Gizon-dantza

Gizon-dantza Donostian ekainaren 23an, San Juan bezperan dantzatzen den euskal dantza da, soka-dantza motakoa. Donostiako Konstituzio plazan dantzatu ohi da, su ematen zaion lizar baten inguruan. Historian zehar aldaketa ezberdinak izan ditu, baita debekatzeak ere. Gipuzkoako beste herri askotan dantzatzeko ohitura ere bada. Ohituraz agintariek dantzatzen zuten, baina azken urtetan galbidean zegoen. 2011n Juan Karlos Izagirre alkateak berriro dantzatu zuen.

 Historia 
350px|thumb|Gizon dantzan agintariak, Koldo Mitxelena Liburutegiko artxibo argazki batean
1700. urtean soka dantza izenarekin egiten zela badirudi, idazle britainiar batek aipatu zuenez. 1824an Juan Inazio Iztuetak idatzitako Gipuzkoako Dantza Gogoangarrien Kondaira liburuan esaten duenez, beste soka dantza batzuk ere egin izan dira Gipuzkoan, baina hau askoz garrantzitsuagoa zen:

Prentsan hainbat erreferentzia agertzen dira dantza honen inguruan. 1870eko hamarkadan dekadentzia handia izan zuen eta 1880ra arte ez zitzaion berriro garrantzia eman. 1912an debekatua izan zen eta 1916an berriro baimendu zuten.

XX. mendearen hasieran umeek, edo dantzari txikiek dantzatzen zuten. 1916an, adibidez, jaia debekatu zen, "jai inkultoa, krudela eta fedearen aurkakoa" zelako. 1926an "San Juan Jaya 1926" lelopean eginiko karteletan agertzen da umeek dantza zezaketela, bi taldetan banatuta: aurreskulariak eta dantzari txikiak. Garaiko kontakizun baten arabera:

Hau da:

Urte horretan Anita Torregaray eta Federico Revestidok dantzatu zuten aurrean, beste 16 bikote atzean dituztela. Aurreskuaren ostean kalejira egin zen, zuhaitza sutan zegoela. Ondoren Olegario Garinek gidatzen zuen dantzari txikien taldeak Zaldibiako dantzak, makil-dantza eta jorrai-dantza egin zuten. Ramon Zapirain eta Juan Ignacio Urangak aurreskua dantzatu zuten.

1931an Konstituzio Plazan dantzatu zen, ziurrenik lehen aldiz.

1948an dantzaren ardura Goizaldi dantza taldearen esku geratu zen. Garai hartan Juanma Oronoz Goikoetxea zen dantzari nagusia. Sua ematearen aurka azaldu ziren batzuk urte horietan, eta bedeinkapenaz gain su txikia pizten zen oinarrian. Gero kukaña egiten zen goian kokatutako gereziak hartzeko.

1979an ez zen zuhaitzik egon, alkate berriari ahaztu zitzaiolako zuhaitza eskatzea. Urte horretan ondoko taberna bateko landarea bedeinkatu zuten.

1980an Jesus Maria Alkain alkate zela gizon-dantza berreskuratzeko saiakera egin zuen udalak. Dantza egin bazen ere ez zuten alkate-zinegotziek berriro ere dantzatuko 2011ra arte. Urte horretan emaitza, hala ere, ona izan zen, eta jendeak txalotu zuela dio garaiko prentsak.

 2011ko berreskuratzea 
2011n berriro ere dantzatu zuten agintariek gizon-dantza, Juan Karlos Izagirre alkate berriak hala proposatuta. Goizaldi dantza taldearekin batera dantzatu zuten eta Bilduko ordezkariez gain Alderdi Popularreko Josu Luis Arrue, Iñigo Arcauz eta Maria Iciar Aguilera; PSEko Denis Itxaso, Marisol Garmendia, Maravillas Defauce eta Miguel Angel Diez eta EAJko Iñaki Gurrutxaga, Aitziber San roman, Eneko Goia, Miren Azkarate eta Juan Ramon Vilesek dantzatu zuten.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Soka-dantza

 Kanpo estekak 
 Gizon-dantza dantzan.com webgunean

Kategoria:Donostiako jai eta jaialdiak
Kategoria:Donostiako musika
Kategoria:Euskal Herriko dantzak