Jose Luis Lekuona Garaiar

Jose Luis Lekuona Garaiar, Lexoti (Oiartzun, Gipuzkoa, 1925eko azaroaren 11 – 2006ko ekainaren 19aEskela) bertsolaria izan zen.

Maixta Borda baserrian jaio zen, Oiartzungo Ergoien auzoan. Bere aitonak morroi lanak egin zituen Lezoti izeneko baserri batean, eta izengoiti hori jarri zioten. Ondoren bere aitari ezarri zioten izengoiti bera, eta azkenean Jose Luisi egokitu zioten.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 14. orria

 Gaztaroa 
Jose Luisen gurasoak Jose Antonio Lekuona Peluaga eta Maria Jeronima Garaiar Oiarzabal izan ziren. Aitona bertsotan ibilia zen, eta aita ere bai; aita, maiztasun txikiagoarekin.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 18. orria

Aita berak 23 urte zituela hil zitzaion, 1958an. Arditurriko minetan lan egina, gaixo egin zituen azken urteak. Ama hurrengo urtean hil zitzaion, 1959an, 24 urte zituela. Ama bereziki maite zuen.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 19. orria Berari bertso sorta bat egin zizkion. Hemen adibide bat:

Au da lastima ama dedalaemendikan apartian,lur ontatikan aldegin zuenbai egun triste batian.Seme bakarra nola bainintzanniñun biotzez maitian,gaur ez bezela izaten nintzanura emen zen artian. 
Nik ama zana maite nun etamaite benetan txit errez,mundu ontatik joan zan etaorain bizi naiz aldrebes;bañan izketan emen ari naizbenetako gizon-legez,pena bat bakar-bakarra daukat:geiago ikusterik ez.

Lexotik bi arreba zituen, Pepita eta Maria Rosario.

Txikitandik oso bihurria izan zen, adar jotzailea eta apustuzalea. Gaixo pasa zuen denbora luzea gaztetan, baina dena den, alfer fama zuen.

Honako bertsoa jarri zion Iriartek behin:

Lexoti onek pasa omen duoso min-klase luzia,eoteko martxaz apenas dagonoaindikan ere asia.Gandul guzien txapeldun dago,alper ta erdi pasia,ta sendatutzen ezta errazaonek daukan min-klasia.

Eta hau bere erantzuna:

Neri alperra esanta orrekustez egin du graziya,bera're opiziale ona eztalaoi danak dago ikusiya.Alperrak miña berekin dulaaiz kontatutzen asiya,ik ordun miñez pasa bearko dukire denbora guziya.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 65. orria

 Lanbideak 
Lan askotan ibili zen, ez zuen sekula lan finkorik izan. Mendiko guarda, hargin, kanalak ebakitzen, garraiolari, kale garbitzaile eta bertso saltzaile lanetan ibili zen.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 20-24 orriak

Ni Oiartzun'en nabilkaleak garbitzenerria serbitzen;onela ikusi tazaude errukitzen.Bañan ezkontze oriez dizut agintzen,leku obeagorikez baidet arkitzen;emen gutxikin jakinbear da bizitzen.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 123. orria

 Bertsoak 
15 urtetan hasia, bera baino zaharragoekin, sagardotegietan trebatu zen bertsotan. 21 urterekin aritu zen lehen aldiz jendaurrean, Oiartzungo Iturriozko plazan aritu zen jendaurrean, Joxe Torreskoa, Anbolatzko Joxe Luis Jaungoikoa eta Joxe Joakin Mitxelenarekin. Handik gutxira herritik ateratzen hasi zen, eta Adibidez, Astigarragara bizikletan joaten zen beti Mitxelenarekin.

Garai hartan Basarri, Uztapide, Zepai, Mitxelena, Saiburu, Lexoti eta Elio ziren plazan nabarmentzen ziren bertsolariak.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 28. orria

1947. urtean, Donostiako La Perlan antolatutako bertsolari txapelketa irabazi zuen, 22 urterekin. Amari pelotan jokatzera zihoala esanda hartu zuen parte. Txapelketa hartakoa da bertso hau "Oherakoan, bost milioi pezeta bilatu ditu Lexotik. Zer egingo zenduke haiekin?" gaiari erantzunez.

Suerte batez milloi eder oiknik billatuko banitu,aizu, Basarri, zer eingo nukenlaister biaizu aditu:ni ezagutzen nauten guziyakegin litezke arritu,Lexotikuak errukalmentukbeartsuentzat baditu,bat netzat gorde ta beste lau oikpobrin tartian partitu.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 31. orria

Ondoren, bertsoak saltzen hasi zen Lexoti, garaiko beste bertsolari batzuk egiten zuten bezala, Gipuzkoan eta Nafarroan gehienbat. Hasiera batean pezeta batean saltzen zuten bertsoa, baina denborarekin prezioa jasotzen joan ziren, batzuetan abestu ere egiten baitzuten saldu aurretik.

Pixkana izena egiten joan zen Lexoti bertsolarien artean. Hemen bere bertso bat:

Ni Oiartzun'en al di onetanbizitzen bainaiz aldrebes,nere pobreza argi ta garbikantatuko det txit errez;au entzun eta jende guztiakasik egon leike parrez,ementxe nago erdi gaixorikbizi ezin da il nai ez.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 79. orria

Herriko emakumeei bota zien beste hau:

Orain, neskatxa maitagarriyak,eiten zaituztet agurtu,atzerritikan datozenakinegin zaitezte bildurtu.Senarretako, al baldin bada,ez orrelakorik artu,erriyan aski bagera etabertakuak aukeratu.Iñaki Arbelaitz, Miren Mitxelena, Joxe Anjel Arbelaitz, Mariano Ostolaiz, Antonio Zavala elkarlanean. Lexoti Bertsolaria. Auspoa Liburutegia 157. Tolosa. 1982. 94. orria

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Lexoti Bertsolaria liburua. Auspoa Liburutegiak. 137. Sarean irakurgai.
 "Nuen abilidadea baino gehiago egiten nuen kanpeonatuetan" Argia astekarian 1989an Laxaro Azkune eta Pello Zubiriak egindako elkarrizketa.
 Lexotiri buruzko artikulua Bertsozale Elkartearen webgunean
 Jose Luis Lekuona «Lexoti» bertsolaria, eskola zaharreko azken alea, joan egin da Lexotiren heriotzaren artikulua biharamunean Gara egunkarian.
 'Lexoti'-ren azken agurra Lexotiren heriotzaren biharamunean El Diario Vascon artikulua, 2006an.

Kategoria:Gipuzkoako bertsolariak
Kategoria:Oiartzuarrak