Frank Bergon

Frank Bergon (Ely, Nevada, AEB, 1943) euskal jatorriko ingelesezko idazle eta literatura kritikari estatubatuarra da. Bere eleberri, saiakera, antologia eta kritika-lanak Mendebaldeko Estatu Batuei buruzkoak dira nagusiki.Ann Ronald: "Nevada", in Updating the American West, Texas Christian University Press, Fort Worth, Texas, 1997. Thomas J. Lyons-en edizioa..

 Biografia 
Frank Bergon euskal jatorriko biztanle asko dituen Nevadako Ely herrian jaio zen. Amaren aldetik, Esteban Mendibe Aurtenetxea aitaita ajangiztarra zuen, eta amama, Petra Amoroto Egaña markinarra; ama, Lina Mendive, AEBetan jaioa eta aita, Frank Albert Bergon, bearnes jatorrikoa ditu. Kaliforniako San Joaquin Valleyn dagoen Madera konderriko etxalde batean hazi zen. Lehen Hezkuntza Maderan eta Bigarrena San Josen egin eta gero, Arte Batxilergoa lortu zuen Boston Collegen, Stanford Unibertsitatean Wallace Stegner bekadun aritu zen, eta Harvard Unibertsitatean Ingeles eta Amerikar Literaturan Doktoregoa erdietsi zuen.

 Idazle ibilbidea 
Bergonek 10 liburu argitaratu ditu: 4 eleberri, Stephen Craneri buruzko ikerketa kritikoa eta 5 bilduma eta antologia. Bere gai kutunen artean Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak daude.Monika Madinabeitia: “Getting to Know Frank Bergon: The Legacy of the Basque Indarra,” Journal of the Society of Basque Studies in America, 28. zkia., 2008. Baita Ameriketako jatorrizko herriak ere, Nevadako numa (xoxon) herria bezala Chiapaseko maiak.James H. Maguire: "Fiction in the West," in The Columbia History of the American Novel, New York, Columbia University Press, 1991.Frank Bergon, “Come with Me to Reality,” Terra Nova: Nature and Culture, 3. zkia. (1998ko negua), 16-34.or..

Nevadako trilogia hiru eleberrik osatzen dute: lehena (Shoshone Mike), numa herrikoen 1911ko sarraskiaz“Top Twelve Westerns,” in Good Fiction Guide, New York, Oxford University Press, 2001.; bigarrena (Wild Game), Claude Dallas menditarrak zenbait basozainen kontra egindako erasoez, The New Yorker, 1995eko abuztuaren 8a. eta azkena (The Temptations of St. Ed & Brother S), estatuko basamortuan hondakin nuklearrak pilatzearen inguruko egungo kalapitazCheryl Glotfelty: "Spiritual Testing in the Nuclear West," in Spiritual Frontiers: Belief and Values in the Literary West, Brigham Young University Press, Provo, Utah, 2000..

Kaliforniako bere trilogia berria Jesse’s Ghost eleberriarekin hasten da eta estatu honetako Central Valleyn dagoen euskal-bearnotar ondarea jorratzen duGregory L. Morris, Frank Bergon, Boise, ID: Boise State University Press, Western Writers Series, 1997..

Mendebaldeko Estatu Batuetako historia naturalaz eta ingurumenaz ere idatzi izan ditu fikziozkoJim Dwyer: “100 Best Books,” in Where the Wild Books Are: A Field Guide to Ecofiction, Reno, University of Nevada Press, 125 eta 185.or. zein ez-fikziozko lanak, The Journals of Lewis and Clark, esate baterako.Frank Bergon, “The Journals of Lewis and Clark: An American Epic” in Old West-New West: Centennial Essays, Mosku, University of Idaho Press, 1993..

Holly St. John Bergon emaztearekin batera Antonio Gamoneda, José Ovejero eta Violeta C. Rangel espainierazko poeten eta Xavier Queipo galizierazkoaren olerkiak itzuli ditu New European PoetsNew European Poets, Saint Paul, Minnesota, Graywolf Press, 2008. eta The European Constitution in Verse argitalpenetanThe European Constitution in Verse, Brusela, Passa Porta, 2009..

Bergonek Washingtongo Unibertsitatean irakatsi du eta urte luzez irakasle izan den Vassar Collegen ingeles irakasle emeritua da. 1998an Nevada Writers Hall of Fame-rako hautatua izan zenBiografia Bergonen webgunean..

 Liburuak 
 Jesse’s Ghost (2011)
 Wild Game (1995)
 The Temptations of St. Ed & Brother S (1993)
 The Journals of Lewis and Clark, editore (1989)
 Shoshone Mike (1987)
 A Sharp Lookout: Selected Nature Essays of John Burroughs, editore (1987)
 The Wilderness Reader, editore (1980)
 The Western Writings of Stephen Crane, editore (1979)
 Looking Far West: The Search for the American West in History, Myth, and Literature, Zeese Papanikolasekin batera editore (1978)
 Stephen Crane’s Artistry (1975)

 Sariak 
 Nevada Writers Hall of Fame, 1998.
 Mendebaldeko Eleberririk Onena (Best Novel of the West) sarirako finalista, Western Writers of America, 1993.
 Mellon Grant espainieratiko itzulpenari.
 National Endowment for the Humanities beka, 1985–86
 American Council of Learned Societies beka, 1979-80.

 Bibliografia 
 Monika Madinabeitia: "Frank Bergon's Fiction: Complexity, Polarization, Diversity", Exploring the American Literary West: International Perspectives. David Río eta beste editore batzuk, EHU, BIlbo, 2006.
 David Río: "Basques in the International West: An Interview with Frank Bergon", Western American Literature, 2001eko udaberria.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak

 Kanpo loturak 
  Bere webgunea.
  Bergon Nevada Encyclopedian.
  Idazlea Euskonewsen.
  Erdiko kaiera, Argia, 2007ko maiatzaren 13a.
  Elkarrizketa Argian, 2.266. zkia., 2011ko otsailaren 27a.

Kategoria:Nevadarrak
Kategoria:Eusko-estatubatuarrak
Kategoria:Ingelesezko idazleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako idazleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako literatura kritikariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako saiakeragileak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako eleberrigileak
Kategoria:Frantziar estatubatuarrak
Kategoria:Harvard Unibertsitateko ikasleak