Nazar eta Asartako gudua

Nazar eta Asartako gudua Lehen Karlistaldiko bataila izan zen, 1833ko abenduaren 29an  gertatu zena, Berrotza haranean, Lizarrako merindadean. Lehen Gerra Karlistako aurreneko gudaldia izan zen, ordura arte karlistak ihesean ibili zirelako.

 Aurrekariak 
Filipe V.aren 1713ko ondorengotza-legeak tronua ukatu zien emakumezkoei. 1830eko martxoaren 29an, Maria Kristina erregina haurdun zegoelarik, Fernando VII.a erregeak indarrean jarri zuen Santzio Pragmatikoa; era horretan, jaiotzear zen haurrak, mutila ala neska izan, errege-erregina izateko eskubidea izanen zuen, Fernandoren anaia Karlosen aurretik. Urriaren 10ean, Elisabet alaba jaio eta ondorengo izendatu zuten.

1833ko irailean, Fernando VII.a hil ondoren, 1830eko Santzio Pragmatikoak ezartzen zuen ondorengotzari buruzko liskarra piztu zen. Alde batetik liberalak, Fernandoren alaba Elisabeten alde; eta bestetik, karlistak, Fernandoren anaia Karlos Maria Isidroren alde. Lehenbiziko matxinada urriaren 2an gertatu zen, Talavera de la Reinan, eta laster hedatu zen Hego Euskal Herrira. 

 Gudua 
1833ko abenduan, Tomas Zumalakarregik jaso berria zuen karlisten agintaritza, eta armadaren antolakuntza lanetan ziharduen. Arabako batailoiak Nafarroakoekin bildu ziren eta soldaduak trebatzeko garaia iritsia zela pentsatu zuen ormaiztegiarrak, nahiz eta munizioen eskasian ibili. Zumalakarregik 3.000 bat gizon zituen eta Berrotzako haranaren erdian kokatu zituen, Asarta herriaren inguruan.

Liberalak beste hainbeste ziren, Manuel Lorenzo eta Marcelino Oraa jeneralen agindupean eraso egin zutenean. Karlistek sendo eutsi zioten erasoari, baina laster geratu ziren muniziorik gabe. Oraak ezkerretik, Nazar herri aldera, zuzendutako erasoa erabakigarria izan zen. Zumalakarregik erretira agindu zuen, baina pozik agertu zen bere soldaduek erakutsitako portaeragatik. Gainera karlistek 50 bat hil-zauritu izan zituzten, liberalek 300dik gora jasan zituzten bitartean.

Karlistek Kanpezu aldera jo zuten atzera egitean, Ameskoan babesa jaso aurretik. Liberalak, karlisten ihesaldia oztopatu ezinik, berriro Iruñean bildu ziren. Borroka honetan karlistek erakutsi zuten liberalen erasoa aurrez aurre jasotzeko gauza zirela. Harrezkero, jeneral liberalen errespetua irabazi zuten, gerrilla taktikaz gain, aurrez aurreko borrokei eusteko gai zirela agertu ostean.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 XIX. mendeko historia militarra Euskal Herrian. Nazar eta Asarta., Gipuzkoa Kultura, CC-BY-SA, zm.gipuzkoakultura.net

Kategoria:1833ko gatazkak
Kategoria:Euskal Herriko guduak
Kategoria:Lehen Gerra Karlistako guduak
Kategoria:Nafarroako historia
Kategoria:1833 Euskal Herrian