Jose Zufiaurre

Jose Zufiaurre Goia, ezizenez Josetxo (Beasain, Gipuzkoa, 1935eko abuztuaren 23a), etnografo ikertzailea da, Etniker Gipuzkoa taldeko idazkaria, eta Aranzadi Zientzia Elkarteko nahiz Eusko Ikaskuntzako kidea.

 Bizitza 
Aita Beasaingo Zaldizurreta baserrikoa zuen, eta ama Zeraingo Inurritegi baserri-errotakoa. Ospitaleko mojekin ikasi zuen lehendabizi, eta geroago fraideekin, hamabi urte bete zituen arte. Horren ondoren, Saturrarango apaizgaitegian izan zen hiru urte eta erdian.

Txikitatik ikasi zion aitari mendiaren zaletasuna, eta, aitaren kontatzen zizkion toponimiako xehetasun guztiak jaso nahirik, planoak erosi eta haiek osatzen hasi zen, aitak esandakoekin eta artzainei nahiz baserritarrei galdetuta bildutako informazioarekin. Halaxe hasi zen etnografia lanetan; eta euskal gaietarako eta etnografiarako zaletasun hura seminarioan indartu egin zitzaion.

Hala ere, plano horiek beretzat beste inorentzat ez lirateke izango segur aski, gertaera garrantzitsu bat gertatu izan ez balitz. Jose Migel Barandiaranengana jo zuen aholku eske, eta hark, argibideak emateaz gainera, hauxe esan zion: «Gizonak herriarengandik jasotzen duena ezin du beretzat gorde. Hori landu eta herriari itzuli behar dio».Beasain egunez egun, Beasaingo udal aldizkaria, 2009ko azaroaren 13ko alea. Horrek bultzatuta ekin zion Josetxok bere etnografo ibilbide emankorrari. Geroztik argitaratuak ditu bederatzi liburu eta 60 bat artikulu.

On Jose Migel Barandiaranekin harreman sendoa izan zuen, eta hark sortutako Etniker taldean hasi zen berehala lanean; Gipuzkoako lan taldearen arduraduna izatera iritsi zen. Hainbat ikerketa eta lan egin ditu, eta Euskal Herriko Atlas Etnografikoan ere parte-hartze zuzena izan du. Besteak beste, Beasaini buruzko monografia etnografikoa (1998) liburua idatzi du: hogei urteko lana, on Jose Migelek hogeita bost urte lehenago hain zuhur eta maisuki proposaturiko galdeketari jarraituz Gipuzkoan egindako aurreneko monografia.

 Beasaingo ikastola 

Beasainen, 1964. urtean, Joanito Agirre, Joanito Erguin eta Josetxo Zufiaurre haien seme-alaben hezkuntzaz arduratuak zeuden. Beasainen Mutilentzako, Eskola Publikoa edo Nazionala eta Loinazko San Martin Eskola, salletarren Kristau eskola zeuden. Neskentzako, berriz, Eskola Publikoa edo Nazionala, Karitatearen Ahizpek gobernatutako San Jose ikastetxea eta Karmeliten Karmengo Andre Maria Eskola zeuden. Denak hezkuntza gaztelaniaz eskaintzen zuten eta beren seme-alabek ia soilik euskara zekiten, etxean erabiltzen zuten hizkuntza baitzen . Manolo Dorronsoro eta Carmelo Olano batu ziren guraso talde honetara seme-alaben euskarazko irakaskuntza eskaintzen zuen ikastetxe berri bat sortzeko gogoz.

Ixabel Olano Segurolari eskaini zioten andereñoa izan zedin eta honek eskaintza onartu zuen. Ikastolarako lehen andereñoa aurkitzeaz gain, ikastolak beste edozein eskolak zituen eskumen ofizial guztiak behar zituen irakaskuntza egiaztatzeko ziurtagiri ofizialak luzatu ahal izateko. Beraz, ikastola legeztatzea lortu behar zen.

Eliza Katolikoak, Konkordatuari esker, izaera ofizialeko legezko eskolak sortzeko ahalmena zuenez, Segundo Dorronsoro herriko apaizarengana jo zuten eskola berri horren titula izan zedin. Eskolaren izena “Escuela Parroquial Nuestra Señora de Loinaz” izango zela adostu zuten, Ama Birjinaren izenpean, debozioa herriari igorri baitzitzaion aspalditik zegoen baselizaren bitartez. Ikastola berriko Kontseiluko ordezkari Tomas Arregi apaiza izan zen izendatua, gazteen Ekintza Katolikoaren arduradun zena.

Lehen zuzendaritza batzordea Tomas Arregi apaizak, Joanito Agirrek, Manolo Dorronsorok, Jonito Erguinek, Karmelo Olanok eta Josetxo Zufiaurrek osatu zuten, hasieran "Jardin de la Infancia" zena, "Escuela Parroquial Ntra. Sra. de Loinaz" izenpean legeztatu zuten.

Alkartasuna Lizeoak 1965eko urtarrilaren 7an hasi zuen bere ibilbidea, hiru eta lau urteko 25 neska-mutilekin, Ixabel Olano Segurola izanik andereño lanetan. 

 Lanak 

 Beasaingo Paperak 
Beasaingo Paperak Beasaingo historiaren gaineko liburu bilduma bat da. Bilduma horren barruan, urtero liburu monografiko bat kaleratzen da. 1992tik Beasaingo Udalak argitaratzen du, Kultura Sailaren bidez. 1999an eta 2011n ez zen argitaratu.
IzenburuaArgitaratze urteaEgilea(k)Beasaingo kale-izenen historia1995José Zufiaurre GoyaBeasaini buruzko monografia etnografikoa1998José Zufiaurre GoyaBeasaingo Musikak2006José Zufiaurre GoyaBeasaingo urak2009José Zufiaurre GoyaBeasaingo mugak2010José Zufiaurre Goya eta Joseba AlonsoAstigarreta2012José Zufiaurre GoyaGoierri marrazkitan2013Julen Zabaleta Barrenetxea eta José Zufiaurre GoyaIrakaskuntza Beasainen 2015José Zufiaurre GoyaBeasaingo garai bateko lanbideak2017José Zufiaurre GoyaBaserritarren iraganeko lan-egutegia2019José Zufiaurre GoyaMargolaritza eta margolariak Beasainen2021José Zufiaurre Goya

 Beasain esku eskuan 
Beasain esku eskuan bilduma, Beasaingo udaleko kultur sailak 90.hamarkada amaieran sorturiko bost liburukinez osatutako bilduma da. Hauetariko hiruren egilea Jose Zufiaurre da. 
LiburukinaIzenburuaUrteaEgilea(k)1Beasaingo mendiak eta errekak1999Jose Zufiaurre2Beasaingo Baserriak 1999Jose Zufiaurre4Beasain. Arte eta Fede Muina 2002Jose Zufiaurre

 Beasain Jaietan 
Beasain Jaietan aldizkaria 1.922an sortu zen urtekari gisa “Beasain festivo“ izenarekin. Herrian gertatutakoaz eta herriarekin zerikusia zuen guztia jasotzeko asmoz sortutako aldizkaria da; hala nola, Beasaingo kultura, tradizioa, ohiturak, kirola, elkarteak, pertsonaiak, bitxikeriak, baserriak, geografia, eta abar luze bat, beti presente egon dira aldizkariko orrietan. Jose Zufiaurrek 1964. urtean idatzi zuen Beasain Jaietako bere lehen artikulua eta aldizkariaren kolaboratzaile fina izan da orduz geroztik Beasaingo herriari bere lana esku-eskura jarriz. 

 Aipamenak 

 Urrezko Barea 
Beasaingo Beti Bizi Kultur Elkarteak Beasain Jaietan aldizkaria argitaratzearekin batera, Urrezko Barea Beasaingo herriaren alde lan egin duen elkarte edo pertsona bati ematen dion eskerron saria da.

Jose Zufiaurrek 2000.urtean jaso zuen Urrezko Barea beasaindarren iragana eta kulturaren ikerketa eta zabalkundean egindako lana eskertuz. 

 Beasaingo Udalaren omenaldia 
Beasaingo Paperak bildumaren barruan 17. liburukia argitaratzear zegoela Beasaingo Urak izenburupean, Jose Zufiarruek Beasaingo Udalaren omenaldia jaso zuen 2009an herriari eskainitako lan etnografikoa eskertuz. 

 Ohorezko odolki kofradia kide 
Beasaingo Odolki Kofradiak urtero otsailaren 5ean, Loinazko San Martin egunean, ospatzen du bere kapitulua. Ospakizun horren bidez, Beasaingo odolkiaren izena zabaltzeaz gain, jaki horren kalitatea eta biziraupena bermatzeko lana egiten du kofradiak, eta horretarako beste kofradia batzuk ere gonbidatzen ditu herrira. Ekitaldi horien barruan, pertsona eta elkarte aipagarriak ohorezko kofrade izendatzen dituzte.

2015an, Jose Zufiaurrerekin  batera, Edurne Pasaban alpinista izendatu zuten Beasaingo Odolki Kofradiaren ohorezko kofrade. 

 Erreferentziak 
 Artikuluaren edukiaren zati bat Ahotsak.com webguneko «Jose Zufiaurre Goia» orritik hartu da, Commons-by-sa 2.0 lizentziarekin argitaratua baita webgune hori.

 Kanpo estekak 
 Maitane Legarretak eginiko elkarrizketa: «Eskerrak nik eman behar dizkiot herriari, ez berak niri», Goierriko Hitza, 2009-07-18.
 GITB albisteak
 Beasaingo Paperak
 Beasain Jaietan

Kategoria:Beasaindarrak
Kategoria:Euskal Herriko etnografoak
Kategoria:Eusko Ikaskuntzako kideak
Kategoria:Aranzadi Zientzia Elkarteko kideak