Ehunzango

Ehunzangoak edo Chilopoda (grezieratik, kheilos, ezpainak eta podos, hankak) askotan eskolopendra ere deituak, artropodoak dira Myriapoda taldekoak. 21 segmentuz edo metameroz osatutako gorputz luzea dute eta estua dute. Segmentu bakoitzaren bi aldeetan hankak dituzte eta 10 zentimetro arte neurtu ditzakete. Batzuek pozoina dute. Haragijaleak dira eta ehizatzeko ahoaren ondoan apendizeak dituzte. 3.300 espezie deskribatu dira.

Chilopoda eta Diplopodaren arteko ezberdintasuna hanka kopuruan dago, baina ez luzeeran, baizik eta segmentuka. Chilopodoek hanka pare bakarra dute metamero bakoitzean eta milazangoek bi hanka pare dituzte metameroko.

Mundu osoan zehar bizi dira, giro artikotik basamortuetara. Hala ere beti gune hezeetan bizi dira, hezetasun asko galtzen baitute gorputzetik.

 Sailkapena 

 Desberdintasuna milazangoekin 
Milazangoen eta ehunzangoen arteko ezberdintasunak publiko orokorraren ohiko galdera dira. Miriapodoen bi taldeek antzekotasunak partekatzen dituzte, hala nola gorputz luze eta multisegmentatuak, hanka asko, antena pare bakarra eta antenaren osteko organoen presentzia, baina ezberdintasun eta historia ebolutibo ezberdin asko dituzte, ehunzangoen eta milazangoen arbaso komun berriena duela 450 eta 475 milioi urte inguru bizi izan baitzen, Siluriarrean. Milazangoek antena labur eta genikulatuak (ukondo itxurakoak) dituzte substratua zundatzeko, masailezur sendo pare bat eta ezpain batean uztartutako masailezur pare bakarra; ehunzangoek antena luze eta filiformeak dituzte, baraila txiki pare bat, bi maxila pare eta atzapar pozoitsu handi pare bat.

Milazangoek bi hanka pare dituzte segmentu bakotizean, gorputzaren beheko aldean lotuta. Ehunzangoek pare bakarra dute, gorputzaren alboetan lotuta. Milazangoen mugimendua zuloak egiteko moldatuta dago eta geldoak dira, baina ehunzangoak azkarrak dira. Milazangoak detritiboroak dira, batzuk belarjaleak eta oso gutxi haragijaleak; gainera, ez dute pozoirik. Ehunzangoak haragijaleak izan ohi dira eta aurreko barailek pozoia izaten dute. Milazangoek hirugarren gorputz segmentuan dute ugal-aparatuko zuloa, eta ehunzangoek azkenekoan. Milazangoek espermatoforoa emeen barruan sartzen dute gonopodoak erabilita, baina ehunzangoetan emeek jasotzen dute espermatoforoa. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Myriapoda