Elena Soriano

Elena Soriano Jara (Fuentidueña de Tajo, 1917ko otsailaren 4a - Madril, 1996ko abenduaren 2a) espainiar idazlea izan zen. Magisteritza eta letretako ikasketak egin zituen.

 Biografia 
Elena Soriano Jara 1917ko otsailaren 4an jaio zen Las Vegas eskualde madrildarreko Fuentidueña de Tajo herrian, non bere aita jatorri kordobarreko maisua baitzen,  penintsula osoan zehar bidaiatzera ohitua. Aitaren lekualdatze ugariek Espainiako landa eremua bertatik bertara ezagutzera eraman zuten. Elena Sorianok Andaluzian, bere gurasoen lurraldean, eta Gaztelan bizi izan zuen haurtzaroa. 14 urtetik aurrera aldizkarietan argitaratu zuen. Maisu baten alaba, irakasle-ikasketak egin zituen Madrilen eta 1935ean amaitu zituen. Ia berehala hasi zituen Filosofia eta Letretako ikasketak, baina ez zituen amaitu, alde batetik, Espainiako gerra zibila hasi zelako eta, bestalde, errepresio frankistaren ondorioz.

Bere aitaren heriotzaren ondoren, gerra-aldia familiak Valentzian igaro zuen han ezkondu zen Juan Jose Arnedo Sanchezekin eta bi seme-alaba izan zituen,  Elena (1941) eta  Juanjo (1951).

1942an Agiritegi eta Liburutegi eta Museoetako laguntzaile izateko oposizioetara aurkeztea erabaki zuen, lizentziatura izan beharrik ez baitzegoen. Kalifikazio gorena lortu arren,  kanporatu egin zuten. Baina hura ikasketetatik kanporatzea eta lanerako sarrera debekatzea ez ziren izango “gorri” etiketa izateagatik aurre egin beharreko gorabehera bakarrak, eta horri Espainia frankistan emakume izatea ere gehitu zitzaion.

Bere azken hamaika urteak hitzaldi, ipuin, saiakera eta sarien artean eman ondoren, Elena Soriano Madrilen hil zen 1996ko abenduaren 2an, oraindik hainbat lan argitaratzeke utzita.

 Idazlanak 
Sorianok era askotako gaiak aztertu zituen bere obretan, literarioak ez ezik, baita filosofikoak eta kazetaritzakoak ere.  

 NARRATIBA 
Caza menor (Ehiza xehea)

1.argitalpena. Madril, Saturnino Calleja, 1951.

2. argitalpena. Madril, Prensa Española, 1976. (Telebistarako egokitua eta proiektatua. Madril, TVE, 1976).

3. argitalpena. ed. sarr. eta oharrak Concha Alborg, Madril, Castalia, 1992.

La playa de los locos

1. argitalpena. Madril, Saturnino Calleja, 1955. (zentsuratua)

2. argitalpena. Bartzelona, Arcos Vergara, 1984.

3. argitalpena. Mujer y hombre trilogiaren lehen liburua, trilogia osoa. Barcelona, Plaza y Janés, 1986.

Espejismos

 edizioa. Madril, Saturnino Calleja, 1955.

       2. edizioa. Mujer y hombre trilogiaren bigarren liburua, trilogia osoa. Bartzelona, Plaza y Janés, 1986.

Medea

1. edizioa. Madril, Saturnino Calleja, 1955.

2. edizioa. Bartzelona, Plaza y Janés, 1985.

3. edizioa. Mujer y hombre trilogiaren hirugarren liburua, trilogia osoa. Bartzelona, Plaza y Janés, 1986.

La vida pequeña. Cuentos de antes y de ahora, Bartzelona, Plaza y Janés, 1989.

Tres sueños y otros cuentos, Madril, Huerga y Fierro editores, 1996.

 AUTOBIOGRAFA 
Testimonio materno

1. edizioa. Bartzelona, Plaza y Janés, 1985. Plaza y Janésen zazpi argitalpen jarraiak.

8. edizioa y poltsikoko 1. edizioa. Bartzelona, Plaza y Janés, 1991.

9. edizioa. Bartzelona, Planeta, 1997.

 SAIAKERAK 
Literatura y Vida. I. Artículos y ensayos breves, hitzaurrea, Carlos Gurméndez, Bartzelona, Anthropos, 1992.

Literatura y Vida. II. Defensa de la Literatura y otros ensayos, hitzaurrea, Carlos Gurméndez, Bartzelona, Anthropos, 1993.

Literatura y Vida. III. Ensayos, artículos, entrevistas. Revista literaria El Urogallo, hitzaurrea, Carlos Gurméndez, Bartzelona, Anthropos, 1994.

El donjuanismo femenino, hitzaurrea, José Luis de Vilallonga, Bartzelona, Ediciones Península, 2000.

Bere lehen eleberriarekin, Caza menor (1951, Ehiza xehea), arrakasta handia izan zuen. Liburuak Espainiako landa-burgesiako familia baten historia kontatzen du, gerra zibila atzean duela, baina ez du bi aldeetako baten gaineko epaiketa espliziturik egiten.

Ondoren, 1955ean, Mujer y hombre  trilogiako lehen eleberria argitaratu zuen, La playa de los locos, eta zentsurak debekatu egin zuen. Ez zen banatu, nahiz eta kopia batzuk kritikari batzuengana iritsi; 1984an argitaratu zen eta 1986an trilogia osoa argitaratu zen  (La playa de los locos, Espejismos, Medea 55). 

La playa de los locos eleberria zentsura frankistak ez zuen egokia ikusi balio femeninoen aurka zihoalako, urte haietako Espainian nagusi zen patriarkatuak defendaten zituen balioak. Eleberri honen debekuak,  literaturaren historian mugarritzat jo den trilogia bat une hartan zapuzteaz gain, emakume baten ibilbide literarioa hondatu zuen, ez zuena berreskuratuko El Urogallo literatura-aldizkaria 1969an sortu zuen arte. Eleberriak idazteari uzten dio, neurri batean, La playa de los locos-en zentsuragatik, eta baita Espainia frankistan ama eta emakume izateagatik ere, hori beti izan baita literatura-ibilbide bat garatzeko aje handia. Hain zuzen ere, Elena Sorianok bere bizitzan zehar izan zuen borrokarik handienetako bat izan zen gizonak, gizon izate hutsagatik, bere garaiko emakume batek baino askoz errazago lortzen zuela kreditu intelektuala eskuratzea, eta, alde horretatik, berak, ausardia handiz, emakume feminista gisa definitzen du bere burua. 

Espejismos-en emakumeen frustrazioa aztertzen da, eta edertasun-kanonak eta emakumeak epaitzeko moral bikoitza kritikatzen dira. 

Medea 55en Medearen mitoa berreraiki eta arakatu zuen, eta bertan, errepresio sexuala, erbestea eta traizioa bezalako gaiak ere jorratu zituen. Danielak, obraren protagonistak, nazioarteko brigadista eta “aberriaren traidore”, Medeak ez bezala, amatasun frustatua izan du, eta hori funtsezko aldea da, neurri batean, Euripidesen lanarekin.  Emakumeen otzantasuna eta abortua zuzenean jorratzen dira. Obra hau ere zentsuratu egin zutenGonzález Rodríguez, Patricia (2024), ¿Existieron las romanas?, Akal, Madril, 30. orr. eta trilogiarekin batera argitaratu 1986an.

El Urogalloren aldia, 1975ean, bere bizitzako egoerarik latzenak zapuztu zuen: Juanjo semearen droga mendekotasunak eta 1977ko bere heriotzak. Isiltasun literarioa berriro itzuli zen Sorianoren bizitzara, harik eta, semearen galeraren bizipen ikaragarriak eragin zion mina autobiografia baten idatzi zuen arte: Testimonio materno (Amaren lekukotasuna, 1986).

Gero, beste eleberri bat idatzi zuen, La vida pequeña (1989, Bizitza txikia), Espainiako erdiko klasekoen eguneroko bizitzaren erretratua. Tres sueños y yo (1996, Hiru amets eta ni), berriz, ipuin-liburu bat da. 

 50eko belaunaldia 
50eko belaunaldia izenaz ezagutzen den espainiar taldeko kideetako bat izan zen, non literatura errealista egin zuten, lekukotasuna modu objektiboan emanez, konpromiso moral edo etiko batekin. Taldeko kideek ez zuten prestakuntza teoriko bera izan ez helburu artistiko bera, eta beraien obretan agertzen ziren kointzidentziak haien arteko adiskidetasunari zor zaizkio. Asko eta garrantzitsuak dira: Juan García Hortelano, Ignacio Aldekoa, Luis Martin-Santos, José Manuel Caballero Bonald, Rafael Sánchez Ferlosio, Alfonso Grosso, Juan Goytisolo, Antonio Prieto, Jesús Fernández Santos, Dolores Medio, Carmen Martín Gaite, Ana María Matute, eta Elena Soriano bera.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Espainiako idazleak
Kategoria:Madrilgo Erkidegoko jendea
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Madrilen hildakoak