Satan onddo

Satan onddo edo onddo deabrua (Rubroboletus satanas) bere izen deigarriak ongi adierazten duen bezala pozoitsua izateagatik oso ezaguna den Boletaceae familiako onddoa da. Halere, ez dago pozoitsuenen taldearen barnean. Berau jateak urdaileko ondoeza, botaka egitea eta beherakoak sor ditzake, ondorio hauek onddo hau jan eta denbora gutxira agertzen direlarik.

Sinonimoak: Boletus satanas (Basionimoa), Boletus pseudofechtneri, Boletus marmoreus, Boletus sanguineus, Boletus foetidus, Tubiporus satanas, Suillus satanas, Boletus crataegi, Suillellus satanas, Rubroboletus satanas f. crataegi.

 Deskribapena 
Kapela: 30 cm-rainoko diametrokoa, fin-fin belusatua, hasieran ertza biribilkatua eta gero uhindua. Zurixka da, erdian baino zurbilagoa ertzetan eta batzuetan orban marroiekin baina inoiz ez gorrixkak.

Tutuak: Oso luzeak, horiak edo hori-berdexkak eta urdindu egiten dira ukitzean.

Poroak: Txikiak, gorriak, gorri-laranjak, laranja kolorekoak eta batzuetan gune horiekin.

Hanka: Nahiko laburra , naiz eta Boletus-ik handienetakoa izan. Lodia eta trinkoa da, kolore horikoa goiko aldean, gorrixka erdian eta zurixka marroia oinarrian. Urdindu egiten da ukitzean eta oso agerikoa ez den sarea du, oinaren kolorekoa hasieran, eta gero gorri-purpura kolorekoa.

Haragia: Trinkoa da eta zuritzat jo daitekeen kolore batekoa, horixka duten poro gorrien Boletus gehienekin alderatuta. Airearekin kapela baino ez da urdintzen eta ahul, orban biolazeo bat du oinaren oinarrian. Usain desatsegina eta zaporea gozoa du hasieran, gero desatsegina eta nazkagarria.

Etimologia: Boletus terminoaren etimologia eztabaidagarria da. Satanas epitetoa berriz Satan-etik dator: Tentagarria, bere  haragi toxikoak elikatzera gonbidatzen duten kolore erakargarriengatik.

 Toxikotasuna 
Toxikoa da gordinik eta digeritzen zaila kozinatutakoan. Batez ere, intoxikazio gastrointestinalak eragiten ditu, okadekin, urdaileko minarekin edo beherakoarekin, eta sei ordu inguru iraun dezake. Satan izena gehiegizkoa dirudi.
 Nahasketa arriskua 
Himenio gorriko beste Boletus batzuekin nahas daiteke; hala ere, haiengandik oso desberdina da, ez baitu kolorazio arrosa edo gorririk kapelan, beti argia da, eta haragia geldo eta gutxi urdintzen da.

 Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenaren hasieran hosto-zabaletako soilguneetan, pinudietan ere bai, belar eta txilarren artean. Beste Boletus guztietatik bereizten da, kare-lurretan bakarrik irteten duelako. Ez da oso ohikoa.
Banaketa eremua: Europa, Ipar Afrika.

 Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia, Isreal, Australia.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Rubroboletus
Kategoria:2014. urtean deskribatutako onddoak
Kategoria:Onddo pozoitsuak
Kategoria:Kanadako onddoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako onddoak
Kategoria:Europako onddoak
Kategoria:Errusiako onddoak
Kategoria:Kaukasoko onddoak
Kategoria:Israelgo onddoak
Kategoria:Australiako onddoak