Muxar ezpainlodi

Muxar ezpainlodia (Diplodus cervinus) Sparidae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi denaBauchot, M.-L. & J.-C. Hureau, 1986. Sparidae. 883-907. orr. A P.J.P. Whitehead, M.-L. Bauchot, J.-C. Hureau, J. Nielsen & E. Tortonese Fishes of the north-eastern Atlantic and the Mediterranean. 2. Lib UNESCO, Paris, Frantzia..

Gastronomian arrain preziatua da, baina gehiegizko arrantzaren eraginez populazioa nabarmen jaitsi da azken urteetan.

 Taxonomia 
Richard Thomas Lowe ingeles iktiologoak deskribatu zuen 1838an eta Charax cervinus izena eman zion.

Muxar ezpainlodiak hiru azpiespezie ditu:
 Diplodus cervinus cervinus (Lowe, 1838)
 Diplodus cervinus hottentotus (Smith, 1844)
 Diplodus cervinus omanensis (Bauchot & Bianchi, 1984)

 Euskal izendegia 
Muxar ezpainlodia izendatzeko izen asko daude Euskal Herrian:
{| class="wikitable"
!Izena
!Erabilera-eremua (udalerria)
|-
|akerra
|Getaria, Donostia, Hondarribia
|-
|muxar erreala, muxar ezpainlodia
|
|-
|sargo gorria'|Lekeitio, Ondarroa
|}

 Deskribapena 
220px|thumb|Muxar ezpainlodia.
Gorputza obalatua eta oso zapala du. 55 cm-ko luzera har dezakeen arren batazbeste 35 cm neurtzen ditu. Barra ilunak edo beltzak eta zilar koloreko lerroak tartekatzen dira, horregatik hainbat hizkuntzatan zebra arraina esaten zaio. Bost marra beltz agertzen ditu gorputzean eta seigarren batek zeharkatzen du burua, begien parean. Hegatsetako arantzak oso zorrotzak dira. 

Burua handia eta pikoduna du eta ezpain lodiak ditu. Goiko barailan 10-12 ebakortz ditu eta azpikoan zortzi. Hauen atzean haginak ditu. Hortzeriaren lerro bi horiek ematen diote Diplodus ("hortzeria bikoitza") izena generoari. Ahoa pixka bat ateratzen du eta horrek harrapakinak harrapatzen laguntzen dio. Ugalketa garaian orban hori bat agertzen zaio begien azpian. 

 Banaketa 

Diplodus cervinus cervinus azpiespeziea Ozeano Atlantikoaren ekialde guztian aurkitzen da, Bizkaiko golkotik Hegoafrikaraino. Kanarietan ikusten da baina Cabo Verden eta Gineako golkoan ez. Mediterraneoan ere aurki daiteke baina ez da hain ohikoa. Gainerako bi azpiespezieak Indiar ozeanoan agertzen dira.Sakonera txikiko eremuetan bizi dira, kostaldean, 10 metro inguruko sakoneran, baina 300 metrotako sakonerara ere jaitsi daitezke.

 Biologia 
220px|thumb|Muxar ezpainlodien sarda.
Arrokak artean ezkutaturik bizi dira. Muxar gazteek nahiago dituzte Posidonia'' zelaiak.

 Elikadura 
Itsas hondoan aurkitzen dituen animaliak jaten ditu, itsas trikuak, zizareak eta bibalbioak besteak beste. Arrak haragijaleak dira, gazteak aldiz orojaleak, algataz ere elikatzen dira. Bospasei aletako taldeak osa ditzake, adin ezberdinetakoak, baina arrantza presio handia dagoen eremuetan bakartiak izan ohi dira, Bizkaiko golkoan esate baterako.

 Ugalketa 
Bi urte dituztenean 25 cm inguru neurtzen dute eta sexu heldutasunera iristen dira. Ale batzuek 5 urte betetzen dituztenean sexua aldatzen dute. Errute aldia uraren tenperaturaren araberakoa da. Mediterraneoan udaberria eta uda artean izaten da. Arrautzetatik larbak jaiotzen dira 6-11 eguneko garapenaren ondoren. Larbak pelagikoak dira eta planktona osatzen dute. 9 mm-tako luzera hartzen dutenean hondora jaitsi eta kostaldera itzultzen dira.

 Gastronomia 
Arrain preziatua da. Haragi zuri trinkoa du eta omega-3 lipidotan oso aberatsa da. Frijituta eta gisatuta prestatzen da, muxar handiak labean erreta ere bai.

 Arriskuak 
Muxar ezpainlodiaren arrisku handiena gehiegizko arrantza da. Dagoeneko populazioaren %85a gutxitu da.

Akuikulturan hazten saiatu izan dira baina estresarekiko tolerantzia txikia du eta zaila egiten da kopuru handitan haztea.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Sparidae
Kategoria:Euskal Herriko itsas arrainak
Kategoria:Mediterraneoko arrainak