Gerra Zibileko biktimak Nafarroan

Gerra Zibileko biktimak Nafarroan: Euskal Herrian Espainiako Gerra Zibila piztu zuen konspirazioak Nafarroan izan zuen zutabeetako bat, batez ere eskualdeko karlistek eta alderdi monarkikoak sustaturik. Nafarroan sortu berriak ziren falangistek ere aipagarriak dira egin zituzten hilketa eta errepresioan.

Altxatzeak erabateko arrakasta izan zuen Nafarroan, apenas aurkitu baitzuen erresistentziarik. Hala ere, aurkaritza eza horrek ez zuen galarazi ezkertiarren aurka errepresio gogorra abiaraztea eta gizabanako asko erailtzea.

Indarkeria horrek, batik bat, lurrik gabeko nekazarien ordezkari zen UGTren militanteen aurka egin zuen, Erriberan nagusiki.

Hilketa gehienak gerraren lehen hilabeteetan egin ziren, terrore beroaren tarte batean, bide hauek erabiliz: epaiketarik gabeko hilketak, paseoak, eta espetxetik ateratako presoen exekuzioak.

Biktima kopurua gehitu egin zuen Iruñetik hurbil zegoen San Cristobal gotorlekuak. Gotorleku hori Errepublikaren aldeko presoen espetxe bihurtu zen. Gatibuak oso egoera kaskarrean zeuzkaten, eta, 1938ko maiatzean izan zen ihes saio ospetsuaren ondorioz, asko hil ziren.


Errepresioa NafarroanEskualdeaHilakHilen proportzioa,eskualdeko biztanlerian Lizarrako merindadea  761  ‰ 10,41 Erriberriko merindadea 502  ‰ 10,66 Iruñea  303 ‰ 6,76 Iruñeko merindadea (Iruñea izan ezik) 181 ‰ 2,37 Zangozako merindadea  188  ‰ 3,47 Tuterako merindadea 705  ‰ 11,83

 Hilobi komunen zerrenda 

 label honako erakunde administratiboan dago koordenatuak pertsona hilak Kodesko fosa Aguilar Kodes  3 Aiegiko hilerri zaharreko fosa Aiegi  5 Larrion fosa Allin  1 Altsasuko N-1 zaharreko fosa Altsasu  -1 Baztarrotza fosa Altsasu  1 Los Altos de Andosilla fosa Andosilla  4 La Veguilla fosa Andosilla  1 Antsoaingo hilerria Antsoain  20 Aritzu fosa Anue  2 Kamiope (Etsain) fosa Anue  3 Burutaingo Arletas zubiko fosa Anue  6 Etulaingo hilerriko fosa Anue  3 Etulaingo fosa Anue  3 Aranaratxe fosa Aranaratxe  1 Taxoareko hilerria Aranguren  4 Aranoko hilerriko fosa Arano  1 Armañantzas fosa Armañantzas  -1 La "Vuelta Chiquito" fosa (Artazu) Artazu  2 La Venta de Arlás (Azkoien) fosa Azkoien  24 Azkoien-Funes errepideko maiorazgoko fosa Azkoien  2 Jaurietako fosa Azkoien  19 Zarrampablo fosa Azkoien  1 Azkoiengo hilerria Azkoien  2 Vallacuera (Azkoien) fosa Azkoien  1 Barbaringo hilerria Barbarin  1 Berako hilerria Bera  7 Beriaingo fosa Beriain  -1 Balariaingo hilerria Berriobeiti  12 Berriobeitiko hilerria Berriobeiti  13 Berriosusoko hilerria Berriobeiti  14 Aizoaingo hilerria Berriobeiti  10 Berriobeitiko Oteitzako hilerria Berriobeiti  14 Lozako hilerria Berriobeiti  16 Larraguetako hilerria Berriobeiti  10 Elkarteko hilerria Berriobeiti  17 Ballariain fosa Berriobeiti  6 Añezkarko hilerria Berriobeiti  7 Botilen Hilerria Berriobeiti  132 Artikako hilerria Berriobeiti  17 Berriozarko hilerria Berriozar  47 Etxape lekuko fosa Berriozar  -1 Camino del Agua fosa Berriozar  5 San Kristobalko iturriko errepidea Berriozar  11 Bidangozko hilerria Bidankoze  -1 Bidaurreta fosa Bidaurreta  -1 Buñuelgo hilerriko fosa Buñuel  7 Cabanillasko hilerriko fosa Cabanillas  3 Cadreita - Villafranca - Milagro bidegurutzea Cadreita  22 Valcalderako korrala Cadreita  52 Caparrosoko hilerria Caparroso  13 Urzanteko fosa Cascante  21 Cintruénigoko hilerriko paretako fosa Cintruénigo  -1 El Mallaton fosa Cárcar  5 Montalbán fosa Deierri  7 Lorca - Lácar mugako fosa Deierri  8 Lorca Txiki (Deierri) fosa Deierri  22 Mureluko hilerria Deierri  4 Oiantxikiko bidea (Lakar) fosa Deierri  12 Arantzadia (Arandigoien) fosa Deierri  -1 Ormaberria (Arandigoien) fosa Deierri  -1 Bearindik Murugarrenera errepidea Deierri  2 Ilkai (Ibiriku) fosa Deierri  10 Deikazteluko hilerria Dicastillo  12 Legarreko leizea Donamaria  8 Elía fosa Eguesibar  3 Cuesta de la Lobako fosak (Erantsus) Eguesibar  18 Urbikain-Etxalaz I fosa Eguesibar  6 Urbikain-Etxalaz II fosa Eguesibar  4 Etxalaz fosa Eguesibar  1 Hoyo de la Leguako fosa Elo  7 Enerizko hilerriko fosa Eneritz  1 Eratsun fosa Eratsun  3 Erriberriko hilerria Erriberri  8 Ardaitz leizea Erroibar  2 Lintzoaingo fosa Erroibar  2 Erronkariko hilerriko fosa Erronkari  1 Esako hilerriko fosa Esa  18 Olazar Esteribar  1 Agalde (Saigots) fosa Esteribar  2 Larrasoañako hilerria Esteribar  4 Antxorizko hilerriko fosa Esteribar  1 Anestakozoko (Agorreta) fosa Esteribar  3 Huerta del Cura (Agorreta) Esteribar  1 Zokolu (Eugi) fosa Esteribar  1 Iroxo (Eugi) fosa Esteribar  1 Kamiopea de Idoi (Esteribar) fosa Esteribar  6 Zubizar de Idoi (Esteribar) fosa Esteribar  1 Seminario Regueiro (Antxoritz) fosa Esteribar  7 Zabaldika fosa Esteribar  3 Patzaranzokoeta (Usetxi) Esteribar  3 Leranotz fosa Esteribar  2 Antxorizko bordako fosa Esteribar  10 Kaskaxu (Urdaitz) fosa Esteribar  3 Urtasungo hilerriko fosa Esteribar  5 Peña Redonda (Antxoritz) fosa Esteribar  6 Etxeberria (Antxoritz) fosa Esteribar  10 Agorretako fosa Esteribar  1 Batzarleku (Etxalar) fosa Etxalar  3 Etxarriko fosak Etxarri  1 Lizarrustiko fosa Etxarri Aranatz  1 Etxauriko hilerria Etxauri  51 Azozko hilerriko fosa Ezkabarte  -1 Soraurengo hilerria Ezkabarte  1 Sorauren Hegoaldea fosa Ezkabarte  -1 Eusa fosa Ezkabarte  1 Ezkabako fosa Ezkabarte  1 Labakizar fosa Ezkabarte  8 Sorauren Iparraldea fosa Ezkabarte  -1 Ezpelerte fosa Ezkabarte  1 Orrio-Garrues fosa Ezkabarte  5 Faltzesko hilerria Faltzes  19 Castellana fosa Funes  48 Funesko hilerria Funes  8 La corraliza de Fustiñana fosa Fustiñana  7 Fustiñanako hilerria Fustiñana  1 Portillo de Ollate fosa Gazteluberri  -1 Gesalazko Txorigain Izurtzuko lekuko fosa Gesalatz  -1 Gesalazko Muniaingo fosa Gesalatz  4 Sengaritz 8 fosa Ibargoiti  1 Sengáriz 1 (Campo de los muertos) fosa Ibargoiti  28 Sengariz 3 fosa Ibargoiti  -1 Sengariz 2 edo iturriko fosa Ibargoiti  -1 Sengariz 4 fosa Ibargoiti  -1 Sengariz 6 fosa Ibargoiti  -1 Sengariz 5 fosa Ibargoiti  -1 Lekaungo hilerria Ibargoiti  7 La Llana (Azketa) fosa Iguzkitza  3 Etxaleku II fosa Imotz  3 Etxaleku I fosa Imotz  3 Lizardigain Imotz  1 Etxeberrialde Imotz  1 Loitiko gaina Irunberri  6 Saratsateko Bajacarreterako fosa Itza  1 Lete fosa Itza  1 Arrako fosa Izaba  3 Jaizko fosak Jaitz  3 Goroxibar fosa Jaitz  3 Aranbarren fosa Jaitz  1 Lantzeko biberoa Lantz  20 Artaxoako bideko fosa Larraga  3 Larragako hilerria Larraga  2 Las Cabras fosa Larraga  -1 La Corraliza de San Gil fosa Larraga  13 Ledeako hilerriko paretako fosa Ledea  8 Alto del Molino fosa Lerin  2 Los Prados fosa Lerin  -1 San Migel zubiko fosa Lesaka  -1 Goienta fosa Lesaka  -1 Tunel Ttikia fosa Lesaka  2 Etxabarri baserriko fosa Lizarra  8 Uroz fosa Lizoainibar-Arriasgoiti  3 Larrondopeako fosa Lizoainibar-Arriasgoiti  1 La Corraliza de Oliado fosa Lodosa  4 Martzillako hilerria Martzilla  3 Legardako baselizako fosa Mendabia  1 La Caballera fosa Mendabia  27 Milagroko hilerria Milagro  33 Buztintxuri (Odieta) fosa Odieta  -1 Ostiz fosa Odieta  -1 Erripako hilerria Odieta  18 Burdingurutzeta Odieta  2 Sagardikoa Odieta  4 Erroldarena borda Odieta  2 Kaseda-Aibar errepidea Oibar  2 Garreroko Iturria (Aibarko gaina) fosa Oibar  4 Olabe-Sorauren arteko mugako fosa Olaibar  3 Olabe fosa Olaibar  1 Beraiz fosa Olaibar  -1 Iturriotz fosa Olaibar  3 Zandio fosa Olaibar  2 Olabeko hilerria Olaibar  16 Puente de las Aguas (Asiain) Oltza  2 Ororbiako hilerria Oltza  1 Lapurren Zubiko fosa Oltza  2 Hiru Gurutzeen Gaina Oltza  41 Orisoaingo hilerria Orisoain  1 Oteitzako fosa Oteitza  34 Pitillasko hilerria Pitillas  7 San Martin Unxeko hilerria San Martin Unx  4 Sesmako olibondoetako fosa Sesma  1 Tafallako hilerria Tafalla  -1 Muru Artederretako hilerria Tebas-Muru Artederreta  2 Tiebas-Muru Artederreta fosa Tebas-Muru Artederreta  9 Tuterako hilerria Tutera  -1 La Balsa de Pedro Gómez fosa Tutera  -1 Balsaforada Tutera  28 La Cuesta de las Avellanas fosa Tutera  19 Usiko hilerria Txulapain  2 Borda de Azkarrena Txulapain  -1 Belzuntzeko hilerriko fosa Txulapain  -1 Iruzkungo bordak Txulapain  36 Markalaingo hilerria Txulapain  -1 Nabazko hilerria Txulapain  3 Nuingo errekatxoaren fosa Txulapain  -1 Orgiko basoko fosak Ultzama  18 Artaiz fosa Untzitibar  2 Mugetajarra fosa Untzitibar  1 Untzueko fosa Untzue  1 Otsaportilloko bideko leizea Urbasa  16 Basauntziturri leizea (Urbasa) Urbasa  -1 Ordotz leizea (Urbasa) Urbasa  -1 Haya de los Maestros Urbasa  3 Rasoko leizea Urbasa  10 Nardozeko hilerriko fosa Urraulbeiti  1 Aldunate Urraulbeiti  16 Urrozko hilerria Urrotz  1 Valtierrako hilerria Valtierra  8 Bilatortako fosa Villatuerta  -1 Peñako hilerriko fosa Xabier  1 Biloriako korraleko fosa ZangozaBiloria (Lana)  1 Ziraukiko fosa Zirauki  2 Lezondoa (Zirauki) fosa Zirauki  6 La Torna de Elío fosa Ziritza  1 Arberokiko lekuko fosa Zizur Nagusia  -1 Ardoiko futbol zelaiko fosa Zizur Nagusia  4 La Casa Grande fosa Zizur Nagusia  1 Zaharren Egoitzako fosa Zizur Nagusia  4 Gasolinerako fosa Zizur Nagusia  4 La Balsa fosa Zizur Nagusia  -1 Txakurtegi zaharreko fosa Zizur Nagusia  4 Ardoiko harrobiko fosa Zizur Nagusia  -1 Las Tetas lekuko fosa (Zizur Nagusia) Zizur Nagusia  4 Erreniega gaineko fosak Zizur zendea   Erreniegako El Vedado fosa Zizur zendea  -1 Paternain fosa Zizur zendea  11 Saguesko makaletako fosa Zizur zendea  1 Gazolazko hilerriko fosa Zizur zendea  -1 Gazolazko fosa Zizur zendea  -1 Erreniegako iturriko fosa Zizur zendea  11

 Kanpo estekak 
 Sartaguda: Alargunen herria.
 Amaia Alvarez: «Malkoek bustita ireki dute Memoriaren Parkea. Milaka lagun bildu dira Sartagudan, frankismoak hildakoak gogoratzeko parkearen inaugurazioan», Berria, 2008-05-11.
 1936an Nafarroan Fusilatuen, Erailen eta Desagertuen Senitartekoen Elkartea.
 Lau Haizetara Gogoan, genozidio frankistaren eta Estatu terrorismoaren biktimen elkarteen koordinakundea.

Kategoria:Nafarroako historia
Kategoria:Biktimak