Bilboko estropada zaharrak

Bilboko estropada zaharrak XIX mendean eta XX mendearen lehen erdian jokatu ziren estropadak dira. Bizkaiko eta Gipuzkoako taldeek hartzen zuten parte eta 40. hamarkadan Kantabriako Pedreñak ere bai. Urte askotan Kontxako Banderarekin batera Santanderko eta Bilboko banderak baino ez ziren jokatu izan. 1966an Nerbioiko Sari Handia jokatzen hasi arte estropada hauek ez zuten behar besteko jarraipenik izan.

 Estropada eremua 

Hainbat eremutan jokatu izan ziren eta ondorioz hainbat izen eman zitzaizkien estropadei. Bilbo, Portugalete eta Abra aldean izan ziren estropadak.

 XIX mendeko estropadak 

Ondarroako Kofradian 1865ean irabazitako bandera bat gorderik dago. Bilbon jokatu zela dio, abuztuaren 31an. Ez da ezagutzen parte hartzaileen izenik ez eta beste zehaztasunik ere. 1882an ere Zierbenaren garaipen bat izan zen, Francisco Marquina patroi zuela.

1887an Maria Kristina erregina bisitan zetorrela eta, estropadak antolatu ziren irailaren 12an. Bertan Ondarroako bi traineru, Bermeoko hiru, Santurtziko bi eta Zierbenako bat aritu ziren eta bi ondarrutarrak izan ziren lehenengoak, hirugarrena Bermeokoa izan zelarik. Sari gisa erreginaren faluan arraun egitea egokitu zitzaien ondarrutarrei eta egun hartako bi bandera dituzte oroigarri. 1888ko azaroaren 21ean Bilboko moilaren lehen harria ezarri izanaren omenez Portugaleten estropada berriak jokatu ziren. Oraingoan lehenengo bi postuetan bermeotarrak gelditu ziren hirugarrena Ondarroa izan zelarik. 1889an berriz ere Nerbioi ibaian jokatu ziren estropadak eta 13 traineruren artean bermeotar biak berriz ere garaile.

1896an Getariarrak izan ziren garaile, bai Portugaleten eta baita Donostian ere. 1897an Ondarroa eta Bermeoren arteko desafioa jokatu zen eta bermeotarrak izan ziren nagusi. Garai hauek bukatzeko, 1900an Zierbenak izandako garaipena eta honekin batera 1902an Bilbora errege familia etorri zenez estropada berriak antolatu zirela aipatu behar eta 11 traineruren artean Ondarroa izan zela garailea.

 Urtea  Eremua  Irabazlea  Bigarrena  Hirugarrena  Patroia 1865  Bilbo  Ondarroa       1882  Bilbo  Zierbena  Ondarroa  Bermeo  Francisco Marquina 1887  Bilbo  Ondarroa  Ondarroa  Bermeo 1888  Portugalete  Bermeo  Bermeo  Ondarroa   1889  Portugalete  Bermeo  Bermeo  Ondarroa   1896  Portugalete  Getaria      Frantzisko Arregi 1897  Portugalete  Bermeo  Ondarroa     1900  Portugalete  Zierbena  Ondarroa  Bermeo   1902  Bilbo  Ondarroa      Manuel Beitia

 XX mendea (1917-1935) 

Bigarren aldi honetan Portugalete eta Abran jokatu ziren estropada gehienak. Beraiei buruzko informazio zabalagoa daukagu, izan ere estropada garrantzitsuak izan baitziren. Bizkaiko herri ugaritako traineruek hartu izan zuten parte, hala nola Zierbenak, Gallartak, Santurtzik, Portugaletek, Sestaok, Lutxanak, Algortak, Bermeok eta Ondarroak, jadanik kirol elkarte osatuta zeudenak. Bizkaiko Foru Aldundiak sari ederrak jarri zituen momentuko gipuzkoar eta kantabriar traineru onenak ere bertan aritu zitezen.

 Abrako estropadak (1917-1921) 

 Urtea  Eremua  Irabazlea  Bigarrena  Hirugarrena  Patroia  1917  Abra  Santurtzi  Portugalete  Zierbena  Juan Munzuri  1918  Abra  Zierbena  Santurtzi  Castro Urdiales  Antonio Urrestizala 1919  Abra  Donostia  Zierbena  Zumaia  "Kiriko" 1920  Abra  Zierbena   Santurtzi     1921  Abra  Santurtzi  Orio  Getaria   
 1919ko estropadan eman zuen Donostiako traineruak «Kirikoren ziaboga» famatua.Hau zioen 1919ko egunkari batek ziaboga hari buruz: "¡Qué ciaboga más sorprendente! Temblamos un momento. Nos dio pena la tripulación donostiarra. Iban á quedar descalificados, pues con descalificación estaba penado el tocar una baliza. Se había estrechado de tal modo que era completamente imposible el no tocar la baliza. ¡Si no podría caber un alfiler! Pero ahí está la maestría de Quirico. La trainera pasó. Ni la más ligera rozadura. ¡Soberbio, soberbio!" Ciaboga aldizkaria, 2019ko alea, 7 or.

 Bizkaiko Foru Aldundiaren Kopa (1925-1942) 

Portugaleten jokatu ziren Bizkaiko Foru Aldundiak, Portugaleteko Udalak eta Portugalete FC-k antolatuta. Hiru aldiz jarraian edo bost aldiz tartekaturik irabazten zuen traineruak Kopa eskuratuko zuen. Oriok lortu zuen Kopa eskuratzea.

 Urtea  Eremua  Irabazlea  Bigarrena  Hirugarrena  Patroia  1925  Portugalete  Ondarroa (Aurrera)  Zierbena (Sparta Club)  Portugalete FC  Juan Bautista Beitia  1926  Portugalete  Ondarroa (Aurrera)  Sestao Sport  Portugalete FC  Juan Bautista Beitia   1927  Portugalete  Zierbena (Sparta Club)  Gallarta (Abanto Club)  Portugalete FC  Plácido Aranburu 1928  Portugalete  Zierbena (Sparta Club)  Lutxana  CD Portugalete  Plácido Aranburu 1929  Portugalete  Portugalete FC  CD Santurtzi  Sestao (Kaiku)  Aurelio Llanos 1930  Portugalete  CD Santurtzi  Santurtzi (Mamariga)  Portugalete FC   1931  Portugalete  Sestao (Kaiku)  Castro Urdiales  Lutxana   1932  Bilbo*  Sestao (Kaiku)  Lutxana  Deustu  A. Perez 1933  Portugalete  Santurtzi  Pedreña    Iriarte 1934  Portugalete  Orio  Sestao (Kaiku)    Domingo Mitxelena 1935  Abra / Bilbo*  Orio  Sestao (Kaiku)  Hondarribia (Lurra)  Domingo Mitxelena 1942  Portugalete  Orio  Hondarribia  San Juan  Domingo Mitxelena
 1932an Bilboko Udalak antolatu zuen Bizkaiko Foru Aldundiaren estropada.
 1935ean Bizkaiko Foru Aldundiaren estropadak bi jardunaldi izan zituen, bat Abran eta bestea Bilbon.

 Beste estropada batzuk 

 Urtea  Estropada (Eremua)  Irabazlea  Bigarrena  Hirugarrena  Patroia  1930  Kantauriko Txapelketa (Abra)  Orio  Getaria  Santurtzi  Antonio Maria Uranga 1932  Abrako estropada  Sestao (Kaiku)  Portugalete  Lutxana  A. Perez 1933  Bilboko Udala  Sestao (Kaiku)  Santurtzi  Lutxana  Mendiola 1934  Bilbo Hiria Bandera  Sestao (Kaiku)  Orio  Peñacastillo  Alfredo Gutierrez 1935  Portugaleteko estropada  Orio  Sestao (Kaiku)  Hondarribia (Lurra)  Domingo Mitxelena

 Gerra osteko estropadak (1939-1951) 

 Urtea  Estropada (Eremua)  Irabazlea  Bigarrena  Hirugarrena  Patroia  1939 Portugalete  Orio  Santurtzi  Sestao (Kaiku)  Antonio Maria Uranga 1940  Portugalete  Orio  Sestao (Kaiku)  Santurtzi  Jose Maria Urdangarin 1942  Bizkaiko F. A. (Port.)*  Orio  Hondarribia  San Juan  Domingo Mitxelena 1943  Kantauriko Txapelketa (Portugalete)*  Orio  Pedreña  Santurtzi  Domingo Mitxelena 1944  Espainiako Txapelketa (Portugalete)  Pedreña  Orio  Sestao (Kaiku)  José Bedia 1945  Portugalete  Pedreña  Peñacastillo  Sestao (Kaiku)  José Bedia 1946  Abra  Pedreña  Sestao (Kaiku)  Orio  José Bedia 1947  Bizkaiko Txapelketa (Abra)*  Pedreña  Sestao (Kaiku)    José Bedia 1947  Espainiako Txapelketa (Abra)  Pedreña  Orio  Sestao (Kaiku)  José Bedia 1949  Abrako Hamabostaldi Nautikoa  Pedreña  Peñacastillo  Donostia (Esperanza)  José Bedia 1951  Espainiako Txapelketa (Portugalete)  Orio  Remeros del Nalón  Sestao (Iberia)  Inazio Sarasua

 1942ko estropada, Bizkaiko Foru Aldundiaren Koparen taulan agertzen den estropada bera da.
 1943an Kantauriko Txapelketak hiru jardunaldi izan zituen, Santanderren, Portugaleten eta Donostian.
 1947an bi estropada jokatu ziren bi egunetan jarraian: Bizkaiko Txapelketa (Orio gabe) eta Espainiakoa Orio barne zegoela. Bizkaitarra izan ez arren Pedreñak jokatu eta jaso zuen Bizkaiko titulua.

 Laburpena 

 Herria  Garaipenak  Urteak Orio 8  1930, 1934, 1935, 1935, 1939, 1940, 1942, 1943 Zierbena 6  1882, 1900, 1918, 1920, 1927, 1928 Pedreña 6  1944, 1945, 1946, 1947, 1947, 1949 Ondarroa 5  1865, 1887, 1902, 1925, 1926 Sestao (Kaiku) 5  1931, 1932, 1932, 1933, 1934 Santurtzi 4  1917, 1921, 1930, 1933 Bermeo 3  1888, 1889, 1897 Getaria 1  1896 Donostia 1  1919 Portugalete 1  1929

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 "Vizcaínos en el remo" - Xabier Lauzirika. C.A.V., Bilbo, 1986.
 "Estropadak, regatas de traineras" ("Enciclopedia Ilustrada del País Vasco"ren zatia) - Rafael Agirre Franco. Itxaropena, Zarautz, 1972.
 "Treñeru estropadak, Ondarroa'ko talaitik (1865-1970)" - Agustin Zubikarai. Gráficas Ibarsusi, Bilbo, 1987.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Bilboko kirola
Kategoria:Bizkaiko traineru-estropadak