Sikhismo

Sikhismoa () XV. mendean Punjaben sorturiko erlijio monoteista da, Guru Nanak guruaren eta beste hamar sikh guruen irakaspenetan oinarrituta. Mundu osoan, bosgarren erlijiorik handiena da fededunei erreparatuz gero, eta gehien zabaltzen ari denetako bat. Sikhismo hitza sanskritoko शिष्य (śiṣya, diziplina, ikaslea) edo शिक्ष (śikṣa, instrukzioa) hitzetik dator; sikh da sikhismoaren jarraitzaileak izendatzeko erabiltzen den terminoa, eta ikasle esan nahi du sanskritoz.

Sikhismoa Guru Nanak fedearen lehen guruaren (1469–1539) eta haren ondorengo bederatzi guru sikhen irakaspen espiritualetatik garatu zen. Hamargarren guruak, Guru Gobind Singhek (1666–1708), sikh eskritura Guru Granth Sahib izendatu zuen bere oinordeko gisa, giza guruen ildoa itxiz eta eskritura ezarriz 11. eta betiereko bizirik dagoen azken guru gisa, espirituala edo bizitzaren guru fededuna eta sikhentzat gidaJames, William (2011). God's Plenty: Religious Diversity in Kingston. McGill–Queen's University Press. ISBN 978-0-7735-3889-4. pp. 241–42. Guru Nanakek irakatsi zuen egiazko, fidel, kontrolpeko eta garbitasunezko bizitza aktibo, sortzaile eta praktikoa bizitzea egia metafisikoaren gainetik dagoela eta gizon idealak Jainkoarekin batasuna ezartzen, bere borondatea ezagutzen eta gauzatzen duela. Borondate hori, Guru Hargobindek, seigarren guru sikhak (1606–1644), erreinuen elkarbizitza kontzeptua ezarri zuen: miri ('politikoa'/'denborazkoa') eta piri ('espirituala').

Sikh eskritura «Mul Mantar»-ekin (edo Mool Mantar (ਮੂਲ ਮੰਤਰ) idatzita) hasten da, Ik Onkar-i, ੴ, (Jainko bakarra) buruzko oinarrizko otoitzaSingha, H. S. (2000). The Encyclopedia of Sikhism. Hemkunt. pp. 20–21, 103. ISBN 978-81-7010-301-1. Archived from the original on 11 August 2023. Retrieved 3 October 2017. Guru Granth Sahiben artikulatutako sikhismoaren oinarrizko sinesmenek fedea eta meditazioa barne hartzen dituzte sortzaile bakarraren izenean gizadi osoaren jainkozko batasuna eta berdintasuna; seva-n aritzea (zerbitzu eskuzabala); guztien onurarako eta oparotasunerako justiziaren alde borrokatzea, eta jokaera zintzo eta bizibiderako hornikuntza etxekoburuaren bizitza daraman bitarteanKalsi, Sewa Singh (2005). Sikhism. Religions of the World. Philadelphia: Chelsea House Publishers. pp. 41–50. ISBN 0-7910-8098-6  Archived from the original on 11 November 2023. Retrieved 15 May 2023Cole, William Owen; Sambhi, Piara Singh (1995). The Sikhs: Their Religious Beliefs and Practices. Sussex Academic Press. p. 200Teece, Geoff (2004). Sikhism: Religion in focus. Black Rabbit Books. p. 4. ISBN 978-1-58340-469-0. Estandar honi jarraituz, sikhismoak baztertzen du edozein erlijio-tradiziok egia absolutuaren monopolioa duenik"Sikhismoak baztertzen du erlijio-tradizio jakin batek egia absolutuaren monopolioa duenik. Sikhismoak baztertzen du jendea beste erlijio tradizioetara bihurtzeko praktika". Kalsi, Sewa Singh (2008). Sikhism. London: Kuperard. p. 24. ISBN 978-1-85733-436-4.Reichberg, Gregory M.; Syse, Henrik (2014). Religion, War, and Ethics: A Sourcebook of Textual Traditions. Cambridge University Press. pp. 672–674. ISBN 978-1-139-95204-0.[iii][21] Sikhismoak simran azpimarratzen du (ਸਿਮਰਨ, guruen irakaspenen meditazioa eta oroitzapena), musikalki adieraz daitekeena kirtanen bidez edo, barrura begira, naam japna (haren izenean egindako meditazioa) bidez, Jainkoaren presentzia sentitzeko bitarteko gisa. Jarraitzaileei «Bost Lapurrak» (lizunkeria, amorrua, gutizia, atxikimendua eta egoa) eraldatzen irakasten die.

alt=|thumb|Sikh santutegi nabarmenak:1. Golden Temple, Akaal Takht           2. Kesgarh Sahib 3. Damdama Sahib    4. Patna Sahib     5. Hazur Sahib 6. Panja Sahib     7. Nankana Sahib 8. Dera Sahib      9. Ber Sahib 10. Kartarpur Sahib, Dera Baba Nanak 11. Hemkund Sahib 12. Sis Ganj Sahib                           
Erlijioa jazarpen erlijiosoaren garaian garatu zen, hinduismotik zein islametatik konbertituak lortuzSingh, Pritam (2008). Federalism, Nationalism and Development: India and the Punjab Economy. Abingdon-on-Thames, England: Routledge. ISBN 978-1-134-04945-5 Nekazari hindu eta musulman ugari konbentzimendu, beldur, motibo ekonomiko edo hiruren konbinazioarengatik, sikhismora bihurtu ziren (Khushwant Singh 1999: 106; Ganda Singh 1935: 73).. Indiako agintari mogolek bi guru sikh torturatu eta exekutatu zituzten —Guru Arjan (1563–1605) eta Guru Tegh Bahadur (1621–1675)—, islamera bihurtzeari uko egin ostean. Sikhen aurkako jazarpenak Guru Gobind Singh-ek Khalsa sortzea ekarri zuen, 1699an, kontzientzia eta erlijio askatasuna babesteko agindu gisaPashaura Singh (2005), Understanding the Martyrdom of Guru Arjan, Journal of Punjab Studies, 12(1), pp. 29–62Gandhi, Surjit Singh (1 February 2008). History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708. New Delhi: Atlantic Publishers. pp. 676–677. ISBN 978-81-269-0857-8, Sant-Sipāhī (soldadu-santu) ezaugarriak adierazten zituzten kideekin). Sikh komunitatea A.D. Smith-ek komunitate politizatu baten definizioarekin bat datorrela ikus daiteke, ondorengo agintarien mendean arbasoen mito komunak eta martirioaren eta jazarpenaren oroitzapen historikoak partekatzen dituena.

Salbazioa helburu, sikhismoak, Waheguru jainko bakarraren izenean, meditazio pertsonala eta diziplina sustatzen ditu. Sikh fededunek hamar guru nagusien irakaspenei jarraitu behar diete, bai eta Granth Sāhib Ji liburu sakratuaren testuan agindutakoari ere.

Sikhismoa bat dator Punjabeko historia, kultura eta gizartearekin. Munduko 26 milioi sikhetatik, gehienak, Indian eta Pakistanen kokatutako Punjab eskualdean bizi dira. Hala ere, diaspora handia sortu da bi estatu hauetatik kanpo.

Terminologia
Sikh eskritura gehienak Gurmukhī alfabetoan idatzi ziren, Guru Angad-ek laṇḍā idazkeretatik estandarizatutako idazkera bat, historikoki gaur egungo Pakistanen eta Ipar Indian erabilitakoa. Sikhismoaren jarraitzaileak sikh izenez ezagutzen dira; guruaren ikasle edo dizipulu esan nahi du. Euskarazko sikhismo hitza punjaberazko «sikhi» aditzetik dator ( Sikkhī,  Sikh-etik ਸਿੱਖ, , (dizipulu/ikasle)Sikhism (commonly known as Sikhī) originated from the word Sikh, which comes from the Sanskrit root śiṣya meaning "disciple", or śikṣa meaning "instruction". Singh, Khushwant. 2006. The Illustrated History of the Sikhs. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-567747-8. p. 15.Kosh, Gur Shabad Ratnakar Mahan. https://web.archive.org/web/20050318143533/http://www.ik13.com/online_library.htm, zeina «ikaskuntzaren bide-garaia»-tik datorren eta erroa sikhana (ikasi) hitzean duenMandair, Arvind-Pal Singh (2013). Sikhism: A Guide for the Perplexed. Bloomsbury Academic. pp. 3, 12–13. ISBN 978-1-4411-0231-7. Archived from the original on 8 March 2024. Retrieved 16 May 2016.Chahal, Devinder (July–December 2006). "Understanding Sikhism in the Science Age" PDF). Understanding Sikhism: The Research Journal (2): 3. Archived  (PDF) from the original on 10 November 2013. Retrieved 10 November 2013..

Filosofia eta irakaspenak
Sikhismoa Indiako erlijio edo erlijio dharmiko gisa sailkatzen da, budismo, hinduismo eta jainismoarekin batera"Indiako erlijioa den heinean, sikhismoak transmigrazioa baieztatzen du, heriotzaren ondoren etengabeko haragitzea". Brekke, Torkel (2014). Reichberg, G. M.; Syse, H. (eds.) Religion, War, and Ethics: A Sourcebook of Textual Traditions. Cambridge University Press. p. 672. ISBN 978-1-139-95204-0 – via Google Books"Sikhismoa, Indiako erlijioa, Punjaben sortu zen XV. mendearen amaieran." (McLeod 2019/1998)..

Sikhismoaren oinarria Guru Nanak eta bere ondorengoen irakaspenetan aurkitzen daSingh, Patwant (2000). The Sikhs. New York: Alfred A. Knopf. p. 17. ISBN 0-375-40728-6[cnbctv18.com/india/when-is-guru-nanak-jayanti-check-date-and-all-you-need-to-know-15064101.htm "When is Guru Nanak Jayanti? Check date and all you need to know"] CNBC TV-18. 3 November 2022. Retrieved 21 September 2023. {{cite news}}: Check |url= value (help). Sikh etikak garapen espiritualaren eta eguneroko jokabide moralaren arteko kongruentzia azpimarratzen du. Guru Nanakek, bere sortzaileak, honela laburbildu zuen ikuspuntu hau: «Egia da bertute gorena, baina goragokoa da egiazko bizitzea»: Sikhismoak Ėk nūr te sab jag upjiā (argi bakarretik, unibertso osoa sortu zen) azpimarratzen du.

Irakaspenak
Sikhismoa erlijio monoteista eta panenteista da: Jainko bakarra dago, eta Jainkoa, aldi berean, barnean dago eta guzti-guztia barnebiltzen du. Jainkoa Ik Onkar gisa sinbolizatzen da Punjaberaren Gurmukhi eskrituran. Sikhismoan, Jainkoaren kontzeptu orokorra Waheguru (Irakasle zoragarria) da; Waheguru  nirankar (formagabea), akal (denboragabea), karta purakh (sortzailea) eta agam agochar-tzat (ulertezina eta ikusezina) hartzen da.

Zentzu literalean, Jainkoak ez du generorik sikhismoan, baina, metaforikoki, Jainkoa maskulino gisa aurkezten da, eta Jainkoaren boterea, femenino gisa. Esaterako, Gobind Singh Ji hamargarren guruak behin eta berriz aipatzen du Jainkoa akaal purkh (denbora eta espaziotik haratago) eta nirankar (formarik gabe) izenarekin; halaber, Jainkoa bere aita gisa aipatzen du, eta Jainkoaren ahalmen sortzailea, bere ama gisa. Modu berean, beste adibide bat da sikh eskriturak, Guru Granth Sahib-ek, esaten duela gizaki guztiak arima-emaztegaiak direla, senarrarekin, Jaunarekin, bat egiteko gogoa dutenakGuru Nanak Dev Ji. Gurū Granth Sāhib. p. 17. Archived from the original on 3 May 2021. Retrieved 8 June 2021. If you long for your Husband Lord, O soul-bride, you must know that He is not met by falsehood.. Horrez gain, guruek Guru Granth Sahiben idatzi ere egin zuten mundu asko daudela zeinetan Jainko transzendentalak bizitza sortu duenGuru Nanak Dev Ji. Gurū Granth Sāhib. p. 15. Archived from the original on 29 September 2007. Retrieved 15 June 2006. You are the One True Lord and Master of all the other beings, of so many worlds..

Sikh eskriturak Jainkoarekin hasten da, Ik Onkar (ੴ) gisa (formarik gabekoa):, sikh tradizioan Jainkoaren batasun monoteista gisa ulertua. Ik onkar (batzuetan letra larriz idatzita) modu lausoagoan itzultzen da, hala nola errealitate goren bakarra, sortzaile bakarra, espiritu oro-zabaltzailea eta beste modu batzuetan, Jainkoaren eta sorkuntzaren zentzu hedatu baina bateratu eta berezi bat adierazteko.

Mul Mantar tradizionala Ik Onkaretik Nanak hosee bhee sach arte doa. Guru Granth Sahib-en eta ondorengo raga bakoitzaren hasierako lerroak Ik Onkar aipatzen du:

Lilura mundutarra
Māyā, behin-behineko lilura edo «irrealtasun» gisa definitu dena, Jainkoaren eta salbazioaren bilatzearen oinarrizko desbideratzeetako bat da: non munduko erakargarritasunak lilurazko aldi baterako asebetetze eta mina eta Jainkoaren debozio-prozesutik aldentzen duten ilusioa baino ez dute ematen. Hala ere, Nanakek azpimarratu zuen māyā ez zela munduaren irrealitatearekiko erreferentzia, bere balioekiko erreferentzia baizik. Sikhek uste dute egoaren, haserrearen, gutiziaren, atxikimenduaren eta lizunkeriaren eraginak, pānj chor (Bost lapurrak) izenez ezagutzen direnak, bereziki arreta galarazten dutela eta mingarriak direla; halaber, gaur egun mundua Kali Yuga (iluntasunaren aroa) egoeran dagoela uste dute, māyārekiko maitasunak eta atxikimenduak mundua desbideratzen duelakoSingh, Nirmal (2008). Searches in Sikhism. Hemkunt Press. p. 68. ISBN 978-81-7010-367-7. Bost lapurren aurrean zaurgarriak diren pertsonen patua da Jainkoarengandik bereiztea, eta egoera debozio intentsibo eta gupidagabearen ondoren bakarrik konpon daitekeParrinder, Geoffrey (1971). World Religions: From Ancient History to the Present. London: Hamlyn. p. 253. ISBN 978-0-87196-129-7.

Betiereko egia
Guru Nanaken arabera, giza bizitzaren helburu gorena da Akalekin (behin betikoa) berriro konektatzea. Hala ere, norberekoikeria da lotura hori egiteko oztoporik handiena. Nāmaren (Jainkoaren Izen jainkotiarra) oroitzapenari buruzko guruaren irakaspenakPruthi, Raj (2004). Sikhism and Indian Civilization. Discovery Publishing House. p. 204. ISBN 978-81-7141-879-4McLean, George (2008). Paths to the Divine: Ancient and Indian. Council for Research in Values & Philosophy. p. 599. ASIN 1565182480 norberekoikeriaren amaiera dakar. Guru Nanakek Guru (irakasle) hitzaBatzuk ez daude ados ikuspuntu horrekin, eta diote sikhismoan guru bat «ez dela irakasle edo gidari, Jainkoaren beraren agerpena» baizik; ikus: Singh, Bhagat; Singh, G. P. (2002). Aupa. Hemkunt Press. or. 9. Sikh erlijioan, Guru hitzak ez du giza gorputzeko irakasle, aditu edo gidari bat adierazten. Jainkoak bere atributuak pertsonalki adierazi zituenean, pertsona horri «Guru Nanak» deitu zitzaion. izendatu zuen espirituaren ahotsa adierazteko: ezagutzaren iturri eta salbamenerako gidaParrinder, Geoffrey (1971). World Religions: From Ancient History to the Present. London: Hamlyn. pp. 254–256. ISBN 978-0-87196-129-7. Ik Onkar unibertsalki immanentea denez, Guru ez da Akaletik bereizten, eta bat eta bera diraSingh, R.K. Janmeja (Meji) (August 2013). "Gurbani's Guidance and the Sikh's 'Destination'. (PDF). The Sikh Review. 8. 61 (716): 27–35. Archived from the original. (PDF) on 3 December 2013. Retrieved 29 November 2013.. Norbera Gururekin soilik konektatzen da egiaren bilaketa desinteresatuaren metaketarekinDhillon, Bikram Singh (January–June 1999). "Who is a Sikh? Definitions of Sikhism" (PDF). Understanding Sikhism – the Research Journal. 1 (1): 33–36, 27. Archived (PDF) from the original on 3 December 2013. Retrieved 29 November 2013. Azken finean, bilatzailea konturatzen da gorputzaren barneko kontzientzia dela hitzaren bilatzailea/jarraitzailea dena, benetako Guru dena. Giza gorputza egiarekin batzeko bitarteko bat besterik ez da. Pertsona baten bihotzean egia distiratzen hasten denean, pertsona horrek ulertzen du erlijio guztietako egungo eta iraganeko liburu santuen funtsaDhillon, Sukhraj Singh (May 2004). "Universality of the Sikh Philosophy: An Analysis" (PDF). The Sikh Review. Archived from the original (PDF) on 4 December 2013. Retrieved 29 November 2013.

Askapena
Guru Nanaken irakaspenak ez dira zeruko edo infernuko azken helmuga batean oinarritzen, baizik eta Akalekiko batasun espiritual batean, eta horrek salbazioa edo jivanmukti (norberaren bizitzan zehar argia/askapena) eragiten duTakhar, Opinderjit (2005). Sikh Identity: An Exploration of Groups Among Sikhs. Burlington, Vermont: Ashgate. p. 143. ISBN 978-0-7546-5202-1, hinduismoan ere aurkitzen den kontzeptuaGrewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab. Cambridge University Press. pp. 25–36. ISBN 978-0-521-63764-0. Guru Gobind Singh-ek argi dio gizakiaren jaiotza fortuna handiz lortzen dela; beraz, bizitza honi ahalik eta etekin handiena ateratzeko gai izan behar daChahal, Amarjit Singh (December 2011). "Concept of Reincarnation in Guru Nanak's Philosophy" (PDF). Understanding Sikhism: The Research Journal. 13 (1–2): 52–59. Archived  (PDF) from the original on 3 December 2013. Retrieved 29 November 2013. .

Sikhek budismoan, hinduismoan eta jainismoan aurkitzen diren haragitze- eta karma-kontzeptuak onartzen dituzte, baina ez dute, halabeharrez, beste erlijio horietan aurkitutakoen antzeko soteriologia metafisikorik ondorioztatzenWilkinson, Philip (2008). Religions. Dorling Kindersley. pp. 209, 214–215. ISBN 978-0-7566-3348-6House, H. Wayne (April 1991). "Resurrection, Reincarnation, and Humanness" (PDF). Bibliotheca Sacra. 148 (590). Archived from the original (PDF) on 3 December 2013. Retrieved 29 November 2013.. Hala ere,  sikhismoak, bai karma, bai askapena «Jainkoaren graziaren kontzeptuarengatik aldatu egiten dira» (nadar, mehar, kirpa, karam, etab.). Guru Nanakek dioenez, «gorputza karmarengatik jaiotzen da, baina salbazioa graziaren bidez lortzen da»Singh, H. S. (2000). The Encyclopedia of Sikhism. Hemkunt Press. p. 80. ISBN 978-81-7010-301-1. Jainkoarengana hurbiltzeko, sikhak: saihestu mayaren gaiztakeriak; gogoan izan betirako egia; shabad kirtan (ereserkien errezitazio musikala) praktikatu; egin naamen gogoetak, eta gizateria zerbitza ezazu. Sikhek uste dute satsang (sat jendearekin elkartzea, egiazkoak) edo sadh sangaten konpainian egotea dela haragitze-zikloetatik askatzeko bide nagusietako batKapoor, Sukhbir (2005). Guru Granth Sahib: An Advanced Study. Vol. I. Hemkunt Press. p. 188. ISBN 978-81-7010-317-2.

Boterea eta debozioa (Miri eta Piri)
Miri-Piri Sikh erlijioan XVII. mendetik praktikatzen den doktrina bat da. Miren (bizitzaren alderdi sozial eta politikoak) eta Piren (bizitzaren alderdi espiritualaren gidak) doktrinak sikhismoaren lehen Guruak, Guru Nanak, ezagutarazi zituen, baina sikhismoaren seigarren Guruak, Guru Hargobind-ek proposatu zituen 1606ko ekainaren 12anSingh, Dr Jasraj (2009). A Complete Guide to Sikhism. Unistar Books. p. 182. ISBN 9788171427543. Archived from the original on 4 April 2023. Retrieved 19 March 2023Grover, William (2008). Making Lahore Modern: Constructing and Imaging a Colonial City. U of Minnesota Press. p. 211. ISBN 9781452913384. Archived from the original on 4 April 2023. Retrieved 19 March 2023. Bere aitaren martirioaren ondoren, Guru Hargobind guru izatera igo zen, eta Baba Buddha Sikhen figura nagusiak emandako profezia bete zuen, guruak botere espirituala eta tenporala izango zuela. Guru Hargobindek Miri eta Piriren bi ezpatak aurkeztu zituen, autoritate mundutarra (soziala eta politikoa) eta espirituala sinbolizatu zutenakJakobsh, D. R. (2012). Sikhism. University of Hawaii Press.. Miri eta Piriren bi kirpanak, erdian, khanda batekin lotzen dira, beraz, bien konbinazioa gorentzat jotzen da, non espirituaren bihotzetik sortutako ekintzak norberaren ekintza munduan duen xedea eta esanahia osatzen duen: espiritualtasunaSingh, D. (1992). THE SIKH IDENTITY. Fundamental Issues, 105..

Guru Nanak, lehen guru sikha eta sikhismoaren sortzailea, santu bhakti bat izan zenRichard, H. L. (2007). "Religious Movements in Hindu Social Contexts: A Study of Paradigms for Contextual 'Church' Development"  (PDF). International Journal of Frontier Missiology. 24 (3): 144. Archived (PDF) from the original on 16 June 2015. Retrieved 11 March 2016.. Gurtza forma garrantzitsuena bhakti (Wahegururekiko debozioa) dela irakatsi zuen. Guru Arjanek, Sukhmani Sahibean, benetako erlijioa Jainkoarekiko debozio maitekorra dela gomendatu zuenSingh, Nirmal (2008). Searches in Sikhism. New Delhi: Hemkunt Press. p. 122. ISBN 978-81-7010-367-7. Guru Granth Sahibek sikh batek bhakti etengabea nola egin behar duen buruzko iradokizunak biltzen ditu. Zenbait adituk tradizio indiarren bhakti sekta deitzen diote sikhismoariCole, William Owen, and Piara Singh Sambhi (1997). A Popular Dictionary of Sikhism: Sikh Religion and Philosophy. Abingdon-on-Thames, England: Routledge. ISBN 978-0-7007-1048-5 p.22Lorenzen, David (1995). Bhakti Religion in North India: Community Identity and Political Action. Albany: State University of New York Press, ISBN 978-0-7914-2025-6, nirguni Bhakti azpimarratzen duela gaineratuz, hau da, dohanik edo forma fisikorik gabeko Jainkozko bati debozio maitekorra:Syan, Hardip (2014). P. 178 in The Oxford Handbook of Sikh Studies, edited by P. Singh and L E. Fenech. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-969930-8Mandair, Arvind-Pal Singh (2011). "Time and religion-making in modern Sikhism". In Murphy, A. (ed.). Time, History and the Religious Imaginary in South Asia. Abingdon-on-Thames, England: Routledge. pp. 188–190. ISBN 978-0-415-59597-1 Mendebaldeko erudizioak, oro har, sikhismoa bhakti hindu mugimenduaren ingurunean sortzen dela jartzen du nagusiki, naiz eta, barruan, eragin islamiar sufi batzuk aitortzen dituenElsberg, Constance (2003), Graceful Women. University of Tennessee Press. ISBN 978-1-57233-214-0. pp. 27–28Cole, William Owen; Sambhi, Piara Singh (1995). The Sikhs: Their Religious Beliefs and Practices. Sussex Academic Press. ISBN 978-1-898723-13-4:.  Indiako zenbait aditu sikh ez daude ados, eta sikhismoak sortu zen ingurunea gainditzen zuela diote. Azken analisiaren oinarria da bhakti tradizioak ez zirela argi eta garbi bereizten testu vedikoetan eta haien kosmologiatik eta mundu-ikuskera metafisikotik, eta Sikh tradizioa, berriz, argi eta garbi bereizten zela tradizio vedikotik.

Indiako Punjab eskualdetik kanpoko sikh sekta batzuek, hala nola Maharashtra eta Bihar-ekoak, aarti (lanpararen erabilera zeremoniala) praktikatzen dute, gurdwara sikh batean bhakti ospakizunetan. Baina, gurdwara sikh gehienek debekatzen dute aartia beren bhakti praktiketan:.

Bhaktia azpimarratzen zuten bitartean, guru sikhek bizitza espirituala eta etxeko bizitza sekularra elkarri lotuta daudela irakatsi zuten, eta ez bereizita. Hori, logikoki, filosofia sikharen izaera panenteistatik dator. Sikhen mundu-ikuskeran, eguneroko mundua «errealitate infinituaren» parte da, kontzientzia espiritualak handitzeak eguneroko munduan parte-hartze handiagoa eta bizia dakar. Guru Nanakek deskribatu zuen: «bizitza aktibo, sortzaile eta praktiko bat bizitzea egia, fideltasuna, autokontrola eta garbitasuna» egia metafisikoa baino altuagoa dela.

Seigarren guru sikhak, Guru Hargobindek, Guru Arjanen martirioaren ondoren, Mogol Inperio Islamikoaren zapalkuntzari aurre eginez, baieztatu zuen politika/denborazko (Miri) eta espiritual (Piri) erreinuak elkarren arteko filosofia dutela:. Bederatzigarren guru sikhen arabera, Tegh Bahadur, sikh idealak Shakti (denboralean bizi den boterea) bezainbeste Bhakti (meditazio-dohain espiritualak) izan beharko luke. Hori soldadu santuaren kontzeptuan garatu zuen hamargarren guru sikhak, Guru Gobind Singh-ek.

Guru Nanak-ek landutako gizateriaren kontzeptua, «norberaren/Jainkoaren kontzeptu monoteista», hobetu eta ezeztatu egiten du, eta «monoteismoa ia erredundantea bihurtzen da maitasunaren mugimenduan eta zeharkaldietan». Gizakiaren helburua, guru sikhek irakatsi zutenez, «norberaren eta bestearen, ni eta ez-niaren» bikoiztasun guztiekin amaitzea da, eguneroko bizitzaren ibilbidean oreka bateragarria lortzea, hau da:  «banaketa-fusioan; norbera-bestean; ekintza-ekintza ezan; atxikimendua-urruntzean.

 Ikus, gainera 
 Urrezko Tenplua, Amritsarren.

Erreferentziak

Oharrak

Bibliografia


 Dilgeer, Harjinder Singh (1997), The Sikh Reference Book; Sikh University Press / Singh Brothers Amritsar, 1997.
 Dilgeer, Harjinder Singh (2005), Dictionary of Sikh Philosophy; Sikh University Press / Singh Brothers Amritsar, 2005.
 Dilgeer, Harjinder Singh (2008), Sikh Twareekh; Sikh University Press / Singh Brothers Amritsar, 2008.
 Dilgeer, Harjinder Singh (2012), Sikh History (in 10 volumes); Sikh University Press / Singh Brothers Amritsar, 2010–2012.

 Kaur, Surjit; Amongst the Sikhs: Reaching for the Stars; New Delhi: Roli Books, 2003, 
 Khalsa, Guru Fatha Singh; Five Paragons of Peace: Magic and Magnificence in the Guru's Way, Toronto: Monkey Minds Press, 2010, , GuruFathaSingh.com
 Khalsa, Shanti Kaur; The History of Sikh Dharma of the Western Hemisphere; Espanola, New Mexico, US: Sikh Dharma; 1995 


 Takhar, Opinderjit Kaur, Sikh Identity: An Exploration of Groups Among Sikhs. Burlington, Vermont: Ashgate; 2005 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Sikhismoa
Kategoria:Punjab
Kategoria:Indiako erlijioak