Mauleko barrutia

Mauleko (1800-1841) edo Maule-Lextarreko barrutia (1841-1926), frantsesez arrondissement de Mauléon(-Licharre), Behe Pirinioak departamendua urte horietan banatuta egon zen bost barrutietakoa izan zen.

 Osaera 
6 kantonamenduk osatzen zuten:
 Atharratzekoa, 1859ko udalerrien arteko fusiotik Atharratze-Sorholüzekoa izan dena.
 Baigorrikoa.
 Donapaleukoa.
 Donibane Garazikoa.
 Iholdikoa.
 Maulekoa, 1841eko udalerrien arteko fusiotik Maule-Lextarrekoa izan dena.

Beraz, bere lur eremua Zuberoa osoak (Eskiula izan ezik) eta Nafarroa Behereko zatirik handienak (Amikuze, Oztibarre, Landibarre, Garazi, Baigorri-Ortzaize...) osatzen zuten.

 Historia 
Frantziako Iraultzaren ostean departamenduak sortu ziren; horien barruan antolatu zen lehen azpibanaketa distrituak izan ziren baina oso urte gutxi iraun zuten. 1800eko otsailaren 17an barrutiak sortu ziren; barruti kopurua distritukoa baino txikiagoa izan zen eta kantonamendu batzuk ere desagertarazi zituzten. Berrantolaketa honen ondorioz jaio zen Mauleko barrutia, aurreko Mauleko distritua bere osotasunean eta Donapaleukoaren zati handi bat bere baitan hartzen zuena. Behe Pirinioetako orduko beste barrutiak Baiona, Oloroe, Ortheze eta Pauekoak izan ziren.

1841ean Maule eta Lextarreren arteko fusioaren karietara barrutiaren izena aldatu zen eta harrezkero Maule-Lextarreko barrutia izan zen baina bere osaera aldatu gabe.

1926ko irailaren 10ean departamenduko 5 barrutietatik bi desagertu ziren: Ortheze eta Maule-Lextarrekoa; azken honetako eremua horrela banatu zen:
 Baigorri, Donapaleu, Donibane Garazi eta Iholdiko kantonamenduak (hau da, Nafarroa Beherekoak eta Domintxaine aldeko Pettarreko herriak) Baionako barrutiaren esku geratu ziren.
 Atharratze-Sorholüze eta Maule-Lextarrekoak (hau da, Zuberoaren bihotza) Oloroe-Donamariakoarekin lotu zituzten; administrazio frantsesak Ipar Euskal Herriko herrialdeak elkarrengandik aldentzeko beste pauso bat eman zuen eta harrezkero administrazio maila askotan Zuberoa Bearno aldeko Oloroerekin lotu izan dute.

 Ikus, gainera 
 Baionako barrutia
 Mauleko distritua
 Donapaleuko distritua

 Kanpo estekak 
  L'almanach impériale pour l'année 1810.

Kategoria:Maule-Lextarreko geografia
Kategoria:Zuberoako historia
Kategoria:Nafarroa Behereko historia
Kategoria:Ipar Euskal Herriko barrutiak