Sagu arrunt

Sagu arrunta edo etxe-sagua (Mus musculus) Muridae familiako karraskaria da, bere generoan arruntena denaMusser, G. G. eta M. D. Carleton. (2005). Superfamily Muroidea. 894-1531. orr. "Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference". D. E. Wilson eta D. M. Reeder. Johns Hopkins University Press, Baltimore.

Basatia denean, uztentzat kaltegarria izan da. Hala ere, egun konpainia-animalia bilakatu dute.

 Deskribapena 
Gorputza eta burua: 75-87 mm.      Isatsa: 80-91 mm.         Pisua: 14-20 g

Sagu arrunta edo etxe sagua da ziurrenik gure herrialdeko karraskaririk ezagunenetako bat. Bere itxura guztiontzat ezaguna da. Horregatik, bakarrik adierazten da basasaguarekin alderatuta, belarriak eta atzeko oinak proportzionalki txikiagoak direla.

Kolorea erregularki gris iluna da bizkarrean eta argiagoa sabelean, bereizketa-lerro argirik gabe; batzuetan pixka bat horiz lausotua egon daiteke. Hego isurialdeko ale batzuek bizkarra marroi argia izan dezakete azpialde zurixkarekin. Isatsa grisa dute.

Garezurra basasaguarengandik desberdina da, lehenik eta behin tamaina nabarmen txikiagoa duelako eta, bigarrenik, beheko molarrek ez dutelako kanpoko aldean kokatutako tuberkulu txikien ilararik, Apodemus generoko animaliak izaten dituzten bezala.

 Biologia eta ohiturak 
Naturan, ugalketa sasoia urtarokoa da, aldi egokiak ez direnetan etenez; hala ere, eremu humanizatuetan  urte osoan zehar garatu daiteke. Leku horietan, bai kume kopurua, bai ugaltze-aldia bera oso lotuta dago eskuragarri duen janariarekin.

Murido hau, gizakia bizi den eremuetan, orojalea da, bere eskura aurkitzen dituen elikagai guztiak kontsumitzen ditu. Naturan, badirudi  eremu  hezeetako landare batzuen zurtoin freskoak nahiago dituela.

 Banaketa, habitata eta estatusa 
Karraskari hau guztiz antropofiloa da; bere populazio garrantzitsuenak leku habitatuetan daude, zalantzarik gabe: ukuiluak, errotak, baserriak, etab. Hala ere iparraldeko isurian, baratze edo padura guneetan  aurki daiteke sasoi onuragarrienetan.

Hegoaldeko isurialdean , maiz agertzen da, etxe eta kortetan, ibai eta erreken ertzetan ere nolabaiteko erregulartasunarekin agertzen da, lezka eta ihiak hazten diren lekuetan.

Munduan oso hedatuta dagoen espeziea da, nahiz eta populazio ezberdinek batzuetan aldakuntza nabarmenak izan, maila kromosomikoan zein biokimikoan. Iberiar penintsula osoan dago.

Sagu arrunta, Euskal Herri osoan banatuta dago. Leku humanizatuetan ugaria da. Askoz zailagoa da basatia aurkitzea.

 Subespezieak 
Adituek hiru azpiespezie onartu dituzte, gero eta gehiago ezpezie ezberdinatzat hartzen dituztenak:
 Mus musculus castaneus (hego eta hego-ekialdeko Asian bizi dena)
 Mus musculus domesticus (mendebaldeko Europan, hego-mendebaldeko Asian, Amerikan, Afrikan eta Ozeanian bizi dena)
 Mus musculus musculus (ekialdeko Europan eta iparraldeko Asian bizi dena)

Duela gutxi beste bi azpiespezie onartu dituzte:
 Mus musculus bactrianus (erdialdeko Asian bizi dena)
 Mus musculus gentilulus (Arabian eta Madagaskarren bizi dena

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
Araozko natura eta kontuak

Kategoria:Muridae
Kategoria:Euskal Herriko kontinentar ugaztunak
Kategoria:Konpainia-animaliak
Kategoria:Espezie inbaditzaileak
Kategoria:1758. urtean deskribatutako taxonak
Kategoria:Espezie kosmopolitak
Kategoria:Lineok deskribatutako taxonak