Tajikera

Tajikera (, تاجیکی, tojikī;  ahoskatua) edo tajik persiera () gehienbat Tajikistanen mintzatzen den indoeuropar hizkuntza da, hango hizkuntza ofiziala dena. Persiera du arbaso, baina hark ez bezalako hiztegia, ahoskera eta gramatika ditu.

Lau milioi pertsonak baino gehiagok hitz egiten dute tajikera, eta Tajikistango hizkuntza ofiziala da, beste hizkuntza ofiziala errusiera delarik. Afganistanen (non tajik gutxiengoa populazio persofonoko zabalenaren parte den), hizkuntza ez da hain eragin handikoa turkiar hizkuntzetan, eta persiar dariaren barruan saru eta izen horrekin koofizialtzat hartzen dute. 1928a baino lehen, hizkuntza persiar alfabetoaren karaktereekin idazten zuten, geroago alfabeto latinoa hartu zuen arren, 1928 eta 1940 bitartean, beranduago alfabeto zirilikoaren bertsio batera pasatzeko. 1994an, tajik gobernua alfabeto latindarra idazketa-sistema gisa berriro sartzen saiatu zen. Tajikistango tajikak Afganistanen eta Iranen hitz egiten duten persieratik urrundu egin du, muga politikoak, isolamendu geografikoa, estandarizazio-prozesua eta errusiera eta inguruko hizkuntza turkikoen eragina direla eta. Hizkuntza estandarra tajikeraren ipar-mendebaldeko dialektoetan (Samarkanda hiriaren ingurukoan) oinarritzen da, eta hurbiltasun geografikoak ondoko hizkuntza uzbekeraren eragina izan du. Tajikerak, gainera, elementu arkaiko ugari mantentzen ditu bere hiztegi, ahoskera eta gramatikan, gainerako mundu persofonoan galduak izan direnak, neurri batean erdialdeko Asiako mendietan duen isolamendu erlatiboaren ondorioz. 

 Gramatika 
Tajikerazko hitzen ordena subjektu-objektu-aditza da. Tajikerazko gramatika, persiera klasikoaren gramatikaren ia berdina da (eta beste aldaera moderno batzuen gramatikarena, Irango persierararena kasu), desberdintasun garrantzitsuak dauden arren.Perry, J. R. 2005

Substantiboek ez dute markagailurik genero gramatikalerako, baina bai zenbakirako. Generoa normalean modu lexikoan bereizten da, ingelesez bezala. Esate baterako: мурғ (murj) «oilo» eta хурус (hurus) «oilar». Horrez gain, maskulinorako 'нар' (nar) aldagailuak erabiltzen dira, eta femeninorako 'мода' (moda), bai substantiboaren aurretik eta bai ondoren, berriz, хари нар (xari nar) «asto arra» eta хари мода (xari moda) «asto emea».

 Hiztegia 

Tajikera моҳ(moh)  нав(naw)  модар(mōdar)  хоҳар(xohar)  шаб(šab)  бинӣ(biní)  се(se)  сиёҳ(siyoh)  сурх(surx)  зард(zard)  сабз(sabz)  гург(gurg) Beste irandar hizkuntzak Persiera  ماه māh  نو now  مادر mādar  خواهر xāhar  شب šab  بينى bīnī  سه se  سياه siyāh  سرخ/قرمز qermez/sorx زرد zard  سبز sabz  گرگ gorg Paxtun  myāsht  nəwai  mōr  khōr  shpa  pōza  dre  tōr  sur  zyarr  shin, zarghun  lewəBeste indoeuropar hizkuntzak Gaztelania  mes  nuevo  madre  hermana  noche  nariz  tres  negro  rojo  amarillo  verde  lobo Armeniera  ամիս amis նոր  nor  մայր mayr  քույր küyr  գիշեր gisher քիթ  kit  երեք erek  սեվ sev  կարմիր karmir  դեղին deqin  կանաչ kanač գայլ  gayl Latin  mēnsis  novus  māter  sōror  nox  nasus  trēs  āter, niger  ruber  flāvus, gilvus  viridis  lupus Greziera  μήνας minas  νέος neos  μητέρα mitera  αδελφή adhelfi  νύχτα nihta  μύτη miti  τρία tria  μαύρος mavros  κόκκινος kokkinos  κίτρινος kitrinos  πράσινος prasinos  λύκος likos Errusiera  месяц mesäc  новый nový  мать mat'  сестра sestra  ночь noč'  нос nos  три tri  чёрный čörný  красный, рыжий krasný, ryžij  жёлтый žöltý  зелёный zelöný  волк volk Lituaniera  mėnuo  naujas  motina  sesuo  naktis  nosis  trys  juodas  raudonas  geltonas  žalias  vilkas Hindi  महीना mahīnā  नया nayā  माँ māṃ  बहन bahan  रात rāt  नाक nāk  तीन tīn  काला kālā  लाल lāl  पीला pīlā  हरा harā  भेड़िया bheṛiyāBeste hizkuntzak Euskara  hilabete  berri  ama  ahizpa  gau  sudur  hiru  beltz  gorri  hori  berde  otso

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Irandar hizkuntzak
Kategoria:Tajikistango hizkuntzak
Kategoria:Kazakhstango hizkuntzak
Kategoria:Kirgizistango hizkuntzak
Kategoria:Errusiako hizkuntzak
Kategoria:Turkmenistango hizkuntzak
Kategoria:Uzbekistango hizkuntzak
Kategoria:Persiera
Kategoria:Irango hizkuntzak
Kategoria:Ukrainako hizkuntzak