Platirrino

Platirrinoak (Platyrrhini; grezieraz πλατυς, platys, "laua", eta ρινος, rhinos, "sudurra") edo mundu berriko tximinoak Primate talde bat da, bere barnean 5 familia dituena: Cebidae, Aotidae, Pitheciidae, Atelidae eta Callitrichidae. Amerikan bizi dira.

 Eboluzioa 
Gaur egun, uste da platirrinoak Hego Amerikarantz barreiatu zirela landaredi-baltsa batean Ozeano Atlantikoan zehar Eozenoan zehar, orain urperatuta dauden tarteko uharte batzuetan zehar ziurrenik. Beste animalia talde batzuek, hala nola karraskari kabiomorfoek, bidaia bera egin zuten Atlantikoan zehar. Mundu Berriko tximinoak Hego Amerikarantz sakabanatu ziren garaian, artean Panamako istmoa eratu gabe zegoen, eta, beraz, ozeanoetako korronteek, gaur egun ez bezala, mendebalderanzko sakabanatzea errazten zuten, klima nahiko desberdina zen eta ozeano Atlantikoaren zabalera egungoa baino 2.800 km txikiagoa zen gutxi gorabehera heren batean (ziurrenik 1.000 km gutxiago, Atlantikoko dortsal-prozesuen gaur egungo hedatze-abiaduraren estimazioaren arabera, 25 milimetrotan).

Peruko Amazoniako Ucayalipithecus generoa ez zen platirrinoa, duela 35 eta 32 milioi urte artean Atlantikoa baltsan zeharkatu zuen horrek ere, Afro-Arabiako Eozenoko Parapithecoidea desagertuen barruan sailkatuta daude, eta horrek iradokitzen du Hego Amerikara gutxienez birritan iritsi zirela primateak baltsen bidez. Oinarriko platirrinoen artean dauden genero fosilak Parvimico, Perupithecus, Szalatavus, Lagonimico eta Canaanimico dira. 

Uste da baltsa bidez hirugarren sakabanatze-gertaera bat egon zela, Ashaninkacebus simpsoniren molar fosil baten ondorioz. Molar fosil horrek kidetasun handiak ditu Hego Asiako enborreko primate antropoideekin, Eosimiidae familiakoekin.

 Sailkapena 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Haplorrhini