Aduana

Aduana administrazioaren adarra da, atzerriko salgaiei ezartzen zaien zergaz arduratzen dena. Aduana-bulegoak dauden lekuari edo etxeari ere ematen zaio izen hori. Salgaiez gain, pertsonen eta kapitalen mugimendua ere kontrolatzen du.

 Historia 
Foruen garaian, bi aduana mota zeuden Euskal Herrian: aduana nagusiak eta aduana txikiak. Aduana nagusiak hauek ziren: Salbaterra Ezka, Zangoza, Tutera eta Viana, Nafarroa Garaian; Gasteiz, Araban eta Urduña eta Balmaseda, Bizkaian. Aduana txikiek, Nafarroa eta Gipuzkoa nahiz Araba arteko merkataritzaren gaineko zergak kobratzen zituzten: Tolosa, Ordizia, Ataun eta Segura, Gipuzkoan; Etxarri Aranatz, Lekunberri, Amaiur eta Lizarra, Nafarroan eta Agurain, Bernedo eta Kanpezu, Araban. Ipar Euskal Herri barneko merkataritza mugimenduak, bestalde, ez zuen aduana berezirik gainditu behar.

Hego Euskal Herriko herrialdeek, Gipuzkoak eta Bizkaiak nagusiki, aldi historikoak gorabehera, merkataritza harreman zuzenak izan zituzten Ipar Euskal Herriko, Frantziako eta Europako beste herri batzuekin, Estatuko gainerako herrietako merkatariek ordaindu beharreko zerga asko pagatu behar ez zutelarik. XIX. mendean, Madrilgo gobernuak aduanak itsas portuetara eta Frantziako muga herrietara eraman nahi izan zituen. Bilboko eta Donostiako merkatari burgesia horren aldekoa zen, eta foru eskubideak kolokan ezarri ziren. Azkenik, 1820an erdietsi zuten Ebro aldeko aduanak itsas portuetara eta Ipar Euskal Herriko mugaraino eramatea. 

1823an aduanak lehengora itzultzea lortu bazen ere, Foruen suntsipenerako giroa piztu zen; hiriburuetako merkatari burgesiaren eta foruen aldekoen interesak erabat kontra jarri ziren, eta Lehen Karlistaldiaren ondoko 1841eko urriaren 20ko Dekretuaren bidez, Udalak, Diputazioak eta lege araudi osoa Estatu osoko araudi bakarraren pean geratu ziren; legedi hori bete behar izan zen handik aurrera euskal lurraldeetan, eta aduanak muga herrietan eta itsas portuetan ezarri zituzten.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Mugak
Kategoria:Nazioarteko merkataritza
Kategoria:Zergak
Kategoria:Aduanak