Antigorputz monoklonal

Antigorputz monoklonala zelula hibrido batek (hibridomak) ekoiztutako antigorputz espezifikoa da. Hibridoma hori zelula ama bakar batetik datorren B linfozitoen klon baten eta zelula tumoral baten arteko bat-egitearen ondorioz sortzen da (mieloma baten zelulak izanik hibridoma sortzeko erabiltzen diren tumore-zelulak).

B linfozitoak dira antigorputzak sortzen dituzten immunitate-sistemaren zelulak. Linfozito hauek ez dira ongi hazten "in vitro", zelula-kultura batean hil egiten baitira. Mieloma-zelulekin bat egiten dutenean, aldiz, zelula-kulturetan ondo hazten diren zelula hibridoak (hibridomak) sortzen dira, antigorputz monoklonalak ekoizten dituztenak.

Laborategiko animalia bati antigeno bat sartzen zaionean bere immunitate-sistemak antigorputzak sortzen ditu. Antigeno gehienek determinante antigeniko ugari dituztenez, sortutako antigorputzak ez dira berdinak, zelula plasmatiko desberdinetatik eratorriak baitira (antiserum poliklonala agertzen da, hainbat antigorputzez osatua). Linfozito B bakarra isolatzen bada animalia honengandik, aldiz, eta linfozito horren kopia asko egiten badira, sortutako antigorputz guztiak berdinak izango dira (antigorputz monoklonalak).

Hibridomak lortzeko teknika B linfozito normala eta mielomaren zelula bat batzean datza (mieloma B linfozitoz osatutako tumorearen ondorioz agertzen den minbizi mota da). B linfozito normala eta tumoralaren arteko batasun horrek hibridoma bat sortzen du, jatorrizko zelulen bi ezaugarriak dituena: etengabe ugaltzeko ahalmena (mielomaren zelularena) eta antigorputzak sortzeko ahalmena (B linfozito normalarena). Jatorrizko bi zelula horiek polietilenglikolarekin tratatu behar dira hibridoma lortzeko (molekula horrek zelulen mintzak fusionatzen baititu).

XX. mendeko 70eko hamarkadan Georges Köhlerrek, Cesar Milsteinek eta Niels Kaj Jernek antigorputz monoklonalak lortu zituzten laborategian estreinakoz, B linfozito normaletatik eta mieloma batetik hibridoma bat sortu zutenean. Aurkikuntza horregatik 1984ko Medikuntzako Nobel Saria eskuratu zuten.  

Antigorputz monoklonalak oso erabiliak dira medikuntzan, diagnostikorako zein terapiarako (minbizi mota batzuk detektatzeko eta tratatzeko, esaterako, eta hainbat gaixotasun autoimmuneen tratamenduan)  Waldmann TA (June 1991). "Monoclonal antibodies in diagnosis and therapy". Science. 252 (5013): 1657–1662  

Antigorputz monoklonalak izendatzeko -mab atzizkia erabiltzen da. Atzizki horren aurreko hitzak antigorputzaren dianarekin, bere jatorriarekin edo enpresa ekoizlearen izenarekin du lotura.

 Erabilera terapeutikoa 

Hogei antigorputz monoklonal baino gehiago erabiltzen dira dagoeneko maila terapeutikoan, hiru arlotan batik bat: minbizi mota batzuen tratamenduan, hainbat gaixotasun autoimmuneenean, eta organoen errefusa saihesteko transplanteetan.

Beste botika batzuen aldean, antigorputz monoklonalak oso selektiboak dira, zelula-diana edo molekula mota bakar baten aurka jarduten dutelako. Honen abantaila nagusia da gaixotasun batekin lotuta dauden zelula edo molekula gaiztoei soilik eraso egingo dietela.

Minbiziari dagokionez, antigorputz monoklonalak zelula minbizidunetan dauden antigeno espezifikoei lotzen zaizkie, zelula minbiziduna deuseztatuz. Antigorputz monoklonal horiei toxina bat, radioisotopo bat edo zitokina bat gehi dakieke, bere jarduera antitumorala indartzeko.

Gaitz autoimmuneen kasuan, aldiz, arrakastaz erabili dira artritis erreumatoidea, Crhon gaitza edo ultzeradun kolitisaren kasuetan, besteak beste. Tumoreen nekrosi-faktorearen aurka (TNF-alfa) edo interleukina batzuen aurka jarduten dute hainbat antigorputz monoklonalek.

 Terapian erabilitako hainbat antigorputz monoklonal 

Beheko taulan ohikoenetako batzuk agertzen dira:

+ Caption text Antigorputz monoklonala  Antigenoa  Jarduera-mekanismoa  Gaitz hauetan erabilia Abciximab  Glikoproteina Gpllb/Illa  plaketen mailan  antitronbotikoa Adalimumab  TNF-alfa  TNFk sortzen duen hantura inhibitzen du  Crohn gaitza, artritis erreumatoidea, psoriasia Alemtuzumab  CD52  ADCC (Antibody-dependent cell-mediated cytotoxicity)  Leuzemia linfoide kronikoa B Basiliximab  CD25  T linfozitoak  Errefusaren aurkako tratamendua hainbat transplantetan Bevacizumab  FCEV  FCEVren eragin angiogenikoa inhibitzen du  Kolon eta ondesteko minbizia Cetuximab  EGFR  EGFRren lotura zelula tumoralen hartzaileekin blokeatzen du  Kolon eta ondesteko minbizia Daclizumab  CD25  CD25k eragiten duen T linfozitoen aktibazioa inhibitzen du  Errefusa saihesteko giltzurrun-transplanteetan Denosumab  RANKL  Osteoklastoen inhibizioa  Osteoporosia Edrecolomab  EpCAM, ADCC, CDC  Hazkunde-faktorearen hartzaileak inhibitzen ditu  Kolon eta ondesteko minbizia Gemtuzumab  CD33  Zelula blastiko leuzemikoetan dagoen CD33 antigenoari lotzen da  Leuzemia mieloide akutua Ibritumomab  CD20  B linfozitoen apoptosi eragiten du, besteak beste  Ez-Hodgkin linfoma Infliximab  TNF-alfa  TNFk sortzen duen hantura inhibitzen du  Crohn gaitza, artritis erreumatoidea, psoriasia, espondilitis ankilosatzailea Muromomab  CD3  Immunoezabatzailea. T linfozitoen apoptosia eragiten du  Errefusa sihesteko transplanteetan Ofatumumab  CD20  Apoptosia eragiten du  Leuzemia linfoide kronikoa. Ez-Hodgkin linfoma eta hainbat gaitz autoimmune Omalizumab  E Ig  E Ig-aren odol-maila jaisten du  Asma Palivizumab  VSR birusaren F proteina  Immunitate pasiboa  Arnas birus sintzitialaren infekzioen profilaxia umeengan Ranibizumab  FCEV  FCEVren eragin angiogenikoa inhibitzen du  Makula-endekapena Rituximab  CD20, ADCC, CDC  Apoptosia  Ez-Hodgkin linfoma, leuzemia linfoide kronikoa Tositumab  CD20    Ez-Hodgkin linfoma Trastuzumab  HER2  HER2k eragiten duen hazkuntza tumorala inhibitzen du  Bularreko minbizi metastasikoa

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Antigorputz monoklonalak
Kategoria:Immunoterapia
Kategoria:Immunologia