1.500 metro

1.500 metroko lasterketa atletismoaren proba nagusia da pista batean eta ertaineko distantzian korrika egiten dena. Distantzia 1896 Udako Olinpiar Jokoetan hasi zen lehiatzen,  eta 1983tik Munduko Atletismo Txapelketetan. 1,5 kilometroren edo gutxi gorabehera 15⁄16 miliaren baliokidea da. Proba bere aldaera zertxobait luzeagoarekin, miliako lasterketarekin, lotuta dago, eta hortik datorkio "milia metrikoa" ezizena. Lasterketaren eskakizunak 800 metroko lasterketaren antzekoak dira, baina erresistentzia aerobikoan arreta handiagoa jarriz eta abiadura apur bat txikiagoarekin. 1500 metroko lasterketa batez ere aerobikoa da, baina egoera anaerobikoa ere beharrezkoa da.

Gizonezkoen artean, markarik hoberena 1998an ezarri zuen Hicham El Guerrouj marokoarrak (03:26.00). Beste korrikalari onen artean Steve Ovett eta Sebastian Coe britainiarrak, Noureddine Morceli aljeriarra, Fermín Cacho espainiarra, Mehdi Baala frantziarra, eta Jakob Ingebrigtsen ditugu. Emakumezkoen markarik onena bestela Yunxia Qu txinatarrarena da (03:50.46, 1993). Maryam Yusuf Jamal bahreindarra, Sonia O'Sullivan irlandarra eta Paula Ivan errumaniarra ere aipatzekoak dira besteak beste.

Hicham El Guerrouj marokoarrak 1998an gizonezkoen munduko errekorra hautsi zuenean 3:26.00ko denborarekin, batez beste 55 segundo baino gutxiago egin zituen itzuli bakoitzeko. El Guerroujez gain, historian beste hiru gizonek baino ez dute hautsi 3:27ko langa: Bernard Lagat, Asbel Kiprop eta Jakob Ingebrigtsen. El Guerrouj da 3:27ko langa behin baino gehiagotan hautsi duen gizon bakarra, bost aldiz egin baitu.

1500 metroak 400 metroko pista bati hiru bira eta hiru laurden dira (edo zazpi bira eta erdi 200 metroko pista estali bati). 1970eko eta 1980ko hamarkadetan lasterketa hau britainiar korrikalariek menderatu zuten, noizean behin finlandiar, estatubatuar edo zeelandaberritarren batekin batera. 1990eko hamarkadan zehar, Afrikako korrikalari askok Olinpiar Jokoetako dominak irabazten hasi ziren lasterketa honetan, batez ere Kenya, Etiopia eta Ekialdeko Afrikako korrikalariek, baita Marokoko eta Aljeriako iparraldeko Afrikako korrikalariek ere. 2010eko eta 2020ko hamarkadetako erdialdean, Europako eta Amerikako korrikalariak berriro agertzen hasi ziren gizonezkoen proban.
ezkerrera|thumb|Ingebrigtsen 2024ko Parisko Udako Olinpiar Jokoetako 1500 metroko finalean taldeko buru

Matthew Centrowitz Jr. estatubatuarrak irabazi zituen 2016ko Udako Olinpiar Jokoak. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Jakob Ingebrigtsen, Norvegiako distantzia ertaineko korrikalarien dinastia bateko gazteena, txapeldun olinpikoa bihurtu zen, eta Jake Wightman eskoziar zein britainiar korrikalaria munduko txapeldun bihurtu zen hurrengo urtean, Europako podium baten buruan. Wightmanen herrikide Josh Kerr-ek munduko txapelketa irabazi zuen hurrengo urtean. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, estatubatuarrek eta europarrek podiumean nagusi izaten jarraitu zuten, Cole Hockerrek, Kerr-ek eta Yared Nuguse-k urrea, zilarra eta brontzea lortuz, hurrenez hurren. Kenyako Faith Kipyegon-ek Afrikaren kontrola mantendu zuen emakumezkoen proban munduko tituluetan denbora-tarte berean, nahiz eta hemen ere, Sifan Hassan eta Laura Muir europarrek, eta Jenny Simpson bezalako estatubatuarrek ere podiumerako lehiatu ziren, Jessica Hull australiarrarekin batera.thumb|2007ko Mundialaren finala.

Olinpiar Joko Modernoetan, gizonezkoen 1500 metroko lasterketa 1896ko Jokoetatik korritu da. Lehenengo irabazlea, 1896an, Edwin Flack australiarra izan zen, eta 800 metroko lasterketan txapeldun olinpikoa ere izan zen. Emakumezkoen 1500 metroko lasterketa 1972an gehitu zen lehen aldiz Udako Olinpiar Jokoetara, eta lehenengo txapelduna Lyudmila Bragina Sobietar Batasunarra izan zen. 1972tik 2008ra bitarteko Olinpiar Jokoetan, emakumezkoen 1500 metroko lasterketa hiru sobietarrek, errusiar batek, italiar batek, errumaniar batek, britainiar batek, kenyar batek eta bi aljeriarrek irabazi dute. 2012ko Olinpiar Jokoetako emaitzak oraindik ez daude erabakita, dopin kasu ugariren ondorioz. Emakumezkoen lasterketako denborarik onenak txinatar korrikalariek ezarri zituzten modu polemikoan, guztiak lasterketa berean, bi datatan, lau urteko tartearekin, Txinako Joko Nazionaletan. Txinako atleta onenetako batek gutxienez dopin programa baten parte izan zirela onartu zuten. Emakumezkoen errekor hau azkenean Genzebe Dibaba etiopiarrak hautsi zuen 2015ean.

 Estrategia 
1500 metroko proba asko, batez ere txapelketa mailakoak, lasterketa motel eta estrategiko bihurtzen dira, erritmoa bizkortzen da eta lehiakideek azken itzulian postuak lortzeko borrokan ari dira, azken esprintean lasterketa erabakitzeko. Hain zaila da erritmoa mantentzea proba osoan zehar, ezen errekor gehienak erritmo-markatzaileek edo "untxiek" zuzendutako lasterketetan ezartzen baitira, eta irabazteko aukera sakrifikatzen dute hasierako itzuliak erritmo bizian gidatuz, taldetik baztertu aurretik. "Lasterketa irabazten duen pertsona atzean doa begira" zioen  Filbert Bayi-k, munduko errekorraren jabe ohiak.

 Kontinenteko errekorrak 
2025eko uztailaren 5ean eguneratua.
EremuaGizonakEmakumeakDenboraAtletaNazioaDenboraAtletaNazioaAfrika (errekorrak)3:26.00 MEHicham El Guerrouj Maroko3:48.68 MEFaith Kipyegon KenyaAsia (errekorrak)3:29.14Rashid Ramzi Bahrain3:50.46Qu Yunxia TxinaEuropa (errekorrak)3:26.73Jakob Ingebrigtsen Norvegia3:51.95Sifan Hassan HerbehereakIpar, Erdialdeko Amerika 
eta Karibea (errekorrak)3:27.65Cole Hocker Estatu Batuak3:54.99Shelby Houlihan EstatuBatuakOzeania (errekorrak)3:29.41Olli Hoare Australia3:50.83Jessica Hull AustraliaHego Amerika (errekorrak)3:33.25Hudson de Souza Brasil4:05.67Letitia Vriesde Surinam

 Inoizko 25 onenak 

 Gizonezkoak (kanpoan) 
2025eko ekainean eguneratua.
Ath.#Perf.#DenboraAtletaNazioaDataLekuaRef.113:26.00Hicham El Guerrouj Maroko1998.07.14Erroma23:26.12El Guerrouj #22001.08.24Brusela233:26.34Bernard Lagat Kenya2001.08.24Brusela43:26.45El Guerrouj #31998.08.12Zürich353:26.69Asbel Kiprop Kenya17 July 2015Monako463:26.73Jakob Ingebrigtsen Norvegia12 July 2024Monako73:26.89El Guerrouj #416 August 2002Zürich83:26.96El Guerrouj #58 September 2002Rieti93:27.14Ingebrigtsen #216 July 2023Chorzów103:27.21El Guerrouj #611 August 2000Zürich113:27.34El Guerrouj #719 July 2002Monako5123:27.37Noureddine Morceli Aljeria12 July 1995Niza133:27.40Lagat #26 August 2004Zürich6143:27.49Azeddine Habz Frantzia20 June 2025Paris153:27.52Morceli #225 July 1995Monako163:27.64El Guerrouj #86 August 2004Zürich7163:27.64Silas Kiplagat Kenya18 July 2014Monako183:27.65El Guerrouj #924 August 1999Sevilla8183:27.65Cole Hocker Estatu Batuak6 August 2024Saint-Denis203:27.72Kiprop #219 July 2013Monako9203:27.72Phanuel Koech Kenya20 June 2025Paris10223:27.79Josh Kerr Britainia Handia6 August 2024Saint-Denis11233:27.80Yared Nuguse Estatu Batuak6 August 2024Saint-Denis243:27.83Ingebrigtsen #322 August 2024Lausana253:27.91Lagat #319 July 2002Monako123:28.12Noah Ngeny Kenya11 August 2000Zürich133:28.28Timothy Cheruiyot Kenya9 July 2021Monako143:28.36George Mills Britainia Handia20 June 2025Paris153:28.75Taoufik Makhloufi Aljeria17 July 2015Monako163:28.76Mohamed Katir Espainia9 July 2021Monako173:28.79Abdalaati Iguider Maroko17 July 2015Monako183:28.80Elijah Manangoi Kenya21 July 2017MonakoBrian Komen Kenya12 July 2024Monako203:28.81Mo Farah Britainia Handia2013.07.19MonakoRonald Kwemoi Kenya2014.07.18Monako223:28.95Fermín Cacho Espainia1997.08.07Zürich233:28.98Mehdi Baala Frantzia2003.09.05Brusela243:29.02Daniel Kipchirchir Komen Kenya2006.06.14Erroma253:29.03Festus Lagat Kenya2025.06.20Paris

 Emakumezkoak (kanpoan) 
2025ko irailean eguneratua.
Atl.#Perf.#DenboraAtletaNazioaDataLekuaRef.113:48.68Faith Kipyegon Kenya5 July 2025Eugene23:49.04Kipyegon #27 July 2024Paris33:49.11Kipyegon #32 June 2023Florentzia243:50.07Genzebe Dibaba Etiopia17 July 2015Monako353:50.30Gudaf Tsegay Etiopia20 April 2024Xiamen63:50.37Kipyegon #410 August 2022Monako473:50.46Qu Yunxia Txina11 September 1993Pekin83:50.62Tsegay #216 August 2025Chorzów93:50.72Kipyegon #516 September 2023Eugene5103:50.83Jessica Hull Australia7 July 2024Paris6113:50.98Jiang Bo Txina18 October 1997Shanghai123:51.07Kipyegon #69 July 2021Monako133:51.29Kipyegon #710 August 2024Saint-Denis7143:51.34Lang Yinglai Txina18 October 1997Shanghai153:51.41+Kipyegon #821 July 2023Monako8163:51.44Diribe Welteji Etiopia5 July 2025Eugene9173:51.92Wang Junxia Txina11 September 1993Pekin10183:51.95Sifan Hassan Netherlands5 October 2019Doha193:52.15Kipyegon #916 September 2025Tokio11203:52.47Tatyana Kazankina Sobietar Batasuna13 August 1980Zürich213:52.56Hull #210 August 2024Saint-Denis223:52.59Kipyegon #1028 May 2022Eugene12233:52.61Georgia Bell Britainia Handia10 August 2024Saint-Denis243:52.67Hull #35 July 2025Eugene253:52.75Welteji #210 August 2024Saint-Denis133:53.22Birke Haylom Etiopia20 April 2024Xiamen143:53.37Laura Muir Britainia Handia10 August 2024Saint-Denis153:53.91Yin Lili Txina18 October 1997Shanghai163:53.96Paula Ivan Errumania1 October 1988Seul173:53.97Lan Lixin Txina18 October 1997Shanghai183:54.16Freweyni Hailu Etiopia30 August 2024Erroma193:54.23Olga Dvirna Sobietar Batasuna27 July 1982Kiev203:54.52Zhang Ling Txina18 October 1997Shanghai213:54.73Beatrice Chebet Kenya16 August 2025Chorzów223:54.87Hirut Meshesha Etiopia16 July 2023Chorzów233:54.92Dorcas Ewoi Kenya16 September 2025Tokio243:54.99Shelby Houlihan Estatu Batuak5 October 2019Doha253:55.07Dong Yanmei Txina18 October 1997Shanghai

 Olinpiar Jokoetako domina-irabazleak 
JokoakUrreZilarBrontze+
Gizakumeak1896 AthensEdwin Flack
AustraliaArthur Blake
Estatu  BatuakAlbin Lermusiaux
Frantzia1900 ParisCharles Bennett
Britainia HandiaHenri Deloge
FrantziaJohn Bray
Estatu  Batuak1904 St. LouisJim Lightbody
Estatu  BatuakFrank Verner
Estatu  BatuakLacey Hearn
Estatu  Batuak1908 LondonMel Sheppard
Estatu  BatuakHarold Wilson
Britainia HandiaNorman Hallows
Britainia Handia1912 StockholmArnold Jackson
Britainia HandiaAbel Kiviat
Estatu  BatuakNorman Taber
Estatu  Batuak1920 AntwerpAlbert Hill
Britainia HandiaPhilip Baker
Britainia HandiaLawrence Shields
Estatu  Batuak1924 ParisPaavo Nurmi
FinlandiaWilly Schärer
SuitzaH. B. Stallard
Britainia Handia1928 AmsterdamHarri Larva
FinlandiaJules Ladoumègue
FrantziaEino Purje
Finlandia1932 Los AngelesLuigi Beccali
ItaliaJerry Cornes
Britainia HandiaPhil Edwards
Kanada1936 BerlinJack Lovelock
Zeelanda BerriaGlenn Cunningham
Estatu  BatuakLuigi Beccali
Italia1948 LondonHenry Eriksson
SuediaLennart Strand
SuediaWillem Slijkhuis
Herbehereak1952 HelsinkiJosy Barthel
LuxenburgoBob McMillen
Estatu  BatuakWerner Lueg
Alemania1956 MelbourneRon Delany
IrlandaKlaus Richtzenhain
AlemaniaJohn Landy
Australia1960 RomeHerb Elliott
AustraliaMichel Jazy
FrantziaIstván Rózsavölgyi
Hungaria1964 TokyoPeter Snell
Zeelanda BerriaJosef Odložil
TxekoslovakiaJohn Davies
Zeelanda Berria1968 Mexico CityKipchoge Keino
KenyaJim Ryun
Estatu BatuakBodo Tümmler
Alemania1972 MunichPekka Vasala
FinlandiaKipchoge Keino
KenyaRod Dixon
Zeelanda Berria1976 MontrealJohn Walker
Zeelanda BerriaIvo Van Damme
BelgikaPaul-Heinz Wellmann
Alemania1980 MoscowSebastian Coe
Britainia HandiaJürgen Straub
AlemaniaSteve Ovett
Britainia Handia1984 Los AngelesSebastian Coe
Britainia HandiaSteve Cram
Britainia HandiaJosé Manuel Abascal
Espainia1988 SeoulPeter Rono
KenyaPeter Elliott
Britainia HandiaJens-Peter Herold
Alemania1992 BarcelonaFermín Cacho
EspainiaRachid El Basir
MarokoMohamed Suleiman
Qatar1996 AtlantaNoureddine Morceli
AljeriaFermín Cacho
EspainiaStephen Kipkorir
Kenya2000 SydneyNoah Ngeny
KenyaHicham El Guerrouj
MarokoBernard Lagat
Kenya2004 AthensHicham El Guerrouj
MarokoBernard Lagat
KenyaRui Silva
Portugal2008 BeijingAsbel Kiprop
KenyaNick Willis
Zeelanda BerriaMehdi Baala
Frantzia2012 LondonTaoufik Makhloufi
AljeriaLeonel Manzano
Estatu  BatuakAbdalaati Iguider
Maroko2016 Rio de JaneiroMatthew Centrowitz Jr.
Estatu  BatuakTaoufik Makhloufi
AljeriaNick Willis
Zeelanda Berria2020 TokyoJakob Ingebrigtsen
NorvegiaTimothy Cheruiyot
KenyaJosh Kerr
Britainia Handia2024 ParisCole Hocker
Estatu  BatuakJosh Kerr
Britainia HandiaYared Nuguse
Estatu  Batuak
JokoakUrreZilarBrontze+
Emakumeak1972 MunichLiudmila Bragina
Sobietar BatasunaGunhild Hoffmeister
Ekialdeko AlemaniaPaola Pigni
Italia1976 MontrealTatyana Kazankina
Sobietar BatasunaGunhild Hoffmeister
Ekialdeko AlemaniaUlrike Bruns
Ekialdeko Alemania1980 MoscowTatyana Kazankina
Sobietar BatasunaChristiane Wartenberg
Ekialdeko AlemaniaNadezhda Olizarenko
Sobietar Batasuna1984 Los AngelesGabriella Dorio
ItaliaDoina Melinte
ErrumaniaMaricica Puică
Errumania1988 SeoulPaula Ivan
ErrumaniaLaimutė Baikauskaitė
LituaniaTetyana Dorovskikh
Ukraina1992 BarcelonaHassiba Boulmerka
AljeriaLyudmila Rogachova
Sobietar BatasunaQu Yunxia
Txina1996 AtlantaSvetlana Masterkova
ErrusiaGabriela Szabo
ErrumaniaTheresia Kiesl
Austria2000 SydneyNouria Mérah-Benida
AljeriaVioleta Szekely
ErrumaniaGabriela Szabo
Errumania2004 AthensKelly Holmes
Britainia HandiaTatiana Tomaxova
ErrusiaMaria Cioncan
Errumania2008 BeijingNancy Langat
KenyaIryna Lishchynska
UkrainaNataliya Tobias
Ukraina2012 LondonMaryam Yusuf Jamal
BahrainAbeba Aregawi
EtiopiaShannon Rowbury
Estatu Batuak2016 Rio de JaneiroFaith Kipyegon
KenyaGenzebe Dibaba
EtiopiaJenny Simpson
Estatu Batuak2020 TokyoFaith Kipyegon
KenyaLaura Muir
Britainia HandiaSifan Hassan
Herbehereak2024 ParisFaith Kipyegon
KenyaJessica Hull
AustraliaGeorgia Bell
Britainia Handia

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Estatistikak

Kategoria:Atletismo-probak