Erditse

Erditse edo "Erdite" jainko edo jainkosa izen zen Pirinio aldean Akitania erromatarraren garaian.

Dibinitate honi buruz daukagun informazioa oso murritza da. Scaligierrek XVI. mendean Okzitaniako Tolosan Erditseri eskainitako eskaintza bat ezagutu zuen harri batean zizelatuta. Zalantzarik gabe harlosak jatorri piriniarra zuenEugène Camoreyt, Un dieu injustement exclu du panthéon pyrénéen, dans Revue de Gascogne, Auch, 1896ko urtarrila.. Eugène Camoreytek idazkuna irakurri zuen: Erditse d[eo?] / consacran(i) / Borodates / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito). CIL XIII 397 = CIL XII 5379Itzulpen moldatua hau da: Borodateek elkarte erlijiosoak, Erditse jainko (edo jainkoari) eskaini diote (aldare edo delako monumentu hau), (eta horrela) atseginez agindutakoa betetzen dute, ondo merezita. Testuak aditzera ematen du egon zela elkarte erlijioso bat (consacrati) jainko edo jainkosa hau gurtzen zuena.

Antza Erditse ugalkortasunari lotutako dibinitate bat zen. Erditse izen berak "Erditze" dakar gogora. Baita aipatutako eskaintzan agertzen den testua. Anastasio Arrinda Albisuren (Arrinda 'tar Anes) arabera: "ERDIT ETA ERDITSE DEO: Erditze jainkoari. Erditze jainkoari. Erditzeona artzain eta unai guztien azken helburua da"Anes Arrinda, "Euskaldun Erromatar aldia (III)". Euskerazaintza. Euskeraren herri akademia. Noiz kontsultatua:2021-02-07  .

Euskaldunek Benzozia izeneko Ama-jainkosa bat gurtzen zuten. Bien arteko harremana, Benzozia eta Erditse, ez da ezagutzen. Baliteke dibinitate berbera izatea izen ezberdinekinBenzozia garai modernotan jasotako izen bat da, herri elezaharretan agertzen dena. Bien arteko lotura edo antzekotasuna antropologiaren hipotesi bat da..

Joakin Gorrotxategi filologoak, linguistikoki aztertzen duenean, beste bi akitaniar izenekin parekatzen du, TS hizki-parea beste bi izenetan agertzen da: Selatse edo Stalatse (Barbarinen), eta Herauscorritsehe. Erditse-ren esanahiari dagokionez, goian aipatu dugun bezala, erditu erdietsi aditzekin lotu daiteke.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Euskal mitologiaren jainko-jainkosak
Kategoria:Euskararen jatorria eta ahaideak
Kategoria:Euskara Antzinaroan
Kategoria:Akitaniarrak
Kategoria:Eusko-akitanierazko izendun idazkunak
Kategoria:Antzinako euskal-akitaniarren erlijioa