Immigrazioa Euskal Herrian

XIX. eta XX. mendeetan Euskal Herrira milaka etorkin etorri da.

 Aurrekariak 
Historian zehar Euskal Herrian ohikoagoa izan da bertakoen atzerrirako emigrazioa, kanpokoen immigrazioa baino. Baina, XIX. mendean gauzak aldatu egin ziren, eta Industria Iraultzak erabat aldatu zuen joera hori, eta Euskal Herria Espainiar estatutik etorritako milaka etorkinen jomuga bihurtu zen.

 Migrazioen historia 

 XIX. mendea 
Euskal Herriko industrializazioaren lehen faseak meagintzari eragin zion, eta horrekin batera

 XX. mendearen lehen erdia 

 XX. mendearen erdialdea 
Gerra Zibilaren ondoren, ekonomia suspertzearekin batera, immigrazio olde berria hasi zen. Jada mendearen hasieran asko hazi ziren hiri eta herri batzuek bikoiztu egin zuten biztanleria. Bizkaian Barakaldok 100.000 biztanleak gainditu zituen. 1950etik 1975era Ermua 800 biztanleko herri txikia izatetik 16.000 biztanleko herria izatera pasatu zen, Eibar eta inguruetako lantegi handien lan beharra asetzera etorritako milaka etorkin galiziarrei esker.

 1970eko hamarkadako krisialdia 
1970eko hamarkadako mundu mailako krisialdiak eragin gogorra eduki zuen Euskal Herriko gune industrialetan. Hainbat enpresak ateak itxi behar izan zituzten, tartean Bilboaldean jende gehien laneratzen zuten Labe Garaiek, besteak beste. Langabezia %30era hazi zen ondorengo urteetan eta krisia eta depresioa nagusi izan ziren.

Industria-gunea izandakoak bertan behera geratu ziren eta ontziolak eta altzairugintzarekin zerikusia zuten hainbat enpresa lanik gabe geratu ziren labe garaiak itxi eta gero. Ingurumenak ere kalte handiak jasan zituen, Barakaldoko gune batzuetan hondakin kimikoak baitzeuden, Lindanea esaterako.

Aurretik milaka etorkinen jomuga izandako herriak (Barakaldo, Santurtzi, Basauri, Portugalete, Eibar, Ermua, Elgoibar, Zumarraga, Pasaia...), kontrako efektua jasaten hasi ziren jendeak bizimodu hobearen bila beste herri batzuetara alde egin zuenean. Espainiatik etorritako hainbat etorkinek euren jaioterrietara jo zuten. Horrek biztanleriaren beherakada handia ekarri zuen.

 XXI. mendeko migrazioa 
Espainiar estatutik kanpo jaiotako biztanleria EAEn eta NafarroanUrteaEtorkinak%a199616.444%0,63199819.511%0,74199922.764%0,86200030.328%1,15200155.442%2,09200269.094%2,58200387.972%3,272004102.542%3,802005122.314%4,502006137.959%5,052007154.445%5,622008183.382%6,602009203.492%7,262010210.160%7,47

1990eko hamarkadaren amaieran, eta bereziki hurrengo hamarkadaren hasieran, Euskal Herrian immigrazio prozesu berri bat hasi zen. Hasieran, etorkinen ailegatzea motela izan zen, eta bereziki Araban eta Nafarroan bildu ziren, bi probintzia hauetan nekazaritzak eskainitako lanpostu ugariagoek erakarrita. 2000ko hamarkadaren bigarren erdian, berriz, immigrazioa hego Euskal Herri osora zabaldu zen.

Etorkinen banaketa ez da homogeneoa lurralde osoan, portugaldar gehien Gipuzkoan dago, bulgariar gehien Nafarroan, marokoar gehien Nafarroa hegoaldean eta boliviar gehien Bizkaian. Horrez gain, sexuaren araberako alde handiak daude nazionalitateen artean: Hego Amerikatik etorritako etorkinetan emakume gehiago izaten da, batez beste hegoamerikar guztien %60 inguru emakumeak dira. Magrebetik eta Afrikatik etorritako etorkinetan gizonezkoak dira nagusi, eta herrialdez herrialde aldeak dauden arren, batez beste, %80 edo gehiago gizonak dira.

 Postua  Herrialdea 2001  2006  2010  % hazkundea2001-2010   Guztira  55.442  137.959  210.160  %279,1  1   Maroko  5.078  13.182  23.958  %371,8  2   Errumania  782  8.659  21.875  %2.697,3 3   Kolonbia   4.830   15.784  17.150  %255,1 4   Ekuador  5.771  20.915  16.768  %190,6 5   Bolivia  102  7.677  15.278  %14.878,4 6   Portugal  5.823  9.487  15.257  %162,1 7   Argelia  2.057  5.024  7.798  %279,1 8   Brasil  351  4.809  7.663  %2.083,2 9   Bulgaria  *  3.985  7.556   10   Peru  703  3.024  5.518  %684,9 11   Txina  1.132  3.107  5.184  %358,0 12   Paraguai  *  1.181  4.806   13   Argentina  934  3.854  3.776  %304,3 14   Senegal  *  1.610  3.390   15   Frantzia  1.956  2.874  3.366  %72,1 16   Dominikar Errepublika  1.164  2.151  3.313  %184,6 17   Italia  793  1.983  3.177  %300,6 18   Ukraina  *  1.926  2.827   19   Nigeria  *  1.541  2.533   20   Nikaragua  *  263  2.419  

 Herrialdeka 
 Araba 
Araban, Nafarroan gertatu bezala, 2000ko hamarkadaren hasieran hasi zen Espainiar estatutik kanpo etorritako biztanleen immigrazioa. Probintziako ekonomian nekazaritzak duen garrantziak sektore horretan lan egitera etorritako ehunka etorkin erakarri zituen (batez ere Araba hegoaldeko guneetara).

Bestalde, hamarkada guztian zehar Gasteizen izandako hirigintza hazkundeak, (Salburua eta Zabalgana auzo berriak eraikitzearekin), milaka lanpostu sortu zituen eraikuntzaren sektoreanhttp://www.assadaka-marruecos.org/foro/2007/03/inmigracin-y-realpolitik.html Assadaka elkarte Marokoarraren webgunea..

 Bizkaia 
Bizkaian etorkinak Bilbon, Durangaldean eta ipar-ekialdeko kostaldeko herrietan biltzen da. 1970eko hamarkadako krisialdiaren eraginak nabarmenak dira oraindik ere Bilboaldearen ezkerraldean (langabezi tasa probintziako batez besteko tasaren gainetik dago), eta hori dela eta, Barakaldon, Santurtzin eta Ortuellan, besteak beste,, herrialdeko beste herrietan baino etorkin gutxiago bizi da.

Bermeon, Gernikan eta batez ere Ondarroan, biztanleriaren hamarren bat etorkina zen 2000ko hamarkadaren amaieran. Oro har, herri horietara joandako biztanleak arrantzan aritzen dira (batez ere afrikar jatorriko etorkinak). Gernikan, hego-amerikarren kopurua asko handitu da azken urteetan.

 Bilbo 
Bilboko biztanleriaren %6,7 da etorkina gaur egun, duela hamar urte baino hamar aldiz gehiago. 1996an Espainiar estatutik kanpo jaiotako Bilboko biztanleak ia ez ziren 1.000, gaur egun ordea, kopuru hori 23.762 pertsonakoa da (udalak 2006an emandako datuen arabera).

Oro har, hiri guztian zehar hedatu dira etorkinak, dena den, erdiguneko auzo batzuetan nabarmentzen dira gehien. Esaterako, Ibaiondon, Abandon eta Uribarrin. Ibaiondoko barrutia aipagarriena da, bertako San Frantzisko eta Bilbo Zaharra auzoetan, etorkinen kopurua biztanleriaren %18 eta %26 ere bada, hurrenez hurren.

Etorkin gehien dituzten auzoak:
 San Frantzisko: %26,06
 Bilbo Zaharra: %18,10
 Zazpikaleak: %11,77
 Zabala: %9,51
 Arangoiti: %9,07Etorkin gutxien dituzten auzoak:
 Txurdinaga: %2,68
 Otxarkoaga: %3,02
 Altamira: %3,97
 Begoña: %4,26
 Zorrotza: %4,43

 Gipuzkoa 
Tradizioz, Euskal Herriko beste herrialdeetan baino portugaldar gehiago bizi izan da beti Gipuzkoan eta 2009ko erroldan, nazionalitate ugariena izaten jarraitzen zuten. Horrez gain, Goierrin pakistandarrak zabaldu dira.

2008an mundu mailan hasitako krisialdiak eta higiezinen burbuilaren lehertzeak Euskal Herrian eta Espainian eragindako krisialdi sakonagoak etorkinak Gipuzkoara erakarri zituen, bertan langabezia Espainiar estatuko baxuena zela eta.http://www.diariovasco.com/v/20100501/economia/gipuzkoa-mantiene-tasa-paro-20100501.html Diario Vasco egunkariko albistea..

 Ipar Euskal Herrian 
Ipar Euskal Herrian azken urteetan izandako immigrazioaren ezaugarriak guztiz desberdinak dira.

 Nafarroa 
eskuinera|250px|thumb|Iruñerriko udalerrietako etorkinen %a.
Nafarroan etorkin gehienak Iruñerrian eta hegoaldeko Erribera eskualdean biltzen dira. Dena den, nekazaritzak herrialdean duen garrantzia dela eta, etorkinak Nafarroa osoan zehar hedatu dira azken urteetan. Etorkin gutxien ipar-ekialdeko gune menditsuenetan dago.

2000. urtetik aurrera Nafarroa osoan izandako immigrazioak eragina izan du Iruñerrian ere. Horrela, Nafarroako batezbestekoaren antzekoa da gune-metropolitarrean bizi diren etorkinen ehunekoa, %10 2007ko datuen arabera. Dena den, etorkinen banaketa aski aldatzen da udalerriz udalerri, bai eta auzoz auzo ere.

Eskuarki, erdiguneko udalerrietan immigrazioa handiagoa da, Iruñan, Berriozarren edo Barañainen, batezbestekoaren gaineko emaitzak erakutsiz. Bestalde, hegoaldeko eta ekialdeko udalerrietan, etorkin gutxiago dago. Izan ere, udalerri horietara Iruñeko gazte ugarik jo du babes-ofizialeko etxebizitza merkeagoen bila, hiriburuko prezio altuetatik ihesi.

 Iruñeko auzoak eta udalerriak 
Iruñean etorkin gehien dituzten auzoak honakoak ziren 2008. urtearen hasieran:

Iruñeko auzoak:
 Buztintxuri %26,4
 Etxabakoitz %19,4
 Milagrosa %18,7
 Sanduzelai %15,8
 Alde Zaharra %15,7
 Arrotxapea %13,3Iruñerriko udalerriak:
 Berriozar %15,40
 Barañain %12,46
 Burlata %12,09
 Iruñea %11,93
 Noain %10,13
 Berriobeiti %10,01

 Etorkinak 
 Marokoarrak Euskal Herrian 

 Errumaniarrak Euskal Herrian 

 Hegoamerikarrak Euskal Herrian 

 Txinatarrak Euskal Herrian 

 Aberrigabeak Euskal Herrian 
2014an, Euskal Autonomia Erkidegoan 208 aberrigabe zeuden erregistratuta. Hamarkada bat geroago, kopurua 1.369ra igo zen, espainiar estatuaren laurden bat. Horietako gehienak sahararrak dira, Espainiak Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa onartu ez duenez, linbo legal batean daudenak. Kopuru horien arrazoi nagusia, Euskal Herriak Sahararekiko erakutsi duen jarreran dago.

 Ondorio linguistikoak 
Euskal Herrira doazen etorkin guztiak erdaldunak dira. Horrek eragin zuzena du kaleko erabilera indizeetan. Batzuek gaztelaniaren edo frantsesaren aldaera bat dakarte, beste batzuek ez dakite Euskal Herriko hezkuntza sisteman erabiltzen diren hizkuntzetatik bakar bat ere ez.

Espainia aldetik etorritako etorkinen bigarren belaunaldian, euskara ezaguera eta erabilera zabalagoa da. Euskararekiko atxikipena, ordea, ez da hain zabala.

Espainiaz at etorritako 2000 hamarkadetako etorkin berrien matrikulazioei dagokionez, EAEn, %20 matrikulatua zegoen D ereduan, %30 B ereduan eta %50 A ereduan.http://www.euskonews.com/0339zbk/gaia33905es.html

EAEn, 2020 hamarkadan matrikulazioetan bilakaera ikusi zen, A eredutik B eta D ereduetara. Ikasle gehienak ikastetxe publikoetan ematen zuten izena, % 67, eta horietatik % 48 B eta D ereduetan. (D ereduan % 45). Itunpeko ikastetxe pribatuetan ere B eta D ereduetan matrikulatzen ziren ikasle gehienak. (A ereduan ikastetxe publikoko % 1,4 eta itunpeko % 4,3).

 Adin txikiko etorkinen zentroak 
Gurasorik gabe etortzen diren 18 urtetik beherako etorkinak hartzeko zentroak eraiki zituzten foru aldundiek. Zentro horietako gazte batzuen jokaerak haserrea sortu zuen herritar askorenganhttp://www.elcorreo.com/vizcaya/20080518/vizcaya/vecinos-acogida-20080518.html El Correo Español egunkariko albistea.

Bizkaian, Loiun, Artzentalesen, Muskizen, Urduñan eta Zornotzan eraiki ziren adin txikiko etorkinentzako zentroak.

 Ikus, gainera 
 Euskal Herriko demografia
 Arrazismoa Euskal Herrian

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Euskal Herrirako immigrazio espainiarraz Euskonews webgunea.
  Immigrazioari buruzko albistea Argia astekarian.
  "Riomundo": Extremaduratik eta Zamoratik etorritako familia bati buruzko eleberria gazteleraz on-line (Jon Maia, Txalaparta 2005).
  "Miñan" liburua on-line (Ibrahima Balde eta Amets Arzallus, Susa 2019): Ginear baten migrazioaren kronika.