Æsir

Æsirrak edo Asak (singularrean As, femeninoa Asynja, femenino plurala Asynjur, anglosaxoieraz Os, protogermanieraz Ansuz) eskandinaviar mitologiako jainkorik garrantzitsuenak dira. Odinekin senidetuta daude eta Asgarden bizi dira. Guðin (jainkoa) izen generikopean aipatzen dira. Eskandinaviar mitologian indoeuropar inbasioen ondoren agertzen dira eta antzinakoagoak ziren Vanir jainkoen panteoi batera gehituak izan ziren, haiek ordezkatu beharrean. Fusio horren zantzuak Völuspán agertzen dira, eskandinaviar mitologiako testurik garrantzitsuenetako bat dena.

 Kideak 
Gurtzen ziren pertsonaiarik garrantzitsuenak Odin, Frigg, Thor, Baldur eta Tyr ziren. Æsirren buru Odin da, mundua bere anaia Ve eta Vilirekin batera sortu zuena. Æsirren etsaiak erraldoiak dira: haien aurka etengabeko gerra batean borrokatu ziren, aurretik Vanirren aurka, ondoren haiekin bakeak egin eta presoak trukatu zituzten.

Æsirrak beti gazte mantentzen ziren Iðunnen sagarrei esker baina, hala eta guztiz ere, hil zitezkeen. Izan ere, profeziaren arabera, ia guztiak hilko ziren Ragnarökean, eta gutxi batzuk baino ez ziren geratuko mundua berreraikitzeko.

 Vanirren aurkako borrokaldia 
Vanirrek Æsirren aurka borrokatu ziren gerra batean; horren ondoren, Vanir jainko batzuk, Njörðr eta haren seme-alaba Freyr eta Freyja kasu, Æsirrei batu zitzaizkion, haiek bahituak izan ondoren. Vanirrak, nagusiki, nekazaritza eta emankortasunarekin lotuta zeuden, eta Æsirrak, boterea eta gerrarekin. Vanirren eta Æsirren arteko elkarreragina eskandinaviar mitologiako berezitasun interesgarri bat da. Beste kultura batzuetan "antzinako" eta "egungo" jainkoen familiak zeuden, greziar mitologiako Titanak eta Olinpiar jainkoak kasu, baina Æsirrak eta Vanirrak garaikideak ziren. Bi klanak guduetan borrokatu ziren, hitzarmenak adostu eta bahituak elkartrukatu zituzten (Freyr eta Freyja). Tentagarria da Æsir eta Vanirren arteko elkartrukaketak ohi garaiko zenbait eskandinaviar klanen artean gertatzen zen elkarreragin mota isladatzen dutela espekulatzea. Beste teoria baten arabera, Vanirren gurtza (emankortasunarekin lotua dagoena eta nahiko baketsua dena) antzinagoko garai batekoa izan liteke, eta Æsirrena (gerrarekin lotuta dagoena) ondoko garai batekoa; horren ondorioz, Vanirren eta Æsirren arteko gerra mitikoa gatazka erlijioso eta kulturalen baten islada izan litekeela pentsa daiteke.

 Æsirren zerrenda 
 Jainkoak (Æsir) 
 Andhrimnir Æsirren eta Einherjerren sukaldaria
 Baldr argiaren eta egiaren jainkoa
 Bor 
 Bragi olerkaritza eta koblakarien jainkoa
 Buri lehen jainkoa eskandinaviar mitologian
 Dagr egunaren jainkoa
 Delling egunsentia irudikatzen zuen
 Forseti justizia, bakea eta egiaren jainkoa
 Heimdal argiaren jainkoa
 Höðr jainko itsua
 Hœnir erabakitzeko zailtasuna zuen jainkoa
 Lóðurr lehen gizakien gorpuen arima
 Magni Thorren semea
 Meili Thorren anaia
 Móði Thorren semea
 Óðr adimena eta energiaren jainkoa
 Odin eskandinaviar mitologiako jainko nagusia
 Ríg  zahar eta jakintsu, boteretsu eta indartsu moduan deskribatua
 Thor tximistaren jainkoa
 Tyr gerra eta guduaren jainkoa
 Ve Odinen anaia, gizakiei hitz egiteko ahalmena eta kanpo zentzumenak eman zizkiena
 Viðarr isiltasunaren eta mendekuaren jainkoa
 Vili Odinen anaia, emozioen jainkoa eta gizateriari adimena ematen diona

 Jainkosak (Asynjur) 
 Eir sendaketa eta berpizkundearen jainkosa
 Frigg maitasuna, emankortasuna eta senar-emazteen arteko leialtasunaren jainkosa
 Fulla Friggen hiru neskameetako bat
 Gefjun igarlea eta jainkosa
 Gna Friggen hiru zerbitzarietako bat
 Hlin Friggen hiru zerbitzarietako bat
 Iðunn Æsirrei beti gazte mantentzea ahalbidetzen zieten sagarren zaindaria 
 Jord Lurraren pertsonifikazioa
 Lofn emakumeen jainkosa
 Nanna Baldren emaztea
 Nótt gauaren pertsonifikazioa
 Saga igarkuntzaren jainkosa
 Sif leialtasuna eta uztak irudikatzen ditu
 Sigyn Lokiren emaztea
 Sjöfn emakumeen jainkosa
 Snotra jakintsua edo arina
 Sól Eguzkiaren jainkosa
 Syn epaiketa batean akusatuek deitutako jainkosa
 Var onbera
 Vör jakintsua eta izpiritu inkisitorekoa
 Þrúðr einherjarrak zerbitzatzen zituen valkiria 

 A erruna 
A errunak, 10px, Futharkeko erruna , izena ziur aski Æsirrei zor die. Izena, adiera horretan, soilik islandia erruna olerkian mantentzen da Óss moduan, bereziki Odini erreferentzia eginez. 15px "a"ren izena alfabeto gotikoan "ahsa" da. Errunarentzat izen germaniarra "Ansuz" izan zitekeen, "Jainkoa, Æsirretako bat".

 Æsirrak Snorri Sturlusonen ikuspegi evhemeristatik 
Ikuspegi evhemerista batetik, Snorri Sturlusonek Æsirrak jainkotzat hartuak izan ziren Asiatik iritsitako gizakiak bezala aurkeztu ditu. Bertsio hori nahiko antzera agertzen da Eddetako hitzaurrean zein Yngglingen sagan. Eddaren hitzaurrearen arabera, Odinen jatorria Priamoren alaba batekin ezkondu zen troiar errege batenganaino doa. Yngglingen sagako hitzaurrean, gainera, Odinek, bidentziaren dohaia zuena, iparraldera joan eta Turkia segizio handi batekin utzi behar zuela nola ulertu zuen kontatzen du. Gainontzeko gizakiak baino ederrago eta jakintsuagoak, Æsirrak jainkotzat hartuak izan ziren.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Eskandinaviar mitologiako jainko-jainkosak
Kategoria:Æsir