Amerika Kopa (Bela)

Belako Amerika Kopa edo Amerikaren Kopa (America's Cup ingelesez eta ofizialki), kirol honetako lehiaketarik garrantzitsuena da, eta iturriren batzuk diotenez, berau antolatzen duen herrialderantz eragin ekonomikorik handiena duen hirugarren lehiaketa da, Olinpiar Jokoak eta Munduko Futbol Txapelketaren ondoren.

Hurrengo edizioa Kaliforniako San Francisco hirian ospatuko da 1913an.

Gaur egun titulua defendatzen duena Golden Gate Yate Kluba da, Espainiako Valentzia hirian ospatu zen azken edizioan Ginebrako Elkarte Nautikoa garaitu zuena.

Egungo Challenger of Record Erromako Klub Nautikoa da, Vincenzo Onorato armatzailearen Mascalzone Latino AUDI Team taldeak ordezkatuko duena.

 Historia 
1851n, Londresen Erakusketa Handia ospatu behar zela eta, estropada bat antolatu zen abuztuak 22rako, Queen's Cup deitua, garaileak 1848an errege etxeko bitxigin ofiziala zen Robert Garrardek diseinatutako zilarrezko azpil bat jasoko zuelarik, ehun urrezko gineako balioa zuena eta Londresen Angleseyko markesak erositakoa, Errege Yate Eskuadroiari eman ziona, klub honek estropada antolatu eta garaikurra eman zuelarik. Arrazoi honegatik ezagutzen da, baita ere, ehun gineen Kopa bezala. Ibilbidea Ingalaterra hegoaldean dagoen Wight uhartearen inguruan buelta bat ematea izan zen, AEBetako New Yorkeko Yate Klubeko kideek America izeneko goletan Londresko Errege Yate Eskuadroiaren aurka lehiatu zuten, eta irabazi egin zuten. Pasadizo oso ospetsu batek Viktoria I.a Ingalaterrakoa erreginak, estropadaren une batean honako hau galdetu zuela dio: "Nor doa lehenengo?", honi "America, Maiestatea" erantzun ziotelarik. "Eta bigarren?" galdetu zuen jarraian erreginak. "Maiestatea, ez dago bigarrenik!" erantzun zioten. Garaikurra America goletaren armatzaileak New Yorkeko Yate Klubari eman zion, honen lehen komodoroa izan zelarik, klubak nazioen arteko lehiaketa bultza zezan garaikur hori saritzat izango zuen estropada bat antolatuz. Ordutik, garaikurra, ofizialki, Amerika Kopa deitzera pasa zen.
1870ean ospatu zen garaikurraren lehen defentsa New Yorken, eta beti defendatu zuten arrakastaz New Yorkeko Yate Klubeko itsasontziek, 1983 arte, 25. defentsa galdu zutenean Australia II itsasontziaren aurka, Australiako Perth hiriko Pertheko Errege Yate Klubekoa, 132 urteko amerikar nagusitasunaren ondoren.

Lehen desafioa 1870ean egin zen. John Ashbury britainiarrak Cambria itsasontziarekin, New Yorkeko Yate Klubaren 17 itsasontzik osatutako flota bati aurre egin zion. Garaitua izan zen, baina zenbait eragozpen legal garrantzitsu planteatu zituen: flota baten aurka lehiatu zela, eta ez itsasontzi baten aurka, denbora konpentsazioaren denbora eta Estropada Batzordearen zuzentasuna.

1887an, Kopa ofizialki New Yorkeko Yate Klubaren jabetzakoa izatera pasa zen, baina "Deed of Gift" bezala ezagutzen diren baldintza batzuen pean, lehiaketaren oinarrizko egitura suposatzen dutenak. Agirian lehiaketa honetako lehen edizioetan gertatu ziren arazoak eragozteko klausulak daude.

 Emaitzak 
+ Erronkariak eta defendatzaileak Araua Urtea Lekua Talde defendatzailea Defendatzailea Emaitza Erronkaria Talde erronkaria Fleet racing 1851 Wight uhartea  Royal Yacht Squadron 8 Cutter eta 7 schooner, finalista Aurora 0–1 John Cox Stevens syndicate, America  New York Yacht Club 1870 New York City  New York Yacht Club 17 schooner, Franklin Osgood-en Schooner Magic 1–0 James Lloyd Ashbury, Cambria  Royal Thames Yacht Club Schoonermatch 1871 New York City  New York Yacht Club Franklin Osgood, Columbia (2–1) etaWilliam Proctor Douglas, Sappho (2–0) 4–1 James Lloyd Ashbury, Livonia  Royal Harwich Yacht Club 1876 New York City  New York Yacht Club John Stiles Dickerson, Madeleine 2–0 Charles Gifford, Countess of Dufferin  Royal Canadian Yacht Club 65 ft sloop 1881 New York City  New York Yacht Club Joseph Richard Busk, Mischief 2–0 Alexander Cuthbert, Atalanta  Bay of Quinte Yacht Club NYYC 85ft 1885 New York City  New York Yacht Club John Malcolm Forbes syndicate, Puritan 2–0  Royal Yacht Squadron 1886 New York City  New York Yacht Club Charles Jackson Paine, Mayflower 2–0 Lt. & Mrs. William Henn, Galatea  Royal Northern Yacht Club 1887 New York City  New York Yacht Club Charles Jackson Paine, Volunteer 2–0 James Bell syndicate, Thistle  Royal Clyde Yacht Club SCYC 85ft 1893 New York City  New York Yacht Club Charles Oliver Iselin syndicate, Vigilant 3–0 Earl of Dunraven, Valkyrie II  Royal Yacht Squadron SCYC 90ft 1895 New York City  New York Yacht Club William K. Vanderbilt syndicate, Defender 3–0 Earl of Dunraven syndicate, Valkyrie III  Royal Yacht Squadron 1899 New York City  New York Yacht Club J. Pierpont Morgan syndicate, Columbia 3–0 Sir Thomas Lipton, Shamrock  Royal Ulster Yacht Club 1901 New York City  New York Yacht Club J. Pierpont Morgan syndicate, Columbia 3–0 Sir Thomas Lipton, Shamrock II  Royal Ulster Yacht Club 1903 New York City  New York Yacht Club Cornelius Vanderbilt III syndicate, Reliance 3–0 Sir Thomas Lipton, Shamrock III  Royal Ulster Yacht Club Universal 75 ft 1920 New York City  New York Yacht Club Henry Walters syndicate, Resolute 3–2 Sir Thomas Lipton, Shamrock IV  Royal Ulster Yacht Club UniversalJ-Class 1930 Newport  New York Yacht Club Harold S. Vanderbilt syndicate, Enterprise 4–0 Sir Thomas Lipton, Shamrock V  Royal Ulster Yacht Club 1934 Newport  New York Yacht Club Harold S. Vanderbilt syndicate, Rainbow 4–2 Sir Thomas Sopwith, Endeavour  Royal Yacht Squadron 1937 Newport  New York Yacht Club Harold S. Vanderbilt, Ranger 4–0 Sir Thomas Sopwith, Endeavour II  Royal Yacht Squadron IYRU 12mR 1958 Newport  New York Yacht Club Henry Sears, Columbia 4–0 Hugh Goodson syndicate, Sceptre  Royal Yacht Squadron 1962 Newport  New York Yacht Club Mercer, Walsh, Frese syndicate, Weatherly 4–1 Sir Frank Packer, Gretel  Royal Sydney Yacht Squadron 1964 Newport  New York Yacht Club Eric Ridder syndicate, Constellation 4–0 Anthony Boyden, Sovereign  Royal Thames Yacht Club 1967 Newport  New York Yacht Club William Justice Strawbridge syndicate, Intrepid 4–0 Emil Christensen, Dame Pattie  Royal Sydney Yacht Squadron 1970 Newport  New York Yacht Club William Justice Strawbridge syndicate, Intrepid 4–1 Sir Frank Packer, Gretel II  Royal Sydney Yacht Squadron 1974 Newport  New York Yacht Club Robert Willis McCullough syndicate, Courageous 4–0 Alan Bond, Southern Cross  Royal Perth Yacht Club 1977 Newport  New York Yacht Club Ted Turner, Courageous 4–0 Alan Bond, Australia  Sun City Yacht Club 1980 Newport  New York Yacht Club Freedom syndicate, Freedom 4–1 Alan Bond, Australia  Royal Perth Yacht Club 1983 Newport  New York Yacht Club Freedom syndicate, Liberty 3–4 Alan Bond, Australia II  Royal Perth Yacht Club 1987 Fremantle  Royal Perth Yacht Club Kevin Parry, Kookaburra III 0–4 Sail America, Stars & Stripes 87  San Diego Yacht Club DOG match 1988 San Diego  San Diego Yacht Club Sail America, Stars & Stripes 2–0 Fay Richwhite, KZ-1 New Zealand  Mercury Bay Boating Club IACC 1992 San Diego  San Diego Yacht Club Bill Koch, America³ 4–1 Raul Gardini, Il Moro di Venezia  Compagnia della Vela 1995 San Diego  San Diego Yacht Club Sail America, Young America 0–5 Team New Zealand, NZL 32|Black Magic  Royal New Zealand Yacht Squadron 2000 Auckland  Royal New Zealand Yacht Squadron Team New Zealand, NZL-60}} 5–0 Prada Challenge, Luna Rossa  Yacht Club Punta Ala 2003 Auckland  Royal New Zealand Yacht Squadron Team New Zealand, NZL 82 0–5 Alinghi, SUI-64  Société Nautique de Genève 2007 Valentzia  Société Nautique de Genève 1=Alinghi, SUI 100 5–2 Team New Zealand, NZL-92  Royal New Zealand Yacht Squadron DOG match 2010 Valentzia  Société Nautique de Genève Alinghi, Alinghi 5 0–2 BMW Oracle Racing, USA 17  Golden Gate Yacht Club AC72 2013 San Frantzisko  Golden Gate Yacht Club Oracle Team USA, Oracle Team USA 17 9–8 Team New Zealand, Aotearoa  Royal New Zealand Yacht Squadron AC50 2017 Bermuda  Golden Gate Yacht Club Oracle Team USA, Oracle Racing AC50 1–7 Team New Zealand, Aotearoa  Royal New Zealand Yacht Squadron AC75 2021 Auckland  Royal New Zealand Yacht Squadron Emirates Team New Zealand, Te Rehutai 7–3 Luna Rossa Prada Pirelli, Luna Rossa  Circolo della Vela Sicilia 2024 Bartzelona  Royal New Zealand Yacht Squadron Emirates Team New Zealand, Taihoro 7–2 INEOS Britannia, Britannia RB3  Royal Yacht Squadron

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 America's Cupen Webgune ofiziala

Kategoria:Bela txapelketak
Kategoria:Zilarrezko objektuak