Erla (arraina)

Erla (Lithognathus mormyrus) Sparidae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi denaHuguet, A.: Catàleg d'espècies d'interès pesquer a Catalunya. Generalitat de Catalunya, 1995. Elantxoben amerikano eta Lekeition merikano diote.

 Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen lehenengoz 1758. urtean Systema Naturae liburuan. Pagellus generoan sartu zuen bisiguekin batera. 1939an Swainsonek Lithognathus generoan sartu zuen, hauen haragiaren ezaugarriak desberdinak baitira.

 Euskal izendegia 
Erla izendatzeko izen asko daude Euskal Herrian:
IzenaErabilera-eremua (udalerria)amerikanoSanturtzi, Elantxobeerlaernaiberaerrio-arrainSanturtzi, Bermeo, MundakaletxeramerikanoLekeitiomojarraBilbozapatero

 Deskribapena 
250px|thumb|Erla taldetxoa.
Orokorrean 30 cm inguruko luzera duen arraina da baina 55 cm izatera eta kilogramo bat pisatzera ere irits daiteke. 13 urteko bizitza har dezake. Gorputz obalatua du eta alboetatik zapaldua.

Burua luzeran eta altueran antzerakoa da eta profila zertxobait ahurra du. Hortzak nahiko handiak dituUdan ugaltzen dira eta larbak ur azalera igotzen dira zooplanktona osatuz. Bizitzaren hasieran bizimodu pelagikoa izaten dute eta ondoren kostaldeko uretara jaisten dira.. Gorputza zilar kolorekoa du eta 14 lerro beltz bertikal ditu. Bizkarraleko hegatsak hamaika arantza eta 12-13 erradio bigun ditu. Bularraldeko hegatsa buruaren luzera baino laburragoa da eta 15-17 erradio ditu. Atzealdeko hegatsak hiru arantza eta 10-11 erradio bigun ditu.

 Banaketa 

Ozeano Atlantikoaren ekialdean eta Mediterraneo itsasoan aurkitzen da. Itsaso Beltzean ez da aurkitu. Afrikako mendebaldeko kostalde guztian hedaturik dago eta Hegoafrika igarota Mozambikeraino iristen da. Mediterraneo aldetik Itsaso Gorrira ere sartu da.

Itsas plataforman aurkitzen da hareazko edo lokatzezko hondoetan, bai eta Posidonia zelaietan ere. Kostaldeko arraina da eta estuarioetan ere sartzen da, Bizkaiko Barbadun ibaian esate baterako. Horregatik deitzen zaio Bilboko ezkerraldean errio-arraina.

 Biologia 
250px|thumb|Erla hondarretan elikagai bila.

 Elikadura 
Jarduera handia duen arraina da. Taldeak osatzen ditu, batzuetan kopuru handiko taldeak izaten dira. Hondarretan aurkitzen dituen zizare, molusku eta krustazeo txikiak jaten ditu.

 Ugalketa 
Udan ugaltzen da. Emeak arrautza txiki gardenak askatzen ditu, multzokatu gabeak, eta arrak ernaldu egiten ditu. Larbak ur azalera igotzen dira zooplanktona osatuz. Bizitzaren hasieran bizimodu pelagikoa izaten dute eta ondoren kostaldeko uretara jaisten dira. Familiako espezietan ohikoa den eran erla ere hermafrodita da. Ar jaiotzen da eta bi urte betetzen dituenean sexu heldutasuna lortzen du. 21-18 cm arteko luzera hartzen duenean sexuz aldatzen da, 3'5 urteko adina duenean gutxi gorabehera. Sexu aldaketa egiten ari denean gonada biak funtzionalak dira eta beraz benetako hermafrodita izaten da tarte horretan. 

 Arrantza eta gastronomia 

Haragi preziatuko arraina da, baina ez da arrantzatzen erraza, eta Euskal Herrian ez da ohikoa jasotzea. Baxurako inguraketa-arrantzan batzuetan sarda harrapatuz gero deskarga garrantzitsuak egon daitezke. Laket-arrantzan ezaguna da. 1990. hamarkada hasieran Donostiako 'Etxegoien Anaiak' arrantzuntziak sekulako arrantza egin zuen eta ontzia erlaz gainezka sartu zen portura, salmenta garrantzitsua lortuz.

Labean erreta egin ohi da erla.
 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
Telesforo de Aranzadi. Nombres de peces en euskera.

Kategoria:Sparidae
Kategoria:Euskal Herriko itsas arrainak
Kategoria:Mediterraneoko arrainak
Kategoria:Hego Afrikako itsas arrainak
Kategoria:Afrikako itsas arrainak