Jean-Baptiste Lully

Jean-Baptiste Lully —— (Florentzia, Toskanako Dukerri Handia, 1632ko azaroaren 28a – Paris, Frantziako Erresuma, 1687ko martxoaren 22a) musikagilea izan zen. Italian sortua, 1661. urtean frantses herritartu zen.

 Bizitza 
1632an Florentzian jaioa, 1643an, 10 urte zituela, Frantziara joan zen. 1646. urtetik aurrera François Roberday eta Nicolas Gigault maisuen ikasle izan zen Parisen. 1653. urtean Luis XIV.aren zerbitzari sartu zen. 1661. urtetik aurrera gorteko ganberako musika zuzendaria izan zen eta 1662tik aurrera errege familiaren musika maisua. Urte batzuk lehenago Vingt-quatre violins du roi izeneko taldea sortu zuen eta taldearen zuzendaria izan zen. 1664. urtean Molièrerekin batera idatzi zuen Le bourgeois gentilhomme izeneko opera-ballet ezaguna. Lullyk sartu zituen lehenengo aldiz emakumezko dantzari profesionalak balletean. Frantses operan ere aldaketak sartu zituen; frantses moldeko obertura esate baterako, bi aldi geldo eta beste bat bizkorragoa duena.

Idatzi zituen operen artean aipagarriak dira: Cadmus et Hermione (1673), Alceste (1674), Thesée (1675), Armide et Renaud (1686). Balletak idatzi zituen, musika intzidentala antzerkirako, ahotserako erlijiozko musika lanak, musika tresnetarako lanak eta abestiak. Armide opera, bere maisulana, idatzi eta hurrengo urtean erregea gaixotasun batetik sendatzeko jo zen Te Deum-aren konpasa markatzen ari zenean, makilkada bat eman zion oin bati eta gangrenak jota hil zen.

 Musika lanak 
 Gorteko baletak 
+ Lullyren gorteko baleten zerrenda, ordena kronologikoan  Izenburua Data Mascarade de la Foire de Saint-Germain 1652 Ballet de la NuitLullyk bost rol dantzatu zituen balet honetan. Beharbada antolakuntzan lagundu izanen zuen, baina musikarik ondu ez 1653 Ballet des Proverbes 16541 Ballet du Temps 16542 Ballet des Plaisirs 16554 Le Grand Ballet des Bienvenus 16556 Ballet de Psyché ou de la Puissance de l'amour 16567 La Galanterie du temps, maskarada 16568 L'Amour malade, erregeren baleta 16579 Ballet d'Alcidiane 165811 Ballet de la Raillerie 165913 Ballet de Toulouse, maskarada-baleta 16605 Ballet de la Revente des habits du ballet 166014 Ballet de l'Impatience 166115 Ballet des Saisons 166118 Ballet des Arts 166319 Les Noces de Village 166321 Les Amours Déguisés 1664 Ballet du Palais d'Alcine 166424 Mascarade du capitaine 166527 Ballet de la Naissance de Vénus 1665 La Réception faite par un Gentilhomme de campagne à une compagnie choisie à sa mode, qui vient le visiter, maskarada 166528 Ballet des Gardes ou les Délices de la Campagne 166530 Le Triomphe de Bacchus dans les Indes ou Ballet de Créquy 166632 Ballet des Muses 166636 Le Carnaval, errege maskarada 166840 Ballet de Flore 166943 Ballet des Nations 167046 Le Ballet des Ballets 167152 Le Carnaval, maskarada 167559 Le Triomphe de l'Amour et de Bacchus 1681 La Noce de village, maskarada 168369 Le Temple de la Paix 1685

 Komedia-baletak 

+ Lullyren komedia-baleten zerrenda, ordena kronologikoan Izenburua Data16 Les Fâcheux166120 Le Mariage Forcé166422 Les Plaisirs de l'île enchantée166429 L'Amour médecin166533 La Pastorale comique166734 Le Sicilien ou l'Amour peintre166738 George Dandin166841 Monsieur de Pourceaugnac166942 Les Amants magnifiques167043 Le Bourgeois gentilhomme1670

 Operak 
+ Lullyren operen zerrenda, ordena kronologikoan  Izenburua Libreto egilea Lehen emanaldia (data) Lehen emanaldia (lekua)49 Cadmus et Hermione Philippe Quinault 1673ko apirilak 27 Paris, Bel-Aireko jeu de paume50 Alceste, ou le Triomphe d'Alcide Philippe Quinault 1674ko urtarrilak 19 Paris, Bel-Aireko jeu de paume51 Thésée Philippe Quinault 1675eko urtarrilak 11 Saint-Germain-en-Laye53 Atys Philippe Quinault 1676ko urtarrilak 10 Saint-Germain-en-Laye54 Isis Philippe Quinault 1677ko urtarrilak 5 Saint-Germain-en-Laye56 Psyché Thomas Corneille eta Bernard Le Bouyer de Fontenelle 1678ko apirilak 19 Saint-Germain-en-Laye57 Bellérophon Thomas Corneille eta Bernard Le Bouyer de Fontenelle, Nicolas Boileauren laguntzarekin 1679ko urtarrilak 31 Paris, Académie royale de musique, théâtre du Palais-Royal58 Proserpine Philippe Quinault 1680ko otsailak 3 Saint-Germain-en-Laye60 Persée Philippe Quinault 1682ko apirilak 17 Paris, Académie royale de musique, théâtre du Palais-Royal61 Phaéton Philippe Quinault 1683ko urtarrilak 6 Versaillesko jauregia63 Amadis Philippe Quinault 1684ko urtarrilak 18 Paris, Académie royale de musique, théâtre du Palais-Royal65 Roland Philippe Quinault 1685eko urtarrilak 18 Paris, Académie Royale de musique71 Armide Philippe Quinault 1686ko otsailak 15Paris, Académie royale de musique, théâtre du Palais-Royal74 Achille et PolyxèneLully obertura eta lehen ekitaldia ondu zituen, baina gainerakoa amaitu gabe hil zen. Haren  lankide nagusi Pascal Colassek bukatu zuen Jean Galbert de Campistron 1687ko azaroak 7 Paris, Académie royale de musique, théâtre du Palais-Royal

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Musika barroko
 Louis Lully, semea
 Jean-Louis Lully, semea

 Kanpo estekak 

Kategoria:Frantziako musikagileak
Kategoria:Italiako musikagileak
Kategoria:Barrokoko musikagileak
Kategoria:Opera egileak
Kategoria:Florentziarrak
Kategoria:Ballet musikagileak
Kategoria:Parisen hildakoak