Milanerria

Milanerria edo Milango Dukerria 1395 eta 1797 artean iraun zuen iparraldeko Italiako estatu burujabea izan zen. Germaniako Erromatar Inperio Santuaren zati bat izan zen, Italiatik kanpotarrak ziren zenbait leinuak gobernatua izan zena. Nahiz eta bere lurraldeak denboraren poderioz aldatu, gehienetan ia Lombardia osora zabaltzen ziren, tartean Milan eta Pavia. Parmak ere dukerria osatzen zuen XVI. mendean banandu eta bere dukerria osatu arte.

 Historia 
1395ean Milango jauna zen Gian Galeazzo Viscontik dukerria sortu zuen. Visconti leinua 1447an desagertu zenean, Milanek errepublika aldarrikatu zuen, nahiz eta Karlos I.a Valoiskoa legezko oinordekoa izan. Orleanseko dukeak ezin izan zuen boterea lortu baina errepublikak ez zuen luzaro iraun, izan ere, Francesco I.a Sforzak, Viscontiren azken sasialaba ezkondu zuena, 1450ean Milan setiatu eta bere burua duke izendatu zuen.

1498an Orleanseko dukea Frantziako errege bilakatu zenean, Luis XII.a Frantziakoak bere aitaren eskubideak aldarrikatu nahi eta 1499an Ludovico Sforza kargutik kendu zuen. Frantziarrek 1512ra arte eutsi zuen, noiz suitzarrek Ludovicoren semea zen Massimiliano tronuan kokatu zuten. Massimilianok ez zuen luzaro iraun Frantzisko I.a Frantziakoak 1515ean Marignanoko guduaren ondorioz eskualdea konkistatu eta Massimiliano preso hartu zuelako. 1521ean austriarrek dukerria inbaditu eta Francesco II.a Sforza bilakatu zuten duke.

1525ko Paviako guduaren ondorioz Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperioko enperadoreak Italia osoa mendean hartu zuen. Orduan, Frantziskok Cognaceko Liga osatu zuen Veneziako Errepublika, Florentziako Errepublika eta Klemente VII.a aita santuarekin batera. 1529ko Cambraiko itunari esker frantziarrek eskualdea lortu zuten.

1545ean Po ibaiko hegoaldean zeuden lurraldeak Parmako Dukerria sortu zuten, Paulo III.aren sasikoa zen Pier Luigi Farnese lehendabiziko dukea izanik.

Enperadoreak Filipe bere semeari dukerria utzi eta 1559ko Cateau-Cambrésisko itunaren ondorioz dukerria espainiarren eskuetan geratu zen. XVIII. mendeko hasierako Espainiako Ondorengotzaren Gerra aprobetxatuz, austriarrek konderria konkistatu zuten. 1714ko Badengo itunaren bitartez Austriak dukerriaren jabetza lortu zuen. 1796an Napoleon Bonapartek eskualdea okupatu eta Campo Formioko itunaren bitartez Zisalpetar Errepublikara pasa zen.

Napoleon menderatua izan ondoren, Vienako Batzarrak ez zuen dukerria berriro berrezarri eta Lombardia–Veneziako Erresumako zati bat bilakatu zen. Errege berria Austriako enperadorea eta horrela jarraitu zuen 1866an Italiako Erresuman sartu arte.

 Agintarien zerrenda 
 Izena Agintaldia  OharrakMilango jaunak, Della Torre eta Visconti leinuak (1197–1395) Pagano I.a della Torre  1197–1241  Pagano II.a della Torre  1247–1257  Manfredo Lancia  1253–1256  Martin della Torre  1257–1259  Oberto Pallavicino  1259–1264  Felipe della Torre  1263–1265  Napoleón della Torre  1265–1277  Oto Visconti, Milango artzapezpikua  1277–1294  Mateo I.a Visconti  1294–1302  Guido della Torre  1302–1311   Mateo I.a Visconti  1311–1322  (berrezarria) Galeazzo I.a Visconti  1322–1327   Azzone Visconti  1329–1339   Luchino Visconti  1339–1349   Giovanni Visconti, Milango artzapezpikua  1349–1354  Mateo II.a Visconti  1349–1355  Galeazzo II.a Visconti  1349–1378  Bernabe Visconti  1349–1385   Gian Galeazzo Visconti  1378–1395  Milango dukeak, Visconti leinua (1395–1447) Gian Galeazzo Visconti  1395–1402   Giovanni Maria Visconti  1402–1412  Erahila Filippo Maria Visconti  1412–1447  Milango Errepublika (1447–1450)Anbrosiar ErrepublikaMilango dukeak, Sforza leinua (1450–1499) Francesco I.a Sforza  1450–1466   Galeazzo Maria Sforza  1466–1476   Gian Galeazzo Sforza  1476–1494   Ludovico Sforza  1494–1499 Milango dukeak, espainiar-frantziar gerrak (1499–1540) Luis XII.a Frantziakoa  1499–1500   Ludovico Sforza  1500  (berrezarria) Luis XII.a Frantziakoa  1500–1512  (berrezarria) Maximiliano Sforza  1512–1515  Frantzisko I.a Frantziakoa  1515–1525   Francesco II.a Sforza  1525–1535  Milango dukeak, espainiar gobernua (1540–1706) Filipe II.a Espainiakoa  1540–1598   Filipe III.a Espainiakoa  1598–1621   Filipe IV.a Espainiakoa  1621–1665   Karlos II.a Espainiakoa  1665–1700   Filipe V.a Espainiakoa  1700–1706  Milango dukeak, austriar gobernua (1706-1797) Karlos VI.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa  1706–1740   Maria Teresa I.a Austriakoa  1740–1780   Jose II.a Habsburgokoa  1780–1790  Leopoldo II.a Austriakoa  1790–1792   Frantzisko I.a Austriakoa  1792–1797  Zisalpetar Errepublika (1797–1799)Zisalpetar Errepublika

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Germaniako Erromatar Inperio Santuko dukerriak
Kategoria:XVIII. mendean desagertutako herrialdeak
Kategoria:Milango historia
Kategoria:Italiar penintsulako desagertutako estatuak
Kategoria:Habsburgo-Lorrena etxea
Kategoria:Desagertutako Europako monarkiak