Carmen Maura

María del Carmen García eta Maura, ezagunagoa Carmen Maura izenez, ezizenez 'Almodóvar neska'  (Madril, ) madrildar antzezlea da. Bere karrera bere jaioterrian, Frantzian eta Mexikon egin du, eta arrakasta handia izan du hiruretan. Hala, lau Goya sari jaso ditu –Verónica Forquek baino ez du berdindu errekorra–, eta Frantziako zinemako César saria, baita Cannesko zinemaldi entzutetsuko aktore onenaren saria ere. Urteetan, Europako Zinema Akademiak (1988 eta 1990) sari gehien jasotako aktorea izan zen. Gaur egun, Isabelle Huppert, Juliette Binoche, Sandra Hüller eta Charlotte Rampling aktoreekin partekatzen du ohorea.

Hona hemen parte hartu duen film garrantzitsuenetako batzuk: ¿Qué he hecho yo para merecer esto?, Mujeres al borde de un ataque de nervios, ¡Ay, Carmela!, Sé infiel y no mires con quién, La comunidad, 800 balas, Volver, Las chicas de la sexta planta edo Las brujas de Zugarramurdi.

Ezaguna da, halaber, Pedro Almodóvar zinema-zuzendari famatuarekin profesionalki lotutako lehen aktorea delako, eta "Almodóvar neska" goitizena jaso zuen lehena izan zelako. Bere lan gogoangarriei eta ibilbide luzeari esker, komunikabideek eta kritikak Europako aktore handienetakotzat hartzen dute.

Maura dinastiako kidea da Carmen Maura. Bartolomé Maura Montanerren biloba da, bere garaiko grabatzaile ezaguna eta Antonio Maura eta Montaner politikariaren anaia (beraz, Jorge Semprunen hirugarren iloba).

25 urte zituela antzezle izateko erabakia hartu zuen. Los Goliardos abangoardiako antzerki-taldean hasi zen lanbide horretan. 1970eko hamarraldian zehar jardun zuen talde hartan, Madrilgo kontrakulturaren mugimenduaren barruan, eta orduan ezagutu zuen Pedro Almodóvar zuzendari espainiarra, zeinarekin grabatu baititu hainbat film, adibidez Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón (1980), Entre tinieblas (1983), ¿Qué he hecho yo para merecer esto? (1984), La ley del deseo (1986) eta Mujeres al borde de un ataque de nervios (1988), 1987an atzerriko filmik onenaren Oscar sarirako hautagai izendatua.

Almodóvarrekin egindako film horiei esker azken urteetako espainiar antzezle ezagunenetakoa bihurtu da Carmen Maura, eta atzerrian hainbat lan egiteko aukera izan du, Frantzian batez ere, arrakasta handiaz gainera. Carlos Saura zuzendari ezagunarekin ere lan egin zuen ¡Ay, Carmela! (1990) filmean.

Carmen Mauraren beste film aipagarri batzuk dira Tigres de papel (1977), ¿Qué hace una chica como tú en un sitio como éste? (1978), Gary Cooper que estás en los cielos (1980), Sé infiel y no mires con quién (1985), Matador (1986), Sombras en una batalla (1993), El palomo cojo (1995), La comunidad (2000), El palo (2001), Reinas (2005), Volver (2006), Tetro (2009).

Sari asko jaso ditu bere karreran, besteak beste, antzezle onenaren bi Goya sari.

2013an  Donostiako Zinemaldian  Donostia Saria jaso zuen.

 Biografia 

 Lehen urteak 
Carmen Maura 1945eko irailaren 15ean jaio zen goizaldeko 6:00etan. Madrilgo Chamberí auzoan, Salvador García Santa Cruz mediku oftalmologoaren eta María del Carmen Maura Arenzanaren alaba, Fuente Nueva de Arenzana kondeen zein Bartolomé Maura eta Montaner-en biloba. Familiako lau neba-ahizpen arteko bigarrena izan zen. Lehen urteetan, Edgar Neville dramaturgo eta idazlea eta Conchita Montes aktorea zituen auzokide Rafael Calvo kaleko etxean. Madrilgo San José de Cluny ikastetxean hasi zituen lehen ikasketak, eta, ondoren, graduatu egin zen, aldi berean frantseseko interprete-tituluarekin eta Parisko Institutu Katolikoan (Madrilen du egoitza) Letra Frantsesen tituluarekin. Filosofia eta literatura ikasketak egin zituen Parisko Arte Ederren Goi Eskola Nazionalean.

1966an Francisco Forteza Pujol abokatuarekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituen: María del Carmen (1967) eta Pablo (1970). Denbora horretan, senarrak Galeria Da Vinci izeneko arte-galeria jarri zuen, eta beheko solairuan, abokatu-bulegoa. 1970ean dibortziatu ziren. Fortezak haurrak eduki zituen eta hamabi urtez Maurarekin kontakturik izatea eragotzi zuen, borroka judiziala tarteko. Garai hartan, bere lanak zoramenetik salbatu zuela esan zuen: "Une txarrenetan, larritasuna hain handia den eta hil nahi duzun horretan, nire funtzioak ziren zoriontsu egiten ninduen munduko gauza bakarra".

Alfredo Marquerie antzerki-kritikariak interpretazioan buru-belarri aritzea gomendatu zion arte hasi zen Teatro Español Universitaria amateur gisa.

 Antzezle ibilbidea 
Familiaren laguntzarik ez izan arren, atsedenean lan egin zuen, telebistan paper txikiak egin zituen eta oihartzun gutxiko konpainia independenteetan antzerki-birak egin zituen. Lehen paper garrantzitsua lortu zuen Amparo Pamplona ordezkatu zuenean Hay una luz sobre la cama (1969) lanean, eta bigarren mailako pertsonaietan agertzen hasi zen zineman:  Javier Aguirreren El asesinato está entre los 13; Jaime de Armiñánen Un casto varón español; Pilar Miróren La petición, etab.

Zinemako lehen paper protagonistak Tigres de papel (1977) eta ¿Qué hace una chica como tú en un sitio como éste? (1978), biak Fernando Colomorenak. 

1977an, Artelanen Las manos sucias antzezlanaren protagonista izan zen Paul Sartre, José Luis Pellicena eta Enrique Diosdadorekin batera, eta paper txiki bat egin zuen Pedro Almodóvar ezagutu zuen. Adiskidetasun zein ulermen profesional handia sortu zen bion artean eta fruituak ematen zituen hurrengo hamarkadan. Lehenik, film laburretan, mediometrajeetan eta garrantzi gutxiko lankidetzetan (Folle, folle, fólleme Tim), eta ondoren Almodóvarrek zuzendu zuen  Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón izeneko lehen filmaren protagonista izan zen Maura. Filmazioak urtebete baino gehiago iraun zuen zailtasun tekniko eta ekonomikoengatik, baina, azkenean, areto komertzialetan estreinatu zen , kritikak eta gorespenak jasoz.PONGA, Paula (1993) Carmen Maura. Mitografías. Barcelona: Icaria editorial.

Madrilgo mugidaren ikusleak identifikatuta sentitu ziren eta 80ko hamarkadako gizarte-mugimenduaren ikur bihurtu zen filma, eta Donostiako Nazioarteko Zinemaldian aurkeztu zen. Ikuslegoak Pedro Almodóvar miretsi eta kritikaren zati handi batek errezeloz begiratzen zuen arren, Pedrok bere lehen arrakasta izan zuen bere jendearekin, filmean parte hartu zutenekin, batzuk mobida delakotik oso gertu zeudenak, hala nola Alaska abeslariarekin. Drogak edo sexua bezalako gai konprometituak erakusteko orduan zituen askatasunak zailtasun handiak ekarri zizkioten zineman serio hartzen hasteko.

2015. urtean publikoki onartu zuen hogeita hamar urte zituela sexu-eraso baten biktima izan zela, «soldadu batek bortxatu zuen, eta emakumearen aurkako tratu txar orokorra deskribatu zuen; poliziak, berriz, matxismo beldurgarri baten garaia ekarri zuen gogora, non emakume bat ia agintariek bortxatu ondoren erruduntzat hartzen baitzuten, edo seme-alabak galdu egin behar zituen bere bokazioa betetzeko.» Bortxatzaileak bere etxetik alde egin ondoren, lagun min bati deitu zion, zer gertatu zen kontatu zion, eta esan zion: "nik ez dut sexu-traumatizaziorik izan nahi nire gainerako bizitzan; beraz, zatoz eta larru joko dugu, oso leun, indarkeria-zantzurik gabea, maitekorra".

 Filmografia 


 Telebista 
UrteaIzenburuaPertsonaiaKateaOharrak1966-1978NovelaHainbat pertsonaiaLa 13 atal1972Las doce caras de EvaHainbat pertsonaiaLa 13 atalAventuras y desventuras de MateoGabrielaLa 1Atal 11972-1973Tres eran tresCecilia  andereñoa/ Luzuriaga andreaLa 13 atal1973Historias de Juan EspañolNuriaLa 1Atal 11973-1981Estudio 1Hainbat pertsonaiaLa 16 atal1974Juan y ManuelaPatricia RocaLa 12 atalSuspiros de EspañaAlmudena / Luisa BoronatLa 14 atal1974-1977Los librosHainbat pertsonaiaLa 15 atal1975El teatroLeonorLa 1Ata 1Cuentos y leyendasCasildaLa 12 atalEl quinto jineteSaraLa 1Atal 11976Este señor de negroPilarLa 1Atal 11978Curro JiménezMisteriosLa 1Atal 11980Teatro breveLa 1Atal 11981CervantesConstanzaLa 15 atal1981-1982Esta nocheAurkezleaLa 1Denboraldi 11984Paisaje con figurasLa CalderonaLa 1Atal 11985La huella del crimen: El crimen de la calle FuencarralHiginia BalaguerLa 1Atal 11990La mujer de tu vidaMarisa NovaLa 1Atal 11998-1999A las once en casaOlgaLa 165 atal1999Famosos y familiaSara LujánLa 14 atal2003Arroz y tartanaDoña Manuela de FloraLa 1Telefilmea2007Círculo rojoVictoria VillalobosAntena 312 atal2010Las chicas de oroRosaLa 126 atal2012Carta a EvaPacaLa 12 atalStamos okupa2Lucía PiquerasLa 113 atal2013Y'a pas d'âgeHélèneFrance 225 atal2015Águila RojaOlivia, Fournier dukesaLa 12 atal2020Alguien tiene que morirAmparo FalcónNetflix3 atal2021DeudasJosefa "Pepa" CarranzaLaSexta13 atal2022Limbo... Hasta que lo decidaAlicia CastellóStar+Atal 12024La tierra de las mujeresJuliaApple TV+6 atal

 Antzerkia 
 2021-2022
 L'hirondelle
 2018-2021
 La golondrina
 2013-2014
 Carlota
 1997
 Bienvenida a casa
 1994
 Cirque à deux
 1986
 La reina del Nilo
 1984
 Kabarett para tiempos de crisis
 1980
 Motín de brujas
 1979
 El proceso
 1978
 ¡Abre el ojo!, dirigida por Fernando Fernán Gómez
 Noche de guerra en el Museo del Prado 1977
 Las manos sucias
 1973-1974
 El rehén
 1973
 El último tango de Rodolfo Valentino y Marilyn Monroe
 1972-1973
 Mi chica, la minifaldera
 1972
 Supergolpe en Navalcarnero
 1970-1971
 Ninette y un señor de Murcia
 1970
 Anaconda
 Un sereno debajo de la cama
 1969
 A las seis en la esquina del bulevar
 Un golpe de estado
 Hay una luz sobre la cama

 Sariak eta izendapenak 

 Urteko Sariak 

 César Sariak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1996Bigarren mailako emakumezko aktore onenaLe bonheur est dans le préIzendatua2012Bigarren mailako emakumezko aktore onenaLas chicas de la sexta plantaIrabazlea  

 Goya Sariak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1988Emakumezko protagonista onenaMujeres al borde de un ataque de nerviosIrabazlea  1990Emakumezko protagonista onena¡Ay, Carmela!Irabazlea  1993Emakumezko protagonista onenaSombras en una batallaIzendatua1999Emakumezko protagonista onenaLisboaIzendatua2000Emakumezko protagonista onenaLa comunidadIrabazlea  2006Bigarren mailako emakumezko aktore onenaVolverIrabazlea  

 Europako Zinema Sariak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2000Ikusleen Jameson Félix Saria Europako emakumezko aktore onenariLa comunidadIzendatua1990Félix Saria Europako emakumezko aktore onenari¡Ay, Carmela!Irabazlea  1988Félix Saria Europako emakumezko aktore onenariMujeres al borde de un ataque de nerviosIrabazlea  

 Zilarrezko Fotogramak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2016Bizitza osoaIrabazlea  2006Zinemako emakumezko aktore onenaVolverIzendatua2000Zinemako emakumezko aktore onenaCarretera y manta
El harén de Madame Osmane
La comunidadIrabazlea  1998Telebistako emakumezko aktore onenaA las once en casaIrabazlea  1993Zinemako emakumezko aktore onenaSombras en una batallaFinalista1992Zinemako emakumezko aktore onenaEntre el cielo y la tierra
La reina anónimaIzendatua1990Zinemako emakumezko aktore onena¡Ay, Carmela!Irabazlea  1990Zinemako emakumezko aktore onenaLa mujer de tu vida: La mujer felizIzendatua1988Zinemako emakumezko aktore onenaBaton Rouge
Mujeres al borde de un ataque de nerviosIrabazlea  1987Zinemako emakumezko aktore onenaDelirios de amor
La ley del deseoIzendatua1986Zinemako emakumezko aktore onenaMatador
Tata míaIzendatua1985Zinemako emakumezko aktore onenaExtramuros
Sé infiel y no mires con quiénIzendatua1984Zinemako emakumezko aktore onena¿Qué he hecho yo para merecer esto?Irabazlea  1981Telebistako protagonista onenaEsta nocheIrabazlea  

 Antzezle Elkartearen Sariak 

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2008Zinemako Emakumezko protagonista onenaQue parezca un accidenteIzendatua2006Zinemako bigarren mailako emakumezko protagonista onenaVolverIzendatua2000Zinemako makumezko protagonista onenaLa comunidadIrabazlea  1998Telebistako emakumezko protagonista onenaA las once en casaIzendatua

 Zinemako Idazleen Zirkuluaren dominak​​

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1991Aktore onena¡Ay, Carmela!Irabazlea  2000Aktore onenaLa comunidadIrabazlea  2006Bigarren mailako aktore onenaVolverIrabazlea  

 Sant Jordi Zinema Sariak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1985Espainiako emakumezko aktore onenaExtramuros
Sé infiel y no mires con quiénIrabazlea  

 Zilarrezko Condor Sariak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2004Bigarren mailako emakumezko aktore onenaValentínIzendatua2002Emakumezko aktore onenaArregui, la noticia del díaIzendatua

 Ondas Sariak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1981Telebista nazionalakEsta nocheIrabazlea  

 Urrezko TP Sariak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1981Aurkezle onenaEsta noche2º Clasificada1981Pertsonaia popularrenaEsta nocheIrabazlea  

 Mestre Mateo Sariak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2004Emakumezko protagonista onenaLa promesaIzendatua2008Emakumezko protagonista onenaEl menor de los malesIzendatua

 Jaialdiak 

 Canneseko Nazioarteko Zinema Jaialdia

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2006Aktore onenaVolverIrabazlea  

 Donostiako Nazioarteko Zinema Jaialdia

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2013Donostia SariaIrabazlea  2000Aktore onenaren Zilarrezko maskorraLa comunidadIrabazlea  

 Veneziako Nazioarteko Zinema Jaialdia

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1988Aktore onena (Golden Ciak)Mujeres al borde de un ataque de nerviosIrabazlea  

 Locarnoko Nazioarteko Zinema Jaialdia

UrteaKategoriaEmaitza2007Bikaintasun SariaIrabazlea  

 Valladolideko Nazioarteko Zinema Jaialdia

UrteaKategoriaEmaitza2008Espiga de HonorIrabazlea  

 Malagako Espainiako Zinemaldia

UrteaKategoriaEmaitza2007Malaga SariaIrabazlea  

 Coruñako Zinema Jaialdia

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1977Aktore onenaTigres de papelIrabazlea  

 Montecarlo Telebista Jaialdia

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2004Aktore onenaren Urrezko Ninfa Arroz y tartanaIrabazlea  

 Islantilla Zinema Jaialdia

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2012Aktore onenaren Luna de Islantilla Saria5ºB Escalera Dcha
 Izendatua

 Beste aintzatespen batzuk 

 2022 Zinema Iberoamerikarreko Ohorezko Platino Saria.Carmen Maura, Platino de Honor: "Almodóvar era listísimo y me reía cantidad con él"
 Ohorezko saria, Europako Zinemaren Akademiak (2018) emandako ibilbide oso bati.
 Febiofest-eko zinemaldiko Kristián saria, 2016ko munduko zinemagintzara egindako ekarpena eskertzeko.Rajoy preside la entrega de las condecoraciones de la Orden Civil de Alfonso X El Sabio
 Alfontso X.a Jakitunaren Ordena Zibileko Gurutze Nagusiarekin kondekoratua.
 2013ko Argencine zinema-zikloaren omenaldia.
 Madrileko Komunitateko 2011ko Kultura Saria Arte Zinematografikoei eta Ikus-entzunezkoei.
 2011n, Jean Reno aktorearekin batera, Adiskidetasun Hispaniarraren Elkartearen VIII. Prix-a (Saria) jaso zuen, Frantziak eta Espainiak kultura- eta zinema-arloan dituzten harremanei egindako ekarpena eskertzeko.
 Madrilgo Fama pasealekuko izarra (2011).
 Grande Medaille de Vermeil de la Ville de Paris (2011n emana).
 Zinema Akademiaren Urrezko Domina (2009an emana).
 Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina (1999an emana).
 Frantziako Arte eta Letren Ordenako zalduna (1996an emandako kondekorazioa).
 Zinematografiako Sari Nazionala (1988).Edelman, Rob. "Maura, Carmen." International Dictionary of Films and Filmmakers, edited by Sara Pendergast and Tom Pendergast, 4th ed., vol. 3: Actors and Actresses, St. James Press, 2000, pp. 797-799. (en inglés)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Madrilgo aktoreak
Kategoria:Donostia Sariaren irabazleak (Zinemaldia)
Kategoria:Emakumezko aktore onenaren Goya Sariaren irabazleak
Kategoria:Emakumezko bigarren aktore onenaren Goya Sariaren irabazleak
Kategoria:Emakumezko bigarren aktore onenaren César sariaren irabazleak
Kategoria:Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra
Kategoria:Madrildarrak
Kategoria:Cannesko Zinemaldiko emakumezko interpretazio onenaren saridunak