Barskunes

Barskunes ()  edo Baskunes () K.a. I. eta II. mendeetan Euskal Herrian izandako txanpon-etxe bat izan zen. Oro har, baskoiena izan zela uste da. Hiri igorlea Bengoda zen, kokapen ezezagunekoa, baina Iruñea bera izan litekeena. Txanpona K.a. 105etik  K.a. 89. urte ondoreneraino jaulki zen.

 Ezaugarriak 
Bentian txanpon-etxearekin erlazionatuta dago nolabait, bi etxe horietako txanponetan, Be.n.ko.ta legenda agertzen baita. Agian, Bentian txanpon-etxeak Baskunesen lekua hartu eta baskoien txanpon-etxe garrantzitsuena izatera pasa zen.

K.a. II. mendearen bigarren erdian, burdingorriz eta brontzezko unitate txikiak jaulki zituen zeltiberiar-beroi metrologia erabilita. K.a. I. mendearen hasieran, zilarrezko denarioak ekoitzi zituen, asekin batera. Txanpon asko aurkitu direnez, eta batez ere zilarrezkoak agertu direlako, pentsatzen da txanpon-etxe hori izango zela baskoien hiriburua. Denarioek Sertorioren gerrarekin zerikusia dutela ematen du, beste txanpon batzuekin batera, "altxortxoetan" (gordetzen ziren txanpon multzoak) agertu baitira.

Ikonografia hau da:

 Aurrealdean, eskuinerantz begiratzen duen burua. Bizarra eta ile kizkurra du eta torkesa lepoan. Ezkerrean, Benkota (Bengoda) legenda zeinu iberriarrez idatzia du: BENKOTA ().
 Atzealdean edo ifrentzuan, eskuan ezpata edo beste arma jaurtigarri bat duen zalduna, eskuinerantz begira. Zaldiaren hanken azpian txanpon-etxearen izena ageri da: baŕśkunes (Barskunez edo Barskunes) batzuetan, eta baśkunes (Baskunez edo Baskunes) besteetan, eta ez dirudi aldaketa kronologikoa denikBeltrán Lloris, Francisco eta Velaza Frías, Javier: "De etnias y monedas: las "cecas vasconas", una revisión crítica, hemen: Andreu Pintado, Javier (Ed.): Los vacones de las fuentes antiguas. En torno a una etnia de la antigüedad peninsular. Coleccio Instrumenta. Publicacions i edicions de la Universitat de Barcelona. Bartzelona, 2009. ISBN: 978-84-475-3390-9. 99-126 or..

Legenda ipar-ekialdeko iberiar zeinuez idatzita dago eta irakurketa ohikoena hau da:

 Kokapena 

Txanponetan agertzen den Ba(r)skunes hiri baten izena omen da, baina zaila da haren kokapen zehatza esatea:
 José María Blázquez Madrilgo Complutense Unibertsitatearen katedradunaren ustetan, Iruñea da.
 Alicia M. Cantoren ustetan, Rocaforte da, arabiarrek bere pasabideari Fayy al-Baskuns («Baskoien pasabidea») eta gertuko herriari Baskunsa deitzen zietelako.
 Juan Cruz Labeagak dio La Custodia dela, bertan 52 txanpon topatu dituztelako. Hala ere, oraindik dudatan dago aztarnategia beroiena edo baskoiena zen.

Edonola ere, litekeena da Ebrotik gertu izatea. Txanpon asko Nafarroako museoan gordetzen dira.

 Non aurkitu diren 

A. M. CantorrenCanto, Ana María: aipatutako idazlana. arabera, gehienak La Custodian (Viana), Alagónen eta Tafallan topatu dituzte (Iruñean, hiru). Miguel IbáñezekIbañez, Miguel: aipatutako idazlana., ordea, beste datu hauek ematen ditu: Ataungo Usategi kobazuloan, lau aurkitu ziren; Larrabetzun, 60; Barkoxen, 105; Borjan, 31; Tarazonan, hiru; Alagónen, 39; Naiaran, bederatzi; eta La Custodian, 36 as eta 16 denario. K.o. I. mendeko imitazioak aurkitu dira Galia Belgikako santutegi batzuetan, adibidez, Digeon gunean (Sommen)

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
Baskoien txanponak

 Kanpo estekak 

 Tesorillo.com: Cecas vasconas. Zona del Pirineo occidental. Antzinako numismatikari buruzko web gunea.

Kategoria:Baskoiak
Kategoria:Idazkun baskoniko-iberiarrak
Kategoria:Baskoien txanponak
Kategoria:Idazkera iberiarra
Kategoria:Artefaktu arkeologikoak