Liisi Oterma

Liisi Oterma (finlandieraz:  ahoskatua; Turku,  Finlandia, 1915eko urtarrilaren 6a – Ibidem, 2001eko apirilaren 4a) finlandiar astronomoa izan zen, Finlandian astronomiako doktoretza, Fisikako doktoretza (Ph.D degree), lortu zuen lehen emakumezkoa. Zenbait kometaren elkarraurkitzailea izan zen, horien artean 38P/Stephan-Oterma eta 39P/Oterma, baita asteroide ugariren aurkitzailea ere. 1529 Oterma asteroidea bere omenez izendatu zen.

 Bizitza 
Turkuko Unibertsitatean matematika eta astronomia ikasi zituen. Bere irakasleetako bat Yrjö Väisälä astronomo finlandiar ezaguna izan zen, teleskopioentzako kalitatezko optikak egiten zituena. Laster Yrjö Väisälären laguntzailea bihurtu zen eta planeta txikien bilaketan lan egin zuen. 1938an lortu zuen bere maistratza. 1941etik 1965era bitartean, Oterma unibertsitateko behatokian aritu zen begirale lanetan. 1955ean lortu zuen doktoregoa, teleskopioen optikari buruzko tesi batekin. Matematikan eta astronomian doktoretza lortu zuen lehen emakume finlandiarra izan zen.

 Lan ibilbidea 
1959an, astronomiako irakasle elkartu plaza lortu zuen, eta 1962an irakasle titular izatera iritsi zen. 1978an jubilatu zen arte bete zuen lan hori. 1965etik 1978ra irakasle Turkuko Unibertsitatean. 1971n, Väisälären ondorengoa izan zen Tuorla Behatokiko zuzendari gisa. Turkuko Unibertsitateko ikerketa astronomiko-optikoko institutuko zuzendaria izan zen 1971-1975 bitartean.

Hizkuntzak interesatzen zitzaizkion Otermari, eta alemana, frantsesa, italiera, gaztelania, esperantoa, hungariera, ingelesa eta baita arabiera ere hitz egiten zituen, adibidez. Otermaren jatorrizko planak sanskritoa ikastea zen, baina ez zen Turkuko Unibertsitatean eskaini, eta, azkenean, astronomian zentratzeko hautua hartu zuen.

Oterma lasaia zen, izaera apalekoa, eta publizitatearen beldur. Anders Reiz Kopenhageko Behatokiko irakasleak, besteak beste, Oterma «hamaika hizkuntzatan isilik» zegoela esan zuen. Otermak argazkietan agertzea saihestu zuen, eta haren argazki gutxi batzuk baino ez daude.

Hainbat kometa aurkitu edo identifikatu zituen, horien artean 38P/Stephan-Oterma, 39P/Oterma eta 139P/Väisälä-Oterma aldikako kometak. Minor Planet Centerrek (MPC) 1938 eta 1953 artean 54 planeta txiki aurkitu izana ere egozten dio, eta 153. postuan dago MPCren inoizko aurkikuntzen zerrendan.

1529 Oterma asteroidea, Yrjö Väisälä finlandiar astronomoak 1938an aurkitu zuena, bere omenez izendatu zen.

 Aurkitutako asteroideak 
 1504 Lappeenranta  1939ko martxoak 23 1507 Vaasa  1939ko irailak 12 1522 Kokkola  1938ko azaroak 18 1540 Kevola  1938ko azaroak 16 1544 Vinterhansenia  1941eko urriak 15 1545 Thernöe  1941eko urriak 15 1558 Järnefelt  1942ko urtarrilak 20 1559 Kustaanheimo  1942ko urtarrilak 20 1679 Nevanlinna  1941eko martxoak 18 1680 Per Brahe  1942ko otsailak 12 1695 Walbeck  1941eko urriak 15 1705 Tapio  1941eko irailak 26 1758 Naantali  1942ko otsailak 18 1882 Rauma  1941eko urriak 15 2064 Thomsen  1942ko irailak 8 2107 Ilmari  1941eko azaroak 12 2159 Kukkamäki  1941eko urriak 16 2195 Tengström  1941eko irailak 27 2268 Szmytowna  1942ko azaroak 6 2291 Kevo  1941eko martxoak 19 2332 Kalm  1940ko apirilak 4 2501 Lohja  1942ko apirilak 14 2640 Hällström  1941eko martxoak 18 2717 Tellervo  1940ko azaroak 29 2774 Tenojoki  1942ko urriak 3 2803 Vilho  1940ko azaroak 29 2804 Yrjö  1941eko apirilak 19 2805 Kalle  1941eko urriak 15 2827 Vellamo  1942ko otsailak 11 2828 Iku-Turso  1942ko otsailak 18 2840 Kallavesi  1941eko urriak 15 2841 Puijo  1943ko otsailak 26 2846 Ylppö  1942ko otsailak 12 2857 NOT  1942ko otsailak 17 2912 Lapalma  1942ko otsailak 18 2946 Muchachos  1941eko urriak 15 2988 Korhonen  1943ko martxoak 1 3132 Landgraf  1940ko azaroak 29 3381 Mikkola  1941eko urriak 15 3497 Innanen  1941eko apirilak 19 3597 Kakkuri  1941eko urriak 15 3811 Karma  1953ko urriak 13 3892 Dezsö  1941eko apirilak 19 4133 Heureka  1942ko otsailak 17 4163 Saaremaa  1941eko apirilak 19 4227 Kaali  1942ko otsailak 17 (5216) 1941 HA  1941eko apirilak 16 (5534) 1941 UN  1941eko urriak 15 (5611) 1943 DL  1943ko otsailak 26 (5985) 1942 RJ  1942ko irailak 7 6886 Grote  1942ko otsailak 11 (7267) 1943 DF  1943ko otsailak 23 (11780) 1942 TB  1942ko urriak 3 (15198) 1940 GJ  1940ko apirilak 5

 Eponimoak 

 Besteak beste, Oterma asteroideak (1529) bere  izena du omenez.

 Sariak eta aintzatespenak 

 Finlandiako Rosa Blanca Ordenaren 1. mailako zalduna.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Finlandiako astronomoak
Kategoria:Emakume astronomoak