Biniou

Binioù bretainieraz gaita ezan nahi du, hots, Bretainiako gaita edo xirolarru nazionala da. 

Bi binioù mota daude: binioù kozh (kozh bretoieraz "zahar" esan nahi du) eta binioù bras (bras bretoieraz "handi" esan nahi du), azken hau batzuetan pib-veur ere deitua da.

 Ezaugarri orokorrak 
Binioù bras delakoak Eskoziako xirolarruaren antza handia du; tresnaren joko edo multzoak Bretainiako musika tresnagintzako etxeek egin edota Eskozia nahiz beste herrialdeetatik ekarri ohi dira.

Binioù kozh xirolarruak zortziren baten doinua du eta soinuz bizia da; bere notarik biziena eskoziar gaitaren nota bizienaren berdina da. Bordoi bakar bat du, tonikatik bi zortziren baxuagoa dena. Usadioz beste musika tresna batek lagundurik bikoteka jo ohi da: bigarren musika tresna hau bonbarda izan ohi da, binioù gaitaren zortziren bat azpiko doinua du, hau bretoi dantzak dantzatzeko aproposa delarik. Binioù bras xirolarrua bagad baten osagarri izan ohi da.

Bretoien artean ohikoa da binioù xirolarruak jatorria KernVeur (bretoieraz Kornualles) herrialdean duela aipatzea. Baina herrialde horretako hainbat ohitura eta kornubiera bera ere jadanik hilka daudenez, herrialde hartan binioù xirolarrua ere desagertua dagoela dirudi.

 Teknika 
Binioùa jotzeko sutell izeneko hodi txiki batekin sac'h larruzko poltsa puztu egiten da. Binioù jotzaileak poltsa ezkerreko besapean jartzen du eta zapaltzerakoan airea gainerako tutuetatik ateratzen da. Tutu batek levriad izena du eta sei zulo dituen mihi bikoitzeko makila da, beste tutua c'horn-boud da  eta pedal tonikoa da.

 Historia 
Bretainiako xirolarru zaharrena veuze da. dagoeneko XVI. mendean aipatzen dena. Binioua bera Eskoziatik XIX. mendearen amaieran ekarri zela pentsatzen da. 

XX. mendearen hasieratik bondarda jotzaile batekin bikotea osatuz jotzen da, biak ala biak garai hartan Bretainian arrakasta handia zuten musika tresnak baitziren. Herrietako jai guztietan eta ezkontzatan bonbarda-biniou bikotea izaten zen, hala Bretainia Beherean, Bretainia Garaian eta Bro Gwened eta Bro Kernev lurraldeetan.

Lehen Mundu Gerraren ondoren binioua baztertu egin zen eta 1970.eko hamarkadan hasi zen erabiltzen berriz, bonbardak lagunduta orduan ere. 1990.eko hamarkadan instrumentu askotako taldeetan sartzen hasi zen. Ar Re Yaouank eta Gwerz taldeak izan ziren binioua inkorporatu zuten musika talde aipagarrienak.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Bretainiako musika herrikoiari buruzko webgunea   
 Soinueneako fitxa

Kategoria:Xirolarruak
Kategoria:Bretainiako musika tresnak