Jorge Giménez

Jorge Giménez Bech (Irun, Gipuzkoa, 1956ko urtarrilaren 15a - ibidem, 2023ko abenduaren 20a), euskal idazle, itzultzaile eta argitaratzaile bat izan zen. Alberdania argitaletxearen sortzaileetako bat izan zen, Euskal Editoreen Elkarteko lehendakari eta itzulpen askoren egile, bereziki euskaratik gaztelaniara.

 Jatorria eta familia 
Jorge Giménez Irunen jaio zen, 1956ko urtarrilaren 15ean. Aita José Giménez Mayoral (1915-1982), guardia zibila zen, Katalunian jaioa. Ibilgailuen nazioarteko asegurua (edo «gutun berdea») ematen zuen bulegoan lan egindakoa, Irunen bertan.1982an, ETAk erail zuen, Behobian egindako atentatu batean. Ama Celia Bech Vilaseca zuen, Katalunian jaioa. Jorgez gain, beste bi senide ziren, Joan Manuel eta Rosa Mari. 

Mertxe Etxebesterekin ezkondu zen eta seme bakarra izan zuten, Oier. Hendaian (Lapurdi) zuten bizilekua.

 Biografia 
Irungo Udaleko euskara zerbitzuko ardura ukan zuen ia hamar urtez, 1984tik 1993ra. Ardura horren barruan, Plazara hiruhilekoaren kazetari lanetan aritu zen zazpi urtez, 1985eko maiatzetik aldizkariak azken zenbakia argitaratu zuen arte, 1992an. 

Hedabideetan zenbait kolaborazio egin ostean (Euskadi Irratia, Diario Vasco) eta Lur Hiztegi Entziklopedikoko erredaktore lana batzuk eginda, 1993ko irailetik abendura Euskal Telebistak plazaratutako «Zeuk erabaki» saioko aurkezle izan zen eta Goenkale telesailerako elkarrizketagile (1994-1995).

1993an, Alberdania argitaletxea sortu zuen, Inazio Mujika Iraola idazle eta editorearekin batera.

1997an, Euskal Editoreen Elkarteko lehendakari izendatu zuten; kargu horretan jardun zuen hamalau urtez, 2013ra arte.

2013-2017 bitarte, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzan ikerketa eta koordinaziorako zuzendari izan zen, Patxi Baztarrika sailburuorde zela (sailburua: Cristina Uriarte).

Aldi berean, 2013tik 2017ra, Eusko Jaurlaritzaren Euskararen Aholku Batzordeko idazkari izan zen. Garai hartakoak dira, besteak beste, Eta hemendik aurrera zer euskarari buruzko hausnarketa estrategikoa, Euskararen Adierazle Sistemaren (EAS) sorrera eta VI. Inkesta Soziolinguistikoa.

Jorge Giménez 2023ko abenduaren 20an hil zen Irunen, eritasun baten ondorioz, 67 urte zituela.

 Editore 
Alberdania argitaletxea sortu zuten literatura sorkuntza bultzatzeko eta adin guztietarako kalitatezko literatura eskaintzeko xedez. Lehen urte kementsu batzuen ostean, 2013ko krisi ekonomikoak eten bat egitera behartu zuen argitaletxea, liburuen merkatutik guztiz desagertu ez bazen ere, 2016ra arte. Handik aitzina, 2017an Jorge Giménezek hartu zituen bere esku argitaletxearen editore eta zuzendari eginkizunak. 2018an, 615 titulu zituen argitaletxeak katalogoan.

 Idazle 
Idazle gisa ezaguna ez bada ere, Bilboko Udalak ematen duen «Gabriel Aresti» ipuin lehiaketa irabazi zuen Jorge Giménezek 1995ean,  euskarazko atalean, «Trenaren zain» lanarekin.

 Itzultzaile 
Zeregin profesionalen artean, itzulpengintzan nabarmendu zen batez ere Jorge Giménez, bereziki euskaratik gaztelaniara egindako literatura itzulpenengatik. Izan ere, Aingeru Epaltzaren, Hasier Etxeberriaren, Anjel Lertxundiren, Inazio Mujika Iraolaren, Garazi Goiaren, Jokin Muñozen, Joxean Sagastizabalen, Arantxa Iturberen eta Yurre Ugarteren lanak, besteak beste, itzuli zituen gaztelaniara. Literaturaz gain, Patxi Baztarrikaren entsegu bat itzuli zuen gaztelaniara.

Egindako itzulpenen artean, besteak beste, nabarmentzen dira Letargo (Bizia lo, Jokin Muñoz, 2005), Tiempo de cerezas (Gerezi denbora, Inazio Mujika Iraola, 2006), ¡Ay, madre! (Ai, ama!, Arantxa Iturbe, 2006), Felicidad perfecta (Zorion perfektua, Anjel Lertxundi, 2006), Línea de fuga (Ihes betea, Anjel Lertxundi, 2007), Las últimas sombras (Otto Pette, Anjel Lertxundi, 2007), eta Fuego de paja (Lasto sua, Aingeru Epaltza, 2008).

1999an Anjel Lertxundi idazlearekin batera egindako elkarrizketa batean, Jorge Giménezek bere itzulpengintzaren oinarri eta ikuspegi batzuk azaldu zituen. Besteak beste, hau adierazi zuen:

 39 urteko isiltasuna 
Jorge Giménez Euskal Iraultzarako Alderdiaren, Euskadiko Ezkerraren eta Euskal Ezkerraren kide militante izan zen. 1982ko urriaren 9an, ETAk Jorgeren aita José Giménez Mayoral guardia zibileko kapitain erretiratua erail zuen tiroz, Behobian, autobusaren zain zegoela etxera itzultzeko. 

Aitaren erailketari buruz jendaurrean ordura arte inoiz mintzatu gabe, 2021eko azaroaren 2anGaztelaniazko bertsioa hiru egun lehenago agertu zen hedabideetan. Ikus «Lo que nunca se debió amparar». «Inoiz babestu behar ez zena» izenburuko gutun irekia argitaratu zuen hedabideetan. Besteak beste, «aitaren hiltzaile» sentitzera iritsi zela aitortzen zuen eta barkamena eskatzen zien ETAren biktimei: 

Era berean, aitortzen zuen bere gutunaren eragile nagusia izan zela ezker abertzaleak 2021eko urriaren 18an plazaratutako adierazpena. Gutuna, orobat, sektore politiko horretako kideei zuzendua zegoen eta balioespen hau egiten zuen egileen asmoaz:

Geroago egindako elkarrizketa batean, aitortu zuen aitaren erailketak «errealitatetik kanporatu» zuela.

2022ko maiatzaren 17an, Gogoan - Por una memoria digna elkarteak antolatuta, elkarrizketa bat eskaini zuen Donostian, Sabin Zubiri ekintzaile eta sindikalistaren galderei erantzunez, «Lo que nunca debimos amparar. El final de un silencio» izenburuaz.

 Itzulpenen zerrenda 
Hauek dira Jorge Giménezek argitaratutako itzulpenak: 
 egilea  urtea  izenburua  itzulpen norabidea  jatorrizko titulua  ISBN Lertxundi, Anjel  2023  Capitán Fracasa eu–es  Kapitain Frakasa  Lertxundi, Anjel   2022  Sombras en el espejo eu–es  Itzuliz usu begiak  Lertxundi, Anjel   2021  Última función eu–es  Gilles de Rais  Ugarte, Yurre   2021  Fascinable eu–es  Lilurabera  Lertxundi, Anjel   2018  Este muro de hielo eu–es  Horma  Castro, Francisco   2018  Sinbad deitzen zidan gl–eu  Chamádeme Simbad  Muñoz, Jokin   2014  Letargo eu–es  Bizia lo  Atxaga, Bernardo; Mujika Iraola, Inazio; Saizarbitoria, Ramon; Zaldua, Iban; Muñoz, Jokin; Rodriguez, Eider; Montoia, Xabier; Iturbe, Arantxa; Jaio, Karmele; Cano, Harkaitz; Apalategi, Ur; Aingeru, Epaltza; Gabilondo, Joseba   2014  Nuestras guerras: relatos sobre los conflictos vascos [Antología]   eu–es  daturik ez   Lertxundi, Anjel   2013  El huésped de la noche eu–es  Piztiaren izena  Lertxundi, Anjel   2012  Non omnis moriareu–es|en  Non omnis moriar  Arroitajauregi, Jone   2012  Literatura infantil y juvenil vasca actual: Un catálogo = Contemporary Basque Literature for Children and Young People: A Catalogeu–es|en  Egungo euskal haur eta gazte literatura: katalogo bat  Lertxundi, Anjel   2011  Los trapos sucios eu–es  Etxeko hautsa  Goia, Garazi   2011  Dos palabras eu–es  Bi hitz  Lertxundi, Anjel   2010  Vida y otras dudas eu–es  Eskarmentuaren paperak  Baztarrika, Patxi   2010  Babel o barbarie eu–es  Babeli gorazarre  Lertxundi, Anjel   2009  Vete al infierno, cariño eu–es  Zoaz infernura, laztana  Muñoz, Jokin   2008  El camino de la oca eu–es  Antzararen bidea  Apaolaza, Uxue; Aristi, Pako; Borda, Itxaro; Cano, Harkaitz; Erro, Anjel; Jimenez, Edorta; Juaristi, Felipe; Landa, Mariasun; Lertxundi, Anjel; Rodriguez, Eider; Zaldua, Iban   2008  Leyendo: Once escritos literarios sobre la lectura [Antología]   eu–es  Irakurri: Hamaika idazki literario irakurtzeari buruz [Antologia]   Atxaga, Bernardo; Cano, Harkaitz; Cillero, Javi; Garzia Garmendia, Juan; Iturbe, Arantxa; Lertxundi, Anjel; Linazasoro, Karlos; Lizarralde, Pello; Montoia, Xabier; Mujika Iraola, Inazio; Oñederra, Lourdes; Rozas, Itziar; Sarrionandia, Joseba; Zaldua, Iban   2008  Pintxos: nuevos cuentos vascos [Antología]   eu–es  An anthology of Basque Short Stories  Lertxundi, Anjel   2007  Línea de fuga eu–es  Ihes betea  Muñoz, Jokin   2007  Sin vosotros eu–es  Joan zaretenean  Epaltza, Aingeru   2007  Fuego de paja eu–es  Lasto sua  Lertxundi, Anjel   2006  Felicidad perfecta eu–es  Zorion perfektua  Iturbe, Arantxa   2006  ¡Ay, madre! eu–es  Ai, ama!  Mujika Iraola, Inazio   2006  Tiempo de cerezas eu–es  Gerezi denbora  Txiliku   2006  El tío Bin Floren eu–es  Osaba Bin Floren  Iturbe, Arantxa   2005  Ya ni siquiera es tarde eu–es  Lehenago zen berandu  Muñoz, Jokin   2005  Letargo eu–es  Bizia lo  Atxaga, Bernardo; Cano, Harkaitz; Cillero, Javi; Garzia Garmendia, Juan; Iturbe, Arantxa; Lertxundi, Anjel; Linazasoro, Karlos; Lizarralde, Pello; Montoia, Xabier; Mujika Iraola, Inazio; Oñederra, Lourdes; Rozas, Itziar; Sarrionandia, Joseba; Zaldua, Iban   2005  Pintxos: nuevos cuentos vascos [Antología]   eu–es  An anthology of Basque Short Stories  Etxeberria Canales, Hasier   2002  Cinco escritores vascos: entrevistas de Hasier... eu–es  Bost idazle  Lertxundi, Anjel   2001  El huésped de la noche eu–es  Piztiaren izena  Lertxundi, Anjel (2001)   2001  Los días de la cera eu–es  Argizariaren egunak  Lertxundi, Anjel   2001  Cuaderno de tierra firme eu - es  Lehorreko koadernoa  Mitxelena, Koldo   2001  Koldo Mitxelena entre nosotros eu–es  Koldo Mitxelena  gure artean  Iturbe, Arantxa; Mitxelena, Jokin   2001  Yo lo hago sentado eu–es  Nik eserita egiten dut, eta zer?  Lertxundi, Anjel   1998  Un final para Nora eu–es  Azkenaz beste  Lertxundi, Anjel   1996  Las últimas sombras eu–es  Otto Pette 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Alberdania
 Inazio Mujika

 Kanpo estekak 

 Anjel Lertxundi: «Bizitza noiz eta nola den eder». Berria, 2024-01-07.
 Las prosas de Berbelitz - Anjel Lertxundi (Traducción de Jorge Giménez Bech). Senez aldizkaria, 2004.
 Lo que nunca debimos amparar. El final de un silencio. Bideoa, 2022-05-17

Kategoria:Irungo idazleak
Kategoria:Euskal Herriko itzultzaileak
Kategoria:ETAren biktimak
Kategoria:Euskal Herriko argitaratzaileak