Taro

TaroaEuskalterm: [Kontsulta-fitxak] [2001] (Colocasia esculenta) Araceae familiako landare jangarria eta eskualde tropikaletan almidoia lortzeko landatzen dena.

 Deskribapena 
Landare belarkara da, hostoiraunkorra, tuberkulu subgloboso, estolonifero eta lurpekoa, 6 cm-ko diametroa duena. Hostoak zuriak dira, eta xafla 32 – 36 cm luze eta 22 – 70 cm zabal da. Infloreszentziak axilarrak dira, espadize bat osatzen dute, espatak babesten ditu, fruta-gustuko usaina dute, 9-80 cm luze den pedunkulu bat du eta 43 cm luze den kordotx bat. Fruituak baia subglobosoak dira, zeiharretan jarriak, 3.5 – 5 mm luze eta 2.5 – 3.9 mm-ko diametrokoak; hazi elipsoideekin, kafe argi kolorekoak.http://www.tropicos.org/Name/2102373?projectid=7 

 Banaketa eta habitata 
Duela 7.000 urte hasi ziren landatzen Papua Ginea Berriko mendietan.Andrew Pawley 2007, Why do Polynesian island groups have one language and Melanesian have many? p.5 Australian National University Taroaren jatorrizko eremuaren hedadura oraindik eztabaidagai dago. Autore askok diote Indiako ipar-ekialdean dagoela, hego-ekialdeko Asian. Beste autore batzuen arabera, Australiara, Ginea Berrira eta Marshall uharteetara ere hedatzen dute.Matthews, Peter J. "Genetic Diversity in Taro, and the Preservation of Culinary Knowledge".

Arroz-soroetan edo lur garaietan egon daiteke landarea, euriak edo ureztatzeak ura etengabe hornitzen duenean. Zenbait barietate tropikoetatik kanpo ere hazten dira, Galizia, Korea eta Japonia bezalako lekuetan.

Elikagai tradizionala da munduko eremu tropikal askotan, eta Hawaiin poia egiteko oinarria da. Landarea zatiezina da, landarearen zeluletako substantzia ergastikoen ondorioz gordinik jaten bada. Urdail-hesteetako arazo larriak sortzen ditu, egosten ez bada.

 Erabilerak 
Ia barazki guztietan bezala, taro-hostoak bitamina eta mineraletan eta zuntz dietetikoetan aberatsak dira. Forma gordinean, landarea toxikoa da, kaltzio oxalatoa duelako eta orratz formako landare-zeluletan errafidioak daudelako.http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24903360

Kormoa, oro har, barazki gisa kontsumitzen da, bai okela, oilasko edo arrain plateren akonpainamendu gisa, bai sancocho ezagunaren parte gisa (batez ere Venezuelan, Kolonbian eta Panaman). Kanarietan sukaldaritza tradizionalaren parte gisa erabiltzen da, nahiz eta ñamearekin nahastu ohi den. Costa Rican Karibeko eremuan jaten dute gehienbat. Korean kornoa larrutu egiten da eta hostoen kimuak lohitu.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Barazkiak
Kategoria:Nekazaritza tropikala
Kategoria:Asian jatorria duten laboreak
Kategoria:Araceae
Kategoria:Landare jangarriak
Kategoria:Sendabelarrak