Martin Niemöller

Martin Niemöller -izen osoa Friedrich Gustav Emil Martin Niemöller- (Lippstadt, 1892ko urtarrilaren 14a - Wiesbaden, 1984ko martxoaren 6a) alemaniar teologo eta ministro protestantea izan zen, nazien aurka nabarmendu zena. Lehenbizi... etorri ziren olerkia idazteagatik egin zen ospetsu.

 Bizitza 
Lehen Mundu Gerran Alemaniako Itsas Armadako ofiziala izan zen; gerra bukatu eta Teologia ikasi zuen Münsterren. Kontserbadore nazionalista zen ideologiaz, eta hasiera batean Adolf Hitlerren alde egin zuen. Stein, Leo (1941eko maiatza): «Niemoeller speaks! An Exclusive Report By One Who Lived 22 Months In Prison With The Famous German Pastor Who Defied Adolf Hitler», The National Jewish Monthly. Ikus 284–285, 301–302. orrialdeak. Gero Eliza Aitorlea taldearen sortzaileetako bat izan zen, Eliza ebanjelikoaren barnean. Eliza Aitorleak Alemaniako eliza protestanteak nazifikatzearen aurka egin zuen. Naziei horrela aurka egiteagatik, Niemöller Sachsenhausen eta Dachauko kontzentrazio esparruetan izan zen preso 1937tik 1945 arte.

Bakearen alde eta armen aurka jardun zuen. 1961ean Elizen Munduko Kontseiluko sei lehendakarietako bat izateko aukeratu zuten, eta kargu horretan jardun zuen 1968 arte. Arma nuklearren aurka azaldu zen, eta Gerra Hotza baretzearen alde lan egin zuen. Bakearen Lenin Saria eman zioten 1967an.

 Lehenbizi... etorri ziren 

1946ko urtarrilaren 6an errezitatu zuen olerki hau, Frankfurten egindako biltzar batean. Geroztik asko zabaldu da mundu osoan, eta hainbat bertsio egin dira.

AlemanezEuskarazAls die Nazis die Kommunisten holten, habe ich geschwiegen; ich war ja kein Kommunist.   Als sie die Sozialdemokraten einsperrten, habe ich geschwiegen; ich war ja kein Sozialdemokrat.   Als sie die Gewerkschafter holten, habe ich nicht protestiert; ich war ja kein Gewerkschafter. Als sie die Juden holten, habe ich geschwiegen;  ich war ja kein Jude.  Als sie mich holten, gab es keinen mehr, der protestierte.Naziak komunisten bila etorri zirenean,isilik geratu nintzen,ni ez bainintzen komunista.Sozialdemokratak espetxeratu zituztenean,isilik geratu nintzen,ni ez bainintzen sozialdemokrata.Sindikalisten bila etorri zirenean,ez nuen protesta egin,ni ez bainintzen sindikalista.Juduen bila etorri zirenean,isilik geratu nintzen,ni ez bainintzen judua.Nire bila etorri zirenean,ez zen inor geratzen protesta egiteko.

 Erreferentziak 

Kategoria:Alemaniako poetak
Kategoria:Alemaniako luterotar teologoak
Kategoria:Alemaniako luterotar elizjendea
Kategoria:Gerraren aurkako aktibistak
Kategoria:Luterotar idazleak
Kategoria:Lehen Mundu Gerrako Alemaniako Itsas-Armada inperialeko pertsonala