Buztanbeltz (arraina)

Buztanbeltza (Oblada melanura) Sparidae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi denaHuguet, A.: Catàleg d'espècies d'interès pesquer a Catalunya. Generalitat de Catalunya, 1995. Bere generoan monotipikoa da. 

 Euskal izendegia 
Buztanbeltza izendatzeko izen asko daude Euskal Herrian:
IzenaErabilera-eremua (udalerria)buztanbaltzSanturtzi, Mundaka, Elantxobe, Lekeitio, OndarroabuztanbeltzaGetaria, ZumaiabuztambeltzaGetaria, ZumaiadoradaBilboerroburukolanegraSanturtzi, MundakakollakaDonostia, Pasaiapapabeltzperpeluste, peperlute, pispiruteSanturtzipopamentoBermeotxopazapateroAlgortazarakutzaHondarribia

 Deskribapena 
Gorputz fusiformea du. 20 cm inguruko luzera izaten du, aurkitu den handienak 36,6 cm-ko luzera eta 525 gramoko pisua zuen. 

Buztanbeltza zilar-urdinxka kolorekoa da, bizkarraldea ilunagoa izan daiteke, eta orban beltz nabarmen bat du buztanaren oinarrian. Horrek ematen dio izena. Ale gazteak erre kolorekoak dira eta orban beltz argiagoa izaten dute. Zeharkako lerro fin ugari ditu, ez oso markatuak. Bizkarraldeko hegatsak 11 arantza eta hiru erradio bigun ditu. Bularraldeko hegatsen arantza bana eta bosna erradio dituzte20 cm inguruko luzera izaten du, aurkitu den handienak 36,6 cm-ko luzera eta 525 gramoko pisua zuen.

Aho txikia du, gorantz luzatzen dena. Azpiko baraila goikoa baino gehiago ateratzen zaio. Barailetan 8-10 hortz txiki ditu aurrealdean eta hagin lerro bana atzealdean. Ez dauka letaginik. 

 Banaketa 
Ozeano Atlantikoaren ekialdean eta Mediterraneoan bizi da. Bizkaiko golkotik hasi eta Angola arterainoko kostaldean aurkitzen da, bai eta Madeira, Kanariak eta Cabo Verde uhartedietan ere.

Sakonera txikiko urtean bizi da, 30 metroko sakonera gehienez ere. Itsas hondo arrokatsuak eta Zostera eta  Posidonia zelaiek estaltzen dituzten eremuak atsegin ditu.

 Biologia 
250px|thumb|Buztanbeltz taldea.
Taldean bizi da. Talde hauek oso handiak ere izan daitezke eta indibiduo handi gisa joka dezakete, koordinaziorako baliatzen dute buztanean duten orban beltza. Urtean zehar izaten diren tenperatura aldaketei jarraituz jokaera desberdinak hartzen ditu. Neguan hibernatu egiten du, lozorroan bezala egoten da, eta udaberriak ohiko jarduera berreskuratzen du.

 Elikadura 
Espezie oportunista eta orojalea da, urte sasoiaren arabera aldatzen du dieta. Edozelan ere krustazeo txikiak, zizareak eta arrain gazteak jaten ditu gehienbat. Ahoa azkar ireki eta ixten du elikagaiak harrapatzeko.

 Ugalketa 
Maiatza eta ekaina artean izaten du errunaldia. Arrautzak pelagikoak dira eta larbek zooplanktona osatzen dute. Sexu heldutasuna lehen eta bigarren urtearen artean lortzen dute, 20 cm inguruko luzera dutenean. Hermafrodita ez den arren ikus da eme jaiotzen diren ale batzuk ondoren ar bihurtu izan direla.

 Arrantza 
Buztanbeltza behin eta berriro itzultzen da toki berbera ikuskatzera eta horrek arrantzaleei asko errazten die harrapatzea.

Euskal Herriko arrandegietan ez da ohikoa buztanbeltzak ikustea. Harrapaketa kopurua txikia da, eta gainera beste espezie batzuekin batera nahastuta jasotzen da.

 Gastronomia 
Mediterraneo aldean ohikoa da buztanbeltza jatea. Haragi zuria eta xamurra du, zapore gozo eta finekoa. Hainbat modutan prestatzen da; parrilan, labean, plantxan edo frijituta. Arrain zopa egiteko ere erabiltzen da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
Telesforo de Aranzadi. Nombres de peces en euskera. 

Kategoria:Sparidae
Kategoria:Euskal Herriko itsas arrainak
Kategoria:Mediterraneoko arrainak
Kategoria:Mendebaldeko Afrikako arrainak