Hezegune

Hezeguneak, etengabe edo aldizka, urak hartuta egoten diren eremu lauak dira, bai lehorrekoak (aintzirak, zingirak, zohikaztegiak) nola itsabazterrekoak (padurak, mangladiak)Hezegune Euskalterm.

Ingurune hauek garrantzi handiko onurak eskaintzen dizkiote gizarteari, hala nola, ura araztea, uholdeen kalteak arintzea eta itsasertza egonkortzeaServicios de los ecosistemas de humedales Ramsar.org. Horrez gainera, aniztasun biologiko handiko ekosistemak dira, eta landare eta animalia askoren bizilekuaRAMSAR. Dibertsitate biologikoa Euskadi.net.

Hezeguneak mundu osoan arriskuan daude. Beren kontserbazioa eta zentzuzko erabilpena sustatzekoRamsarreko hitzarmena Euskalnatura.net, 1971ko otsailaren 2an Ramsarko hitzarmena sinatu zen. Euskal Herriko zortzi eremu daude hitzarmen horren barruan, baina, jakina, hezeguneen katalogoa askoz handiagoa da. Hitzarmena sinatu zenetik, urtero, otsailaren 2an Hezeguneen Mundu Eguna ospatzen da.

 Definizioa 
Hezegune mota asko daude eta, horregatik, definizio orokor bat ematea ez da gauza erraza. Batetik inguru horiek oso izaera aldakorra, eta bestetik zehaztu gabeko ezaugarri morfologikoak izaten dituzte. Hori dela eta, hezeguneen definizio ugari agertu dira. Zientzialari batzuen esanetan, adibidez, "hezeguneak oinak bustitzeko balio arren, igeri egiteko balio ez duten alderdiak dira". Definizio honek hezeguneen ezaugarririk garrantzitsuena aipatzen du: ura egotea, baina sakonera txikikoa. Kanpoan gelditzen dira, beraz, sakonera handiko aintzirak, adibidez. Hala ere, erabat zuzena ez da, zenbait hezegune igeri egiteko bezain sakonak direlakoMikel ESTONBA MINTXERO: Euskal Herriko hezeguneak (I) Zientzia.net.

Beste zientzilari batzuek ekotono gisa definitzen dituzte. Beraz, lehortar eta urtar ekosistemen arteko trantsizio-aldea izanen lirateke"Glossary" Alabamapower.com. Mitsch eta Gosselinken arabera, "hezeguneak lehorreko eta uretako ekosistemen arteko interfazean agertzen dira eta, horietatik ezberdinak diren arren, beren eraginaren mendean daude"Mitsch, William J.; James G. Gosselink. Wetlands (4th ed.). New York: John Wiley & Sons. .

Ramsarko hitzarmenaren arabera hezeguneak "padura, zingira, zohikaztegi edo urez estalitako guneak dira, naturalak zein artifizialak, iraunkorrak zein aldi baterakoak, ur-geldikoak zein lasterrekoak, gezak, gazikarak zein gaziak izan, itsasoko urak hartutakoak barne, baldin eta itsasbeheran haien sakontasuna sei metro baino gutxiagokoa bada"Ramsar Hezeguneak Alava.net.

 Hezegune motak 
ScottekD.A. SCOTT (1989): Design of Wetland Data Sheet for Database on Ramsar Sites. Mimeographed Report to Ramsar Convention Bureau, Gland, Switzerland. 41 pp. 39 hezegune mota (30 natural eta 9 artifizial) bereizi zituen arren, guztiak bost kategoriatako sailkapen honetan laburbitzen ahal diraE. B. BARBIER, M. C. ACREMAN ETA D. KNOWLER (1997): Valoración económica de los humedales - Guía para decisores y planificadores Ramsar.org:
 Estuarioak. Ibaiak itsasoratzen diren tokietan oso baldintza bereziak izaten dira, ur geza eta gaziaren nahasketekin. Adibidez, deltak, padurak, lokatz hondartzak...
 Itsasokoak. Ibaien emarien eraginik ez duten eremuak dira. Esaterako, koralezko uharriak eta, orokorrean, itsasbazterrekoak.
 Ibai ertzetakoak. Ibaiek gainezka egitearen ondorioz, periodikoki urez estalirik geratzen diren guneak. Esaterako, baso urpetuak, uholde-lautadak, meandro-aintzirak...
 Lakustreak. Ur zirkulazio txikia duten eta beti urez estalita dauden eremuak dira: aintzirak, orokorrean.
 Palustreak. Ur iraunkor samarra dutenak: padurak, zingirak...

 Biodibertsitatearen altxorra 
Hezeguneen ezaugarri nagusiak hauek dira:
 Sakonera txikiko ur-gainazala edo maila freatikoa izatea.
 Ur asetasun iraunkorra edo noizbehinkakoaren ondorioz, lurzoru hidromorfoak agertzea.
 Baldintza horietan bizirauteko moldatuta dagoen landaredia garatzea.
Landaredi hau bi motatakoa izan daiteke:
 Hidrofitoa: uretan edo urperatutako lekuetan bizi dena.
 Freatofitoa: ura ikusten ez denean, lur azpian dagoelako. Kasu horietan espezie hauek lehorreko espezie arruntak ordezkatzen dituzte.

Ekosistema hauek dauzkaten baldintza bereziek eta gehienetan agertzen den elikagai aberastasunak, animalia-komunitate jori eta interesgarriak izatea eragiten duteMikel ESTONBA MINTXERO: Euskal Herriko hezeguneak (II) Zientzia.net. Fauna sarritan endemikoa da eta inguruko faunatik bereiztua. Narrasti eta hegazti familia asko horrelako inguruetan bizitzeko moldaturik daude.

Hezegune asko bioaniztasun handiko eremuak dira, eta landare eta animalia asko hezeguneen erabat mendekoak (hezeguneetatik at ezin dute bizirik iraun). Izan ere, itsasertzeko hezegune batzuk -mangladiak, koralezko uharriak, estuarioak eta itsas belarrez estalitako hondoak- munduko ekosistema aberats eta emankorrenetakoak diraWetlands: Reservoirs of biodiversity Ramsar.org.

 Munduko hezegune handienak 
 Munduko hezegune handienakPaul A. KEDDY, Lauchlan H. FRASER, Ayzik I. SOLOMESHCH, Wolfgang J. JUNK, Daniel R. CAMPBELL, Mary T. K. ARROYO eta Cleber J. R. ALHO: Wet and Wonderful. The World’s Largest Wetlands Are Conservation Priorities   Biosciencemag.orgKontinentea  Hezegunea  Deskripzioa  Azalera (km²)Eurasia  Mendebaldeko Siberiako lur behereak  Zohikaztegiak  2.745.000Hego Amerika  Amazonas ibaiaren arroa  Sabana eta uholde-lautadako basoak  1.738.000 Ipar Amerika  Hudson badiako lur behereak  Zohikaztegiak, zingirak, padurak  374.000Afrika  Kongo ibaiaren arroa  Zingirak, ibarbasoak, larre hezeak  189.000Ipar Amerika  Mackenzie ibaiaren arroa  Zohikaztegiak, zingirak, padurak  166.000Hego Amerika  Pantanal  Sabanak, larrebelardiak, ibarbasoak  160.000 Ipar Amerika  Mississippi ibaiaren arroa  Uholde-lautadako hostozabalen baso misto epelak, zingirak, padurak  108.000 Afrika  Txad aintziraren arroa  Belar eta zuhaixka-sabanak, zuhaiska-estepak, zingirak, padurak  106.000 Afrika  Nilo ibaiaren arroa  Zingirak, padurak  92.000 Ipar Amerika  Prairie Pothole eskualdea  Zingirak, larreak  63.000Hego Amerika  Patagoniako Paramoa  Zohikaztegiak  44.000 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Mikel ESTONBA: Euskal Herriko hezeguneak Elhuyar.org
 : "Hezeguneen gainbehera eta susperraldia" Consumer aldizkaria.

 Ikus gainera 
 Ramsarreko hitzarmena
 Natura 2000 sarea

Kategoria:Hezeguneak
Kategoria:Ekologia
Kategoria:Ur gezako ekologia
Kategoria:Habitata
Kategoria:Ur-eremuak