Nafarroako Errege Kontseilua

Nafarroako Errege Kontseilua Nafarroako Erresumako justizia erakunde gorena izan zen. Xedea zuen errege-erreginei beren gobernuan laguntza eta aholkuak ematea, baina berezko garrantzia hartu zuen une askotan. Berez, ahalmen betearazlea zuen gai askotan, harik eta Erresumako Diputazioa sendotu zen arte, XVII. mendean. 

 Deskribapena 
Erregeak berak aukeratzen zituen Kontseiluko kideak, elizako goi mailako hierarkiaren (Iruñeko eta Baionako apezpikuak, Leireko eta Olibako abadeak…), administrazioko goi mailako kargudunen (Erresumako kantzilerra, Errege diruzaina…), aitonen-semeen eta jaun aberats nagusien artetik. 

Egoitza beti Iruñean izan zuen. Badirudi hasieran hamabi zirela Errege Kontseiluko kideak. Aholkuak eman ez ezik, munta handiko erabakiak hartu ohi zituen Errege Kontseiluak justizia, administrazio eta politika alorretan.

Hasieran erregeen alboko pertsonak baziren ere, XV. mendetik goiti justizia eta administrazio gizonek sarrera handiagoa izan zuten. Justiziaren arloan, Errege Kontseilura eramaten ziren Nafarroako Gorteek hartutako erabakiei egin beharreko apelazioak, eta beste hainbeste gertatzen zen Nafarroako Kontuen Ganberan hartutako erabakien aldetik.

XVI. mendean, Nafarroa Garaia Gaztelako Koroaren mendean geratu zenetik, Errege Kontseiluak aginpide politikoa galdu zuen. 1525ean, protagonismo berezia hartu zuen Nafarroako sorgin ehiza handian, gerraren lorratzean egina. Kontseiluko lizentziatu Petri Balantza igorri zuen sorginkeria ikertzera Bortuetara.  

Une horretatik goiti, zazpi kide izan zituen: bisorraia (edo erregeordea) eta beste sei kontseilari, Gaztelako erregeak aukeratuak. Erregeordea eta bi kontseilari kanpotarrak izan ohi ziren, gaztelarrak. Gorteek behin eta berriz protestatu zuten delibero horren kontra, kontseilari guztiak nafarrak izatea nahi zutelako, eta ez atzerritarrak (estrangeros). 

1561. urtean, sobrekarta aitortu zitzaien Nafarroako Errege kontseilariei. Eskubide horren arabera, errege agindu oro Errege Kontseiluak onartu behar zuen lehenik, Nafarroan indarrean jarri aurretik. Haren epaiak apelaezinak ziren, gaztelar justiziaren atsekaberako.

Foruekin batean desagertu zen Nafarroako Errege Kontseilua 1841. urtean. Nafarroako Foruak Eraldatzeko Legearen ondorioz, Nafarroako Lurralde Auzitegi espainiarrak ordeztu zuen zenbait eginkizunetan.

 Bibliografia 



 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Nafarroako Foru Laburtua

 Kanpo estekak 

Kategoria:Nafarroako historia