Sexu-joera

Sexu-joera edo sexu-orientazioa denboran zehar mantentzen den sexu edo genero desberdineko, bereko, bietako edo bestelako genero-adierazpenekiko jarrera erromantiko edo sexuala (edo bien arteko konbinazioa) da. Ohitura horiei heterosexual, homosexual edo bisexual deitu ohi zaie, eta inolako erakarpenik ez duten pertsonentzat asexual terminoa erabiltzen da, laugarren jarreratzat hartu ohi dena. 

Kategoria horiek sexu-identitatearen eta terminologiaren izaera oso konplexuaren alderdiak dira. Adibidez, pertsonek beste etiketa batzuk erabil ditzakete, hala nola pansexuala edo polisexuala, edo batere ez. Amerikako Psikologia Elkartearen arabera, sexu-orientazioak «erakarpen horietan, harekin lotutako jokabideetan eta erakarpen horiek partekatzen dituzten beste pertsona batzuen komunitate bateko kide izatean oinarritzen den pertsona baten identitate-zentzuari ere egiten dio erreferentzia». Androfilia eta ginefilia jokabidearen zientzian erabiltzen diren terminoak dira, sexu-orientazioa deskribatzeko, generoaren kontzeptualizazio bitarraren alternatiba gisa. Androfiliak maskulinitatearekiko erakarpen sexuala deskribatzen du; ginefiliak feminitatearekiko erakarpen sexuala deskribatzen du. «Sexu-lehentasun» terminoa, neurri handi batean, sexu-orientazioari gainjartzen zaio, baina, oro har, ikerketa psikologikoan bereizten da. Bisexual gisa identifikatzen den pertsona batek, adibidez, sexu bat bestearen gainetik hobetsi dezake. Sexu-lehentasunak borondatezko hautapen-maila ere iradoki dezake; sexu-orientazioa, berriz, ez da hautu bat.

Oraindik ez dago sexu-orientazioaren arrazoiari buruzko teoria bateratu bat, baina zientzialariek teoria biologikoen alde egiten dute. Sexu-orientazioaren kausa biologikoak eta ez-sozialak babesten dituzten askoz ere froga gehiago daude sozialak defendatzen dutenak baino, batez ere gizonen kasuan. Hipotesi garrantzitsu batek jaio aurreko ingurunea inplikatzen du, zehazki, hormonek fetuaren garunean dituzten antolamendu-efektuak. Ez dago froga garrantzitsurik seme-alaben hazkuntzak edo lehen haurtzaroko esperientziek sexu-orientazioaren garapenean eragina dutela iradokitzen duenik. Kultura guztietan, pertsona gehienak heterosexualak dira, eta gutxiengo batek orientazio homosexuala edo bisexuala du. Pertsona baten orientazio sexuala continuum bateko edozein puntutan koka daiteke, kontrako sexuarekiko erakarpen esklusibotik sexu berarekiko erakarpen esklusiboraino. Orientazio sexuala batez ere biologiaren, antropologiaren eta psikologiaren (sexologia barne) esparruan aztertzen da, baina soziologian, historian (ikuspegi eraikitzaile sozialak barne) eta zuzenbidean ere aztergaia da.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Sexu ugalketa
 Identitate sexual
 LGBT Harrotasunaren Nazioarteko Eguna

 Kanpo estekak 

Kategoria:Pertsonen arteko harremanak
Kategoria:Giza sexualitatea
Kategoria:Kulturaren soziologia