333-334. ISBN 978-3-89331-764-6. OCLC 254939756 eta «Europar Batasunaren aita fundatzaileetako» bat, Robert Schuman, Jean Monnet eta Alcide De Gasperirekin batera, Europako Erkidegoen sorreran izan zuen paper garrantzitsuagatik horrela deitua. Gainera, Kontseilu Parlamentarioko lehendakaria izan zen, Alemaniako Errepublika Federalerako Oinarrizko Legea idatzi zuen gremioa.

1949ko irailaren 15ean, «Bundeskanzler» (kantziler federala) hautatu zuen «Bundestagek» (Parlamentu Federala)Grundgesetz (Ley Fundamental), la constitución alemana, artículo 63, http://www.gesetze-im-internet.de/englisch_gg/englisch_gg.html (bertsio ingelesa), eta kargua 1963ko urriaren 15era arte bete zuen.

Adenauerrek bere herrialdea gidatu zuen Bigarren Mundu Gerraren hondamenditik hasi eta Frantzia, Erresuma Batua eta Estatu Batuekin harreman sendoak sortu zituen nazio produktibo eta oparo bihurtu zen arte. Botere-garaian, Mendebaldeko Alemaniak demokrazia, egonkortasuna, nazioarteko errespetua eta oparotasun ekonomikoa lortu zituen (Alemaniako mirari ekonomikoa). Christlich Demokratische Union Deutschlands (Alemaniako Batasun Kristau-Demokrata) alderdiko lehen liderra izan zen, eta bere herrialdeko indar politiko garrantzitsuenetako bat bihurtu zen.

Katoliko elizkoia, Adenauer Weimar Errepublikako«Adenauer, Konrad». Der Brockhaus multimedial (DVD-ROM) (en alemán). Gütersloh: Wissenmedia GmbH. 2010. OCLC 845528744 Deutsche Zentrumspartei (Zentroko Alderdia) alderdiko buruetako bat izan zen, Koloniako alkate (1917-1933) eta Prusiako Estatu Kontseiluko lehendakari (1928-1933)«Adenauer, Konrad». Encyclopaedia Britannica 2013. Ultimate edition (DVD-ROM, en línea: https://www.britannica.com/biography/Konrad-Adenauer (ingelesez). 2012. OCLC 833300891 zela. Alemaniaren kantzilerra izan zen 87 urte bete arte, bere esanetan, inoiz gogor lan egiteari utzi ez ziolako eta bere sen politiko harrigarriari. Ahalegin handia egin zuen merkatuko ekonomia sozialean eta antikomunismoan oinarritutako demokrazia liberala lortzeko. Politikari azkarra, Adenauer oso konprometitu zen Mendebaldera bideratutako kanpo-politikarekin eta, agertoki globalean, Alemaniaren leku nagusi bat berrezartzera. Mendebaldeko Alemaniaren ekonomia berreskuratzeko lan egin zuen, suntsipen belikotik Europan posizio hegemoniko bat lortzeraino. Era berean, 1955ean, Alemaniako «Bundeswehr» (indar armatuak) berrezarri, eta Frantziarekin zenbait itun sinatu zituen Mendebaldeko Europako ekonomia bateratzeko. Adenauerrek bere aurkariari, Ekialdeko Alemaniari, aurka egin zion eta NATOko kide eta Estatu Batuetako aliatu sendo egin zuen Alemania.

Nortasuna
1917an jasandako istripu batek Adenauerri eman zion Paul Johnsonek deitzen duena: «indio baten kaoba-estatua batek denda batean duen gelditasuna»Paul Johnson, Tiempos modernos: el Lázaro europeo, página 716, cita de Terence Prittie, Konrad Adenauer 1876-1967, Londres, 1972.. Adenauerrek aparteko kazetariekin izandako elkarrizketa askok agerian uzten dute zuen ezagutza politiko bikaina. Adibidez, xehetasunez aurreikusi zuen nola garapen ekonomikoa izango zen erregimen komunistaren erorketa hasaraziko zuena Ekialdeko Europan.

Ibilbide politikoa
Brisgoviako Friburgo Unibertsitatean zuzenbide-ikasketak egin ondoren, Deutsche Zentrumspartei (Zentroko Alderdia) alderdian sartu zen, eta jarduera politiko bizia izan zuen; horren ondorioz, Koloniako alkate izan zen, etenik gabe, 1917tik Adolf Hitler boterera igo zen arte, 1933an. 1920ko hamarkadaren hasieran, Alemaniaren barruan, baina Prusiatik bereizita, Renanian estatu baten sorrerarekin nolabaiteko zerikusia izan zuen. 1920tik 1933ra kide, eta 1928tik 1933ra, Prusiako Estatu Kontseiluko lehendakari izan zen.​

Weimarreko Errepublika
1906an, Deutsche Zentrumspartei (Zentroko Alderdia, Zentrum ere deitua) alderdiarekin bat egin zuen, eta, 1908an, Koloniako kontzejurako hautatu zuten.​ 1909an, Koloniako alkateorde bihurtu zen, 1914an 635.000 biztanle zituen metropoli industriala. Hainbeste belaunaldi erakarri zituen muturreko mugimendu politikoak saihestuz, Adenauerrek konpromisoa hartu zuen begirunearekin, ordenarekin, moralarekin eta balio kristauekin, eta desordena, eraginkortasunik eza, irrazionaltasuna eta moraltasun politikoa errotik kentzen jardun zuen. 1917tik 1933ra, Koloniako lehen alkate izan zen, eta, 1920tik 1933ra, Prusiako «Staatsrat»-eko (Estatu Kontseilua) kide eta presidente bihurtu zen.

Adenauerrek agindu zuen Kolonian Lehen Mundu Gerraren zati batean, eta armadarekin lankidetza estuan lan egin zuen hiriak, mendebaldeko atzealdeko hornidura- eta garraio-oinarri gisa, zuen zeregina maximizatzeko. Arreta berezia jarri zuen elikagaien hornidura zibilean; horrek aukera eman zien egoiliarrei 1918-1919an Alemaniako hiri gehienetan izan zen eskasia larria saihesteko.​ Izan ere, Adenauer soja-saltxitxen asmatzaile gisa fama du, urritasun-garai horretan haragi-saltxitxak ordeztu zutenak. Antzinako erregimenaren kolapsoaren eta iraultza- eta desordena-mehatxu orokorraren aurrean 1918aren amaieran, Adenauerrek kontrola mantendu zuen Kolonian, sozialdemokratekin zuen lan-harreman ona erabiliz. 1919ko otsailaren 1ean, hitzaldi batean, Prusiaren desegitea eskatu zuen Adenauerrek, eta, Prusiako Reich-en, Renania «land»(estatu) autonomo berri bihurtzea. Adenauerren arabera, hori zen Frantziak Renania eskuratzea saihesteko modu bakarra.​ Bai Reicheko Gobernua, bai Prusiakoa Prusia desegiteko Adenauerren planen aurka zeuden erabat .​ Versaillesko Itunaren baldintzak, 1919ko ekainean, Alemaniari aurkeztu zitzaizkionean, Adenauerrek berriro iradoki zion Berlini Renaniako estatu autonomo baterako plana, eta, berriz ere, Reicheko Gobernuak atzera bota zituen bere planak.

Gerraosteko okupazio britainiarrean, alkate izan zen. Lan-harreman ona izan zuen britainiar agintari militarrekin, eta Langile eta Soldaduen Kontseilua neutralizatzeko erabili zituen, hiriko ezkertiarren ordezko botere-oinarri alternatibo bihurtua baitzen.​ 1921etik 1933ra, Weimarko Errepublikaren garaian, «Preußischer Staatsrat»-eko (Prusiako Estatu Kontseilu) lehendakaria izan zen, legegintzaldian Prusiako probintzien ordezkaritza zena. 1906az geroztik, alderdian, eztabaida handia zegoen alderdiak dorretik alde egin behar ote zuen (hau da, protestanteekin bat egin hainbat konfesioren arteko alderdi bihurtzeko) edo «dorrean jarraitu» (hau da, alderdi katolikoa izaten jarraitu). Adenauer izan zen dorretik alde egitearen defendatzaile nagusietako bat, eta horrek talka gogorra eragin zuen beraren eta Michael von Faulhaber kardinalaren artean, 1922ko «Katholikentag»-ean (Kongresu Katolikoa), non kardinalak, jendaurrean, kargu hartu baitzion Adenauerri alderdia dorretik atera nahiagatik.

1923ko urriaren erdialdera, Gustav Stresemann kantzilerrak jakinarazi zuen Berlinek Renaniari egindako finantza-ordainketa guztiak bertan behera utziko zituela, eta «Rentenmark» berriak (orain alferrekoa zen «Mark» ordezkatu zuenak) ez zuela Renanian zirkulatuko.​ Renaniako ekonomia salbatzeko, 1923ko urriaren amaieran, Adenauerrek elkarrizketak ireki zituen Paul Tirard Frantziako Goi Mandatariarekin, Frantziarekin elkartze ekonomiko moduko bat ezartzeko, Frantzia-Alemaniaren arteko adiskidetzea lortzeko xedearekin. Adenauerrek diseinu handia deitu zion.​ Aldi berean, Adenauer «Rentenmark»ek Renanian zirkulatu ahal izateko itxaropenari atxiki zitzaion. Adenauerren planak, ordea, ezerezean geratu ziren Stresemannek, Adenauerren diseinu handiari irmo aurka egin zionean (muturreko-traiziotzat jotzen baitzuen) eta berak bakarrik negoziatu zuenean krisiaren amaiera.

1926an, Zentrumek iradoki zuen Adenauer kantziler bihurtzea, interesatzen zitzaion eskaintza, baina, azkenean, baztertu egin zuen, zeren Alemaniako Alderdi Popularrak azpimarratu zuenean koalizio bat Adenauerren gidaritzapean osatzeko baldintzetako bat Gustav Stresemann Kanpo Harremanetarako ministro gisa jarraitzea zelaJenkins, Roy (2012). Portraits and Miniatures (en inglés). Londres: Bloomsbury Reader. p. 88. OCLC 992711807. Adenauerrek ez zuen onartu baldintza onartu, Stresemann prusiarregia" zela uste baitzuen; horrek 1926an kantziler bihurtzeko aukeraren amaiera ekarri zuenJenkins, Roy (2012). Portraits and Miniatures (en inglés). Londres: Bloomsbury Reader. p. 81-88. OCLC 992711807.​ Baina Adenauer Mendebaldearen aldeko irmoa bazen (Mendebaldeko Europako demokraziekin elkartutako Alemaniaren aldekoa), bere bazkide Gustav Stresemann

Nazismoa
Nazismoak ekintza publiko orotatik baztertuta eta hainbat aldiz kartzelatuta, parte hartu zuen erregimen hitleriarra eraitsi asmoz 1944ko uztailaren 20an porrot egin zuen estatu-kolpearen prestakuntzan. Gerraren azken hilabeteetan kartzelatu zuten, eta, azkenean, askatu, eta Koloniako alkatetzan berrezarri zuten estatubatuarrek.

Bigarren Mundu Gerraren amaieran, 1945ean, Adenauerrek hirurogeita bederatzi urte zituen; konfederala zen, eta Erromatar Inperio Santuaren Alemania polizentrista ordezkatzen zuen, bi gerren artean nagusitu ziren erregimen totalitarioetarako aukera posible bat:

Britainiar okupazioa
Aliatuen politika izan zen nazismoak kendutako karguak berrezartzea. Hala, estatubatuarrek Kolonia udalerriaren buru jarri zuten, baina hura okupazio britainiarraren eremuan geratu zenean, kendu, eta bota egin zuten  1945eko urrian, ustez gaitasun ezagatik, Alemaniako sozialdemokratei (Kurt Schumacherren zuzendaritzapean) laguntzeko politikarekin bat etorriz eta gobernu laborista britainiarrak bultzatuta.

Agintari militar ingelesak zeregin politikoetan aritzeko debeku irmoa izan arren, Adenauerrek ahalegin guztiak egin zituen sortu berria zen CDUk —zentrumaren ildo berean sortua, baina doktrina-eskemetan mugimendu handia eginez eskakizun berriei erantzuteko— heldutasuna har zedin, protestanteak eta katolikoak alderdi bakar batera erakartzeko itxaropenarekin. 1946an, Adenauer CDUren buru hautatu zuten eremu britainiarrean, baita CDUren adar bavariarrean ere, Kristauen Batasun Sozialean (CSU). 1948ko irailaren 1az geroztik, Bonnen bildutako Parlamentu-kontseiluaren buru zen, Mendebaldeko Alemania osorako etorkizuneko konstituzioaren ildo nagusiak zehazteko, 1948ko Londresko akordioetan erabakitakoaren arabera. 1949ko akordioak erregistratuko luke Adenauerren asmo gorenetako baten lorpena: herriaren subiranotasunaren aitorpena —nahiz eta ez osoa eta aliatuek babesturiko erregimenean izan— eta hauteskunde orokorretan bere alderdiak izandako garaipena.

 Erreferentziak 

Bibliografia


 Cudlipp, E. Adenauer (1985)





 Heidenheimer, Arnold J. Adenauer and the CDU: the Rise of the Leader and the Integration of the Party (1960)

 Hiscocks, Richard. The Adenauer Era (1966)


 Rovan, Joseph. Konrad Adenauer (1987) 182 pages excerpt and text search



 "Konrad Adenauer" in Encyclopædia Britannica (Macropedia) © 1989
 Tammann, Gustav A. and Engelbert Hommel. (1999). Die Orden und Ehrenzeichen Konrad Adenauers = The orders and decorations awarded to Konrad Adenauer. Bad Honnef, .

 Kanpo estekak 

Kategoria:Koloniarrak
Kategoria:Europazaleak
Kategoria:Alemaniako kantzilerrak
Kategoria:Alemaniako katolikoak
Kategoria:Karlomagno Sariaren irabazleak
Kategoria:Ohorezko Legioko gurutze handiak
Kategoria:Gerra Hotzako biografiak
Kategoria:Maltako Zaldunak
Kategoria:Europar Batasuneko historia
Kategoria:Jerusalemgo Hilobi Santuaren ordeneko kideak
Kategoria:Alemaniako antikomunistak