Jim Carrey

James Eugene "Jim" Carrey (Newmarket, Ontario, 1962ko urtarrilaren 17a - ) kanadar aktore eta umorista da. Carreyk herritartasun kanadarra eta estatubatuarra du.

70eko hamarkadaren amaieran hasi zen lanean zuzeneko umorista gisa, Yuk Yuk's Torontoko klubean. Nolabaiteko ospea lortu ondoren, 1981ean Los Angeleseko The Comedy Storen hasi zen lanean, eta Rodney Dangerfield umoristak ikusi zuen bertan. Zineman eta telebistan interesatua, Damon Wayansekin adiskidetasun bat garatu zuen, In Living Color umorezko saioan paper bat lortu ziona. 90eko hamarkadan hainbat pertsonaia antzeztu zituen.

Telesailetan eta aurrekontu txikiko hainbat filmetan arrakasta lortu ondoren, 1994ko otsailean estreinatu zen Ace Ventura komediaren protagonista izan zena. Filmak sekuela bat izan zuen 1995ean, Ace Ventura: when Nature Calls, non maskoten detektibearen papera errepikatu zuen. Ondoren, Stanley Ipkissen papera egin zuen The Mask filmean, (Urrezko Globorako izendapena eman zioten, komedia edo musikal bateko aktore onenaren atalean), Lloyd Christmasena Dumb and Dumber filmean (1994koa) eta Fleetcher Reedena Liar Liar filmean (1997). 1999 eta 2000. urteetan Urrezko Globoa irabazi zuen The Truman Show eta Man on the Moon filmetan egindako emanaldiengatik.

Bi sariak irabazi zituenetik, Carreyk komediak egiten jarraitu zuen, besteak beste, How the Grinch Stole Christmas (2000), Bruce Almighty (2003), Lemony Snicket 's A Series of Unfortunate Events (2004), Fun with Dick and Jane (2005), Yes Man (2008), A Christmas Carol (2009), eta Mr. Popper 's Penguins (2011). Rol dramatikoak ere antzeztu zituen: besteak beste, Joel Barishena Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004) filmean, Kate Winslet eta Kirsten Dunst aktoreekin, Urrezko Globorako beste izendapen bat eman ziona, eta Steven Jay Russellena I Love You Phillip Morris (2009) filmean. 2014an, Dumb and Dumber To, Dumb & Dumberren jarraipena egin zuen, eta arrakastatsua izan zen txarteldegian.

2013an, Carreyk bere lehen liburua argitaratu zuen, haurrentzako ipuina, How Roland Rolls izenburupean; liburuari Gelett Burgess Haur Liburuaren Saria eman zioten 2013an. 2020an, Carreyk bere lehen eleberria argitaratu zuen, Memoriak eta desinformazioa, Dana Vachonekin batera idatzi zuena.

 Bizitza 

Familia katolikoa zen, eta jatorri frantsesa, irlandarra eta eskoziarra zuen amaren aldetik; aita, berriz, frantziar-kanadarra (Carré zuen jatorrizko abizena). Bere familia Scarborough-era, Ontario, joan zenean, Carreyk 14 urte zituen; North Yorkeko Blessed Trinity Catholic Schoolera joan zen bi urtez, Agincourt Collegiate Institutera beste urte batez eta Northview Heights Secondary Schoolera laburki bere bigarren hezkuntzako gainerakoan.

Carrey Burlingtonen (Ontario) bizi izan zen zortzi urtez eta Aldershot High Schoolera joan zen. 2007ko otsailean Hamilton Spectatorren egindako elkarrizketa batean, honako hau esan zuen: "Nire ibilbidea ikuskizunean mamitu izan ez balitz, seguruenik orain Hamiltonen (Ontario) egongo litzateke, Dofascoren galdaketan lanean". Burlington Baytik Hamiltonera begira, galdategiak ikus zitzakeen, eta pentsatu zuen: "Han daude lan handiak" .. Garai hartan, esperientzia bat izan zuen Richmond Hilleko (Ontario) esperimentu zientifikoen zentro batean lanean.

 Ibilbide profesionala 

1977an, 15 urte zituela, bere aitak animatuta, Torontoko kabaret batean hasi zen Elvis Presley, James Stewart eta Jerry Lewis imitatzen. 1979an, Leatrice Spevack-en zuzendaritzapean, umorea egiten hasi zen Torontoko Yuk Yuks klubean, eta kartelburu bihurtu zen 1981eko otsailean. Toronto Star egunkariko kritikari batek esan zuen Carrey "benetako izar baten jaiotza" zela.

80ko hamarkadaren hasieran, Los Angelesera (Kalifornia) emigratzea erabaki zuen, eta The Comedy Storen hasi zen lanean. Rodney Dangerfield umoristak aurkitu zuen han, eta berarekin sinatu zuen, bere teloneroa izan zedin. Orduan, Carrey zinema eta telebistaren industrian zentratu zen. Audizio bat egin zuen Saturday Night Live NBCko programaren 1980-1981 denboraldiko aktore-zerrendako kide izateko. Hautatua izan ez bazen ere, programaren anfitrioia izan zen 1996ko maiatzean eta 2011ko urtarrilean.

Joel Schumacherrek paper baterako entzunaldia egin zion D.C. Cab  komedian, baina azkenean ez zen ezertara iritsi. Telebistarako lehen paper garrantzitsua Saltan Tarkenton izan zen, NBCko The Duck Factory telesaileko animazio ekoizle bezala. 1984ko apirilaren 12tik urte bereko uztailaren 11ra emititu zena. Carreyk film txikietan eta telebistako paperetan lan egiten jarraitu zuen, eta Damon Wayans umore-kidearekin adiskidetu zen. Harekin batera 1989ko Earth Girls Are Easy filmeko protagonista izan zen. Wayansen anaia, Keenen Ivory Wayans, Fox-erako komedia-programa bat garatzen hasi zen, In Living Color izenekoa.

Hollywood

Carreyk Rubberface (1981) filmean egin zuen debuta. 1985ean, Carreyk bere lehen protagonista rola lortu zuen Mordiscos peligrosas umore beltzeko komedian, Mark Kendall nerabearen paperean. Ondoren, bigarren mailako paperak iritsi ziren: Peggy Sue Got Married (1986), Earth Girls Are Easy (1988) eta The Dead Pool (1988) filmetan. 1994an, Ace Ventura filmean izan zen protagonista, In Living Color amaitu baino hilabete batzuk lehenago estreinatu zena. Filma oso kritikatua izan zen, beraz, 1995ean, Carreyk Golden Raspberry sarietarako izendapena jaso zuen izar berri okerrena izateagatik. Hala ere, ikusleek harrera ona egin zioten filmari. Ace Venturaren pertsonaia ikono bihurtu zen eta filmak Carrey superizar bihurtu zuen. Arrakasta komertziala izan zuen, urte bereko beste bi paperak bezala: The Mask eta Dumb and Dumber. 

1995ean Enigma antzeztu zuen Batman Forever filmean, eta Ace Ventura papera errepikatu zuen. Bi filmek arrakasta izan zuten leihatilan. Carreyk hogei milioi dolar kobratu zituen bere hurrengo filmarengatik, Ben Stillerrek zuzendutako The Cable Guy filmarengatik. Filmak ez zuen kritika onik jaso prentsa espezializatuaren aldetik, baina Carrey azkar suspertu zen Liar Liar filmarekin. Carreyk soldata murrizketa txiki bat izan zuen, The Truman Show (1998) kritikak goraipatzen duen zientzia-fikziozko filmaren protagonista izatean, paper serioagoa jokatu baitzuen. Aldaketa horrek Oscar sarietarako aurreikuspenetara eraman zuen.

Hala ere, The Truman Show Carrey filmean egindako lanagatik aktore dramatiko onenaren Urrezko Globoa irabazi zuen eta gizonezko interpretazio onenaren MTV Movie Award saria. 1999an Carreyk Andy Kaufman komikoaren papera lortu zuen Man on the Moon filmean. Kritikak txalotu arren, ez zuen lortu Akademiaren Sarirako izendatua izatea, nahiz eta komedia edo musikalean aktore onenaren Urrezko Globoa lortu. 2000. urtean, Carreyk berriro egin zuen lan Farrelly anaiekin, Dumb & Dumber, Me, Myself & Irene filmean. Filmak hogeita lau milioi dolar bildu zituen lehen asteburuan eta laurogeita hamar milioi dolar guztira.

 Bizitza pertsonala 

Carreyk 2004ko urriaren 7an jaso zuen estatubatuar hiritartasuna, baina Estatu Batuetako eta Kanadako nazionalitate bikoitzari eusten dio. Gainera, izar bat lortu zuen 1998an Kanadan, Torontoko ospe-bidean. 

Carrey kritiko izan da autismoaren garapenean hiru biraleko txertaketaren lotura-frogarik ez dagoela dioen adostasun zientifikoan, eta artikulu bat idatzi zuen Huffington Post-erako txertaketaren eta txertoen ikerketaren merituak zalantzan jarriz. Gainera, martxa bat egin zuen Washingtonen Jenny McCarthyrekin, haurren txertoetan toxikoak desagerraraztearen alde egiteko.

 Familia eta erlazio pertsonalak 
Carrey bi aldiz egon da ezkonduta, lehenik Melissa Womerrekin 1987ko martxoaren 28an, baina biak dibortziatu egin ziren 1995eko amaieran. 

Dena dela, Womerretik banandu ondoren, Carrey Dumb and Dumber filmeko bere lagunarekin ateratzen hasi zen, Lauren Hollyrekin. 1996ko irailaren 23an ezkondu ziren; ezkontzak urtebete baino gutxiago iraun zuen. Bestalde, Carrey Renée Zellwegerekin atera zen, Me, Myself & Ireneren ezagutu zuena, baina bere harremana 2000ko abenduan amaitu zen.

2005eko abenduan, Carrey Jenny McCarthyrekin ateratzen hasi zen. 2006ko ekainera arte ez zuten beren zerrenda argitaratu.  The Ellen DeGeneres Show saioan iragarri zuen 2008ko apirilaren 2an, biak elkarrekin bizi zirela, baina ez zutela ezkontzeko asmorik, ez baitzuten “paper zatirik behar".  2010eko apirilean, Carreyk eta McCarthyk bost urte inguruko harremana amaitu zuten. 

2012an, Carreyk erlazio bat hasi zuen Cathriona White makillatzaile irlandarrarekin, baina harremana hilabete batzuetan baino ez zen luzatu.

2015eko maiatzean, Carreyk eta Whitek jakinarazi zuten harremana berreskuratu zutela, baina berriro ere ezkongaiak porrot egin zuen eta 2015eko irailaren 24an harremana amaitu zen. Irailaren 28ko gauean, 28 urteko Cathriona White hilik aurkitu zuten Los Angeleseko bere departamentuan, bi lagun bisitan joan zitzaizkionean. Poliziak adierazi zuenez, Cathriona botika-gaindosi baten ondorioz hil zen, pilulak aurkitu baitzituzten gorputzaren ondoan, eta bere buruaz beste egiteko ohar bat utzi zuen, lau egun lehenago Carreyrekin hautsi zuela adieraziz. 

 Filmografia 
 Izenburua  Urtea  Pertsonaia  Oharrak The Sex and Violence Family Hour 1980 Pertsonai asko All in Good Taste 1981 Ralph Parker Copper Mountain 1983 Bobby Todd Finders Keepers 1984 Lane Bidlekoff  Once Bitten 1985 Mark Kendall Peggy Sue Got Married 1986 Walter Getz The Dead Pool 1988 Johnny Squares Pink Cadillac 1989 Umorista Earth Girls Are Easy 1989 Wiploc High Strung 1991 Heriotza Itsy Bitsy Spider 1992 The Exterminator Ahotsa Ace Ventura: Pet Detective 1994 Ace Ventura  The Mask 1994 Stanley Ipkiss  Dumb and Dumber 1994 Lloyd Christmas  Batman Forever 1995 Riddler  Ace Ventura: When Nature Calls 1995 Ace Ventura  The Cable Guy 1996 Ernie "Chip" Douglas  Liar Liar 1997 Fletcher Reede  The Truman Show 1998 Truman Burbank Urrezko Globo Simon Birch 1998 Joe Wenteworth Man on the Moon 1999 Andy Kaufman / Tony Clifton Urrezko Globo Me, Myself & Irene 2000 Charlie Baileygates/Hank  How the Grinch Stole Christmas 2000 Grinch  The Majestic 2001 Peter Appleton "Pecan Pie" 2003 Gidaria Filmlaburra Bruce Almighty 2003 Bruce Nolan  Eternal Sunshine of the Spotless Mind 2004 Joel Barish  Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events 2004 Olaf kondea  Fun with Dick and Jane 2005 Dick Harper  The Number 23 2007 Walter Sparrow / Fingerling  Horton Hears a Who! 2008 Horton Ahotsa Yes Man 2008 Carlton "Carl" Allen I Love You Phillip Morris 2009 Steven Jay Russell A Christmas Carol 2009   Mr Popper's Penguins 2011 Mr. Popper Filmatzen

Telebista
+UrteaIzenburuaPertsonaiaNotak1980The All-Night ShowHainbat pertsonaiaAhotsa1983RubberfaceTony MoroniTelebistarako filma1984Buffalo BillJerry Lewis-en imitatzaileaEz da kredituetan agertzen1984The Duck FactorySkip Tarkenton13 kapitulu1989Mike Hammer: Murder Takes AllBrad PetersTelebistarako filma1990-1994In Living ColorHainbat pertsonaia1992Doing Time on Maple DriveTim CarterTelebistarako filma1994Space Ghost Coast to CoastBere burua2 kapitulu2011The OfficeFinger lakuetako mutila"Search Committee" kapitulua2017 - 2018I'm Dying Up HereN/AProduktore ejekutiboa2018 - 2020KiddingJeff/Mr. PicklesProduktore ejekutiboa

Sariak
Urrezko puxika
+UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1995Aktore onena - Komedia edo musikalaThe MaskIzendatua1998Liar LiarIzendatua1999Aktore onena - DramaThe Truman ShowIrabazlea2000Aktore onena - Komedia edo musikalaMan on the MoonIrabazlea2001El GrinchIzendatua2005Eternal Sunshine of the Spotless MindIzendatua2019Telebistako telesaileko aktore onena - Komedia edo musikalaKiddingIzendatua

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Webgune ofiziala

Kategoria:Kanadako aktoreak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako aktoreak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako umoristak
Kategoria:Kanadako umoristak
Kategoria:Kanadako zinema ekoizleak
Kategoria:Irlandar-kanadarrak
Kategoria:Ontarioarrak
Kategoria:Komedianteak
Kategoria:Drama gizonezko aktore onenaren Urrezko Globo saridunak (zinea)