Koldo Biguri

Juan Luis "Koldo" Biguri Otxoa de Eribe«BIGURI OTXOA DE ERIBE, JUAN LUIS», EHU.es. (Gasteiz, Araba, 1962ko abuztuaren 25a) euskal idazle, euskaltzain urgazle eta itzultzaile bat da. Jaioterrian Euskal Filologia ikasi ondoren, itzulpengintzan dihardu 1992az geroztik. Felix : «Koldo Biguri Otxoa de Eribe», Auñamendi Eusko Entziklopedia. Txikipediaren bultzatzaileetako bat da.

2025ean, Euskadi Literatura Saria irabazi zuen, Euskarazko Literatura Itzulpena atalean, Elsa Moranteren Arturoren uhartea. Ume baten oroitzak obra italieratik euskarara egindako itzulpenarekin.

 Unibertsitateko irakaslea 
2000. urtean, Euskal Morfologiako irakasle aritu zen Napoliko Unibertsitatean«Koldo Biguri Otxoa de Eribe», EIZIE.eus. eta gaur egun, Euskal Herriko Unibertsitateko Letren Fakultatean irakasten du. Itzulpengintzarekin lotuta dauuden ikastaro hauek ere eman zituen udako ikastaroetan:

 Ahozko euskal literatura, hurbilketa semiotikoa  1985, UEU
 Ahozko euskal litraturazko ikerketak (I) 1989, Uda Ikastaroak (UPV/EHU)
 Ahozko euskal litraturazko ikerketak (II) 1989 Uda, Ikastaroak (UPV/EHU)
 Itzulpen-teknikak    1991, Lurdes Auzmendi Aierberekin batera, UEU
 Testu literarioen itzulpena 1993, UEU
 Dibulgazio eta komunikabide-itzulpena 1993, UEU. Beste hauekin batera: Lurdes Auzmendi Aierbe, Jose Antonio Sarasola Arregi, eta Beatriz Zabalondo Loidi
 Erlatiboen itzulpena 1994, UEU
 ""Leialtasunaren"" kontzeptua literatur itzulpenetan 1994, UEU
 G.T. di Lampedusa ""Il gatopardo"" 1994, UEU
 Itzulpenen korapiloak 2002, UEU

 Itzultzaile eta interprete 
Itzuli dituen liburuak 50 baino gehiago dira. 1992an hasi zen literatura itzultzen, gehienbat literatura italiarra. Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkarteko (EIZIE) lehendakaria 2000-2002 bitartean, eta Senez aldizkariko zuzendaria 1994-1999 bitartean. Euskaltzain urgazle izendatu zuten 1996ko martxoaren 29an.«Euskaltzain urgazleak: Koldo Biguri Otxoa de Eribe», Euskaltzaindia.eus. Euskal itzultzaile aitzindarien memoria historikoa lantzen dabil, Lurdes Auzmendirekin batera, EIZIEk argitaratzen duen “Itzulpen Antologia” bilduman.

 Ikertzailea 
Doktore-tesia aurkeztu zuen Euskal Filologian 2016an zuzendaria Carlos Cid Abasolo irakaslea izan zela. Tesiaren izenburua hau izan zen: "Euskararen eta gaztelaniaren arteko itzulpenaren estilistika konparatu baterako materialak perpaus erlatibo esplikatiboak euskaratik gaztelaniara eginiko literatura-itzulpenetan". Tesian perpaus erlatibo esplikatiboen kasuan euskararen eta gaztelaniaren artean dauden aldeak ikertu zituen, beti ere itzulpengintzaren beharretara begira, Estilistika Konparatuaren eta Itzulpen-Ikerketa Deskriptiboaren metodologia erabiliz. Horretarako, corpus bat osatu zuen euskaratik gaztelaniara itzulitako hamar eleberri garaikideren hustuketatik ateratako adibideekin, gaztelaniazko itzulpenetako erlatiboak eta sorburu-testuetako baliabideak binomiotan elkartuz, helburua izanik ikustea zernolako baliokidetasun testualak dauden sorburu-testuetako eta xede-testuetako baliabide desberdinen artean, eta, bide horretatik, hizkuntza bakoitzaren estilistika parez pare jartzea. Horrela, corpusaren azterketak argi utzi zuen, euskararen eta gaztelaniaren kanon sintaktiko-estilistikoak desberdinak direla gaur egun, oro har erlatiboaren, eta, zehazkiago, erlatibo esplikatiboen erabilerari dagokionez, itzulpen-tipologia guztietan, hots, bai itzulpen alografoetan, bai autoitzulpenetan bai eta itzultzailearen eta idazlearen artean egindakoetan ere.

Tesiak itzulpenaren xede-testua hartu zuen abiapuntu, hau da, gaztelaniazko itzulpenak eta, hain zuzen ere, itzulpenotan ageri diren perpaus erlatibo esplikatiboak (PEE). Eta Koldo Bigurik hortik sorburu testura jo zuen, hau da, gaztelaniazko PEE horiek euskarazko jatorrizko testuko zein egitura linguistikori (perpaus erlatiboari, perpaus juntadurari, hipotaxiari, aposizioari erlatibozko aposizioak barne edo perpaus izatera iristen ez den segmentu bati). Horretarako, azken berrogei urteotako hamar azpicorpus aztertu zituen zehatz-mehatz, azpicorpus horien hautaketa justifikatu ondoren. Azterketa estatistiko horrek argi eta garbi erakutsi zituen, besteak beste, euskal perpaus erlatibo esplikatiboen inguruan dauden desadostasunak (izan ere, ez alferrik, gaztelaniazko PEE horietarik %45, sorburu testuan, perpaus juntaduraren eta hipotaxiaren bidez adierazita baitaude) eta antizeinismoak euskararen ahalmen espresiboan izan duen eta duen eragin ikaragarria (eta Koldo Biguriren ustez, baita kaltegarria ere).

 Euskaltzain urgazlea 
Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 1996ko martxoaren 29an. 

 Idazlanak 

 Ipuinak 
 Ezpataz hiltzen duena (1989, Donostia Hiria Sariko hirugarren irabazlea. Ezpataz hil izenburuaz argitaratua, 1995, Erein)
 Halabeharraren lerroak (1995, Ignacio Aldecoa Saria. Arabako Foru Aldundiak argitaratua, 2002)
 Eguzkia ezkutatzen denean (1996, Donostia Hiria Sariko hirugarren irabazlea. Kutxa Fundazioak argitaratua)
 Gaueko ekaitzaren zain (2000, Ignacio Aldecoa Saria. Arabako Foru Aldundiak argitaratua, 2002)

 Saiakera eta artikuluak 
 «Euskal Baladak» (1983, Hordago)
 «Esaldi konpletiboen erabilera: Duhalderen Meditacioneac gei premiatsuenen gainean», ASJU (1986).
 «El tema del cambio de sexo en la literatura vasca de tradición oral», Memoriae L. Mitxelena magistri sacrum, (I) ASJU 14 (1991).
 «La situación actual de la traducción jurada en lengua vasca», Papers Lextra del Grup d’Estudis Dret i Traducció, Institut Joan Lluís Vives, 3. zenbakia (2007).
 Euskararen eta gaztelaniaren arteko itzulpenaren estilistika konparatu baterako materialak (2018), Senez aldizkaria.
 Perpaus erlatiboen balio semantikoa euskal gramatika-azterlanetan (2020),

 Itzulpenak 
Literaturako lan ugari euskaratu ditu Bigurik; batez ere, XX. mendeko italierazko lanak:
 Hontzaren eguna; Leonardo Sciascia (1991), Ibaizabal.
 Bitxilandia; Stefano Benni (1992), Erein.
 Marcovaldo; Italo Calvino (1992), Ibaizabal.
 Muinoko etxea; Cesare Pavese (1992), Ibaizabal.
 Erromako emakumea; Alberto Moravia (1993), Ibaizabal.
 Gattopardo; Giuseppe Tomasi di Lampedusa (1995), Ibaizabal.
 Mugak; Claudio Magris (1995), Erein.
 Estetika Brebiarioa; Benedetto Croce (1996), Klasikoak.
 Finzi-Continitarren lorategia; Giorgio Bassani (1997), Ibaizabal.
 Kristo Ebolin geratu zen; Carlo Levi (1997), Alberdania.
 On Camillo; Giovannino Guareschi (2001), Ibaizabal.
 Zeta; Alessandro Baricco (2001), Igela.
 Alegiak; Félix María Samaniego (2003), Arabako Foru Aldundia.
 Maitale koitaduen kronikak; Vasco Pratolini (2006), Elkar.
 Demokraziaren etorkizuna; Norberto Bobbio (2008), Klasikoak.
 Zenbaki lehenen bakardadea; Paolo Giordano (2009), Alberdania.
 Ismaelen historia; Francesco D'Adamo (2010), Aizkorri.
 Pinotxoren abenturak; Carlo Collodi (2010), Alberdania-Erein-Igela (G. Goikoetxearekin batera itzulia, A. Pontestaren bertsioan oinarrituta).
 Agur maitea, ikusi arte; Massimo Carlotto (2022), Txalaparta.
 Arturoren uhartea; Elsa Morante (2024), Igela-Erein. (Euskadi saria 2025).
 Gaua harago bultzatuz; Mario Calabresi (2025), Igela.  batera.

Gazteentzako literatura ere ugari euskaratu du: Geronimo Stilton, Jeremy Belpois eta Megan McDonalden bildumak batez ere, baina baita beste autore batzuk ere: Jan Terlow, Zlata Filipovic, Mario Lodi, Roberto Piumini, Ana María Matute, Tino Pertierra eta Juan Madrid.

 Sariak 
 1989: Donostia Hiria literatur sariko hirugarrena, Ezpataz hil lanarekin
 1995: Ignacio Aldecoa ipuingintza saria, Halabeharraren lerroak
 1996: Donostia Hiria literatur saria ere irabazi zuen, Eguzkia ezkutatzen denean lanari esker.
 2000: Ignacio Aldecoa ipuingintza saria, Gaueko ekaitzaren zain lanekin.
 2020: (H)ilbeltza beka, Massimo Carlottoren Arrivederci amore, ciao nobela beltza itzultzeko.
 2025: Gasteiz Itzulpen Saria
 2025: Euskadi saria Euskarazko Literatura Itzulpena atalean. Elsa Moranteren Arturoren uhartea obraren itzultzeagatik. Igela-Erein argitaletxearekin plazaratu zuen..

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 31 eskutik
 Txikipedia

 Kanpo estekak 

 Koldo Biguriren argitalpen zientifikoak EHUko ekoizpen zientifikoa. (33 argitalpen 2025eko urrian)
 Koldo Biguri. Nor da Nor. EIZIE
 "Koldo Biguri" bilaketa Senez aldizkarian. 100 artikulu 2025eko urrian
 Itzultzaileak mintzo: Koldo Biguri Elkarrizketa Elerazin
 Koldo Biguri 31 eskutik blogeko artikuluak
 Koldo Biguri Auñamendi Entziklopedian
 Koldo Biguri lankideak Euskal Wikipedian sortutako artikuluak (106, 2025eko urrian)

Kategoria:Euskarazko ipuingileak
Kategoria:Euskarazko saiakeragileak
Kategoria:Gasteizko idazleak
Kategoria:Euskal Herriko itzultzaileak
Kategoria:Euskal hizkuntzalariak
Kategoria:Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleak
Kategoria:Euskaltzain urgazleak
Kategoria:Interpreteak
Kategoria:Euskal Wikilarien Kultura Elkarteko kideak
Kategoria:Euskarazko tesi egileak