Nicolasa Pradera

Nicolasa Pradera Mendibe (Markina-Xemein, Bizkaia, 1870eko abenduaren 7a – Madril, 1959), euskal sukaldaria eta idazlea izan zen. Espainiako hainbat hiritan bere izena daramaten euskal sukaldaritzako jatetxeen sortzailea izateagatik ezaguna, baita 1933an idatzitako La cocina de Nicolasa sukalde-liburuarengatik ere.

 Biografia 
Ohitura eta tradizio bezala, Nicolasa Pradera jaio zenean, San Nikolas eguna izateagatik jaso zuen izen hori. Bere familia oso apala zen, herrian hazi zen. Gaztea zela, 20 urterekin Aiarako Gaitan de Ayala familiaren etxean sartu zen lan egitera eta bertan hasi zituen sukaldari laguntzaile lanak. Familia horretako alaba bat Donostiara ezkondu eta haraxe joan zen Nicolasa sukaldeaz arduratzeko. 22 urtez aritu zen bertan lanean, lanbidea ikasi zuen eta sukaldeburu izatera iritsi zen.

 Jatetxea 
Narciso Dolagarai Pikabea harakina ezagutu eta harexekin ezkondu zen. 1912an Aldamar kalean Casa Nicolasa jatetxe ospetsua ireki zuten. Laster ospetsu bilakatu zen. Garai hartan, Donostia Iberiar Penintsulako helmuga turistiko nagusietako bat zen, eta Espainiako eta Europako beste herrialde batzuetako noblezia eta klase aberatsak joaten ziren hara. Casa Nicolasa jatetxeak berehala hartu zuen ospea udatiarren artean eta Gregorio Marañon bezalako pertsonaiek goraipatu zuten, euskal sukaldaritzaren bezero eta miresle sutsua izan baitzen.

Jatetxea bere erreserbatuen diskrezioagatik ere ezaguna zen, non bilera garrantzitsuak egin ziren herrialdearen bilakaera politiko eta ekonomikorako.

Nicolasa Praderak jatetxea eta Casa Nicolasa marka saldu zizkion 1930ean, Maria Urrestarazu laguntzaileari, eta honek 1952ra arte gobernatu zuen. Ondoren, beste jatetxe berri bat ireki zuen seme-alabekin batera Kontxa parean "Andia" jatetxea. 

 Madrilen 
Zibilaren ondoren, 1940an, Madrilera joan zen alabarekin eta bertan "Nicolasa" jatetxea ireki zuen,Gastronomía vasca. La cocina de Nicolasa Sevilla kalean lehenik eta Velázquez kalean gero.

1986tik Juan Jose Castillok zuzendu zuen jatetxea 2010eko urrira arte. Urte horretan Donostian zegoen Casa Nicolasa jatetxea itxi zuen 98 urteko historiaren ondoren.

 Lanak 
Nicolasa Pradera batez ere ezaguna da idatzi zuen sukaldaritza liburuagatik: La cocina de Nicolasa. Ez da edonolako liburua. 1933. urtean egin zen lehen argitarapena eta geroztik 19 alditan gutxienez berrargitaratu da, azken argitarapena, hogeigarrena, 2001. urtekoa da. Gregorio Marañonek hitzaurrea eman zion. Euskal gastronomiaren erreferentziazko lan bihurtu zen.

 Legatua 

Francis Paniego sukaldari errioxarrak emakume sukaldari gisa duen irudia nabarmendu zuen RNEn, emakume sukaldariei eskainitako irratsaioan.Bere garaiari aurrea hartu zion emakumea izan zen, sukaldari bikaina, estilo bat markatu zuena, eta bere garaiko emakume sukaldari askorentzat benetako erreferente bihurtu dena. (RNEko De Pe a Pa programaren barruko "Mujeres Cocineras" espazioa. 2019)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Euskal Herriko sukaldariak
Kategoria:Bizkaiko idazleak
Kategoria:Markinar-xemeindarrak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XX. mendeko Euskal Herriko idazleak
Kategoria:Euskal Herriko gaztelaniazko idazleak
Kategoria:Sukaldaritzako liburuen egileak
Kategoria:Madrilen hildakoak